Yabancı Plakalı Araçlardan Geçiş Ücreti Nasıl Alınır? 4925 m.16 | 2026

Kısa ve net cevap: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 16. maddesine göre karayolunun bakımı, korunması ve karayolu ile taşımanın yönetimine ilişkin giderlere katkı sağlamak amacıyla yabancı plakalı taşıtlardan geçiş ücreti alınabilir. Bu ücret, köprü, tünel ve otoyol gibi ücretli altyapıların kullanım bedelinden ve eşya/taşıt için sunulan hizmetlerin ücretinden ayrıdır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı geçiş ücretlerini belirlemeye, artırmaya, indirmeye veya kaldırmaya yetkilidir. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.

4925 Sayılı Kanun m.16 Neyi Düzenler?

4925 sayılı Kanun m.16, uluslararası karayolu taşımacılığında yabancı plakalı araçlardan alınabilecek özel bir “geçiş ücreti”nin kanuni dayanağıdır. Bu ücret, yabancı taşıtın Türkiye karayolu altyapısını kullanması ve uluslararası taşıma sisteminin yönetim maliyetlerine katılması amacı taşır.

Kanun üç temel kural koyar. Birincisi, yabancı plakalı araçtan geçiş ücreti alınabilmesidir. İkincisi, bu ücretin köprü, tünel, otoyol ve eşya/taşıt hizmet bedellerinden ayrı olmasıdır. Üçüncüsü, Bakanlığın geçiş ücretlerini belirleme ve değiştirme yetkisidir.

Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.63 de aynı sistemi ayrıntılandırır. Yönetmelik yabancı plakalı taşıtlardan karayolunun bakımı, korunması ve taşımanın yönetimi giderlerine katkı için geçiş ücreti alınacağını; bu ücretin Euro, TCMB tarafından değeri ilan edilen değiştirilebilir döviz veya Türk lirası olarak alınabileceğini düzenler.

Güncel resmî mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi, taşıma uygulamaları için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kullanılmalıdır.

4925 m.16 Geçiş Ücreti Kimden Alınır?

Kanun, geçiş ücretini yabancı plakalı taşıtlardan alma esasını düzenler. Bu nedenle taşıtın sürücüsünün Türk vatandaşı olup olmaması kuralın temelini değiştirmez; önemli olan taşıtın yabancı plakalı olmasıdır.

Yabancı plakalı tır, çekici, otobüs veya diğer kapsamdaki taşıtların uluslararası seferlerinde uygulanacak ücret, aracın ülkesi, taşıma türü ve Türkiye’nin ilgili ülkeyle yaptığı anlaşmaya göre değişebilir.

Türk plakalı taşıtlar bakımından bu özel m.16 ücret sistemi aynı şekilde uygulanmaz. Türk taşıtların otoyol, köprü, tünel ve diğer yol kullanım ücretleri ayrı mevzuata tabidir.

Geçiş Ücretinin Amacı Nedir?

Kanun ücretin amacını doğrudan belirler: karayolunun bakımı ve korunması ile karayolu ve taşımanın yönetimine ilişkin giderlere katkı sağlamak.

Uluslararası ağır taşıt trafiği yol kaplaması, dinlenme alanı, denetim istasyonu, sınır geçiş sistemi ve ulaştırma idaresi üzerinde maliyet yaratır. M.16 bu maliyetin belirli bölümünün yabancı taşıt kullanıcılarından tahsil edilmesine kanuni temel oluşturur.

Bu ücret bir “ceza” değildir. Taşımanın hukuka uygun yapılması hâlinde de, yürürlükteki tarife ve anlaşma gerektiriyorsa geçiş ücreti doğabilir. İdari para cezası ise mevzuata aykırı davranışa bağlanan ayrı yaptırımdır.

4925 m.16 Geçiş Ücreti HGS, Otoyol, Köprü veya Tünel Ücretiyle Aynı mı?

Hayır. Kanun bu ayrımı açıkça yapar. Köprü, tünel ve otoyol gibi karayolu altyapısının kullanılmasından alınan ücretler, m.16’daki uluslararası geçiş ücretine dahil değildir.

