Gelecekte Edinilecek Taşınırlar Rehnedilebilir mi? 6750 m.5/3 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.5/3, işletmelerin müstakbel taşınır varlıkları üzerinde rehin hakkı kurulabileceğini açıkça düzenler. Ancak aynı fıkraya göre rehinli müstakbel taşınır üzerindeki tasarruf yetkisi, o varlığın mülkiyete konu edilmesinden sonra kullanılabilir. Bu nedenle henüz işletmenin mülkiyetine girmemiş bir makine, ekipman, stok veya başka taşınır gelecekte edinilecek varlık olarak rehin sözleşmesine konu edilebilir; fakat alacaklının o varlık üzerinde fiilî tasarruf yetkisi mülkiyet kazanılmadan önce doğmuş gibi kullanılamaz.
Müstakbel taşınır rehni hangi kanun maddesine dayanır?
6750 m.5/3, “işletmelerin müstakbel taşınır varlıkları üzerinde rehin hakkı kurulabilir” kuralını getirir. Hüküm, finansman sağlanırken henüz satın alınmamış veya üretilmemiş bir taşınırın teminat planına dahil edilebilmesini sağlar. Özellikle yatırım kredilerinde, finansmanla satın alınacak makine ve ekipmanın daha işletmenin mülkiyetine geçmeden önce rehin sözleşmesinde gösterilebilmesi bu düzenlemenin pratik sonucudur.
Kanun aynı cümlede önemli bir sınır koyar: rehinli müstakbel taşınır varlık üzerindeki tasarruf yetkisi, bu varlıkların mülkiyete konu edilmesini müteakip kullanılabilir. Böylece gelecekte edinilecek bir varlık üzerinde güvence ilişkisi önceden kurulabilse de, henüz borçlunun mülkiyetine girmemiş mal sanki mevcut ve teslim edilebilir bir varlıkmış gibi işlem yapılamaz.
“Müstakbel taşınır varlık” ne demektir?
Müstakbel taşınır, rehin sözleşmesinin kurulduğu anda rehin veren işletmenin mülkiyetinde bulunmayan ancak gelecekte edinilmesi öngörülen taşınır varlıktır. Bu kavram, yalnız henüz üretilmemiş bir makineyi değil; ileride satın alınacak ekipman, işletmeye girecek stok, üretilecek ürün, edinilecek elektronik cihaz veya Kanunun kapsamına giren başka bir taşınırı da somut olayda kapsayabilir.
Ancak “gelecekte sahip olabileceğim her şey” gibi sınırsız bir ifade, Sicildeki aleniyet ve rehin konusunun belirlenebilirliği bakımından sorun yaratır. Rehin sözleşmesi m.4/6 uyarınca rehne konu varlığı ayırt etmeye yarayan özellikleri içermelidir. Gelecekteki varlık henüz seri numarası gibi nihai kimlik bilgilerine sahip değilse, varlığın türü, proje, satın alma sözleşmesi, üretici, model, miktar, teslim planı veya başka belirleyici ölçütlerle mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.
Henüz satın alınmamış makine rehnedilebilir mi?
Evet. İşletmenin yatırım amacıyla sipariş verdiği ancak henüz teslim almadığı bir makine, m.5/3 kapsamında müstakbel taşınır olarak rehin sözleşmesinde gösterilebilir. Bu uygulama, özellikle yatırımın kendisinin krediyle finanse edildiği projelerde önemlidir. Kredi veren, finansmanla edinilecek makinenin ileride teminatın parçası olmasını daha başlangıçta planlayabilir.
Bununla birlikte sipariş sözleşmesinin iptal edilmesi, makinenin hiç teslim edilmemesi veya farklı modelin alınması hâlinde rehin kapsamı da etkilenir. Bu nedenle satın alma sözleşmesi, fatura, teslim belgesi ve mülkiyetin ne zaman geçtiğini gösteren kayıtlar kredi dosyasında takip edilmelidir.
Müstakbel stoklar rehin kapsamına alınabilir mi?
Kanun m.5/1-i stokları rehin konusu sayarken, m.5/3 gelecekte edinilecek taşınırların da rehnedilebilmesine izin verir. Bu iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde işletmenin ileride mülkiyetine girecek belirlenebilir stok grupları teminat planına dahil edilebilir. Özellikle sürekli mal giriş-çıkışı bulunan üretim ve ticaret işletmelerinde bu mekanizma önem taşır.
