Evde Hizmet Sözleşmesi Nedir? TBK 461-469 İşçi ve İşveren Hakları | 2026
Kısa ve net cevap: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.461’e göre evde hizmet sözleşmesi; işverenin verdiği işi işçinin kendi evinde veya kendisinin belirlediği başka bir yerde, bizzat ya da aile bireyleriyle birlikte, ücret karşılığında yapmayı üstlendiği özel bir hizmet sözleşmesidir. Bu sözleşmede işin işverenin işyerinde görülmesi zorunlu değildir. TBK m.461-469; çalışma koşullarının yazılı bildirilmesini, işin zamanında ve ayıpsız teslimini, malzeme ve araçların korunmasını, işverenin ürünü bir hafta içinde inceleyip ayıp bildiriminde bulunmasını, ücret ödeme zamanını ve sözleşmenin süre bakımından niteliğini özel olarak düzenler.
Evde hizmet sözleşmesi nedir?
TBK m.461, evde hizmet sözleşmesini hizmet sözleşmesinin özel bir türü olarak düzenler. İşveren yapılacak işi verir; işçi ise bu işi işverenin işyerinde değil, kendi evinde veya kendisinin belirleyeceği başka bir yerde yerine getirir. İşçi işi bizzat yapabileceği gibi kanunun açık ifadesi gereği aile bireyleriyle birlikte de yapabilir. Karşılığında ücret ödenmesi zorunludur.
Bu yapı özellikle parça başına üretim, dikim, paketleme, montaj, sınıflandırma, el işi, ürün hazırlama ve benzeri işlerde görülebilir. Ancak sözleşmenin hukuki niteliği yalnız işin adına göre belirlenmez. Tarafların fiilî çalışma düzeni, işverenin işi vermesi, ücret ödeme sistemi, teslim yükümlülüğü ve diğer sözleşmesel unsurlar birlikte incelenir.
Evde hizmet sözleşmesinde işçinin çalışma yerini kendisinin belirleyebilmesi, iş ilişkisinin tamamen bağımsız çalışma olduğu anlamına gelmez. Kanun bu ilişkiyi hizmet sözleşmeleri bölümünde özel olarak düzenlemiştir. Bu nedenle yalnız “iş evde yapılıyor” denilerek ilişkinin eser sözleşmesi veya bağımsız yüklenicilik olduğu sonucuna gidilemez.
Evde hizmet sözleşmesi ile ev hizmetlerinde çalışma aynı şey mi?
Hayır. TBK m.461’deki “evde hizmet sözleşmesi”, işverenin verdiği işin işçinin kendi evinde veya belirleyeceği başka bir yerde yapılmasını ifade eder. Buna karşılık günlük dilde “ev hizmetleri” denildiğinde temizlik, bakım, yemek, çocuk veya yaşlı bakımı gibi bir başkasının evinde yapılan işler anlaşılabilir. İki kavram isim benzerliği nedeniyle sık karıştırılır.
TBK m.461 bakımından belirleyici nokta, işçinin işverenin verdiği işi kendi evinde veya seçtiği başka yerde yapmasıdır. Örneğin işverenin verdiği tekstil parçalarının evde dikilmesi veya ürünlerin evde paketlenerek teslim edilmesi bu tipe yaklaşır. Bir kişinin işverenin evine giderek temizlik yapması ise sırf “evde” gerçekleştiği için otomatik olarak TBK m.461 kapsamına girmez.
Bu ayrım ücret, sosyal güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği, uygulanacak özel mevzuat ve ispat bakımından önemlidir. Somut ilişkinin adı değil, fiilî çalışma biçimi esas alınmalıdır.
İşveren çalışma koşullarını nasıl bildirmelidir?
TBK m.462’ye göre işveren, işçiye her yeni iş verişinde genel çalışma koşulları dışında kalan ve o işe özgü özellikleri bildirir. Gerekiyorsa işçinin sağlayacağı malzemeyi, bu malzeme için işçiye ne miktarda ödeme yapılacağını ve iş için ödenecek ücreti de yazılı olarak bildirmek zorundadır.
Kanun ayrıca önemli bir sonuç öngörür: İş verilmeden önce malzeme için ödenecek bedel ile iş için ödenecek ücret yazılı olarak bildirilmemişse, o işlerde uygulanan alışılmış bedel ve ücret ödenir. Bu nedenle “ücret sonradan belirlenir” veya “iş bittikten sonra bakarız” şeklindeki belirsiz uygulama işveren bakımından hukuki risk yaratır.