Bu nedenle yabancı plakalı taşıt aynı seferde birden fazla ayrı mali yükümlülükle karşılaşabilir:

• 4925 m.16 kapsamındaki uluslararası geçiş ücreti,
• Ücretli otoyol/HGS kullanım bedeli,
• Köprü veya tünel kullanım ücreti,
• Terminal, tartım, park veya başka hizmet bedeli,
• Gümrük veya diğer idari işlemlerden doğan ayrı ücretler.

Taşıyıcının “geçiş ücretini ödedim, otoyol için ayrıca ödeme yapmam” yaklaşımı kanuni sisteme uygun değildir.

Yabancı Plakalı Araç HGS Ücreti Ödemek Zorunda mı?

Ücretli karayolunu kullanan yabancı plakalı araçlar, ücretli karayolu mevzuatına göre ilgili geçiş ücretini ödemek zorundadır. Bu alan 4925 m.16’dan ayrı olarak 6001 sayılı Kanun ve “Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezalarının Tahsiline İlişkin Yönetmelik” ile düzenlenir.

Dolayısıyla iki ayrı “geçiş ücreti” ifadesi uygulamada karışabilir. Birincisi 4925 m.16’daki uluslararası karayolu taşıma geçiş ücreti, ikincisi belirli ücretli yol kesiminin kullanım karşılığıdır.

Uyuşmazlıkta tahsil belgesinde ücretin hangi mevzuata dayandığı kontrol edilmelidir.

Eşya ve Taşıtlar İçin Sunulan Hizmet Ücretleri Ayrı mı?

Evet. 4925 m.16, eşya ve taşıtlar için yapılan hizmetlerin ücretlerini de geçiş ücretinden ayrı tutar.

Bu hizmetler somut işletmeye göre; terminal kullanımı, park, tartım, yükleme-boşaltma, depolama, elleçleme, araç dezenfeksiyonu, kontrol veya benzeri hizmetler olabilir. Hangi hizmetin hangi tarife üzerinden ücretlendirileceği ayrıca ilgili mevzuat ve sözleşmeye göre belirlenir.

Bir hizmet gerçekten verilmemişse veya ücretin hukuki dayanağı bulunmuyorsa yalnız “m.16 geçiş ücreti” gerekçesiyle tahsil edilemez. Her ücret kaleminin ayrı dayanağı olmalıdır.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Geçiş Ücretini Değiştirebilir mi?

Evet. 4925 m.16 Bakanlığa geçiş ücretlerini tespit etme, artırma, indirme veya kaldırma yetkisi verir.

Bu nedenle geçiş ücretinin miktarı doğrudan kanun maddesinde sabit rakam olarak yazılmaz. Uygulanacak tarife ilgili dönem Bakanlık düzenlemesi ve uluslararası anlaşma hükümlerine göre kontrol edilmelidir.

Taşıyıcılar özellikle uzun süreli lojistik sözleşmelerinde bu ücretlerin değişebileceğini dikkate almalıdır. Sözleşmede “vergi, resim, harç, yol ve geçiş ücretleri”nin kime ait olduğu açıkça düzenlenmezse fiyat farkı uyuşmazlığı doğabilir.

Bakanlık Belirli Ülke Araçlarına Farklı Ücret Uygulayabilir mi?

Uluslararası anlaşma ve karşılıklılık hükümleri farklı ülke taşıtları bakımından muafiyet veya farklı geçiş koşulları öngörebilir. M.16 son fıkrası Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümlerini açıkça saklı tutar.

Bu nedenle yabancı taşıt için uygulanacak gerçek ücret yalnız genel tarifeden okunmamalıdır. Araç plakasının ülkesi ve Türkiye ile o ülke arasındaki karayolu taşıma anlaşması kontrol edilmelidir.

Uluslararası Anlaşma Geçiş Ücretini Kaldırabilir mi?

Evet, anlaşmanın hükmüne bağlıdır. İkili veya çok taraflı karayolu taşıma anlaşmalarında transit geçiş ücretleri, vergi ve harç muafiyetleri düzenlenebilir.

