Duruşma Tutanağındaki Maddi Hatanın Düzeltilmesi Dilekçesi | HMK 183 Word
Kısa ve net cevap: Hukuk davasının duruşma tutanağında açık bir yazı veya hesap hatası varsa, karar verilinceye kadar HMK m.183 uyarınca düzeltilmesi mahkemeden istenebilir. İstekte yanlış yazılmış satır, doğru kayıt ve hatanın açık olduğunu gösteren dosya belgesi ayrı ayrı belirtilir. HMK m.154 tutanağın hangi işlemleri kaydedeceğini, m.155 imzalanmasını, m.156 ise yargılama işlemlerinin tutanakla ispatını düzenler. Aşağıdaki Word dilekçesi, imzalı duruşma tutanağındaki belirli bir rakam veya yazım yanlışının dosyadaki kayıtla karşılaştırılarak düzeltilmesi içindir.
Duruşma tutanağındaki maddi hata düzeltme dilekçesini Word (.docx) indir. Tutanakta gerçekleşmemiş bir beyanı varmış gibi yazdırmak veya mevcut beyanın esasını değiştirmek için bu örneği kullanmayın. Köşeli parantezlerdeki alanlar, gerçek tutanak satırı ve karşılaştırma belgesiyle doldurulur.
Duruşma tutanağında hangi hata için bu dilekçe kullanılır?
Bu dilekçe, tutanağa geçen bir tarih, dosya eki numarası, belge adı, para tutarı veya basit aritmetik işlemin açıkça yanlış yazıldığı durumun düzeltilmesini hedefler. Açıklık, dışarıdan yeni bir olay anlatımına ihtiyaç olmadan tutanak ve dosyadaki güvenilir kayıt karşılaştırıldığında yanlışlığın görülebilmesidir. Örneğin dosyaya sunulup tutanakta da anılan imzalı belgenin tarihi tutanakta başka bir tarih olarak yazılmışsa, belgenin kendisiyle ilgili satır yan yana gösterilir. Gerçek tarihi belirtmeden yalnız “tutanak yanlıştır” demek incelemeye elverişli değildir.
Tutanak, tarafın her cümlesinin kelimesi kelimesine transkripti değildir. HMK m.154/1, hâkimin sözlü açıklamaları gerekirse özet olarak zabıt kâtibi aracılığıyla kaydettireceğini söyler. Bu nedenle tarafın kendi konuşmasına göre daha kısa bir özet bulunması tek başına yazı hatası değildir. Önemli bir talep hiç kaydedilmemişse hangi duruşmada hangi talebin ileri sürüldüğünü ve bunu destekleyen dosya kaydını ayrıca somutlaştırın. Word örneği, yalnız açık yazı veya hesap yanlışına göre kurulmuştur.
“Tutanak düzeltme” araması, birbirinden farklı işlemleri bir araya getirir: imzalı tutanaktaki açık yanlışın düzeltilmesi, tutanak örneği alınması, mahkeme önündeki ikrardan dönülmesi ve hükümdeki yazı hatasının giderilmesi aynı şey değildir. Tutanak örneği alma HMK m.158 kapsamındadır. Dosyadaki yazı ve hesap hatalarının genel çerçevesi ise HMK m.183 yazısında anlatılır. Buradaki Word, somut duruşma zaptı satırına yönelik başvuru metnidir.
HMK m.154, 155, 156 ve 183 ne söyler?
Adalet Bakanlığının resmî HMK metninde m.154/1, hâkimin yargılama işlemlerini ve sözlü açıklamaları tutanağa kaydettireceğini düzenler. M.154/2 tarafların ve diğer ilgililerin hâkimin izniyle sözlü açıklamalarını doğrudan tutanağa yazdırabileceğini belirtir. M.154/3 mahkeme, tarih ve saat, katılanlar, belirli beyanlar, sunulan belgeler, talepler, ara kararları ve hüküm sonucu gibi zorunlu unsurları sayar. Bu düzenleme, dilekçedeki itirazın hangi tutanak unsuruna ilişkin olduğunu seçmede yol gösterir.
HMK m.155/1, tutanağın hâkim ve zabıt kâtibi tarafından derhâl imzalanacağını söyler. HMK m.156/1, ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemlerinin ancak tutanakla ispat olunacağını belirtir. Bu yüzden imzalı tutanaktaki belirli kayda itiraz etmek ciddi bir iştir: yanlış satırın yerini, doğru olduğunu ileri sürdüğünüz bilgiyi ve dayanağı göstermeden “tutanağı değiştirin” demek yeterli açıklama sağlamaz. Mevcut tutanağı silme veya kayıt geçmişini yok etme talep edilmez; mahkemenin düzeltmeyi usulüne uygun kayıt altına alması istenir.
