Bilgi Edinme Erişim Ücretine İtiraz Dilekçesi

Bilgi edinme erişim ücretine itiraz dilekçesi, kamu kurumunun belgeyi vermeden önce istediği bedelin hangi işlemlerden oluştuğunu açıklaması ve mevzuata aykırı hesaplanan kısmı düzeltmesi için hazırlanır. Dayanak, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.10 ve m.11 ile Bilgi ve Belgeye Erişim Ücreti Genel Tebliği’dir. Kurumun ücret isteme yetkisi sınırsız değildir: bedel erişim maliyetini aşamaz; yazılı ve basılı belgelerin ilk on sayfası için postalama dâhil ücret alınmaz.

Bu sayfadaki dilekçe, daha önce bilgi edinme başvurusu yapan ve ardından ücret bildirimi alan gerçek kişinin ücreti bildiren kuruma yönelteceği hesap düzeltme talebidir. İlk defa belge istemek, Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna başvurmak ve iptal davası açmak ayrı işlemlerdir. Özellikle şu ayrım korunmalıdır: kuruma hesap itirazı vermek, kanundaki ödeme süresini kendiliğinden durduran bir işlem olarak düzenlenmemiştir.

Ücret bildiriminde önce hangi bilgiler kontrol edilir?

Kontrole kurumun yazısıyla başlanır. Bildirimde ilk başvurunun tarihi ve numarası, erişime açılacak belgeler, sayfa sayısı, ücretin toplamı, maliyete esas unsurlar ve ödeme yeri birlikte aranır. Yalnız “belge bedeli” adı altında tek rakam yazılması, hesabın doğru olduğunu göstermeye yetmez. Bilgi ve Belgeye Erişim Ücreti Genel Tebliği’nin 2. bendi, bildirilen maliyetin unsurlarının veya nedenlerinin de belirtilmesini ister. Dolayısıyla hangi işlem için ne kadar ücret istendiğinin açıklanması doğrudan mevzuata dayalı bir taleptir.

Ücretin ait olduğu başvuru doğru belirlenmelidir. Bir kişi aynı kurumdan farklı tarihlerde birkaç belge istemişse, yalnız banka dekontuna veya e-posta başlığına bakılarak eşleştirme yapılmaz. İlk dilekçenin evrak numarası ile ücret yazısının ilgi bölümündeki numara karşılaştırılır. Yanlış başvuruya ait bedelin düzeltilmesi talebi ile doğru başvurudaki yüksek bedelin düzeltilmesi talebi farklı gerekçeler taşır. Dilekçe bu farkı açıklamalıdır.

4982 sayılı Kanun m.10 ücretin sınırını nasıl belirler?

4982 sayılı Kanun m.10, bilgi veya belgeye erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar ücret tahsil edilmesine izin verir. Hüküm, her başvuru için zorunlu ve sabit bir harç koymaz. Genel Tebliğ’in 1. bendi de kurumların ücret talep edip etmemekte serbest olduğunu, ücret istendiğinde bedelin maliyetle orantılı olması ve maliyeti aşmaması gerektiğini açıklar. Bu nedenle “kurum ücret isteyemez” şeklindeki toptan itiraz da “kurum ne isterse ödenir” yaklaşımı da doğru değildir.

Hesabın incelenebilmesi için erişim yöntemi önemlidir. Kâğıt arşivdeki belgenin taranması, büyük boyutlu planın çoğaltılması, ses kaydının dinletilmesi ve hazır elektronik belgenin gönderilmesi aynı işlem değildir. Dilekçede belgenin mevcut biçimi kesin olarak biliniyorsa bu bilgi yazılır. Bilinmiyorsa “belge zaten elektronik olduğundan masraf yoktur” denilmez; kurumdan mevcut kayıt biçiminin ve ücret gerektiren işlemlerin açıklanması istenir.

Ücret uyuşmazlığı, belgenin açıklanabilir olup olmadığından da ayrılır. Bir belgenin bir kısmında açıklanması yasak bilgiler bulunması hâlinde 4982 m.9’daki ayırma kuralı gündeme gelir. Gizlilik iddiasının incelenmesiyle ücret hesabının denetlenmesi farklı meselelerdir. Ücretin ödenmesi, kanunen erişilemeyen bir kaydın otomatik olarak verileceği anlamına gelmez. Kurumdan hem erişime açılan kapsamı hem de bu kapsama ilişkin hesabı ayrı ayrı açıklaması istenir.

İlk on sayfa hangi şartlarla ücretsizdir?

