Zabıt Kâtibi Bulunmadan Tanık Dinlenmesinin Yenilenmesi | HMK 157 Word
Zabıt kâtibi bulunmadan yapılan tanık dinlemesinin yenilenmesi dilekçesi, belirli hukuk davası celsesinde HMK m. 157’ye uygun görevli bulunmadığını gösteren somut kayıtlar varsa kullanılır. Talep önce görev ve e-imza kayıtlarının incelenmesine, yokluk doğrulanırsa yalnız etkilenen tanığın yeniden dinlenmesine yöneliktir.
- Kısa cevap: zabıt kâtibi bulunmadan tanık dinlenebilir mi?
- Örnek olay: kâtip bilgisi bulunmayan celsede tek tanık dinlendi
- HMK 157 neden açık ve zorunlu bir kuraldır?
- HMK 157/2’deki yeminli geçici görevlendirme nasıl uygulanır?
- HMK 156 ile tutanağın ispat gücü arasındaki bağlantı
- Neden yalnız ilgili tanığın yeniden dinlenmesi istenir?
- Kâtip yokluğu ile kâtip imzası eksikliği nasıl ayrılır?
- Mahkemeden hangi kayıtların incelenmesi istenir?
- Başvuru zamanı ve kesin süreler
- Sonuç ve istem bölümü nasıl yazılır?
- Sık yapılan hatalar
- Word dilekçe nasıl doldurulur?
- Mahkeme eksikliği ön sorun olarak nasıl inceleyebilir?
- Mahkeme talebi reddederse hangi kayıt korunmalıdır?
- Resmî kaynaklar ve ilgili site içi yazılar
- Sık sorulan sorular
Kısa cevap: zabıt kâtibi bulunmadan tanık dinlenebilir mi?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 157/1, mahkemede veya mahkeme dışında hâkim huzuruyla yapılacak bütün işlemlerde zabıt kâtibinin hazır bulunmasını zorunlu tutar. Tanık dinlenmesi de hâkim huzurunda yapılan tahkikat işlemidir. Tutanağın zabıt kâtibi alanının boş olması, kâtibin güvenli elektronik imzasının bulunmaması ve HMK m. 157/2 uyarınca başka bir kişinin yeminle görevlendirildiğini gösteren kararın dosyada yer almaması hâlinde mahkemeden önce görev kaydının incelenmesi, gerçekten kâtipsiz işlem yapılmışsa belirli tanığın yeniden dinlenmesi istenir.
Dilekçe, salonda kâtip görülmediği yönündeki kişisel izlenime dayanmaz. Celse tutanağı, görevli personel kaydı, elektronik imza doğrulaması ve varsa alternatif görevlendirme kararı somutlaştırılır. Kanun, hukuki veya fiilî engel ve gecikmesinde sakınca bulunması durumunda başka bir kişinin görevin niteliğine uygun yemin ettirilerek zabıt kâtibi olarak görevlendirilmesine izin verir. Dosyada böyle bir görevlendirme varsa sırf asıl kâtibin bulunmaması tekrar sebebi değildir.
Örnek olay: kâtip bilgisi bulunmayan celsede tek tanık dinlendi
Örnek dosyada mahkeme, 18 Eylül 2026 tarihli tahkikat celsesinde uyuşmazlığın teslim tarihini bilen tanık Ayşe Yılmaz’ı dinlemiştir. UYAP’tan indirilen tutanakta hâkim bilgisi ve imzası yer alırken zabıt kâtibinin adı ile elektronik imza kaydı bulunmamaktadır. Dosyada, asıl kâtibin hukuki veya fiilî engel nedeniyle görev yapamadığını belirten bir ara karar ya da başka bir kişinin yeminle görevlendirildiğini gösteren kayıt da yoktur. Tanığın beyanı hüküm bakımından belirleyici niteliktedir.
Başvuru, “tutanak kesin hükümsüzdür” biçiminde sonuç varsaymaz. Önce duruşmada görevli personelin ve e-imza bilgilerinin mahkemece incelenmesini ister. İnceleme sonunda HMK m. 157/1’e uygun bir zabıt kâtibinin veya m. 157/2’ye uygun yeminli görevlendirilmiş kişinin hazır bulunmadığı saptanırsa, tanığın yeniden çağrılarak usulüne uygun biçimde dinlenmesi ve yeni tutanağın hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanması talep edilir.