HMK m.183/1’in kapsamı, tarafların veya mahkemenin dava dosyasında bulunan belgelerdeki açık yazı ve hesap hatalarıdır. Maddede düzeltme için “karar verilinceye kadar” sınırı vardır. Tarafın düzeltmesi yargılamayı uzatırsa bu durumun giderlerin belirlenmesinde dikkate alınacağı da yazılıdır. M.183, açık yazım yanlışını düzeltmenin maddi hukuk bakımından yeni bir talep yaratması veya tutanaktaki tartışmalı olayın tek taraflı anlatımla değiştirilmesi anlamına gelmez.
HMK m.154/3-ç, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh müzakereleri ile sonucu bakımından beyanın okunması ve imza alınmasını ayrıca öngörür. HMK m.154/3-d, taraf, tanık, bilirkişi veya uzman kişi beyanının okunarak tutanağa geçirilmesini düzenler. Dilekçe bir ikrarın veya feragatin gerçek içeriğini değiştirme iddiasına dayanıyorsa “rakam hatası” kalıbıyla geçiştirilemez; imza, okuma ve maddi hata koşulları ayrı incelenir. İkrardan dönme HMK m.188/2 bakımından ayrıca değerlendirilir.
Yazım yanlışını beyan değişikliğinden nasıl ayırırsınız?
İlk soru, düzeltilmesini istediğiniz bilginin tutanakta bir veri olarak bulunup bulunmadığıdır. İkinci soru, doğru bilgiye tutanak eki veya dosyadaki tarihli belgeyle doğrudan ulaşılıp ulaşılamadığıdır. Üçüncü soru, önerdiğiniz düzeltmenin tarafın iradesini veya uyuşmazlık konusunu değiştirip değiştirmediğidir. Yanlış yazılan bir ek numarasını doğru numarayla değiştirmek ile “şu talebimden vazgeçiyorum” sözünün hiç söylenmediğini iddia etmek farklı inceleme gerektirir. Word örneği ilk gruptaki açık yanlış için hazırlanmıştır.
Dilekçede eski ve yeni metni yan yana verin. “Tutanak sayfa [x], paragraf [y]: yazılı metin [aynen]; doğrusu [aynen]” biçimi hâkimin tam olarak hangi kaydı ele alacağını gösterir. Ardından doğru kaydı ispatlayan tutanak ekini, imzalı belgenin sayfasını veya dosyaya sunulma tarihini belirtin. Birden çok hata varsa her birini ayrı sıra numarasıyla yazın. Kapsam genişledikçe, ileri sürülen düzeltmenin gerçekten açık yazı veya hesap hatası olup olmadığını ayrıca sınayın.
Karşı tarafın tutanaktaki beyana ilişkin yorumu ile tutanakta yazılı kelimenin yanlış olduğu iddiasını karıştırmayın. Örneğin tarafın “ödeme yapıldı” beyanının hangi borcu kapattığına ilişkin anlaşmazlık maddi hata değil esas uyuşmazlığıdır. Tutanak, kaydedilen beyanı ispatlar; beyanın maddi vakıa bakımından doğruluğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Düzeltme talebi, bu iki düzeyi ayırdığında daha anlaşılır olur.
Ses veya görüntü kaydı varsa kaynağını kontrol edin. HMK m.153/1 duruşmada izinsiz fotoğraf ve ses veya görüntü kaydını yasaklar; yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde mahkeme tarafından yapılan kayıt ayrı bir düzenlemeye tabidir. Dilekçede hukuka aykırı kişisel kayıt yapılmasını önermeyin. HMK m.154/5, mahkemenin teknik araçlarla kaydettiği işlemin tutanakla tespitini öngörür. Böyle bir resmî kayıt dosyada varsa mahkemenin onu incelemesini somut kayıt bilgisiyle isteyin.
Düzeltme için kaç gün var?
HMK m.183’teki açık yazı ve hesap hatası bakımından kanun, bu işlem için “tebliğden itibaren yedi gün” gibi sabit bir süre yazmaz; karar verilinceye kadar düzeltilebileceğini söyler. Bu ifade beklemeyi teşvik etmez. İmzalı tutanağı ilk gördüğünüzde yanlışlığı belirleyip hemen dosyaya bildirin. Bir sonraki celsede hatalı kayda dayanılarak işlem yapılmadan düzeltme isteminin incelenmesi önemlidir. Karar verildikten sonraki hüküm tashihi veya kanun yolu, burada anlatılan HMK m.183 başvurusundan ayrı hukuki meselelerdir.