Genel Tebliğ, erişime açılan yazılı ve basılı bilgi veya belgelerin ilk on sayfası için postalama maliyeti dâhil ücret alınmamasını öngörür. Tarifenin 1/a ve 2/a bentlerinde araştırma, inceleme, yazma, tarama ve kopyalama yönünden ilk on sayfa kuralı ayrıca düzenlenmiştir. Sayfa sayısına dayalı ücret yazısı geldiğinde ilk kontrol, ücretsiz bölümün hesap dışı bırakılıp bırakılmadığıdır. Belgenin kaç sayfa olduğu bilinmeden bedelin tümüne karşı dayanaksız bir hesap kurulmaz.

On sayfalık sınır her yeni dilekçeyle sıfırlanmaz. Tarifenin 5. bendi, aynı kişi veya kurumun daha önce karşılanan taleplerinin devamı olarak aynı konuda yaptığı yeni başvurularda önceki sayfaların da toplam sayıya katılmasını öngörür. Önceden verilen belgeler varsa tarihleri ve sayfa sayıları dilekçede gösterilir. İlk başvuruyla bağlantısı olmayan kayıtların sırf başvurucu aynı kişi diye birleştirilmesi ise ayrıca gerekçelendirilmesi gereken bir hesap meselesidir.

Bu istisna ses kaydı, görüntü kaydı veya özel inceleme işlemlerine “ilk on dosya ücretsizdir” biçiminde genişletilemez. Tarifenin 3 ve 4. bentleri farklı nitelikteki erişim yöntemleri için ayrı maliyet düzeni içerir. İtirazda kullanılan birim de gerçek erişim biçimine uygun olmalıdır: sayfa, kayıt süresi veya özel çoğaltma işlemi birbirinin yerine yazılmaz. Kurumun hangi tarife bendini uyguladığı bu yüzden açıkça sorulur.

E-posta gönderimi için ayrıca ücret istenir mi?

Tarifenin 7. bendi, elektronik postayla ulaştırılan bilgi ve belgeler için yalnız elektronik posta nedeniyle ücret alınmamasını düzenler. Bununla birlikte inceleme, araştırma, yazma, tarama, kopyalama ve diğer erişim maliyetleri aynı bentte ayrık tutulmuştur. Dilekçenin doğru itirazı, e-posta iletim ücretinin kaldırılmasına yönelir; bütün hazırlık işlemlerinin sırf teslim e-postayla yapılacağı için ücretsiz olduğunu ileri sürmez.

Başvuru sahibi elektronik kopya istemişken fizikî çoğaltma ve posta maliyeti bildirilmişse, ilk başvurudaki teslim tercihi ek olarak sunulur. Kurumdan bu yöntemin neden kullanıldığı ve mevcut elektronik erişimin mümkün olup olmadığı açıklanması istenir. Belge kopyası ve dosya inceleme hakkı rehberi, 4982 m.10’daki erişim biçimlerini ayrıntılı açıklar. Buradaki talep ise seçilen yöntemin ücret hesabındaki sonucuna odaklanır.

Güncel tarife ile eski tutarlar nasıl ayrılır?

2006 tarihli Tebliğ’in ekinde yer alan Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruş tutarları bugünün ücreti olarak kullanılamaz. Tarifenin 1. bendinde sayılan parasal kalemler ve 6. bentteki faks bedeli için 1 Ocak 2007’den başlayan yıllık yeniden değerleme düzeni vardır. Bu nedenle eski bir internet sayfasındaki rakamın yeni ücret bildirimine doğrudan karşı gösterilmesi hatalıdır. İtirazda işlemin yapıldığı yıl, uygulanan tarifenin tarihi ve hesapta kullanılan birim bedel birlikte istenir.

Yeniden değerleme kuralı ilk on sayfayı ücretli hâle getirmez. Parasal tutarların güncellenmesi ile ücretsiz bölümün uygulanması farklı kontrollerdir. Ayrıca ilave araştırma ve inceleme bedeli için tarifenin koyduğu sınırlar da dikkate alınır. Kurumun yalnız toplam tutarı söylemesi yerine sayfa bedeli, ek maliyet, gönderim gideri ve varsa başka kalemleri ayırması, itirazın somut bir hataya dayanmasını sağlar.

Ödeme süresi ve dekontun kuruma iletilmesi

4982 m.11’e göre erişim maliyetinin bildirilmesiyle on beş iş günlük erişim süresi kesilir; başvuru sahibi on beş iş günü içinde ödeme yapmazsa talebinden vazgeçmiş sayılır. Genel Tebliğ’in 2. bendi ayrıca ödeme belgesinin de aynı süre içinde ilgili kurum veya birime iletilmesini düzenler. Yalnız banka hesabına para yatırılmasıyla dosya takibi bitmez. Dekontta başvuru numarası bulunması ve teslim kaydının saklanması, ödemenin ilgili taleple eşleştirilmesini sağlar.

