Patentte Kaçırılan Süre Nasıl Kurtarılır? İşlemlerin Devamı ve Hakların Yeniden Tesisi SMK 107 | 2026

Kısa ve net cevap: SMK m.107, patent işlemlerinde kaçırılan süreler için iki ayrı hukuki mekanizma kurar. İşlemlerin devam ettirilmesi bakımından başvuru sahibi, süreye uyulmamasının sonucunun bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek talepte bulunabilir. Hakların yeniden tesisi ise şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen süre kaçırılmış ve bunun sonucunda başvurunun reddi, geri çekilmiş sayılma, SMK 99 kapsamında hükümsüzlük veya başka bir hak kaybı doğmuşsa gündeme gelir; talep, süreyi kaçırma nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde ve her hâlde kaçırılan sürenin bitiminden itibaren bir yıl geçmeden yapılmalıdır.

İşlemlerin devam ettirilmesi ile hakların yeniden tesisi arasındaki fark

Patent pratiğinde en sık yapılan hata, SMK 107’deki iki mekanizmayı tek bir “eski hâle getirme” yolu gibi kullanmaktır. Oysa m.107/1, başvuruya ilişkin bir süre kaçırıldığında sonucun bildirimi üzerine devreye giren daha dar ve şekli bir telafi mekanizmasıdır. M.107/2 ise özen gösterilmesine rağmen kaçırılan süre nedeniyle ciddi bir hak kaybı doğduğunda uygulanabilecek daha ağır şartlı bir yeniden tesis yoludur.

Birinci yolda kanun “süreye uymamanın sonucunun bildirim tarihi”ni başlangıç kabul eder. İkinci yolda ise “süreye uyulamama nedeninin ortadan kalktığı tarih” ile “kaçırılan sürenin bittiği tarih” birlikte önem taşır. Dolayısıyla aynı olay için iki aylık sürelerin başlangıcı farklı olabilir.

İşlemlerin devam ettirilmesi şartları

SMK 107/1’in uygulanabilmesi için patent başvurusuna ilişkin işlemlerden birine dair sürenin kaçırılmış olması gerekir. Başvuru sahibi, süreye uyulmamasının hukuki sonucunun kendisine bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde talepte bulunmalı ve ilgili ücreti ödemelidir. Kanun “aksi takdirde talep reddedilir” diyerek iki aylık süreyi açıkça bağlayıcı hâle getirir.

Talep kabul edildiğinde süreye uyulmamasının doğurduğu hukuki sonuçlar doğmamış sayılır. Bu sonuç, kaçırılan sürenin kendiliğinden uzatılması değil, kanunun verdiği özel telafi yolunun başarılı şekilde kullanılmasının sonucudur.

Bu mekanizmada m.107/2’deki “şartların gerektirdiği özen” unsuru açıkça aranmaz. Bu yönüyle hakların yeniden tesisinden ayrılır. Buna karşılık m.107/4’te sayılan ve yönetmelikle belirlenen bazı süreler devam ettirme kapsamı dışında bırakılmıştır.

Hakların yeniden tesisi şartları

SMK 107/2 daha kapsamlı fakat daha ağır şartlıdır. Öncelikle başvuru veya patent sahibi, işlemlerde şartların gerektirdiği özeni göstermiş olmalıdır. Buna rağmen süreye uyulamaması; patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, SMK m.99 uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya başka bir hakkın kaybına yol açmış olmalıdır.

Bu şartlardan biri yoksa yalnız “süreyi unuttuk” veya “takvimde hata oldu” denilmesi yeterli değildir. Yeniden tesis, kusursuzluk anlamına gelmese de makul ve somut bir takip sisteminin bulunduğunu ve buna rağmen istisnai nedenle sürenin kaçtığını gösterecek bir dosya gerektirir.

“Şartların gerektirdiği özen” nasıl ispatlanır?

Kanun, özeni soyut bir iyi niyet beyanına bağlamaz. Patent sahibinin veya vekilinin süre takip sisteminin nasıl işlediği, görev dağılımı, yedek kontrol mekanizması, bildirimin kim tarafından alındığı, hastalık/teknik arıza/olağanüstü olayın süreyi nasıl etkilediği ve sebep ortadan kalkar kalkmaz hangi işlemin yapıldığı belgelendirilebilir olmalıdır.

Örneğin kurumsal bir patent portföyünde yalnız tek çalışanın kişisel takvimine dayanan sistemin yeterli özen oluşturduğu tartışmalı olabilir. Buna karşılık merkezi süre takip sistemi, çift kontrol, vekil uyarıları ve düzenli kayıt bulunmasına rağmen beklenmedik sistem arızası veya belgelenebilir ağır sağlık olayı nedeniyle kaçırılan süre farklı değerlendirilir.

Talep dilekçesinde yalnız olay anlatılmamalı; özen sistemini gösteren e-postalar, sistem kayıtları, vekil bildirimleri, sağlık belgesi, teknik arıza kaydı veya diğer somut deliller tarih sırasıyla eklenmelidir.

İki aylık ve bir yıllık süreler nasıl hesaplanır?

Hakların yeniden tesisinde iki ayrı zaman sınırı aynı anda çalışır. Talep, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde yapılmalıdır. Fakat bu iki aylık dönem ne kadar geç başlarsa başlasın, kaçırılan asıl sürenin bitiminden itibaren bir yıl geçtikten sonra yeniden tesis talebi yapılamaz.

Örneğin son günü 1 Mart olan bir süre kaçırılmış ve engel 15 Nisan’da ortadan kalkmışsa iki aylık süre 15 Nisan’dan başlar. Ancak her durumda 1 Mart’ı izleyen bir yıllık üst sınır geçilmemelidir. Dosyada üç tarih ayrı ayrı yazılmalıdır: kaçırılan sürenin son günü, engelin ortadan kalktığı gün ve yeniden tesis talebinin yapıldığı gün.

İşlemlerin devam ettirilmesinde ise esas başlangıç, süreye uyulmamasının sonucunun Kurum tarafından bildirildiği tarihtir. Bu iki farklı başlangıç noktası birbirine taşınmamalıdır.

Hangi sürelerde işlemlerin devam ettirilmesi talep edilemez?

SMK 107/4, m.101/4’teki telafi ücretinin ödenmesine ilişkin süreyi, m.93/1’deki süreyi ve yönetmelikle belirlenen işlemlere ilişkin süreleri m.107/1’deki devam ettirme mekanizmasının dışında bırakır. Bu nedenle her patent süresinin iki aylık devam ettirme talebiyle kurtarılabileceği söylenemez.

M.107/5 ayrıca önemli bir “zincirleme kurtarma yasağı” getirir: SMK 107 hükümleri, işlemlerin devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi taleplerinin kendi süreleri bakımından uygulanmaz. Yani iki aylık yeniden tesis süresi de kaçırılmışsa, aynı maddeye tekrar dayanarak bu sürenin yeniden tesisi istenemez.

Hakların yeniden tesisinde iyiniyetli üçüncü kişinin durumu

SMK 107/3, patent hakkının yeniden canlanmasının üçüncü kişiler açısından yaratacağı güven sorununu özel olarak çözer. Hak kaybından başlayarak yeniden tesis kararının Bülten’de yayımına kadar geçen dönemde, patent konusu buluşu Türkiye’de iyiniyetli olarak kullanan veya kullanmak için ciddi ve gerçek tedbirler alan kişi, işletmesinin makul ihtiyaçlarını karşılayacak ölçüde buluşu ücretsiz kullanmaya devam edebilir.

Bu hak, yeniden tesis kararının patent sahibine karşı hiçbir sonuç doğurmadığı anlamına gelmez. Koruma yeniden tesis edilir; ancak kanunun koruduğu iyiniyetli kullanıcı belirli ölçüde kullanımını sürdürebilir. “Ciddi ve gerçek tedbir” iddiası varsa yatırım belgeleri, üretim hattı siparişleri, prototip çalışmaları, tedarik sözleşmeleri ve tarihli teknik kayıtlar önem taşır.