Yazılı bildirim; işin miktarını, teslim tarihini, kalite standardını, malzemenin kim tarafından sağlanacağını, birim veya toplam ücreti ve varsa kesinti esaslarını açıkça içermelidir. Elektronik yazışmaların ispat değeri somut olaya göre değerlendirilmekle birlikte, imzalı veya güvenilir kayıt sistemiyle tutulan açık iş emirleri uyuşmazlık ihtimalini azaltır.
Her yeni iş için ayrı bildirim gerekir mi?
TBK m.462’nin lafzı “her yeni iş verişinde” o işe özgü özelliklerin bildirilmesini öngörür. Taraflar genel çalışma koşullarını çerçeve sözleşmeyle belirleyebilir; ancak sonraki işin miktarı, özel teknik niteliği, farklı malzemesi veya farklı ücreti varsa bunlar ayrıca bildirilmelidir.
Örneğin genel sözleşmede “parça başına çalışma yapılacaktır” denilmesi, her yeni ürün için ücretin ve gerekiyorsa malzeme bedelinin hiç belirlenmemesini haklı kılmaz. Kanunun amacı işçinin işe başlamadan önce ekonomik ve teknik koşulları bilmesidir.
İşçinin işi yapma borcu nedir?
TBK m.463 uyarınca işçi işe zamanında başlamak, işi kararlaştırılan zamanda bitirmek ve çalışmanın sonucunu işverene teslim etmekle yükümlüdür. Evde çalışma, teslim süresinin hukuken önemsiz olduğu anlamına gelmez. İşin başlangıcı, üretim süresi ve teslim tarihi sözleşmenin temel edimleri arasındadır.
İş, işçinin kusuruyla ayıplı görülmüşse ve ayıbın giderilmesi mümkünse işçi bu ayıbı kendi masrafıyla gidermek zorundadır. Burada iki şart birlikte önemlidir: Ayıbın işçinin kusurundan kaynaklanması ve giderilebilir olması. Malzemenin işverence ayıplı verilmesi veya işverenin hatalı talimatı gibi durumlarda kusur değerlendirmesi farklılaşır.
İşveren ayıbın giderilmesini istediğinde hangi eksikliğin bulunduğunu açıkça göstermeli; işçi de düzeltmeyi teslim edilebilir ve sözleşmeye uygun sonucu sağlayacak biçimde yapmalıdır. Uyuşmazlıkta numune, fotoğraf, kalite kontrol kaydı ve teslim tutanakları önemli delil hâline gelebilir.
Malzeme ve iş araçları nasıl korunmalıdır?
TBK m.464, işverenin sağladığı malzeme ve iş araçları için özel bir özen ve hesap verme yükümlülüğü getirir. İşçi bunları gereken özeni göstererek kullanmalı, kullanımı hakkında hesap vermeli ve kalan malzeme ile iş araçlarını işverene teslim etmelidir.
İşçi çalışma sırasında kendisine verilen malzemenin veya iş aracının bozuk olduğunu fark ederse durumu hemen işverene bildirmeli ve işe devam etmeden önce işverenin talimatını beklemelidir. Bu kural özellikle ayıplı malzemeyle üretime devam edilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek toplu ürün zararını önlemeyi amaçlar.
İşçi, kendisine teslim edilen malzeme veya iş aracını kendi kusuruyla kullanılamaz hâle getirirse, işverene karşı aracın veya malzemenin kullanılamaz hâle geldiği gündeki rayiç bedeli kadar sorumludur. Sorumluluk otomatik değildir; kusur ile kullanılamaz hâle gelme arasındaki bağlantı ve rayiç bedel ispatlanmalıdır.
İşçi kendi malzemesini kullanırsa ne olur?
İşçinin sağlayacağı malzeme varsa TBK m.462 gereği bunun önceden bildirilmesi ve malzeme için yapılacak ödemenin yazılı olarak gösterilmesi gerekir. Yazılı belirleme yapılmamışsa alışılmış bedel gündeme gelir. Bu nedenle ücret ile malzeme karşılığının tek rakam altında belirsiz bırakılmaması gerekir.
Malzeme bedeli işçilik ücretinden ayrı bir ekonomik kalemdir. Özellikle yüksek maliyetli hammadde kullanılan işlerde faturalar, fişler ve iş emri kayıtları ayrı tutulmalıdır.