Ücret yazısının düzenlendiği tarih ile başvuru sahibine bildirildiği tarih ayrı ayrı kaydedilir. Posta zarfı, tebliğ belgesi, kurum portalındaki bildirim kaydı veya e-postanın tarih bilgisi saklanır. Hafta sonları ve kanuni tatiller dikkate alınmadan “iki hafta içinde” şeklinde yaklaşık hesap yapılmaz. Bilgi edinmede 15 ve 30 iş günlük süreler ile bu ödeme süresinin başlangıcı aynı başlık altında karıştırılmamalıdır.

Bu hesap itirazı ödeme süresini otomatik durdurmaz. 4982 m.11, kuruma ücret düzeltme dilekçesi verilmesine böyle bir sonuç bağlamaz. Başvurucu, cevap gelmesini beklerken sürenin geçtiğini gözden kaçırmamalıdır. Ücreti ödeyerek bilgiye erişmek ile uyuşmazlığı kanun yoluna taşımak konusunda verilecek karar; bildirimin içeriği, kalan süre ve istenen belgenin önemi birlikte değerlendirilerek alınır. Dilekçedeki “haklarım saklıdır” cümlesi tek başına kanuni süreyi uzatmaz.

Dilekçeye eklenecek belgeler

Hesap karşılaştırmasını tek sayfalık bir çizelgeyle sunmak incelemeyi kolaylaştırır. Çizelgede kurumun yazdığı kalem, bildirilen miktar, itiraz nedeni ve bunu gösteren ek numarası ayrı sütunlarda yer alır. Kurumun açıklamadığı birim fiyatın karşısına tahminî rakam konulmaz; “bildirimde açıklanmamıştır” yazılır. Ücretsiz sayfa hesabında toplam belge sayısı ile toplam sayfa sayısı birbirine karıştırılmaz. Aynı belgenin ön ve arka yüzünün nasıl sayıldığı tartışılıyorsa kullanılan ölçünün kurumca açıklanması istenir. Bu çalışma yeni bir ücret tarifesi üretmez; mevcut bildirimin hangi noktasının denetlenmesini istediğinizi görünür kılar. Çizelgenin sonunda tartışmasız kalemler ile itiraz edilen kalemler ayrılır. Toplam ödeme yapılmış olması hâlinde dekont tutarı ayrıca gösterilir; talep edilen iade, dayanağı açıklanmayan yuvarlak bir rakam yerine hesap hatasıyla ilişkilendirilir.

Başvurunun çekirdeği ilk bilgi edinme dilekçesi, onun teslim kaydı, ücret bildirimi ve bildirimin alındığına ilişkin kayıttır. Aynı konuda daha önce verilen sayfalar hesaba katılmışsa önceki teslim yazısı da eklenir. Ücret ödenmişse dekont ve dekontun kuruma gönderim kaydı bulunmalıdır. Bu belgeler olmadan “fazla ücret istendi” iddiasının hangi işleme yöneldiği anlaşılamaz.

Ekler, dilekçedeki açıklamalarla aynı sırayı izlemelidir. Ücret yazısına Ek-3 denilmişse listenin üçüncü sırasında başka belge bulunmamalıdır. Kimlik, sağlık veya banka hesap hareketlerinin tamamını eklemek yerine yalnız başvuruyla ilgili kayıtlar sunulur. Dekontta başka işlemlerin görünmesi gerekli değildir. Başvuruyu temsilci yapıyorsa temsil yetkisi ayrıca belgelenir; aşağıdaki gerçek kişi örneği doğrudan şirket adına imzalanmaz.

Bilgi edinme erişim ücretine itiraz dilekçesi örneği

Aşağıdaki metinde köşeli parantezler gerçek bilgilerle doldurulur. Hesap hatası bilinmiyorsa olmayan bir hata yazılmaz; hesap dökümünün açıklanması istenir. Ödeme yapılmadıysa iade talebi metinden çıkarılır. Belge, ücret bildirimini yapan kuruma verilir; mahkemeye veya BEDK’ya hitap eden bir dilekçe olarak kullanılmaz.

Düzenlenebilir Word dilekçesini indirin

Bilgi edinme erişim ücretine itiraz dilekçesini Word olarak indirin (.docx). Dosya, kuruma sunulacak dilekçe ile ayrı doldurma ve süre kontrol sayfasını içerir. Kontrol sayfası başvuru ekine konulmaz. Yer tutucular değiştirilmeden ve dosyada bulunmayan seçenekler çıkarılmadan belge imzalanmamalıdır.

Başvuru teslim edildikten sonra hangi kontrol yapılır?

İtirazın teslim edildiğini gösteren kayıt alınır ve ilk başvuru dosyasına eklenir. Yeni dilekçenin ilk başvurudan kopuk kaydedilmemesi için evrak numarası açık yazılır. Elektronik sistem kullanılıyorsa gönderilen metin ve bütün ekler başvuru alındısıyla birlikte saklanır. Kurumun telefonla yaptığı açıklama, yazılı ücret hesabının yerine konulmaz; değişen hesap ve ödeme bilgileri yazılı cevapta istenir.

Kurum yeni bir ücret yazısı gönderdiğinde yalnız toplamın azalıp azalmadığına bakılmaz. İtiraz edilen kalemin kaldırılması, doğru sayfa sayısının kullanılması, ücretsiz bölümün uygulanması ve elektronik iletim bedelinin ayrılması tek tek kontrol edilir. Önceki bildirimle yeni bildirim çelişiyorsa hangisinin esas alınacağı kurumdan açık olarak sorulur. Yeni yazının sürelere etkisi, yazının gerçek içeriğine göre değerlendirilir; her yeni e-posta ödeme süresini baştan başlatmış sayılmaz.

Kurum itirazı kabul etmezse

Bilgi edinme istemi reddedildiğinde 4982 m.12 uyarınca ret gerekçesi ve başvuru yolları bildirilir. Aynı Kanun’un 13. maddesi, ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde BEDK’ya itiraz imkânını düzenler. Bu süre “on beş iş günü” değildir. Kurula itirazın idari yargıya başvuru süresini durdurması ile kuruma hesap düzeltme dilekçesi verilmesi birbirinden farklıdır. BEDK itirazı ve ret sonrası başvuru rehberi bu ayrı yolu açıklar.

Ücret yazısının erişimi hangi biçimde etkilediği, itiraz cevabının içeriği ve ücretin ödenip ödenmediği sonraki başvurunun konusu bakımından belirleyicidir. Bu örnek dilekçe her ücret uyuşmazlığını otomatik olarak bir ret kararına dönüştürmez. İdari dava hazırlanacaksa dava konusu işlem, tebliğ tarihi ve süre ayrıca belirlenir. Asıl belgeyi istemeye neden olan başka bir idari işleme karşı dava süresi de bağımsız izlenir.

Sık sorulan sorular

Bilgi edinme başvurusu ücretli midir?

Her başvuru için zorunlu sabit harç öngörülmemiştir. 4982 m.10, erişimin gerektirdiği maliyet kadar ücret tahsiline izin verir. Genel Tebliğ’deki ücretsiz bölüm ve erişim türüne ilişkin kurallar ayrıca uygulanır.

Ücret yazısında hesap yoksa ne istenir?

Sayfa sayısı, birim bedel, tarife yılı, ek maliyetler ve gönderim gideri açıklaması istenir. Genel Tebliğ’in 2. bendi, maliyete esas unsurların veya nedenlerin bildirilmesini düzenler.

Dilekçe vermek ödeme süresini durdurur mu?

Bu dilekçeye 4982 m.11’de otomatik durdurma sonucu tanınmamıştır. On beş iş günlük ödeme ve ödeme belgesini iletme takvimi ayrıca takip edilmelidir.

Her yeni başvuruda ilk on sayfa yeniden ücretsiz mi?

Hayır. Aynı konuda önceki talebin devamı niteliğindeki başvurularda tarifenin 5. bendi uyarınca önceden verilen sayfalar da toplam sayıya katılır.

Word belgesine avukat adı yazmak zorunlu mu?

Kişi kendi başvurusunu kendisi imzalar. Avukatla temsil varsa vekil bilgisi ve yetki belgesi gerçek duruma göre eklenir. Belgeye herhangi bir avukatın adı kendiliğinden yerleştirilmez.

Resmî kaynaklar ve bağlantılı rehberler

• 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu — resmî kurumda yayımlanan kanun metni: m.6, 10, 11, 12 ve 13.
• Bilgi ve Belgeye Erişim Ücreti Genel Tebliği — 14 Şubat 2006, sayı 26080: ücretin sınırı, ödeme belgesi ve ek tarife. Eski nominal bedeller güncel ücret olarak kullanılmamalıdır.
• İlk bilgi edinme başvurusu için dilekçe rehberi.

Kontrol tarihi: 29 Eylül 2026. Bu rehber ücret hesabının denetlenmesine ilişkindir; başvuruya uygulanacak yıllık parasal bedel kurumun ilgili yıl tarifesi üzerinden kontrol edilir. Ücret bildirimi ve süre kayıtlarıyla birlikte hukuki değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.