Talepte hangi belgeler hazırlanmalıdır?

• Kaçırılan işlemi ve asıl sürenin son gününü gösteren TÜRKPATENT bildirimi.
• Süreye uyulmamanın hukuki sonucunu gösteren Kurum yazısı.
• Devam ettirme veya yeniden tesis ücretinin ödendiğine ilişkin kayıt.
• Yeniden tesiste engelin ne olduğunu ve ne zaman ortadan kalktığını gösteren belgeler.
• Şartların gerektirdiği özenin gösterildiğini kanıtlayan süre takip ve organizasyon kayıtları.
• Kaçırılmış asıl işlemin tamamlandığını gösteren belge ve ekler.
• Vekil kullanılıyorsa temsil ve iletişim kayıtları.

Belge seti, olayın kronolojisini okuyanın tek bakışta anlayacağı biçimde hazırlanmalıdır. “Mücbir sebep vardı” gibi etiketsiz ve belgesiz bir ifade yerine olay, tarih ve nedensellik bağının somutlaştırılması gerekir.

Somut uygulama senaryoları

Senaryo 1: Bir başvuru işlem süresi kaçırılıyor ve sonuç bildiriliyor

Kurum başvuru sahibine sürenin kaçırılması nedeniyle oluşan sonucu bildiriyor. Süre, m.107/4 kapsamındaki istisnalardan biri değilse, başvuru sahibi bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde ücretini ödeyip m.107/1 uyarınca işlemlerin devamını talep edebilir. Burada yeniden tesis için gereken “özen” analizine doğrudan geçmek gerekli değildir.

Senaryo 2: Ağır sağlık olayı nedeniyle süre kaçırılıyor

Patent sahibinin işlem sorumlusu belgelenebilir biçimde ağır sağlık sorunu yaşıyor; kurumun çift kontrol sistemi olmasına rağmen kritik süre kaçıyor ve hak kaybı doğuyor. Engel sona erdikten sonra iki ay içinde, kaçırılan süreden itibaren bir yıllık üst sınır aşılmadan m.107/2 talebi hazırlanabilir. Sağlık belgesi yanında normal süre takip sisteminin varlığı da gösterilmelidir.

Senaryo 3: Hak kaybı döneminde üçüncü kişi üretime başlıyor

Patent kaybedilmiş görünürken üçüncü kişi sicil ve Bülten durumuna güvenerek buluşu kullanmaya başlıyor; daha sonra hak yeniden tesis ediliyor. Üçüncü kişinin iyiniyeti ve kullanımın m.107/3 döneminde başlaması ispatlanırsa işletmesinin makul ihtiyaçları ölçüsünde ücretsiz devam hakkı gündeme gelir.

Hangi kurtarma yolu seçilmelidir?

TÜRKPATENT uygulamasında yeniden tesis talebi nasıl hazırlanır?

TÜRKPATENT’in patent başvuru süreçlerine ilişkin uygulama rehberinde hakların yeniden tesisi talebinin EPATS üzerinden “Başvuru Sonrası İşlemler” içindeki ilgili işlem adımından yapılacağı belirtilir. Talebin yalnız başlık seçilerek gönderilmesi yeterli değildir. Süreye uyulamama nedeninin ne olduğu, bu nedenin ne zaman başladığı ve sona erdiği, nedenin kaçırılan süre üzerinde nasıl etkili olduğu ve başvuru sahibinin normalde hangi süre takip sistemini kullandığı açıklanmalıdır.

Talebe dayanak gerekçeler ile bunları kanıtlayan bilgi ve belgeler eklenmelidir. Örneğin teknik sistem arızasına dayanılıyorsa yalnız “sistem çalışmadı” beyanı yerine servis kaydı, ekran hatası, sağlayıcı bildirimi ve olay tarihini gösteren kayıtlar; sağlık sebebine dayanılıyorsa olayın dönemi ile işlem yapma kapasitesine etkisini gösteren belge; vekil değişikliği söz konusuysa görevin devri, bildirim ve dosya teslim kayıtları sunulmalıdır.