HMK 157 neden açık ve zorunlu bir kuraldır?
HMK m. 157/1’de “hazır bulunması zorunludur” ifadesi kullanılmıştır. Kural yalnız duruşma salonundaki işlemleri değil, hâkimin mahkeme dışında yaptığı keşif, tanık dinleme ve benzeri işlemleri de kapsar. Zabıt kâtibi; sözlü açıklamaların, soruların, cevapların, ara kararların ve işlem zamanının resmî tutanağa geçirilmesinde görev alır. Bu görev, sonradan belgeye yalnız isim eklenmesiyle yerine getirilmiş sayılmaz; görevlinin işlem sırasında hazır bulunup kaydı oluşturması gerekir.
HMK m. 154/1 de hâkimin taraflar ile ilgililerin sözlü açıklamalarını zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa kaydettireceğini düzenler. HMK m. 155/1 ise tamamlanan tutanağın hâkim ve zabıt kâtibi tarafından derhâl imzalanmasını emreder. Böylece hazır bulunma, tutanağa geçirme ve imza birbirini tamamlayan üç ayrı unsurdur. Bu yazı yalnız imza kaydı eksikliğini değil, işlem sırasında zorunlu görevlinin gerçekten bulunmadığı somut ihtimali ele alır.
HMK 157/2’deki yeminli geçici görevlendirme nasıl uygulanır?
Asıl zabıt kâtibi hukuki veya fiilî engelle görev yapamıyorsa ve işin gecikmesinde sakınca varsa mahkeme başka bir kişiyi zabıt kâtibi olarak görevlendirebilir. Bunun için iki koşul birlikte bulunur: gecikmesinde sakınca ve görevlendirilecek kişinin görevin niteliğine uygun yemin etmesi. Tutanakta görevli kişinin adı, sıfatı ve yemin işlemi denetlenebilir şekilde gösterilmelidir. Sadece “personel yoktu” açıklaması m. 157/2’deki usulün yerine geçmez.
Alternatif görevlendirme kaydı mevcutsa dilekçede yok sayılmamalıdır. İtiraz, o kişinin kurum içindeki unvanına değil, kanunun aradığı görevlendirme ve yemin işleminin bulunup bulunmadığına yöneltilir. Görevlendirme ve yemin usulüne uygunsa tanık dinlemesinin yalnız bu nedenle yenilenmesi istenmez. Örnek Word metni, dosyada ne asıl zabıt kâtibi kaydı ne de m. 157/2 görevlendirmesi bulunan olay içindir.
HMK 156 ile tutanağın ispat gücü arasındaki bağlantı
HMK m. 156/1, ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemlerinin ancak tutanakla ispat olunabileceğini düzenler. Tanığın kimliği, yemin işlemi, sorulan sorular, verilen cevaplar ve tarafların itirazları resmî tutanak üzerinden denetlenir. Zabıt kâtibi zorunluluğu bu nedenle yalnız personel düzenine ilişkin değildir; yargılama işleminin güvenilir ve denetlenebilir kaydını sağlar.
Tarafın kendi ses kaydı veya duruşma sonrasında hazırladığı not resmî tutanağın yerine geçmez. HMK m. 153 kayıt yasağı da gözetilmelidir. Başvuruda kullanılacak başlıca belgeler UYAP tutanağı, e-imza doğrulama çıktısı, görevli personel bilgisi ve varsa görevlendirme ara kararıdır. Dilekçede hangi tanığın hangi vakıa hakkında dinlendiği ve yeniden dinlemenin uyuşmazlığın çözümüne etkisi ayrıca açıklanır.
Neden yalnız ilgili tanığın yeniden dinlenmesi istenir?
Usul eksikliği belirli celsede yalnız bir tanığın dinlenmesini etkiliyorsa talep o işlemle sınırlandırılır. Dosyadaki bütün önceki celselerin ve tüm delillerin otomatik olarak hükümsüz olduğu ileri sürülmez. Tanığın adı, dinlendiği tarih, beyanının ilgili olduğu çekişmeli vakıa ve tutanaktaki eksiklik açıkça gösterilir. Böylece istem ölçülü, uygulanabilir ve dosya kaydıyla doğrulanabilir olur.