Ancak stok havuzunun nasıl tanımlandığı açık olmalıdır. Belirli depo, ürün kodu, hammadde grubu, proje veya dönem üzerinden tanımlama yapılabilir. Üçüncü kişiye ait konsinye mallar veya kiralanan ürünler, sırf işletmenin deposuna girdi diye rehin verenin mülkiyetine geçmiş sayılmaz.
Mülkiyet kazanılmadan alacaklı hangi hakkı kullanabilir?
m.5/3’ün ikinci cümlesi bu konuda nettir: rehinli müstakbel taşınır üzerindeki tasarruf yetkisi, varlık mülkiyete konu edildikten sonra kullanılabilir. Dolayısıyla henüz satıcının mülkiyetinde bulunan veya üretimi tamamlanmamış bir varlık üzerinde rehinli alacaklı mülkiyet devri, satış, paraya çevirme veya benzeri tasarruf yetkilerini varlık işletmeye hiç geçmemişken kullanamaz.
Bu kural, rehin sözleşmesinin daha erken kurulmasına engel değildir; yalnız rehin hakkının varlık üzerindeki fiilî kullanım sınırını belirler. Bu nedenle finansman sözleşmesinde “gelecekte edinilecek mal” ile “mevcut mal” için aynı temerrüt senaryosunun mekanik biçimde kullanılmaması gerekir.
Müstakbel varlık rehin sözleşmesinde nasıl tanımlanmalıdır?
Rehin sözleşmesinde taraf bilgileri, borcun konusu ve güvence tutarının yanında rehin konusu varlığın ayırt edici özellikleri de bulunmalıdır. Gelecekteki varlığın seri numarası henüz bilinmiyorsa satın alma sözleşmesi numarası, marka-model, üretici, adet, teknik özellik, proje kodu, tahmini teslim tarihi veya varlığın dahil olacağı belirli ekipman grubu gibi bilgiler kullanılabilir.
Varlık teslim edildiğinde kesin seri numarası, şasi numarası veya başka kimlik verisi ortaya çıkıyorsa Sicil kaydının ve sözleşme eklerinin güncellenmesi ihtiyacı değerlendirilmelidir. Amaç, üçüncü kişilerin Sicil kaydından hangi varlığın teminat kapsamında olduğunu anlayabilmesidir.
İşletme bütünü rehni ile müstakbel varlık rehni aynı şey midir?
Hayır. 6750 m.5/2 işletmenin tamamı üzerindeki rehinde, rehnin kuruluş anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş varlıkların kapsamda sayılmasını düzenler. m.5/3 ise henüz işletmenin mülkiyetinde olmayan gelecekteki taşınırlar için ayrı bir hüküm getirir. Bu nedenle “işletmenin tamamını rehin ettik, bundan sonra alınacak her şey zaten otomatik rehinlidir” şeklinde genel bir varsayım doğru değildir.
Gelecekte edinilecek önemli varlıkların teminat kapsamına alınması isteniyorsa m.5/3 çerçevesi açıkça kurulmalıdır. İşletme bütünü rehni ile müstakbel varlık rehni aynı sözleşmede birlikte planlanabilir; ancak hukuki dayanak ve kapsamları birbirinden ayrılmalıdır.
Rehinli varlığın getirileri de geleceğe yönelik rehnedilebilir mi?
Evet. m.5/4, işletmelerin mevcut veya müstakbel taşınır varlıklarının getirileri üzerinde de rehin kurulabileceğini düzenler. Örneğin gelecekte edinilecek bir makinenin üreteceği gelir veya rehinli bir hakkın getirisi, uygun ve belirlenebilir bir sözleşme yapısıyla ayrıca teminat konusu yapılabilir.
Ancak varlığın kendisi ile o varlıktan doğacak getiri aynı hukuki nesne değildir. Rehin sözleşmesinde hangisinin teminat kapsamında olduğu açıkça yazılmalıdır. Getiriler banka hesabına geçtiğinde paranın hukuki statüsü ve tahsilat mekanizması ayrıca değerlendirilir.
Üçüncü kişinin satıcı olarak hakları nasıl korunur?
Gelecekte edinilecek mal henüz satıcıya aitken, rehin veren işletme o mal üzerinde mevcut malik gibi tasarruf edemez. Mülkiyetin ne zaman geçtiği satış, eser, finansal kiralama veya başka temel sözleşmenin hükümlerine göre belirlenir. Mülkiyeti muhafaza kaydı, finansal kiralama, teslim şartları veya başka özel haklar mevcutsa bunlar rehin ilişkisini etkileyebilir.
