Sigorta Teklifnamesi 30 Gün İçinde Reddedilmezse Sözleşme Kurulur mu? TTK 1405 | 2026
Sigorta hukukunda uyuşmazlığın doğru çözümü, günlük dilde kullanılan “başvuru yaptım” ifadesinden değil, hangi hukuki işlemin hangi tarihte tamamlandığından başlar. Bu konuda en önemli hata, sigorta teklifnamesi ile poliçeyi aynı belge sanmaktır. Teklifname sözleşmenin kurulmasına yönelik irade açıklamasını taşır; poliçe ise kurulan sözleşmenin belgesidir. Bu yazı, yalnızca maddeyi aktarmak yerine kuralın hangi şartlarda uygulanacağını, hangi kayıtların belirleyici olduğunu ve yanlış yorumların ne sonuç doğurduğunu sistematik biçimde açıklar.
TTK 1405 hangi kuralı getirir?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1405/1’e göre sigorta sözleşmesi yapmak isteyen kişinin verdiği teklifname, teklifname tarihinden itibaren otuz gün içinde reddedilmezse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır. Teklifname verilirken yapılan ödemeler sözleşme kurulursa prim veya ilk prim sayılır; sözleşme kurulmazsa kesinti yapılmadan faiziyle geri verilir.
TTK m.1405, sigorta şirketinin süresiz biçimde sessiz kalmasına izin vermeyen özel bir sözleşme kurma kuralı getirir. Kanun koyucu burada klasik kabul teorisinden ayrılan özel bir sonuç bağlamıştır. Bu nedenle sigorta sözleşmelerinde genel borçlar hukuku kuralları yanında TTK’nın sigorta kitabındaki özel hüküm öncelikle uygulanır. Uyuşmazlığın çözümünde teklifnamenin hukuken tamamlanmış bir teklif olup olmadığı, sigortacının bunu hangi tarihte aldığı ve otuz günlük süre içinde ret bildirimi yapıp yapmadığı ayrı ayrı tespit edilir.
“Sistem başvuruyu bekletiyordu”, “acentede dosya açık kaldı” veya “merkez onayı çıkmadı” gibi iç işleyiş açıklamaları, tek başına TTK m.1405’in kanuni sonucunu ortadan kaldırmaz. Somut dosyada kanunda öngörülen teklifnamenin mevcut olduğu ve ret bildiriminin süresinde yapılmadığı kanıtlanmışsa, değerlendirme şirket içi süreçten değil kanun hükmünden yapılır. Buna karşılık eksik evrak nedeniyle henüz tamamlanmamış bir talep, açıkça ön başvuru niteliğindeki form veya sigortalanabilir riskin belirlenmesini imkânsız bırakan belirsiz kayıtlar ayrıca incelenir.
Kuralın uygulanma şartları nelerdir?
Otuz günlük süre hesaplanırken teklifnamenin gerçekten verilmiş ve sigortacının değerlendirmesine sunulmuş olması gerekir; taslak form veya tamamlanmamış başvuru aynı sonucu doğurmaz. TTK 1405 uygulamasında aşağıdaki unsurlar birlikte incelenmelidir:
- Sigorta sözleşmesi kurmaya yönelik belirli bir teklifname bulunmalıdır.
- Teklifnamenin sigortacıya veya sözleşme yapmaya yetkili/aracılık eden kanala verildiği tarih belirlenebilmelidir.
- Teklif edilen sigorta türü, riziko, sigortalı veya sigorta ettiren gibi temel unsurlar tespit edilebilir olmalıdır.
- Otuz günlük kanuni süre içinde ret bildirimi yapılıp yapılmadığı ortaya konulmalıdır.
- Ret bildirimi varsa sadece düzenlenme tarihi değil, muhataba yöneltilme ve ulaşma süreci de incelenmelidir.
- Teklif sırasında ödeme alınmışsa bunun hukuki niteliği ve iade edilip edilmediği kontrol edilmelidir.
- Özel bir zorunlu sigorta rejimi veya TTK 1483 gibi başka özel hüküm varsa birlikte uygulanmalıdır.
- Uyuşmazlık riziko gerçekleştikten sonra çıkmışsa sözleşmenin kurulma anı ile sigortacının sorumluluğunun başlangıcı birbirinden ayrılmalıdır.
Bu şartların her biri aynı ağırlıkta görünmese de dosyanın sonucunu değiştirebilir. Örneğin otuz günün dolduğu sabit olsa bile başvurunun hukuken teklifname sayılmaması, TTK m.1405/1 sonucunun uygulanmasını engeller. Buna karşılık teklifname tam ise ve sigortacı süre içinde açık ret ortaya koyamıyorsa, yalnızca “poliçe basılmadı” savunması sözleşmenin kurulmadığını ispatlamaya yetmez.
Otuz günlük süre nasıl hesaplanır?
Kanun süreyi teklifname tarihinden başlatır. Dosyada tarih tartışmalıysa tek bir ekran görüntüsüne dayanmak yerine, başvuru formu, elektronik işlem zamanı, acente kayıt numarası ve ödeme hareketleri birlikte değerlendirilmelidir. Uyuşmazlıkta yalnızca sigortalının anlatımı değil, şirket ve acente sistemlerindeki zaman damgalı kayıtlar da incelenmelidir. Sürenin başlangıcı yanlış belirlenirse sözleşmenin kurulup kurulmadığına ilişkin bütün hesap hatalı hale gelir.
Uygulamada “30 iş günü” ile “30 gün” kavramları karıştırılmamalıdır. TTK m.1405 metni otuz gün der; kanunda ayrıca iş günü denilmediği için sırf şirket içi prosedürde iş günü hesabı yapılması kanuni süreyi değiştirmez. Resmî tatil veya hafta sonunun son güne denk gelmesi gibi süre hesabı sorunlarında genel süre kuralları ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle tarih çizelgesi oluşturmak, özellikle rizikonun 25–40. günler arasında gerçekleştiği dosyalarda kritik önemdedir.
Pratik çalışma yöntemi; “teklifname tarihi – sigortacı kayıt tarihi – varsa ek belge tarihi – ret bildirimi tarihi – bildirimin ulaştığı tarih – ödeme tarihi – riziko tarihi” satırlarını tek tabloda göstermektir. Böylece maddi vakıalar ile hukuki sonuç birbirinden ayrılır ve hangi tarihin gerçekten tartışmalı olduğu görünür hâle gelir.
İspat yükü ve deliller
Bu uyuşmazlıklarda teklifname nüshası, başvuru tarihi, acente veya sigorta şirketi kayıtları, e-posta ve KEP bildirimleri, ödeme dekontları, poliçe üretim kayıtları ve ret bildirimi temel delil grubunu oluşturur. Elektronik başvurularda IP kaydı veya tek başına SMS ekranı yerine, işlem numarası ve sunucu zaman damgasıyla doğrulanabilen kayıtlar daha güçlüdür. Acente üzerinden başvuru yapılmışsa acentenin hangi şirket adına ve hangi yetkiyle işlem yaptığı da incelenir.
İspat bakımından sözleşmenin kurulması ile teminat kapsamındaki rizikonun gerçekleşmesi farklı iddialardır. Sigorta ettiren önce TTK m.1405 koşullarının oluştuğunu göstermek zorunda kalabilir; sigortacı ise sözleşmenin kurulduğunu kabul edip belirli rizikonun teminat dışında kaldığını ileri sürüyorsa TTK m.1409/2’deki ispat kuralı ayrıca önem kazanır. Böylece tek bir “poliçe yok” tartışması altında birbirinden farklı ispat meseleleri karıştırılmamış olur.
Elektronik yazışmaların delil niteliği bakımından E-posta mahkemede delil olur mu? yazısı; resmî nitelikte bildirim ve kayıt açısından KEP ile ihtarname geçerli mi? yazısı ayrıca yol göstericidir. Başvurunun e-posta ile yürütüldüğü dosyalarda E-posta ile sözleşme kurulur mu? içeriği de sözleşme kurulmasına ilişkin genel çerçeveyi tamamlar.
TTK 1405 uygulanırsa hukuki sonuç nedir?
Otuz günlük kanuni süre içinde açık ret bulunmaması, TTK m.1405’in aradığı koşullar varsa sözleşmenin kurulması sonucunu doğurur. Bu nedenle başvuru tarihi, teklifnamenin içeriği, ret bildiriminin tarihi ve ulaşıp ulaşmadığı uyuşmazlığın merkezindedir. Sözleşmenin kurulmuş sayılması, her uyuşmazlıkta otomatik olarak istenen tazminatın tamamının ödeneceği anlamına gelmez. Kurulan sözleşmenin kapsamı, istisnaları, sigorta bedeli, rizikonun gerçekleşme tarihi, primin ödenmesi ve diğer yükümlülükler ayrıca incelenir. Fakat sözleşmenin hiç kurulmadığı savunması, m.1405 şartları oluşmuşsa kanunun bağladığı sonuç karşısında kabul edilemez.