Başvuru öncesinde duruşma tarihini, esas numarasını, tutanağın imza durumunu ve yanlış satırı kontrol edin. UYAP’ta aynı tarihe ait başka belge veya ek tutanak bulunabilir; yalnız ekranda görünen özet hareketi esas almayın. Tutanak örneğine ihtiyaç varsa HMK m.158 uyarınca talep edilebileceğini unutmayın. Hatalı olduğunu söylediğiniz metni tam olarak alıntılayabilmek için güvenilir nüshayı esas alın.
Bir celsede hata fark edilip sonraki celsede düzeltilmesi isteniyorsa talep dilekçesinin dosyaya verildiği tarihi kayda geçirin. Dilekçenin sunulması tek başına tutanağın kendiliğinden değiştiğini göstermez. Mahkemenin değerlendirmesi ve oluşan kaydı ayrıca inceleyin. Dosyada başka bir yargılama süresi de işliyorsa yalnız düzeltme başvurusuna güvenerek o sürenin durduğunu kabul etmeyin; m.183 böyle bir otomatik durma kuralı koymaz.
Başvuru için gerekli kayıtlar
Birinci kayıt imzalı duruşma tutanağıdır: mahkeme, esas numarası, duruşma günü, sayfa ve satır. İkinci kayıt doğru bilgiyi gösteren belgedir: daha önce dosyaya sunulan dilekçe, ibraz edilen imzalı çizelge, duruşma eki veya mahkemenin kendi resmî kaydı. Üçüncü kayıt başvurunun sınırıdır: sadece hangi kelime, tarih veya rakam değişmelidir? Bu üç öğe hazır değilse genel itiraz yerine önce dosya içeriğini tam belirleyin.
Rakam yanlışında birimi ve bağlamı yazın. “Tutar yanlış” demek yerine tutanakta yazılı tutar, belgedeki tutar, para birimi ve belgenin ilgili satırı gösterilir. Tarih yanlışında gün, ay ve yıl sırası; ek numarası yanlışında ekin adlandırması ve dosya dizi listesi karşılaştırılır. Hesap hatasında ara işlem kısa bir çizelgede gösterilir. Düzeltilmesi istenen veriyle dava konusu alacağın artırılması veya yeni talep ileri sürülmesi aynı işlem değildir.
Dilekçenin konu bölümüne “… tarihli duruşma tutanağındaki açık yazı/hesap hatasının HMK m.183 uyarınca düzeltilmesi” yazın. Açıklamalarda önce tutanağın sözlerini, sonra doğru bilgiyi, ardından dosya dayanağını sıralayın. Sonuç bölümünde yalnız bu satırın usulüne uygun düzeltilmesini ve düzeltme kaydının dosyaya işlenmesini isteyin. Vekille başvuruluyorsa vekâletname dosyasında bulunuyor mu kontrol edin; imzayı ve yükleme kaydını tamamlayın.
Ekleri gereksizce çoğaltmayın. Tutanak örneği, doğru bilgiyi gösteren belge ve varsa tek sayfalık karşılaştırma çizelgesi genellikle başvurunun konusunu ortaya koyar. Daha önce dosyada bulunan belgeye tarih ve evrak numarasıyla atıf yapın. Belge gizlilik kararı kapsamındaysa, erişim ve örnek alma için HMK m.158/2 ile m.161/2 kurallarını dikkate alın; üçüncü kişinin özel bilgilerini rastgele yayınlamayın.
Duruşma tutanağındaki maddi hata düzeltme dilekçesi Word örneği
Aşağıdaki metin belirli bir satırdaki açık kayıt yanlışını düzeltme istemidir. Köşeli alanlar doldurulmadan dilekçe tamamlanmış sayılmaz. “Doğru metin” satırında yeni bir olay hikâyesi yazmak yerine aynı kaydın doğru yazılışını belirtin. Word belgesinde eski ve yeni metnin yan yana gösterilmesi, dosya delili ve sonuç istemi eksiksiz yer alır.
[İL] [NUMARA] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
ESAS NO: [20../… E.]