Yeniden dinlemede tanığa önce kimlik ve yemin işlemleri uygulanır; ardından önceki beyanı okunarak gerekiyorsa aynı sorular ve tamamlayıcı sorular yöneltilir. Yeni tutanakta görevli hâkim ve zabıt kâtibi bilgileri ile imzaları bulunur. Amaç tanığın cevabını değiştirmek değil, tahkikat işlemini kanunun emrettiği görevli ve tutanak düzeni içinde yeniden gerçekleştirmektir.
Kâtip yokluğu ile kâtip imzası eksikliği nasıl ayrılır?
Zabıt kâtibi işlem sırasında hazır bulunmuş ancak elektronik imzası sonradan eksik kalmışsa sorun HMK m. 155 kapsamındaki imza bütünlüğüdür. Kâtip işlem sırasında hiç bulunmamış ve m. 157/2’ye uygun başka kişi de görevlendirilmemişse HMK m. 157’deki hazır bulunma zorunluluğu gündeme gelir. Aynı tutanakta adın bulunması tek başına fiziksel veya uzaktan hazır bulunmayı kesinleştirmeyebilir; görev ve sistem kayıtları birlikte incelenir.
Bu ayrım sonuç talebini değiştirir. Yalnız imza eksikliğinde içerik korunarak imza işleminin tamamlanması yeterli olabilir. Gerçek kâtip yokluğunda ise sonradan atılan imza, işlem anındaki yokluğu gidermez; etkilenen tanık dinleme işleminin usulüne uygun biçimde yenilenmesi gerekir. Başlık ve istem gerçek dosyada saptanan eksikliğe göre seçilmelidir.
Mahkemeden hangi kayıtların incelenmesi istenir?
Birinci kayıt, 18 Eylül 2026 tarihli celse tutanağının UYAP’taki asıl elektronik sürümüdür. İkinci kayıt, tutanağı oluşturan ve imzalayan kullanıcıların kimliğini gösteren doğrulama verisidir. Üçüncü kayıt, ilgili celsede görevli zabıt kâtibine ilişkin duruşma veya personel görevlendirme bilgisidir. Dördüncü kayıt, HMK m. 157/2 uygulanmışsa engel, gecikmesinde sakınca, görevlendirme ve yemin işlemini gösteren ara karar veya tutanaktır.
Tanığın yeniden dinlenmesi talebi ayrıca tanık listesi, davetiye, önceki beyan metni ve beyanın ispat edeceği vakıayla desteklenir. Dilekçe, erişilemeyen kurum içi kaydın içeriğini uydurmaz; bu kayıtların mahkemece incelenmesini ister. Başvurucu elindeki UYAP çıktısını ekler ve erişemediği kayıtları tarih ile celse bilgisi üzerinden belirler.
Başvuru zamanı ve kesin süreler
HMK m. 157, kâtip yokluğu için ayrıca gün sayılı bir itiraz süresi belirlemez. Buna rağmen eksiklik fark edilir edilmez aynı dosyaya dilekçe verilmelidir. Tahkikat tamamlanmadan yapılan başvuru, ilgili tanığın yeniden dinlenmesini ve tarafların soru hakkının korunmasını kolaylaştırır. Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirmişse dilekçede bu durum açıkça belirtilir ve eksik tahkikat tamamlanmadan hüküm kurulmaması istenir.
Bu dilekçe, bilirkişi avansı, tanık gideri veya başka bir kesin süreyi kendiliğinden durdurmaz. Dosyada devam eden yükümlülükler süresinde yerine getirilir. Zabıt kâtibi yokluğuna rağmen hüküm kurulmuşsa kararın tebliğ tarihi ile kanun yolu ayrıca takip edilir; yalnız aynı mahkemeye inceleme dilekçesi verilmesi istinaf veya temyiz süresini durdurmaz.
Sonuç ve istem bölümü nasıl yazılır?
İstem önce görev kayıtlarının incelenmesine yöneltilir. Mahkemeden ilgili celsede asıl zabıt kâtibinin hazır bulunup bulunmadığını; yoksa HMK m. 157/2 uyarınca başka kişinin görevlendirilip yemin ettirilip ettirilmediğini belirlemesi istenir. Dosya kaydı usule uygun görevliyi doğrularsa tekrar talebinin dayanağı kalmaz.