Teklifname sırasında alınan para da önemlidir. Kanun, sözleşme kurulursa bu tutarın prim veya ilk prim sayılacağını; sözleşme kurulmazsa kesinti yapılmadan faiziyle geri verileceğini düzenler. Bu hüküm, “başvuru bedeli”, “ön ödeme” veya benzeri adlandırmaların otomatik olarak farklı hukuki sonuç doğurmasını engeller. Ödemenin niteliği, sözleşme belgeleri ve kanuni düzenleme birlikte değerlendirilir.
Uygulama örnekleri
Örnek 1: Ret yok, 30 gün dolmuş
1 Ekim’de tamamlanmış teklifname verilen ve 31 Ekim sonuna kadar reddedilmeyen başvuruda, TTK m.1405’in diğer şartları da varsa sözleşme kurulmuş sayılır. Sigortacının 35. günde “poliçe üretilmedi” demesi, süre içinde ret bulunmamasını geriye dönük ortadan kaldırmaz.
Örnek 2: 20. günde açık ret
Sigortacı teklifnameyi 20. günde açıkça reddetmiş ve bildirimin yapıldığını ispatlayabiliyorsa 30 günlük sessizlik sonucu doğmaz. Ret gerekçesinin başka mevzuat bakımından hukuka uygunluğu ayrı uyuşmazlık olabilir; fakat m.1405 bakımından sessizlik yoktur.
Örnek 3: Eksik ön başvuru formu
Kişi yalnız telefon numarası ve araç plakasını girmiş, risk bilgileri tamamlanmamış ve sistem bu kaydı “ön teklif” olarak tutmuşsa bunun kanundaki teklifname olup olmadığı ayrıca incelenir. Her çevrim içi form otomatik olarak m.1405 teklifnamesi değildir.
Örnek 4: Ön ödeme alınmış
Teklif sırasında 5.000 TL alınmış, fakat sözleşme kurulmamışsa tutarın kesintisiz ve faiziyle iadesi gerekir. Sözleşme kurulmuşsa ödeme prim veya ilk prime sayılır.
Örnek 5: Riziko 32. günde gerçekleşmiş
Teklifnamenin tamamlandığı, 30 gün içinde ret bulunmadığı ve rizikonun 32. günde gerçekleştiği dosyada önce sözleşmenin m.1405 uyarınca kurulup kurulmadığı tespit edilir. Ardından sorumluluğun başlangıcı için TTK m.1421 ve prim hükümleri ayrıca uygulanır.
Sık yapılan hatalar
- Her çevrim içi sigorta fiyat talebini teklifname saymak.
- Otuz günü iş günü olarak hesaplamak.
- Ret belgesinin düzenlenmesini tek başına yeterli görmek.
- Poliçe basılmadı diye sözleşmenin kurulmadığını varsaymak.
- Teklif sırasında alınan paranın iade rejimini gözden kaçırmak.
- Sözleşmenin kurulması ile sigortacının teminat sorumluluğunun başlangıcını aynı kavram sanmak.
- Acente kayıtlarını sigorta şirketi kayıtlarından ayrı incelememek.
- Riziko tarihini süre çizelgesine eklememek.
- Teminat dışı hâl iddiasını m.1409’daki ispat yükünden bağımsız değerlendirmek.
- Özel zorunlu sigorta hükümlerini kontrol etmeden yalnız m.1405’e dayanmak.
Dosya kontrol listesi
- Teklifnamenin tam nüshasını alın.
- Veriliş ve sisteme giriş tarihini ayrı tespit edin.
- Ret bildirimi ve teslim/ulaşma kaydını isteyin.
- Ödeme varsa dekontu ve ödeme açıklamasını alın.
- Acente varsa yetki ve işlem kaydını saklayın.
- Riziko tarihini netleştirin.
- Poliçe üretim ve zeyil kayıtlarını talep edin.
- TTK 1421, 1430 ve ilgili genel şartları birlikte kontrol edin.
- Teminat dışı hâl savunması varsa m.1409/2 ispat kuralını uygulayın.
- Başvuru, dava veya tahkim süresini ayrıca hesaplayın.