TALEPTE BULUNAN: [Davacı/Davalı; ad soyad, T.C. kimlik numarası, adres]
VEKİLİ: [Varsa ad soyad ve adres]
KARŞI TARAF: [Ad soyad/unvan]
KONU: [gg.aa.yyyy] tarihli duruşma tutanağının [sayfa/satır] bölümündeki açık [yazı/hesap] hatasının HMK m.183 uyarınca düzeltilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Mahkemenizin [gg.aa.yyyy] tarihli duruşma tutanağının [sayfa, paragraf veya satır] bölümünde aşağıdaki kayıt yer almaktadır: “[Tutanaktaki hatalı ibareyi aynen yazın.]” Tutanak örneği Ek-1’de sunulmuştur. Talebimiz yalnız bu açık kayıt yanlışıyla sınırlıdır.
2. Aynı kaydın doğru yazılışı şöyledir: “[Doğru ibareyi aynen yazın.]” Doğru bilgi, dosyada [sunulma tarihi ve evrak numarası] ile yer alan [belgenin tam adı] belgesinin [sayfa/satır] bölümünde açıkça bulunmaktadır. Anılan belgenin ilgili kısmı Ek-2’de gösterilmiştir.
3. Karşılaştırma: Tutanaktaki kayıt: [yanlış metin]. Dosya belgesindeki kayıt: [doğru metin]. Hata türü: [tek bir kelime, rakam, tarih veya ara hesap işlemini tanımlayın]. Aradaki fark yeni bir beyan, yeni talep veya uyuşmazlık hakkında farklı bir yorum gerektirmeden mevcut belgeler üzerinden görülmektedir.
4. HMK m.154, duruşma işlemleri ve beyanların tutanağa geçirilmesini; m.155 tutanağın imzalanmasını; m.156 yargılama işlemlerinin tutanakla ispatını düzenler. HMK m.183/1, dava dosyasındaki açık yazı ve hesap hatalarının karar verilinceye kadar düzeltilmesine izin verir. Bu nedenle belirtilen satırdaki maddi yanlışın mahkemenizce incelenip usulüne uygun biçimde düzeltilmesini istiyoruz.
5. Düzeltme, [gg.aa.yyyy] tarihli oturumda gerçekleşmeyen bir işlemin tutanağa eklenmesi veya taraf beyanının esasının değiştirilmesi anlamına gelmemektedir. Dosyadaki [Ek-2 belgesinin adı] ile tutanak arasındaki açık yazım/hesap farkının giderilmesi istenmektedir.
HUKUKİ DAYANAK: 6100 sayılı HMK m.154, m.155, m.156, m.183 ve somut dosya kayıtları.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, Mahkemenizin [gg.aa.yyyy] tarihli duruşma tutanağının [sayfa/satır] bölümündeki “[hatalı ibare]” kaydının, Ek-2’deki mevcut belgeyle uyumlu “[doğru ibare]” olarak HMK m.183 uyarınca düzeltilmesine ve düzeltmenin dosyada usulüne uygun şekilde kayıt altına alınmasına karar verilmesini saygıyla arz ederim/ederiz.
TARİH: [gg.aa.yyyy] İMZA: [Taraf veya vekil]
EKLER: Ek-1: [İlgili duruşma tutanağı, tarih ve sayfa]. Ek-2: [Doğru bilgiyi gösteren dosya belgesi, tarih/evrak no/sayfa]. Ek-3: [Varsa kısa karşılaştırma çizelgesi]. [Vekâletname, dosyada yoksa.]
Başvurudan sonra nasıl kontrol yapılır?
Önce dilekçenin doğru esas numarasıyla dosyaya işlendiğini görün. Sonra mahkemenin bu talep üzerine verdiği karar veya yeni tutanak kaydını inceleyin. Talep kabul edilmişse yalnız düzeltme kararını değil, düzeltilen metnin tam olarak hangi ibareyle kayda geçtiğini doğrulayın. Eski ve yeni metin arasında hâlâ farklılık varsa bunu somut satır üzerinden bildirin. Mahkemenin yalnız dilekçeyi dosyaya almış olması, düzeltmeye karar verdiği anlamına gelmez.
Mahkeme iddia edilen yanlışlığın açık yazı veya hesap hatası olmadığını değerlendirirse m.183 kapsamındaki talep reddedilebilir. Dilekçede delili ve sınırı net koymak bu değerlendirmeyi kolaylaştırır; yine de uyuşmazlığın esasını tartışan bir kayıt düzeltme istemine dönüştürülmemelidir. İlgili karara karşı başvurulabilecek usul, dosyanın aşaması ve kararın niteliğine göre ayrıca incelenir; bu sayfa bütün ara kararlar için tek bir kanun yolu veya sabit süre ilan etmez.