Önemli nokta, engelin ortadan kalkma tarihinin de ispatlanmasıdır. Çünkü iki aylık yeniden tesis süresi bu tarihten başlar. Dilekçede bu tarih açıkça yazılmadığında veya belgeyle desteklenmediğinde, talebin süresinde olup olmadığı sağlıklı biçimde değerlendirilemez.

Özen şartı bakımından güçlü ve zayıf dosya örnekleri

Güçlü dosya örneği: Şirketin patent sürelerini merkezi yazılımda takip ettiği, vekilin ayrıca uyarı gönderdiği, iki farklı çalışanın kontrol sorumluluğu bulunduğu; fakat kritik tarihte belgelenebilir ve öngörülemeyen bir sistem kesintisi nedeniyle işlemin yapılamadığı, sistem açılır açılmaz işlemin tamamlandığı bir dosyada “şartların gerektirdiği özen” iddiası somut kayıtlarla desteklenebilir.

Zayıf dosya örneği: Süre yalnız bir çalışanın kişisel ajandasında tutulmuş, çalışan işten ayrıldıktan sonra dosya devri yapılmamış, aylar sonra hak kaybı fark edilmişse yalnız “personel hatası” denilmesi özen şartını otomatik olarak karşılamaz. Yeniden tesis mekanizması, olağan organizasyon eksikliğinin sonuçlarını her durumda ortadan kaldıran genel af niteliğinde değildir.

Vekil kaynaklı hata: Patent vekili kullanılması da başvuru sahibini her durumda özen değerlendirmesinden çıkarmaz. Vekilin ve başvuru sahibinin somut organizasyonu, bildirim akışı ve olayın neden kaçınılmaz hâle geldiği incelenir. Bu nedenle müvekkil–vekil e-posta zinciri ve görev dağılımı kayıtları saklanmalıdır.

Üçüncü kişi koruması neden yeniden tesis kararının merkezindedir?

Bir patent hakkı sicil ve Bülten kayıtlarında sona ermiş veya kaybedilmiş göründüğünde piyasa aktörleri bu duruma güvenerek yatırım yapabilir. SMK 107/3, sonradan verilen yeniden tesis kararının bu güveni tamamen ortadan kaldırmasını engeller. Kanun, hak kaybı ile yeniden tesis kararının Bülten’de yayımlanması arasındaki dönemde buluşu iyiniyetle kullanan veya kullanım için ciddi ve gerçek tedbirler alan kişiyi korur.

“Ciddi ve gerçek tedbirler” yalnız fikir aşamasındaki plan değildir. Üretim makinesi siparişi, teknik çizimlerin hazırlanması, ham madde sözleşmesi, üretim hattı kurulumu, ruhsat/sertifikasyon hazırlığı veya ticari ölçekli prototip çalışması gibi somut adımlar önem kazanabilir. Üçüncü kişi bu hakkı ileri sürecekse yatırımın tarihini, kapsamını ve patent hakkının kayıp göründüğü dönemde iyiniyetli olduğunu belgelemelidir.

Kullanım hakkı da sınırsız değildir. Kanun, işletmenin makul ihtiyaçlarını giderecek ölçüde ücretsiz devam hakkı tanır. Bu nedenle hak kaybı döneminde küçük ölçekte başlayan kullanımın, yeniden tesis sonrasında sınırsız küresel üretim lisansına dönüştüğü varsayılamaz.

Süre hesabında dört tarihli kontrol tablosu

Bu dört tarih tek bir kronoloji üzerinde gösterildiğinde yanlış hukuki yol seçme riski ciddi biçimde azalır. Özellikle “bildirim tarihi” ile “engelin ortadan kalktığı tarih” aynı gün olmayabilir.

SMK 107’de iki ayrı telafi mekanizması vardır

Net kanun maddesi: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.107, süre kaçırılması hâlinde iki ayrı kurum düzenler. Birinci fıkra işlemlerin devam ettirilmesi, ikinci fıkra ise hakların yeniden tesisi yoludur. Bu iki kurumun başlangıç tarihi, şartları ve kapsamı birbirinden farklıdır.