Bu nedenle alacaklı, yalnız TARES kaydına güvenmek yerine gelecekteki varlığın edinim sözleşmesini de incelemelidir. Rehin verenin henüz malik olmadığı taşınır üzerinde tasarruf yetkisinin sınırı Kanunda açıkça korunmuştur.
Finansal kiralamayla edinilecek mal müstakbel taşınır sayılır mı?
Finansal kiralamada mülkiyet çoğu kez kiralayanda kalır ve kiracı yalnız kullanım hakkına sahiptir. Bu nedenle “gelecekte kullanacağım ekipman” ile “gelecekte mülkiyetini kazanacağım taşınır” aynı şey değildir. m.5/3’ün tasarruf yetkisini mülkiyete bağlayan hükmü nedeniyle temel finansman modelinin mülkiyet yapısı mutlaka incelenmelidir.
Satın alma opsiyonunun gelecekte kullanılması mümkün olsa dahi, opsiyon gerçekleşmeden önce kimin malik olduğu ve hangi hakkın rehin verilebileceği ayrı değerlendirilir. Finansal kiralama sözleşmesindeki özel yasaklar ve 6361 sayılı Kanun hükümleri de somut olayda önem taşır.
Müstakbel taşınır üzerinde birden fazla rehin kurulabilir mi?
6750, aynı taşınır üzerinde birden fazla rehin kurulmasına imkân verir. Gelecekteki belirli bir varlık üzerinde birden fazla rehin planlanmışsa derece ve öncelik hükümleri m.10 ve m.11 uyarınca değerlendirilir. Ancak varlık henüz edinilmediği için sözleşmelerin aynı gelecekteki varlığı gerçekten tanımlayıp tanımlamadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Varlık işletmenin mülkiyetine geçtiğinde Sicil kayıtlarının aynı varlığa bağlanması, öncelik uyuşmazlığının önlenmesi açısından önemlidir. Satın alınan model veya seri numarası sözleşmedeki tanımdan farklıysa kayıtların güncellenmesi gerekebilir.
Temerrüt varlık edinilmeden önce gerçekleşirse ne olur?
Borçlu, gelecekteki varlığı henüz edinmeden temerrüde düşmüş olabilir. Bu durumda alacaklı, henüz borçlunun mülkiyetine geçmemiş taşınır üzerinde m.5/3’ün açık sınırlaması nedeniyle tasarruf yetkisini kullanamaz. Alacağın diğer teminatları ve genel takip yolları ayrıca değerlendirilir.
Temerrüt, satın alma sözleşmesinin otomatik olarak alacaklıya devri anlamına gelmez. Alacaklının temel borç sözleşmesinden, başka rehinlerden, kefaletten veya genel icra hukukundan kaynaklanan hakları varsa bunlar kendi şartlarına tabidir.
Varlık edinildikten sonra temerrüt olursa ne olur?
Varlık işletmenin mülkiyetine geçtikten sonra rehinli taşınır üzerindeki tasarruf yetkisi kullanılabilir hâle gelir. Borç da muaccel ve ödenmemişse 6750 m.14’teki temerrüt sonrası haklar gündeme gelebilir. Birinci derece rehinli alacaklı belirli şartlarla icra dairesinden mülkiyet devrini isteyebilir veya Kanunda belirtilen diğer yollara başvurabilir.
Bu aşamada varlığın gerçekten borçlunun mülkiyetinde olduğu, Sicil kaydının doğru kimlik bilgileriyle eşleştiği ve önceki hakların bulunup bulunmadığı doğrulanmalıdır.
Borç ödendiğinde ne yapılmalıdır?
Güvence altındaki borç sona erdiğinde m.15 uyarınca rehin alacaklısı üç iş günü içinde Sicilden terkin için başvurmalıdır. Müstakbel varlık hiç edinilmemiş olsa bile rehin ilişkisinin gereksiz biçimde Sicilde açık kalmaması gerekir. Borçlu, ödeme belgeleri ve terkin kaydını saklamalıdır.
Bir finansman sözleşmesi kapsamında birden fazla mevcut ve gelecekteki varlık rehinli ise, kısmi ödeme sonrası hangi kayıtların devam ettiği ve hangilerinin terkin edileceği sözleşme ve Sicil bazında kontrol edilmelidir.