Hiçbir usulüne uygun görevli bulunmadığı saptanırsa 18 Eylül 2026 tarihli celsede Ayşe Yılmaz’ın dinlenmesine ilişkin işlemin yenilenmesi, tanığın aynı vakıalar hakkında yeniden dinlenmesi, taraflara soru hakkı tanınması ve yeni tutanağın HMK m. 154–155’e uygun oluşturulması talep edilir. Dava sonuçlanmışsa bu sonuç bölümü aynen kullanılmaz; uygun kanun yolu istemi kurulmalıdır.
Sık yapılan hatalar
En yaygın hata, tutanakta kâtibin ıslak imza resmini göremeyince kâtibin duruşmada bulunmadığını kabul etmektir. Elektronik tutanakta güvenli e-imza ve görev verileri esas alınır. İkinci hata, HMK m. 157/2’deki geçici görevlendirmeyi araştırmadan işlem yokluğu ileri sürmektir. Üçüncü hata ise belirli işlem yerine bütün dosyanın geçersizliğini talep etmektir.
Dilekçe tanığın beyan içeriğine itiraz metnine dönüştürülmemelidir. Beyanın doğru olmadığı iddiası karşı delil ve çapraz soru konusudur; buradaki sorun işlemin zabıt kâtibi zorunluluğuna uygun yürütülüp yürütülmediğidir. Ayrıca gizli kurum kaydına erişilmiş gibi kesin cümle kurulmaz; mahkemenin resmî kayıtları incelemesi istenir.
Word dilekçe nasıl doldurulur?
Word örneğinde mahkeme, esas numarası, taraflar, tanık, celse ve UYAP evrak numarası için düzenlenebilir alanlar vardır. Örnek tanık ve teslim tarihi vakıası gerçek dosyaya göre değiştirilir. Tutanakta kâtip alanının durumu, e-imza doğrulama sonucu ve m. 157/2 görevlendirme kaydının bulunup bulunmadığı somut şekilde yazılır.
Belge sonunda sunulacak nüshadan çıkarılacak bir doldurma kontrolü bulunur. Görev kaydı kâtibin hazır olduğunu gösteriyorsa dilekçe kullanılmaz. Nihai karar verilmiş dosyada kanun yolu değerlendirmesi yapılmadan örnek sonuç bölümü aynen sunulmaz. Ekler ve tarih gerçek kayıtla eşleştirildikten sonra elektronik imza uygulanır.
Mahkeme eksikliği ön sorun olarak nasıl inceleyebilir?
HMK m. 163, yargılama sırasında ortaya çıkan ön sorunun dilekçeyle veya duruşmada sözlü ileri sürülebileceğini düzenler. Zabıt kâtibinin hazır bulunup bulunmadığı, esas uyuşmazlığa ilişkin teslim veya ödeme vakıasından önce çözülebilecek bir usul sorunudur. Taraf, inceleme için gerekli celse ve evrak bilgilerini dilekçesinde gösterir; erişemediği görev kayıtlarının mahkeme tarafından getirtilmesini ister. Mahkeme karşı tarafın açıklamasını gerekli görürse HMK m. 164 kapsamında süre verebilir.
Ön sorun incelemesi tanığın doğru söyleyip söylemediğine ilişkin nihai delil değerlendirmesi değildir. İlk aşamada yalnız tanık dinleme işleminin HMK m. 157’deki zorunlu görevliyle yapılıp yapılmadığı belirlenir. İnceleme sonucu açık bir ara kararla tutanağa geçirilmelidir. Böylece görevli bulunduysa tartışma sona erer; bulunmadıysa hangi işlemin ne şekilde yenileneceği dosyada gösterilir.
Mahkeme talebi reddederse hangi kayıt korunmalıdır?
Mahkeme görev ve imza kayıtlarının usule uygun olduğunu belirterek yeniden dinleme talebini reddederse, taraf ret kararının gerekçesinin tutanağa yazılmasını ister. İncelenen görev kaydı, alternatif görevlendirme ve yemin tutanağı varsa bunların evrak numaraları belirtilmelidir. Taraf, ilgili ara karara karşı beyanını ve itirazını tutanağa geçirir. Ara kararın tek başına hemen kanun yoluna açık olup olmadığı ayrıca kanundaki nihai karar sistemi içinde değerlendirilir.