İşveren ürünü ne kadar sürede incelemelidir?
TBK m.465 açık bir süre öngörür. İşveren, işçinin üreterek teslim ettiği ürünü inceler ve bulduğu ayıpları teslimden itibaren bir hafta içinde işçiye bildirir. Süresinde bildirim yapılmazsa ürün mevcut durumuyla kabul edilmiş sayılır.
Bu bir haftalık süre evde hizmet sözleşmesinin ayırt edici düzenlemelerinden biridir. İşveren ürünü depoya aldıktan haftalar sonra ilk kez açık ayıp ileri sürmek yerine, teslim anından itibaren inceleme sistemini işletmelidir. İşçi bakımından da teslim tarihini kanıtlayan belge önem taşır.
Bildirimde ayıbın ne olduğu somutlaştırılmalıdır. “Ürünler uygun değil” gibi genel bir ifade yerine ürün kodu, miktar, hata türü ve mümkünse görsel veya kalite kontrol tutanağı belirtilmelidir. Böylece ayıbın süresinde bildirilip bildirilmediği ve giderilebilir olup olmadığı değerlendirilebilir.
Bir haftalık bildirim yapılmazsa işveren hiçbir hak ileri süremez mi?
TBK m.465’in doğrudan sonucu, ürünün mevcut durumuyla kabul edilmiş sayılmasıdır. Ancak uyuşmazlıkta ayıbın niteliği, teslim ve inceleme olanağı ile diğer genel hükümler ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle süre kaçırıldığında farklı hukuki kurumların uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın özelliklerine göre incelenmelidir.
İşveren açısından en güvenli yöntem teslim tarihinde kontrol sürecini başlatmak ve varsa ayıbı bir haftalık kanuni süre dolmadan ispatlanabilir biçimde bildirmektir.
Evde hizmet sözleşmesinde ücret ne zaman ödenir?
TBK m.466 iki farklı çalışma biçimi için farklı ödeme zamanı belirler. İşçi işveren tarafından aralıksız çalıştırılıyorsa ücret on beş günde bir veya işçinin rızasıyla ayda bir ödenir. İşçi aralıklı çalıştırılıyorsa ücret ürünün her tesliminde ödenir.
Her ücret ödemesinde işçiye hesap özeti verilmesi zorunludur. Bu özette varsa kesintilerin miktarı ve sebebi de gösterilmelidir. Bu hüküm, parça başı üretimde işçinin hangi işten ne kadar ücret kazandığını ve hangi kesintinin neden yapıldığını denetlenebilir hâle getirir.
Hesap özetinin düzenli verilmemesi, sonraki ücret uyuşmazlığında işverenin kayıt sistemini zayıflatır. İş emri, teslim miktarı, birim ücret, brüt/net ödeme ve kesinti sebebi birbiriyle uyumlu olmalıdır.
İşveren ürünü kabul etmezse ücret ödenir mi?
TBK m.467, işçiyi aralıksız biçimde çalıştıran işveren için özel hüküm getirir. İşveren ürünü kabulde temerrüde düşerse veya işçinin kişiliğinden kaynaklanan bir sebeple fakat işçinin kusuru olmaksızın çalışma engellenirse, hizmet ediminin engellenmesi durumundaki ücret hükümleri uyarınca ücret ödeme yükümlülüğü doğar.
Madde, “diğer durumlarda” işverenin bu özel hüküm uyarınca ücret ödemekle yükümlü olmadığını da açıkça belirtir. Bu nedenle çalışma engelinin nedeni ve işçinin kusurunun bulunup bulunmadığı somut olarak tespit edilmelidir.
Deneme işi verilirse sözleşme nasıl değerlendirilir?
TBK m.468’e göre işçiye deneme amacıyla bir iş verilmişse, aksi kararlaştırılmadıkça sözleşme deneme süresi için kurulmuş sayılır. Deneme amacı açıkça belirlenmeli ve sonradan “bu yalnız denemeydi” iddiasına bırakılmamalıdır.
Aynı madde süre bakımından da karine kurar. İşçi işveren tarafından aralıksız çalıştırılıyorsa aksi kararlaştırılmadıkça sözleşme belirsiz süreli sayılır. Diğer durumlarda sözleşmenin belirli süreyle yapıldığı kabul edilir.
Bu düzenleme evde hizmet ilişkisinin devamlılığına hukuki sonuç bağlar. Tarafların fiilen aylardır düzenli ve kesintisiz çalışmasına rağmen her teslimi tamamen bağımsız bir işlem olarak göstermesi, m.468’deki karine karşısında ayrıca değerlendirilir.
TBK’nın genel hizmet sözleşmesi hükümleri de uygulanır mı?
Evet. TBK m.469, evde hizmet sözleşmesine ilişkin özel hüküm bulunmayan hâllerde hizmet sözleşmesinin genel hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Bu nedenle m.461-468 özel hükümleri ilk sırada, özel hüküm bulunmayan konularda ise genel hizmet sözleşmesi hükümleri tamamlayıcı olarak dikkate alınır.
Bu sistem, evde çalışan işçinin hukuki ilişkisinin yalnız m.461’deki tanımdan ibaret olmadığını gösterir. Ücret, işçinin kişiliğinin korunması, sadakat ve özen, sona erme ve diğer konularda ilgili genel hükümler de değerlendirilir.
Evde hizmet sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
TBK m.461 sözleşmenin tamamı için genel bir yazılı geçerlilik şartı öngörmez. Ancak m.462, her yeni işte belirli hususların özellikle yazılı bildirilmesini ister. Ayrıca başka bir kanun, tarafların niteliği veya işlemin özel unsuru yazılı şekil gerektiriyorsa o düzenleme saklıdır.
Uygulamada sözleşmenin yazılı kurulması önemlidir. İşin tanımı, teslim standardı, ücret, malzeme, teslim tarihi, kesinti esasları, araçların listesi ve bildirim kanalları yazılı olmalıdır. Bu belgeler uyuşmazlıkta hem işçi hem işveren açısından ispat kolaylığı sağlar.
Evde hizmet sözleşmesi ile eser sözleşmesi nasıl ayrılır?
Her iki ilişkide de ortaya bir ürün çıkması mümkün olduğundan ayrım zaman zaman güçleşir. Ancak TBK, evde hizmet sözleşmesini hizmet sözleşmesinin özel türü olarak açıkça düzenlemiştir. İşverenin düzenli iş vermesi, ücret ve çalışma koşullarını belirlemesi, malzeme/araç sağlaması ve işçinin işveren organizasyonuna ekonomik ve hukuki bağlılığı değerlendirmede önem taşır.
Eser sözleşmesinde ise yüklenicinin bağımsızlığı ve belirli bir eseri meydana getirme borcu daha belirgindir. Sözleşmenin başlığı “fason”, “parça başı”, “serbest çalışma” veya “hizmet” olsa bile fiilî ilişki incelenir.
Uyuşmazlıkta hangi belgeler toplanmalıdır?
Yazılı sözleşme, her iş için verilen iş emri, fiyat listesi, WhatsApp/e-posta yazışmaları, teslim fişleri, kargo kayıtları, ürün sayım kayıtları, kalite kontrol tutanakları, ayıp bildirimleri, malzeme teslim formları, iş aracı zimmet belgeleri, hesap özetleri ve banka ödemeleri temel delillerdir.
İşveren bir haftalık ayıp bildirimini ileri sürüyorsa teslim ve bildirim tarihini; işçi ücret alacağını ileri sürüyorsa yaptığı iş miktarı ile birim ücreti ispatlayabilmelidir. Düzenli kayıt sistemi, tanık anlatımına duyulan ihtiyacı azaltır.
Evde hizmet uyuşmazlığında arabuluculuk gerekir mi?
İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden kaynaklanan alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında, dava türüne göre zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanabilir. Görevli mahkeme ve dava şartı, yalnız sözleşmenin “evde hizmet” adını taşımasına göre değil, uyuşmazlığın niteliğine ve yürürlükteki iş yargısı mevzuatına göre belirlenmelidir.
Dava açılmadan önce talebin ücret, tazminat, sözleşmenin sona ermesi veya başka bir alacak olup olmadığı; zamanaşımı ve arabuluculuk şartı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Mersin’de ve Türkiye genelinde evde çalışma ilişkileri
Tekstil, paketleme, tarımsal ürün hazırlama, el işi, küçük montaj ve benzeri üretimlerde evde çalışma modeli kullanılabilir. İşin Mersin’de veya başka bir ilde yapılması TBK m.461-469’un temel kurallarını değiştirmez. Uyuşmazlıkta işçinin çalışma yeri, işverenin merkezi ve usul mevzuatındaki yetki kuralları ayrıca incelenir.