TTK 1405 ile TTK 1421 arasındaki ayrım
TTK m.1405 sözleşmenin kurulmasına, TTK m.1421 ise sigortacının rizikoyu taşımaya başladığı ana ilişkindir. Bu iki hükmün ayrılması özellikle ilk primin henüz ödenmediği dosyalarda zorunludur. Bir sözleşmenin kurulmuş sayılması ile sigortacının belirli riziko yönünden sorumluluğunun başlaması her zaman aynı saniyede gerçekleşmez. Aksine sözleşme yoksa genel kural, sorumluluğun primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlamasıdır. Eşya taşıma sigortalarında kanun ayrıca istisna düzenler.
Bu nedenle m.1405’e dayanılarak “sözleşme kuruldu” sonucuna ulaşıldığında ikinci adım, prim ve sorumluluk başlangıcını incelemektir. Ödeme teklifnameyle birlikte yapılmışsa m.1405/2 bu paranın sözleşme kurulunca prim veya ilk prim sayılacağını açıkça belirtir. Böyle bir dosyada sözleşme kurulması ve sorumluluk başlangıcı arasında boşluk bulunmayabilir. Fakat ödeme yapılmamışsa, sözleşmenin kurulmuş olması tek başına her rizikoda tazminat borcunun doğduğu anlamına gelmez.
Sigorta şirketinin sessizliği hangi kayıtlarla araştırılır?
Elektronik sigortacılıkta ret işlemi çoğu zaman tek bir kâğıt belgeyle değil, birbirini tamamlayan veri kayıtlarıyla ortaya çıkar. Teklif numarası, oluşturulma zamanı, risk değerlendirme ekranı, otomatik e-posta kaydı, SMS servis logu, acente ekranı ve poliçe üretim sistemi birlikte incelenebilir. Bir sistem ekranında “ret” yazması, bu ret iradesinin sigorta ettirene ne zaman bildirildiği sorununu tek başına çözmez. Tam tersine yalnız sigortalının telefon ekranına dayanmak da şirket sistemindeki gerçek işlem zamanını her zaman göstermez.
Uyuşmazlık dava veya tahkime taşınmadan önce delil koruması yapılması önemlidir. E-postalar orijinal başlık bilgileriyle, SMS’ler tarih ve gönderen bilgisiyle, KEP kayıtları ileti delilleriyle, çevrim içi başvurular işlem numarasıyla saklanmalıdır. Ekran görüntüsü alınacaksa yalnız mesaj metni değil, tarih ve hesap bilgisi de görünmelidir. Şirketten kayıt talep edilirken “başvuruma ilişkin bütün kayıtlar” gibi belirsiz bir talep yerine teklif numarası ve tarih aralığı verilmesi daha sağlıklı sonuç üretir.
Sözleşmenin kurulmuş sayılması poliçe şartlarını nasıl etkiler?
TTK m.1405’in sonucu sözleşmenin kurulmasıdır; sözleşmenin içeriğinin belirlenmesi ise teklifname, genel şartlar, özel şartlar ve tarafların irade açıklamaları üzerinden yapılır. Sigortacı sessiz kalarak sözleşmenin kurulmasına yol açmışsa, sonradan sigorta ettiren aleyhine teklifnameden farklı koşulları tek taraflı biçimde ekleyemez. TTK m.1425/2 de poliçe veya zeyilname eklerinin teklifnameden farklı olup sigorta ettiren, sigortalı veya lehtar aleyhine hükümler içermesi hâlinde bu hükümlerin geçersizliğini düzenler.
Bu bağlantı, teklifnamenin neden ayrıntılı saklanması gerektiğini gösterir. Uyuşmazlık yalnız “sözleşme var mı?” sorusunda kalmaz; “hangi şartlarla kuruldu?” sorusuna dönüşür. Teminat limiti, muafiyet, riziko adresi, sigorta konusu, özel şart ve ek teminatlar teklifname ile poliçe arasında karşılaştırılmalıdır. Sigorta ettirenin aleyhine sonradan eklenen farklılıklar bakımından m.1425 ayrıca değerlendirilir.
Uyuşmazlık çözümünde izlenecek sıra
Dosya incelemesinde ilk olarak sözleşmenin kurulduğu tarih belirlenir. İkinci olarak sigortacının sorumluluğunun başladığı tarih bulunur. Üçüncü olarak rizikonun poliçe kapsamında olup olmadığı incelenir. Dördüncü olarak sigorta bedeli ve varsa eksik/aşkın sigorta sorunu hesaplanır. Beşinci olarak ihbar, belge sunma ve zararı azaltma yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği kontrol edilir. Son aşamada tazminatın muacceliyet tarihi, temerrüt ve başvuru yolu belirlenir.
Bu sıra, baştan sona aynı hukuki soruyu tekrar etmek yerine her aşamayı ayrı delile bağlar. Sözleşme kurulmamışsa sonraki aşamalar çoğu kez anlamsızlaşır. Sözleşme kurulmuş ancak sorumluluk başlamamışsa farklı sonuç çıkar. Sorumluluk başlamış ve riziko kapsamdaysa artık tazminat miktarı ile ödeme süresi tartışılır. Böylece TTK m.1405, bütün sigorta hukukunun yerine geçen tek madde değil, uyuşmazlığın ilk basamaklarından biri olarak doğru konuma yerleştirilir.
TTK 1405’te 30 günlük susmanın hukuki sonucu
Net kanun maddesi: TTK m.1405/1’e göre sigorta sözleşmesi yapmak isteyen kişinin verdiği teklifname, teklifname tarihinden itibaren otuz gün içinde reddedilmezse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu, sigorta hukukuna özgü açık bir kanuni sonuçtur.
Otuz günlük sürenin başlangıcı teklifname tarihidir. Dosyada teklifname tarihi ile varsa ret bildiriminin tarihi birlikte tutulmalıdır. Ret otuz günlük sürede yapılmışsa kanuni susma sonucu doğmaz; süresinde ret yoksa m.1405/1’deki sonuç gündeme gelir.
Teklif sırasında alınan ödeme ne olur?
TTK m.1405/2’ye göre teklifname verilirken alınan ödeme, sözleşme kurulursa prim veya ilk prim sayılır. Sözleşme kurulmazsa yapılan ödeme kesinti yapılmadan faiziyle birlikte geri verilir. Bu nedenle “başvuru bedeli” veya “ön prim” adı verilen tahsilatın hukuki niteliği, sözleşmenin kurulup kurulmadığıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Resmî kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu – m.1405.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta teklifi 30 gün cevaplanmazsa otomatik kabul mü?
TTK m.1405/1’deki anlamda tamamlanmış teklifname 30 gün içinde reddedilmezse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır.
30 gün iş günü mü?
Kanun “otuz gün” der. İş günü ifadesi bulunmadığından şirket içi iş günü hesabı kanuni süreyi kendiliğinden değiştirmez.
Poliçe düzenlenmemişse yine sözleşme kurulabilir mi?
Evet. TTK m.1405 şartları oluşmuşsa poliçenin fizikî veya elektronik olarak üretilmemesi sözleşmenin kurulmuş sayılması sonucunu tek başına ortadan kaldırmaz.
Teklif sırasında ödenen para ne olur?
Sözleşme kurulursa prim veya ilk prim sayılır; kurulmazsa kesinti yapılmadan faiziyle geri verilir.
Sigorta şirketi ret verdiğini nasıl ispatlar?
Ret kaydının tarihi, içeriği ve muhataba yöneltildiğini gösteren elektronik veya fizikî kayıtlar birlikte değerlendirilir.
Acente başvurusu da m.1405 kapsamında mı?
Başvurunun hukuken teklifname niteliğinde olması ve yetkili/aracılık eden kanal üzerinden sigortacıya yöneltilmesi hâlinde acente kayıtları da değerlendirmeye girer.
Riziko 30 günden sonra olursa tazminat kesin ödenir mi?
Hayır. Önce sözleşmenin kurulması, sonra sorumluluğun başlangıcı, prim, teminat kapsamı ve diğer şartlar incelenir.
Eksik form 30 gün beklerse sözleşme kurulur mu?
Eksik kaydın TTK anlamında teklifname olup olmadığı belirlenmeden yalnız zamanın geçmesiyle sonuç çıkarılamaz.
Ret e-postası spam klasörüne düşerse ne olur?
Bildirimin hukuken ne zaman ve nasıl yöneltilmiş sayılacağı, kullanılan iletişim kanalı ve somut kayıtlarla değerlendirilir.
Uyuşmazlıkta ilk hangi belge istenmeli?
Teklifname, zaman damgalı başvuru kaydı ve ret bildirimi üçlüsü başlangıç bakımından en kritik belge grubudur.
Resmî kaynaklar
Mersin Akdeniz’de sigorta ve tazminat uyuşmazlıklarında dosya, süre, delil ve başvuru yolları somut belgelere göre incelenir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI
Güncelleme: 28 Eylül 2026
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