Sık sorulan sorular
Duruşma tutanağındaki rakam hatası hangi maddeye göre düzeltilir?
HMK m.183/1, dava dosyasındaki açık yazı ve hesap hatalarının karar verilinceye kadar düzeltilmesini düzenler. Tutanak için HMK m.154–156’nın kayıt, imza ve ispat kuralları da birlikte okunur.
Bu başvurunun yedi günlük süresi var mı?
HMK m.183 böyle bir sabit gün sayısı yazmaz; karar verilinceye kadar sınırını koyar. Yanlışlığı fark edince gecikmeden mahkemeye bildirin ve diğer işlem sürelerini ayrı takip edin.
Tutanaktaki her eksik cümle maddi hata sayılır mı?
Hayır. HMK m.154/1, sözlü açıklamaların gerektiğinde özet kaydına izin verir. Açık yazı/hesap hatasıyla gerçekten ileri sürülüp tutanakta yer almayan talep ayrı somutlaştırılır.
Mahkeme önündeki ikrarı düzeltme dilekçesiyle geri alabilir miyim?
Bir ikrarın esasını değiştirmek açık yazım düzeltmesi değildir. HMK m.188/2 maddi hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemeyeceğini söyler; ayrıca tutanakta okuma ve imza koşulları HMK m.154/3-ç kapsamında incelenir.
İmzalı tutanak hiç değiştirilemez mi?
HMK m.155 tutanağın imzasını, m.183 dosyadaki açık yazı ve hesap hatasının karar öncesi düzeltilebilmesini düzenler. İstek imzalı kaydı gizlice silmek değil, düzeltme kararının usulünce dosyada görünmesidir.
Doğru bilgi için hangi belgeyi eklemeliyim?
Tutanakta yanlış yazılan veriyi doğrudan gösteren ve dosyadaki yerini belirleyebildiğiniz belgeyi ekleyin: tarih, evrak numarası, sayfa ve satırını yazın. Belge dışındaki yorumu “kesin kayıt” diye sunmayın.
Duruşmayı telefonla kaydedip kanıt olarak ekleyebilir miyim?
HMK m.153 duruşmada fotoğraf ve ses/görüntü kaydını yasaklar; kanunun mahkemece yapılan kayda ilişkin istisnası ayrıdır. Yetkisiz kişisel kayıt üretmek bu dilekçenin yöntemi değildir.
Tutanak örneğini nereden alırım?
HMK m.158, taraf veya fer’î müdahilin talebi üzerine tutanağın tamamı ya da bir kısmının onaylı örneğini almasını düzenler. Dosyadaki tam tutanak ve ilgili ekler karşılaştırılır.
Word şablonunda hangi alanlar değiştirilmelidir?
Mahkeme adı, esas numarası, duruşma tarihi, yanlış satır, hatalı ibare, doğru ibare, doğru bilgiyi gösteren dosya belgesi, ekler, tarih ve imza alanları gerçek dosyaya uyarlanmalıdır.
Mahkeme dilekçeyi alırsa hata kendiliğinden düzelmiş olur mu?
Hayır. Başvuru kaydı ile mahkemenin düzeltmeye ilişkin değerlendirmesi ayrı işlemlerdir. Sonraki karar ve düzeltilmiş kaydın içeriği kontrol edilir.
Son kontrol
Tutanak tarihi ve sayfasını, hatalı ibareyi ve doğru ibareyi harfiyen karşılaştırın. Doğru kayıt dosyada hangi belgeye dayanıyor? Düzeltme HMK m.183’teki açık yazı/hesap hatası sınırında mı, yoksa taraf iradesini değiştirmeye mi çalışıyor? Karar verilmiş mi? Ekler okunaklı mı? Başvuru doğru esas numarasına kaydedilmiş mi? Bu soruların cevabını tutanak ve dosya üzerinden doğruladıktan sonra Word metnini imzalayıp sunun.
Kaynak ve yazı notu: 6100 sayılı HMK m.153–156, m.158 ve m.183 esas alınmıştır; Adalet Bakanlığı resmî metni bağlantısından kontrol edilebilir. Yazı Av. Halil Bakırcı’nın Mersin’deki fizikî ofisi için hazırlanmıştır; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin merkezli yürütülür. Şablon, gerçek tutanak ve belge bilgileri girilmeden tamamlanmış başvuru değildir. Son kontrol: 28.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