Uygulamada kontrol edilmesi gereken belgeler
- Temel kredi veya finansman sözleşmesi.
- Rehin sözleşmesi ve TARES kaydı.
- Gelecekteki varlığı tanımlayan sipariş, proforma fatura veya satın alma sözleşmesi.
- Teslim ve kabul belgeleri.
- Mülkiyetin ne zaman geçtiğini gösteren fatura, teslim şartı veya özel sözleşme hükmü.
- Varlık edinildikten sonra seri, şasi veya kimlik bilgileri.
- Varsa mülkiyeti muhafaza, finansal kiralama veya üçüncü kişi hakları.
- Değerleme ve sigorta belgeleri.
Uygulamada sık yapılan hatalar
- Henüz malik olunmayan varlık üzerinde mevcut mal gibi tasarruf edilebileceğini sanmak.
- Gelecekte edinilecek varlığı belirlenemez ölçüde genel yazmak.
- İşletme bütünü rehni ile müstakbel varlık rehnini aynı kabul etmek.
- Varlık edinildiğinde Sicil ve sözleşme tanımını kesin kimlik bilgileriyle karşılaştırmamak.
- Finansal kiralama ile mülkiyet edinimini birbirine karıştırmak.
- Temerrüt varlık edinilmeden önce gerçekleştiğinde doğrudan mülkiyet devri istenebileceğini varsaymak.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
6750 m.5/3 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de sanayi, lojistik, tarım ve üretim yatırımlarında gelecekte satın alınacak makine ve ekipmanın finansman teminatı olarak planlanması sık karşılaşılabilecek bir ihtiyaçtır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki ticari dosyalar yetki ve usul kuralları çerçevesinde Mersin’den takip edilebilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Ticaret Bakanlığı Taşınır Rehni Mevzuatı · Mevzuat Bilgi Sistemi · Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku · Ticari işletmenin tamamı üzerinde rehin · TARES tescil rehberi · Hammadde ve stok rehni.
Sık Sorulan Sorular
Henüz satın alınmamış makine rehnedilebilir mi?
Evet. m.5/3 müstakbel taşınır varlıklar üzerinde rehin kurulmasına izin verir.
Alacaklı makine teslim edilmeden satabilir mi?
Hayır. m.5/3 uyarınca tasarruf yetkisi varlık mülkiyete konu edildikten sonra kullanılabilir.
Gelecekteki stoklar rehnedilebilir mi?
Evet; belirlenebilir kapsam ve Sicil kaydıyla müstakbel stoklar teminat planına dahil edilebilir.
İşletme bütünü rehni gelecekte alınacak her şeyi kapsar mı?
m.5/2 kuruluş anındaki varlıklara odaklanır; gelecekte edinilecek taşınırlar m.5/3 kapsamında ayrıca ele alınmalıdır.
Seri numarası bilinmiyorsa rehin kurulamaz mı?
Varlık başka belirleyici özelliklerle somutlaştırılabilir; edinim sonrasında kesin kimlik bilgilerinin kayıtla uyumu kontrol edilmelidir.
Finansal kiralama konusu mal için aynı kural geçerli mi?
Mülkiyet kiralayanda kaldığı sürece rehin verenin mülkiyet ve tasarruf yetkisi ayrıca incelenmelidir.
Varlık hiç edinilmezse ne olur?
Müstakbel varlık üzerinde tasarruf yetkisi doğmaz; alacaklının diğer teminat ve takip hakları kendi şartlarına göre değerlendirilir.
Aynı gelecekteki varlık üzerinde birden fazla rehin olabilir mi?
Olabilir; derece ve öncelik m.10 ve m.11 çerçevesinde değerlendirilir.
Varlık edinildikten sonra kayıt güncellenmeli mi?
Kesin kimlik bilgilerinin Sicil ve sözleşme tanımıyla uyumu kontrol edilmeli; gereken değişiklikler yapılmalıdır.
Borç bitince rehin kendiliğinden silinir mi?
Hayır. m.15 uyarınca alacaklı üç iş günü içinde terkin başvurusu yapmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 6750 sayılı Kanun m.5/3 ile m.4, m.5/4, m.10-15 birlikte değerlendirilerek 23 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Müstakbel taşınır üzerindeki tasarruf yetkisinin mülkiyet kazanıldıktan sonra kullanılabileceği Kanunun açık hükmüne dayanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