Kanunun “uluslararası anlaşmalar saklıdır” hükmü, iç hukuk tarifesinin anlaşmaya aykırı uygulanmamasını gerektirir. Türkiye’nin taraf olduğu yürürlükteki anlaşma belirli taşıma için muafiyet öngörüyorsa somut seferde bu hüküm dikkate alınmalıdır.

Muafiyet iddiası yapılırken anlaşmanın hangi taşıt, taşıma türü, yük ve geçiş için uygulanacağı açıkça gösterilmelidir.

Transit Taşıma Belgesi Geçiş Ücreti Muafiyeti Sağlar mı?

Her transit geçiş belgesi otomatik ücret muafiyeti sağlamaz. Geçiş belgesi taşıma hakkını; ücret muafiyeti ise anlaşma veya tarife hükmünü düzenler.

Taşıyıcının belgesinde “ücretli” veya “ücretsiz” ayrımı, ülke kotası ve ikili anlaşma hükümleri kontrol edilmelidir.

Transit kota ve izin sistemi için 4925 m.15 transit kota ve izin rehberi incelenebilir.

Geçiş Ücreti Hangi Para Birimiyle Ödenir?

Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.63’e göre ücret; Euro, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca değeri ilan edilen değiştirilebilir döviz veya Türk lirası olarak alınabilir.

Ödeme günündeki kur, Bakanlık uygulaması ve sınır kapısındaki tahsil sistemi dikkate alınır. Taşıyıcı maliyet hesabında yalnız yabancı para tarifesini değil fiili tahsil yöntemini de kontrol etmelidir.

Ücret Sürücüden mi Şirketten mi Tahsil Edilir?

Operasyonel tahsilat sınır kapısında veya yetkili sistem üzerinden araç/sürücü bazlı yapılabilir; ancak nihai mali yükün taşıyıcı, araç sahibi, sözleşmesel taşıyıcı veya müşteri arasında kime ait olduğu özel sözleşmeye göre ayrıca belirlenir.

Örneğin navlun sözleşmesinde bütün yol/geçiş ücretlerinin taşıyıcıya ait olduğu kararlaştırılmışsa taşıyıcı bunları müşteriye ayrıca yansıtamayabilir. “Vergi ve resmi geçiş ücretleri gönderene aittir” hükmü varsa sonuç farklı olabilir.

Ödenmemiş Yol/Otoyol Ücreti Yabancı Aracın Türkiye’den Çıkışını Engelleyebilir mi?

Ücretli karayollarında yabancı plakalı araçlara ait geçiş ücretleri ve bunlara bağlı idari para cezaları ayrı mevzuat uyarınca takip edilir. İlgili yönetmelik, tahsil edilemeyen borçların sınır kapılarında kontrol edilmesini ve belirli borçlar ödenmeden aracın ülkeden çıkışına izin verilmemesini öngörür.

Bu sistem, 4925 m.16’daki taşıma geçiş ücretiyle kavramsal olarak ayrılmalıdır. Bir araçta hem uluslararası geçiş ücreti hem ücretli otoyol borcu bulunabilir.

Şirket muhasebesi, HGS/otoyol borçları ile uluslararası geçiş belgesi/ücret kayıtlarını ayrı hesaplarda izlemelidir.

Geçiş Ücreti Ödenmiş Ama Sistem Borç Gösteriyorsa Ne Yapılır?

Ödeme makbuzu, plaka, tarih, sınır kapısı, taşıma türü ve tahsil kodu karşılaştırılmalıdır. Yanlış plaka kaydı, kur farkı, mükerrer tahakkuk veya farklı ücret kalemlerinin karıştırılması mümkündür.

Önce tahsilatı yapan idari birime belgeyle düzeltme başvurusu yapılması; kesin ret veya tahsil işleminin hukuki niteliğine göre idari yargı yolunun değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

4925 m.16 Ücreti Navluna Dahil midir?