İlgili içerikler için İş Hukuku, Borçlar Hukuku ve Hukuk Rehberleri bölümlerimize bakabilirsiniz.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
TBK m.461: Evde hizmet sözleşmesinin tanımını düzenler.
TBK m.462: İşe özgü çalışma koşulları, malzeme bedeli ve ücretin yazılı bildirilmesini; bildirim yoksa alışılmış bedel ve ücretin ödenmesini düzenler.
TBK m.463: İşçinin işe zamanında başlama, işi zamanında bitirme, teslim etme ve kusuruyla oluşan giderilebilir ayıbı kendi masrafıyla düzeltme borcunu düzenler.
TBK m.464: İşverenin verdiği malzeme ve araçların özenle kullanılması, hesap verilmesi, bozukluk hâlinde bildirim ve kusurlu zarar sorumluluğunu düzenler.
TBK m.465: İşverenin ürünü incelemesi ve ayıpları teslimden itibaren bir hafta içinde bildirmesini düzenler.
TBK m.466-467: Ücretin ödeme zamanı, hesap özeti ve çalışmanın engellenmesi hâlindeki ücret esaslarını düzenler.
TBK m.468: Deneme işi ile belirli/belirsiz süre karinelerini düzenler.
TBK m.469: Özel hüküm olmayan hâllerde genel hizmet sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasını düzenler.
Güncel mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve kanunun kabul edilen metni için TBMM Kanun ve Karar Bilgi Sistemi kullanılabilir.
Sık sorulan sorular
Evde hizmet sözleşmesinde iş nerede yapılır?
İşçi işi kendi evinde veya kendisinin belirlediği başka bir yerde yapar.
Aile bireyleri işe yardım edebilir mi?
TBK m.461, işin işçi tarafından bizzat veya aile bireyleriyle birlikte yapılabileceğini açıkça kabul eder.
Ücret yazılı belirlenmezse işçi ücretsiz mi çalışmış sayılır?
Hayır. TBK m.462 uyarınca önceden yazılı bildirim yapılmamışsa o işlerde uygulanan alışılmış bedel ve ücret ödenir.
Ayıplı iş her durumda işçinin sorumluluğunda mı?
TBK m.463’te özel düzeltme yükümlülüğü işçinin kusuruyla oluşan ve giderilebilir ayıplar için düzenlenmiştir.
İşveren ayıbı kaç gün içinde bildirmeli?
Teslimden itibaren bir hafta içinde bildirmelidir; aksi hâlde ürün mevcut durumuyla kabul edilmiş sayılır.
Ücret ayda bir ödenebilir mi?
Aralıksız çalışmada işçinin rızasıyla ayda bir ödeme mümkündür; aksi hâlde kanun on beş günde bir ödeme öngörür.
Aralıklı çalışmada ücret ne zaman ödenir?
TBK m.466’ya göre ürünün her tesliminde ödenir.
İşveren her ödemede hesap özeti vermek zorunda mı?
Evet. Hesap özetinde varsa kesintilerin miktarı ve sebebi de gösterilmelidir.
Aralıksız evde çalışma sözleşmesi belirli süreli mi sayılır?
Aksi kararlaştırılmadıkça aralıksız çalıştırmada sözleşme belirsiz süreli sayılır.
Evde hizmet sözleşmesinde genel hizmet hükümleri uygulanır mı?
Evet. TBK m.469 gereği özel hüküm bulunmayan konularda genel hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır.
Sonuç
Evde hizmet sözleşmesi, TBK m.461-469’da ayrıntılı ve özel kurallarla düzenlenmiştir. İşveren her yeni işin özelliklerini, gerekiyorsa malzeme bedelini ve ücreti yazılı bildirmeli; işçi işi zamanında ve özenle tamamlamalı; işveren ürünü teslimden itibaren bir hafta içinde incelemeli; ücret kanunun belirlediği ödeme dönemlerinde hesap özetiyle birlikte ödenmelidir. Sözleşmenin fiilî çalışma düzenine uygun kurulması, evde hizmet ile bağımsız eser işi veya ev hizmetleri kavramlarının karıştırılmaması uyuşmazlık riskini azaltır.
Hukukçu incelemesi: İçerik 23 Eylül 2026 itibarıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.461-469 esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Mersin Barosu Sicil No: 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