Nihai hüküm tanık beyanına dayanırsa, zabıt kâtibi zorunluluğuna ilişkin zamanında yapılan başvuru, mahkemenin inceleme sonucu ve ret gerekçesi kanun yolu denetiminde birlikte gösterilebilir. Bu nedenle dilekçenin UYAP’a kaydedildiği tarih ve evrak numarası saklanır. Başvuru, kanun yolu süresinin başlamasını veya işlemesini durdurmaz; karar tebliği ayrıca izlenir.
Resmî kaynaklar ve ilgili site içi yazılar
HMK m. 154–158 hükümleri için Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat kaydı ile TBMM’deki kabul edilen kanun metni kontrol edilmiştir. HMK m. 157/1 bütün hâkim huzuru işlemlerinde zabıt kâtibini zorunlu tutar; m. 157/2 ise yalnız kanundaki koşullarla yeminli başka kişi görevlendirilmesine izin verir.
Yalnız imza kaydı eksikse HMK 155 imza eksikliği dilekçesi; tutanaktaki açık yazı veya hesap hatası için HMK 183 düzeltme dilekçesi; yemin kaydı eksik tanık için HMK 258 yeniden dinleme dilekçesi; onaylı tutanak için HMK 158 tutanak örneği kullanılmalıdır.
Resmî mevzuat bağlantıları
HMK 157 tanık dinlemesinin yenilenmesi Word indir
Zabıt kâtibi bulunmadan tanık dinlenmesi yenileme dilekçesi Word (.docx) indir
Sık sorulan sorular
Zabıt kâtibi olmadan tanık dinlenebilir mi?
HMK m. 157/1 gereğince hâkim huzurundaki bütün işlemlerde zabıt kâtibi hazır bulunmalıdır.
Başka bir personel kâtiplik yapabilir mi?
Yalnız HMK m. 157/2 koşulları varsa, işin gecikmesinde sakınca bulunuyorsa ve görevin niteliğine uygun yemin ettirilmişse görevlendirilebilir.
Tutanakta kâtip imzası yoksa kâtibin bulunmadığı kesin midir?
Hayır. İmza eksikliği ile işlem sırasında hazır bulunmama farklıdır; görev ve e-imza kayıtları incelenmelidir.
Kâtip sonradan imzalarsa yokluk giderilir mi?
Kâtip işlem sırasında hiç hazır değilse sonradan imza atılması bu yokluğu gidermez. Yalnız imza işlemi eksikse durum farklıdır.
Bütün dava işlemleri yeniden mi yapılır?
Hayır. Talep, usul eksikliğinden etkilenen belirli celse ve tanık dinleme işlemiyle sınırlandırılır.
Kendi ses kaydımı delil olarak sunabilir miyim?
Duruşmada kayıt yasağı HMK m. 153 kapsamında ayrıca değerlendirilir; kişisel kayıt resmî tutanağın yerine geçmez.
Dilekçe için ayrı bir süre var mı?
HMK m. 157 özel gün sayılı süre düzenlemez; ancak eksiklik öğrenilir öğrenilmez ve hükümden önce başvurulmalıdır.
Bu dilekçe istinaf süresini durdurur mu?
Hayır. Nihai karar verilmişse kanun yolu ve tebliğ süresi ayrıca takip edilir.
Tanık yeniden dinlenirken ne yapılır?
Kimlik ve yemin işlemlerinden sonra ilgili vakıalar hakkında yeniden soru sorulur ve tutanak usulüne uygun imzalanır.
Word örneği hangi dosyaya sunulur?
Tanığın dinlendiği hukuk davasının aynı esas dosyasına, ilgili celse ve evrak numarası gösterilerek sunulur.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından hukuk yargılamasında tutanak, tanık dinleme ve zabıt kâtibi zorunluluğu hakkında hazırlanmıştır. Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosya ve hukuki süreçler Mersin merkezli olarak yönetilir. Metin bilgilendirme amaçlıdır; Word örneği somut dosya kaydına göre uyarlanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
