Bilirkişi Ek Rapor Ücretine İtiraz Dilekçesi

Bilirkişi ek rapor ücretine itiraz dilekçesi, hukuk davasında ilk raporun eksik veya belirsiz bölümlerinin tamamlanması için yeniden ücret istenmesine karşı, dosyaya bakan mahkemeye sunulur. Kanuni temel 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.283; somut ücret ayrımı ise 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi m.11 hükmüdür. İlk görevlendirmede sorulmuş bir sorunun cevapsız bırakılması veya rapordaki belirsizliğin giderilmesi için ek rapor alınırsa ayrıca ücret ödenmez.

Buna karşılık ilk görevlendirmedeki soruların dışında yeni bilgi istenmesi, aynı maddenin birinci fıkrasında farklı düzenlenmiştir. Bu durumda görevlendiren merci, talebin içeriğine göre ek ücret belirleyebilir. Bu sayfadaki örnek, ilk görev kapsamındaki eksikliğin giderilmesi için istenen ek ücrete yöneliktir. Raporun sonucundan memnun olmamak tek başına ücret itirazının gerekçesi değildir; ilk ara karar, rapor ve ek rapor kararı karşılaştırılmalıdır.

Ek raporun adı değil, hangi soruyu cevapladığı belirleyicidir

Dosyadaki ikinci belgeye “ek rapor” yazılmış olması, bütün ikinci raporların ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Ücretlendirme bakımından belirleyici olan, bilirkişiden ilk kez yeni bir inceleme mi istendiği, yoksa önceden verilen görevin gereği mi tamamlattırıldığıdır. İlk görevlendirme kararı incelenmeden yalnız rapor tarihlerini sıralamak bu ayrımı göstermez. İtirazın merkezinde ücret miktarından önce işin kapsamı bulunmalıdır.

2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi m.11 üç durumu ayırır. İlk sorular dışında bilgi istenmesinde ek ücret belirlenebilir. Mevcut rapordaki eksikliği veya belirsizliği gidermek için ek rapor istenmesinde ayrıca ücret ödenmez. İlk kararda sorulan soruların birinin veya birkaçının cevaplanmaması nedeniyle ek rapor alınmasında da ayrıca ücret ödenmez. İtiraz hangi fıkraya dayandığını açıkça göstermelidir.

HMK 283 ile tarife birlikte nasıl uygulanır?

HMK m.283, bilirkişinin emeği ve mesaisiyle orantılı ücret ile inceleme, ulaşım, konaklama ve diğer giderlerinin ödenmesini düzenler. Aynı hüküm, Adalet Bakanlığının her yıl güncellediği tarifenin esas alınmasını ister. Bu nedenle bilirkişinin emek harcamış olması, tarifede ayrıca ücret ödenmeyeceği belirtilen tamamlama işlemini kendiliğinden ücretli yapmaz. Genel ücret kuralı, ek rapora ilişkin özel düzenlemeyle birlikte okunur.

Mahkemeden istenen, bilirkişinin çalışmasını değersiz sayması değil, ücretin hangi hukuki sebeple doğduğunu denetlemesidir. İlk görev için belirlenen ücret ile sonradan istenen tutar ayrı gösterilir. Ek ücret henüz karara bağlanmamışsa talebin reddi; ara kararla belirlenmişse o ara kararın ücret bölümünün yeniden değerlendirilmesi istenir. Henüz verilmemiş bir kararın kaldırılması veya dosyada bulunmayan bir ödemenin iadesi talep edilmez.

Genel ücret, gider ve tarife sisteminin açıklaması için HMK 283 bilirkişi ücreti rehberi kullanılabilir. Buradaki dilekçenin farklı amacı, belirli bir ek rapor işleminin tarifedeki ücretsiz tamamlama kapsamında kaldığını belgelerle ortaya koymaktır. Mahkemeye sunulan metin, tüm bilirkişi ücretlerini tartışan uzun bir genel değerlendirmeye dönüşmemelidir.

İlk görevlendirme kararı ile rapor nasıl karşılaştırılır?

Önce bilirkişiye verilen görevi içeren ara kararın tarihi ve bent numarası bulunur. Kararda birden fazla soru varsa ücret uyuşmazlığına konu soru aynen aktarılır. Sonra ilk raporun bu soruya ilişkin sayfası gösterilir. Cevap yoksa bunun raporun hangi bölümleri incelenerek tespit edildiği açıklanır. Cevap bulunmasına rağmen anlaşılmaz bir hesap veya açıklanmamış veri varsa belirsizliğin yeri yazılır. Böylece mahkeme yalnız tarafın nitelemesine dayanmaz.

Ek rapor kararıyla ilk görevde bulunmayan farklı bir dönem, yeni bir mal veya başka bir teknik sorun incelemeye eklenmişse bunlar gizlenmez. Aynı ek rapor hem eski eksikliği hem yeni soruyu içeriyorsa her bölüm ayrı gösterilir. Bütün ücretin kaldırılmasını istemek yerine ücretsiz tamamlama bölümü ile yeni incelemeye ait kısmın ayrılması talep edilir. Ücretin hangi bölüme karşılık geldiği açıklanmamışsa önce bu ayrımın belirlenmesi istenir.

Karşılaştırma çizelgesi dört sütunla hazırlanabilir: ilk ara kararın sorusu, ilk rapordaki karşılığı, ek rapor kararının talebi ve ücret itirazının dayanağı. Çizelgede bilirkişinin cevaplamadığı soru ile tarafın sonradan eklemek istediği soru birbirinden ayrılır. Sayfa numaraları PDF görüntüleyicisinin numarası ile raporun basılı sayfa numarası farklıysa iki numara da belirtilir. Bu küçük ayrıntı, hâkimin ilgili bölümü hızlı bulmasını sağlar.

Hangi tarife yılı esas alınır?

2026 Tarifesi m.15, ücretin belirlenmesinde görevlendirmenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan tarifenin esas alınacağını düzenler. Dilekçenin yazıldığı gün veya ücretin ödendiği gün tek başına tarife yılını belirlemez. Bu rehber, 2026 tarifesinin uygulanacağı görevlendirmeler için hazırlanmıştır. Önceki yılda verilmiş görevlendirmede o tarihin tarifesi ayrıca okunmalı; yalnız bu sayfanın başlığındaki yıla bakılarak dosyaya 2026 tutarları taşınmamalıdır.

Yeni bir bilirkişi atanması ile aynı bilirkişiden ilk görevini tamamlamasının istenmesi de dosyada açık ayrılmalıdır. Yeni görevlendirme kararı varsa tarihi kaydedilir. Aynı görevin devamıysa ilk ara kararla bağlantısı gösterilir. Tarih veya kapsam üzerinde uyuşmazlık bulunuyorsa dilekçe bunları kesinmiş gibi sunmaz; hangi kararın ücret hesabında esas alındığının mahkemece açıklanmasını ister. Tarife seçimi denetlenmeden rakam karşılaştırması yapılmaz.

Ek ücret ile belgeli gider aynı şey değildir

Tarifenin 4. maddesindeki ücret emek ve zaman karşılığıdır. 5. maddede ise görevin niteliğine uygun inceleme, ulaşım, konaklama, yemek ve diğer olağan giderlerin belge karşılığında ayrıca ödenmesi düzenlenmiştir. Ödemede piyasa bedelleri dikkate alınır ve belgeler dosyada saklanır. Bu yüzden “ek rapor ücretsizdir” gerekçesiyle gerçekten yapılmış her giderin de otomatik olarak yok sayılması istenmez. Hangi kalemin ücret, hangisinin gider olduğu önce belirlenir.

Bilirkişinin yazısında ücret ile gider aynı toplam içinde yer alıyorsa ayrıntılı dökümün dosyaya sunulması istenir. Ulaşım veya inceleme gideri ileri sürülmüşse işlem tarihi, görevlendirmeyle ilgisi ve dayanak belgesi aranır. Henüz yapılmamış harcama için avans talebi ile yapılmış giderin geri ödenmesi farklıdır. Tarifenin 12. maddesi, bilirkişinin talebi ve görevlendiren merciin uygun görmesi üzerine, ileride ödenecek giderden mahsup edilmek kaydıyla avans verilebilmesini düzenler.

Avans yatırma süresi ücret itirazıyla durur mu?

Ek ücretin hukuka aykırı olduğunu düşünmek, mahkemenin verdiği kesin süreyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. HMK m.324 uyarınca taraf, istediği delil için belirlenen avansı verilen kesin sürede yatırmakla yükümlüdür. Avans yükümlülüğü yerine getirilmez ve diğer taraf da yatırmazsa, hükümdeki şartlarla o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılma sonucu doğar. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler için özel hükümler saklıdır.

Bu nedenle dilekçede ödeme emrini içeren ara kararın bent numarası, tutar, süre ve tebliğ ya da duruşmada bildirim bilgisi yazılır. Mahkemeden ücret itirazının süre dolmadan değerlendirilmesi ve verilen süre hakkında açık karar kurulması istenir. İtirazın kayda girdiğine ilişkin alındı, ödeme süresini durduran kararın yerine geçmez. Dosyaya verilen her başvuruya otomatik durdurma sonucu bağlamak, kanunda bulunmayan bir güvence yaratır.

Raporun içeriğine itiraz da ayrı takip edilir. Bilirkişi raporunun tamamlattırılması dilekçesi rapordaki teknik eksikliğin giderilmesine yöneliktir. Ücret itirazı bu başvurunun yerine geçmez. Raporun tebliğinden başlayan HMK m.281 kapsamındaki süre ile ek avans için verilen süre farklı kayıtlara dayanır. İkisinin aynı dosyada bulunması, tek süre olduğu anlamına gelmez.

Başvuru kime ve hangi belgelerle yapılır?

Ücret yazısı ile avans kararını ayırmak için dosyada iki ayrı kontrol yapılır. Bilirkişinin yazısı yalnız bir taleptir; mahkemenin bunu kabul edip etmediği ara karardan anlaşılır. Mahkemenin toplam avans istemesi de toplamın tamamının bilirkişi ücreti olduğu anlamına gelmez. Tebligat, keşif veya başka bir delil için istenen bedel aynı kararda yer alabilir. İtiraz edilen ücret satırı belirlenmeden toplam avansın kaldırılmasını istemek, uyuşmazlığın kapsamını yanlış genişletir. Dilekçeye toplamı oluşturan kalemler aktarılır ve yalnız itirazın ilgili olduğu kalem açıkça işaretlenir.

Birden fazla bilirkişiden oluşan kurulda ek ücretin kişi başına mı yoksa kurul için toplam mı belirlendiği de kontrol edilir. Kurul üyelerinin sayısı ile dosyaya sunulan rapor sayısı birbirinin yerine kullanılmaz. Ortak rapordaki eksikliğin hangi ilk soruyla ilgili olduğu gösterilir; her üye için aynı raporun tekrar tekrar hazırlanması gerekiyormuş gibi bir hesap kurulmaz. Ücret kararının kapsamı anlaşılmıyorsa mahkemeden açıklama istenir. Görevlendirmenin niteliği ve ücretin nasıl paylaştırıldığı bilinmeden dilekçeye hesaplanmış bir karşı tutar yazılmaz.

Ek ücrete itirazın kabulünü destekleyen en güçlü kayıt, ücretsiz tamamlama sebebini görünür kılan belge karşılaştırmasıdır. Bunun için ilk sorunun kelimeleri, rapordaki ilgili açıklama ve ek rapor kararındaki yeni görev yan yana konulur. Dilekçede “rapor yetersizdir” ifadesi tek başına bırakılmaz. Yetersizliğin ücret bakımından neden yeni iş sayılmadığı anlatılır. Örneğe aktarılacak bilgiler somut dosyadan alınır; hazır dilekçeye olay yaşanmış gibi tarih, tutar veya bilirkişi adı eklenmez.

Dilekçe, esas numarası belirtilerek davaya bakan mahkemeye sunulur. Ücreti belirleyen makamın ara kararı tartışıldığı için bilirkişiye e-posta göndererek indirim istenmez. Bilirkişilik bölge kuruluna yöneltilen disiplin başvurusu da mahkemenin avans kararını kendiliğinden değiştirmez. Bu örnek bir disiplin şikâyeti, bilirkişinin reddi talebi veya ceza ihbarı olarak kullanılmaz. Dosyada böyle ayrı bir sorun varsa kendi dayanağıyla değerlendirilir.

Gerekli belgeler ilk görevlendirme kararı, ilk rapor, ek rapor kararı, varsa bilirkişinin ek ücret yazısı ve ek avans ara kararıdır. Ödeme yapılmışsa makbuz eklenir. Dosyada zaten bulunan belgeler tarih ve belge adıyla açıkça gösterilebilir; ek olarak sunulacak kopyaların okunaklı olması gerekir. Başka bir davanın raporu, bu dosyanın görevlendirme kapsamını kanıtlamaz. İnternetten bulunan ücret listesi de resmî tarifenin yerine konulmaz.

Bilirkişi ek rapor ücretine itiraz dilekçesi örneği

Aşağıdaki metin hukuk davasının tarafı tarafından kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Vekille takip edilen dosyada vekil alanı gerçek bilgilere göre eklenir. Köşeli parantezler doldurulur; dosyada bulunmayan ödeme, yeni soru veya ek ücret kararı hakkında seçenekler silinir. Dilekçe, ilk rapordaki eksikliğin ayrıca ücret doğurmadığı iddiasını somut belge karşılaştırmasına bağlar.

Word dilekçesini indirin ve dosyaya uyarlayın

Bilirkişi ek rapor ücretine itiraz dilekçesini Word olarak indirin (.docx). Düzenlenebilir dosyada mahkemeye sunulacak dilekçe, soru–rapor karşılaştırma çizelgesi ve ayrı hazırlık rehberi bulunur. Rehber sayfası mahkemeye sunulacak ekler arasına konulmaz. Çizelge ise gerçek karar ve rapor bilgileriyle doldurulduğunda dilekçeye eklenir. Boş hücreler yerine dosyada neyin bulunmadığı açık yazılır.

İtirazdan sonra dosyada ne kontrol edilir?

Önce dilekçenin doğru esas numarasıyla kayda alındığı doğrulanır. Sonra mahkemenin verdiği cevap veya yeni ara karar incelenir. Yalnız ek ücretin kaldırılması, raporun içeriğine yönelik itirazların da kabul edildiği anlamına gelmez. Aynı şekilde raporun tamamlattırılması kararı, ücret itirazının mutlaka sonuçlandığını göstermez. Ücret, gider, avans ve teknik inceleme bakımından hangi talebin karara bağlandığı ayrı okunur.

Mahkeme ek ücretin yeni soruya karşılık geldiğini belirtiyorsa o soru ilk ara kararla yeniden karşılaştırılır. Mahkemenin kabul ettiği kapsam dilekçede tartışılan kapsamdan farklıysa bu fark kısa bir açıklamayla dosyaya sunulur. Tekrarlanan genel dilekçeler yerine yeni kararın hangi bölümünün neden uyuşmazlığı çözmediği anlatılır. Önceden ödeme yapılmışsa para hareketinin durumu dosya makbuzundan ve sarf kararından izlenir; ücretin kaldırıldığı gerekçesiyle kendiliğinden iade yapıldığı varsayılmaz.

Sık sorulan sorular

Her ek bilirkişi raporu ücretsiz midir?

Hayır. 2026 Tarifesi m.11/1, ilk görevlendirmedeki sorular dışında bilgi istenmesinde ek ücret belirlenmesine izin verir. Eksikliğin tamamlanması, belirsizliğin açıklanması ve cevapsız ilk soruların cevaplanması ise m.11/2–3 kapsamında ayrıca ücret doğurmaz.

Ücret fazla geldiği için rapora itiraz etmiş sayılır mıyım?

Hayır. Ücretin dayanağına ilişkin itiraz ile raporun teknik içeriğine ilişkin itiraz farklıdır. Raporda hangi bulgunun veya hesabın hatalı olduğunu ayrıca belirtmek ve HMK m.281 kapsamındaki süreyi takip etmek gerekir.

Bilirkişi ücretini doğrudan bilirkişiye ödeyebilir miyim?

Dosyaya ilişkin ödeme mahkemenin belirlediği usulle yapılır. Bilirkişiyle dosya dışında ücret pazarlığı veya doğrudan ödeme ilişkisi kurulmaz. İstenen ödeme bir mahkeme kararına dayanmıyorsa karar ve tahsil bilgileri dosyadan doğrulanmalıdır.

İtiraz dilekçesi verince avansı yatırmamak güvenli midir?

Dilekçe, avans için verilen kesin süreyi kendiliğinden durdurmaz. HMK m.324’te delilin ikamesi bakımından sonuç düzenlenmiştir. Mahkemenin ücret itirazı ve süre hakkında verdiği karar takip edilmelidir.

Resmî kaynaklar

• TBMM: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.283 ve m.324.
• 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi, 26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete; m.4, 5, 11, 12 ve 15.

Kontrol tarihi: 30 Eylül 2026. Dilekçe örneği ek raporun ücretlendirilmesine ilişkindir. Dosyanın ilk görevlendirme, rapor, ek rapor ve avans kararları birlikte incelenmeden bütün ek raporlar için aynı ücret sonucu kurulamaz.