SMK 107/1: Patent başvurusuna ilişkin işlemlerde bir süreye uyulmamışsa başvuru sahibi, bu süreye uyulmamanın sonucunun kendisine bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ve ücretini ödeyerek işlemlere devam edilmesini talep edebilir. Talep kabul edilirse süreye uyulmamanın doğurduğu hukuki sonuçlar meydana gelmemiş sayılır. Burada iki aylık sürenin başlangıcı, asıl sürenin sona erdiği gün değil, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihidir.

SMK 107/2: Şartların gerektirdiği özen gösterilmiş olmasına rağmen süreye uyulamaması ret, geri çekilmiş sayılma, m.99 kapsamında hükümsüzlük veya başka bir hak kaybına yol açmışsa hakların yeniden tesisi istenebilir. Talep, kaçırılan sürenin bitiminden itibaren bir yılı geçmemek üzere, engel sebebin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde ve ücret ödenerek yapılmalıdır. “Gerekli özen gösterildi” ifadesi soyut bırakılmamalı; süre yönetim sistemi, vekil bildirimleri, teknik arıza kayıtları ve olayın özelliğine göre diğer belgelerle açıklanmalıdır.

Her patent süresi SMK 107 ile kurtarılamaz

SMK 107/4 ve 107/5 açık istisnalar getirir. Kanunda belirtilen bazı süreler bakımından işlemlerin devam ettirilmesi yolu kullanılamaz; ayrıca işlemlerin devamı veya hakların yeniden tesisi taleplerinin kendi süreleri de bu madde kullanılarak yeniden canlandırılamaz. Bu nedenle patent takviminde “süre kaçarsa 107 uygulanır” şeklinde genel bir not yeterli değildir. Kaçırılan sürenin hangi maddeye dayandığı ve m.107 kapsamına girip girmediği ayrıca kontrol edilmelidir.

Resmî kaynak: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu – m.107.

Sık sorulan sorular

1. Patentte kaçırılan her süre kurtarılabilir mi?

Hayır. SMK 107/4 ve yönetmelikteki istisnalar kontrol edilmelidir.

2. İşlemlerin devamı için süre kaç aydır?

Süreye uyulmamasının sonucunun bildiriminden itibaren iki aydır.

3. Hakların yeniden tesisi için süre kaç aydır?

Nedenin ortadan kalkmasından itibaren iki ay; ayrıca kaçırılan asıl sürenin bitiminden itibaren bir yıllık üst sınır vardır.

4. Yeniden tesiste özen şartı var mı?

Evet. Şartların gerektirdiği özen gösterilmiş olmalıdır.

5. Unutkanlık tek başına yeterli midir?

Kanun özen şartı aradığından, olayın ve süre takip sisteminin somut olarak ispatlanması gerekir.

6. Talep kabul edilirse ne olur?

Süreye uyulmamasının doğurduğu hukuki sonuçlar doğmamış sayılır.

7. Yeniden tesis kararı yayımlanır mı?

Evet, Bülten’de yayımlanır.

8. Hak kaybı döneminde buluşu kullanan üçüncü kişi ne olur?

SMK 107/3 şartları varsa işletmesinin makul ihtiyaçları ölçüsünde ücretsiz kullanmaya devam edebilir.

9. Yeniden tesis talebi süresi de kaçırılırsa tekrar m.107 kullanılabilir mi?

Hayır. M.107/5 bunu engeller.

10. Talep için yalnız ücret ödemek yeterli mi?

Hayır. İlgili şartlar, asıl işlem ve özellikle yeniden tesiste özen ile engel belgeleri birlikte hazırlanmalıdır.

Resmî kaynaklar ve iç bağlantılar

Resmî kaynak: TÜRKPATENT – 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu · TÜRKPATENT Mevzuat.

İlgili içerikler: SMK 105 – Başvurunun geri çekilmesi · SMK 106 – Sicil ve üçüncü kişiler · SMK 108 – Hatalı işlemler · Fikri Mülkiyet Hukuku.