Kanun bu özel hukuk sorusunu doğrudan cevaplamaz. Navlun fiyatına hangi resmi masrafların dahil olduğu taşıma sözleşmesinden belirlenir.

Uluslararası lojistik sözleşmelerinde şu kalemlerin ayrı yazılması uyuşmazlığı azaltır:

• Navlun bedeli,
• 4925 m.16 geçiş ücreti,
• Otoyol/köprü/tünel ücretleri,
• Gümrük ve terminal giderleri,
• Özel izin bedelleri,
• Park ve bekleme giderleri,
• Transit belge/organizasyon masrafları.

Geçiş Ücretine İtirazda Hangi Belgeler İncelenir?

• Aracın ruhsatı ve plakası,
• Ülke ve taşıyıcı bilgisi,
• CMR/taşıma senedi,
• Transit veya ikili geçiş belgesi,
• Bakanlık özel izni,
• Geçiş ücreti makbuzu/tahakkuk belgesi,
• HGS/otoyol ayrı ödeme kayıtları,
• Sınır giriş-çıkış kayıtları,
• İkili taşıma anlaşmasının muafiyet hükmü,
• Taşıma sözleşmesindeki masraf paylaşımı maddeleri.

En sık hata, otoyol makbuzunun m.16 geçiş ücreti makbuzu sanılması veya tersi durumdur.

Yabancı Plakalı Araç Türkiye İçinde Taşıma Yaparsa Geçiş Ücreti Ödemesi İhlali Meşru Kılar mı?

Hayır. Geçiş ücreti ödemek taşıma yetkisi vermez. Yabancı plakalı araçların Türkiye içindeki iki nokta arasında taşıma yasağı m.13’te ayrıca düzenlenmiştir.

İç taşıma yasağının ayrıntıları için 4925 m.13 rehberi incelenmelidir.

Hukuki Dayanak Özeti

Sık Sorulan Sorular

1. Yabancı plakalı tır Türkiye’den geçerken özel geçiş ücreti öder mi?

Tarife ve uluslararası anlaşmaya göre 4925 m.16 kapsamında geçiş ücreti doğabilir.

2. Bu ücret HGS ile aynı mı?

Hayır. Otoyol/köprü/tünel ücretleri m.16 ücretinden ayrıdır.

3. Geçiş ücreti ödenince otoyol ücretsiz olur mu?

Hayır.

4. Bakanlık ücreti değiştirebilir mi?

Evet; tespit, artırma, indirme ve kaldırma yetkisi vardır.

5. İkili anlaşma ücret muafiyeti verebilir mi?

Evet. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.

6. Transit belgesi otomatik ücret muafiyeti sağlar mı?

Hayır. Belgenin ve uluslararası anlaşmanın ücret hükmü kontrol edilmelidir.

7. Ücret hangi para birimiyle alınabilir?

Yönetmeliğe göre Euro, TCMB tarafından değeri ilan edilen değiştirilebilir döviz veya Türk lirası kullanılabilir.

8. Otoyol borcu yabancı aracın çıkışını etkiler mi?

Ücretli karayolu mevzuatında tahsil edilmeyen borçların sınır kapısında kontrolüne ve tahsil edilmeden çıkışa izin verilmemesine ilişkin hükümler vardır.

9. Geçiş ücreti ödemek iç taşıma hakkı verir mi?

Hayır. M.13 kabotaj/iç taşıma yasağı ayrı uygulanır.

10. Mükerrer tahsilata nasıl itiraz edilir?

Makbuz, plaka, tarih, tahakkuk kodu ve uluslararası muafiyet belgesiyle ilgili idari birime başvurulur; sonuç işlem türüne göre yargısal denetime taşınabilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
• Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü
• Karayolları Genel Müdürlüğü

Uluslararası Taşıma Fiyat Teklifinde Hangi Ücretler Ayrı Gösterilmeli?

Taşıyıcının müşteriye verdiği navlun teklifinde “yol masrafları dahil” gibi belirsiz ifadeler sonradan önemli uyuşmazlık yaratabilir. 4925 m.16’nın geçiş ücretini otoyol, köprü, tünel ve hizmet ücretlerinden ayrı kabul etmesi nedeniyle fiyat teklifinde bu kalemlerin kapsamı açık olmalıdır.

Örneğin teklif “navlun + resmi geçiş ücretleri + otoyol/köprü giderleri + gümrük/terminal giderleri” şeklinde ayrıştırılabilir. Böylece yeni bir Bakanlık tarifesi veya güzergâh değişikliği olduğunda fiyat farkının hangi kalemden kaynaklandığı gösterilebilir.

Geçiş Ücreti Muafiyeti İddiası Nasıl İspatlanır?

Taşıyıcı, Türkiye ile aracın kayıtlı olduğu ülke arasındaki yürürlükteki ikili veya çok taraflı anlaşmanın ilgili hükmünü ve seferin bu hüküm kapsamına girdiğini belgelemelidir. Yalnız “bu ülke araçları ücret ödemiyor” şeklindeki sektör uygulaması hukuki ispat için yeterli değildir.

Muafiyet yalnız belirli taşıma türünü, boş dönüşü, transit geçişi veya belirli sayıdaki geçiş belgesini kapsıyorsa kapsam dışındaki sefer için ücret tahakkuku hukuka uygun olabilir.

Mükerrer veya Hatalı Tahakkukta Kontrol Sırası

1. Plaka ve ülke bilgisini doğrulayın.
2. Tahsilatın 4925 m.16 mı, HGS/otoyol mu olduğunu belirleyin.
3. Geçiş tarihini ve sınır kapısını kontrol edin.
4. Uluslararası anlaşma muafiyeti varsa belgeleyin.
5. Ödeme makbuzu ile tahakkuk numarasını eşleştirin.
6. Kur dönüşümünün ödeme tarihine uygunluğunu inceleyin.
7. İdari düzeltme başvurusunu süresinde yapın.

Taşıma Şirketleri İçin Muhasebe Ayrımı Neden Önemli?

4925 m.16 ücreti, ücretli otoyol/HGS bedeli ve terminal hizmeti aynı muhasebe kaleminde tutulduğunda müşteriye yanlış masraf yansıtılması veya vergi belgesi uyuşmazlığı ortaya çıkabilir. Her ücretin makbuzu, sefer numarası, araç plakası ve dayanak mevzuatıyla eşleştirilmesi gerekir.

Özellikle çok sayıda yabancı araç kullanan lojistik şirketlerinde ülke bazlı muafiyetler ve tarife değişiklikleri için ayrı kontrol tablosu tutulması operasyonel hata riskini azaltır.

Geçiş Ücretinin Müşteriye Sonradan Yansıtılması Mümkün mü?

Bu sorunun cevabı taşıma sözleşmesine bağlıdır. Navlun “tüm resmi geçiş ve yol masrafları dahil” şeklinde belirlenmişse taşıyıcının sonradan ayrıca m.16 ücreti talep etmesi tartışmalı olabilir. Buna karşılık sözleşme resmi geçiş ücretlerini navlundan hariç tutmuşsa gerçek tahsilat belgesiyle müşteriye yansıtma mümkün olabilir.

Taraflar uzun süreli sözleşmelerde Bakanlık tarifesinin değişmesi hâlinde fiyat uyarlamasının nasıl yapılacağını da yazmalıdır. Böylece tarife artışı ile taşıyıcının kendi ticari fiyat artışı birbirinden ayrılır.

Mersin ve Türkiye Uygulaması

Mersin Limanı’ndan Türkiye’ye giriş yapan veya limandan transit üçüncü ülkeye çıkan yabancı plakalı araçlarda geçiş ücreti, otoyol ücretleri ve liman/terminal hizmet bedelleri ayrı ayrı muhasebeleştirilmelidir. Taşıma sözleşmesinde hangi giderin kime ait olduğunun açıkça yazılması fiyat uyuşmazlıklarını azaltır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki uluslararası taşıma, yabancı taşıt, geçiş ücreti ve idari işlem uyuşmazlıkları görev/yetki kuralları korunarak Mersin’den koordine edilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →