İşten Ayrılan Çalışandan Ekipman İadesi İhtarı Örneği

Kısa cevap: Hizmet sözleşmesi sona erdiğinde iş için alınmış ekipmanın geri verilmesi yükümlülüğü 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.443’te düzenlenir. İşveren, çalışana teslim edilmiş belirli cihaz veya ekipmanın iadesini; teslim kaydı, eşya kimliği ve gerçek sona erme bilgisiyle isteyebilir. Aynı madde tarafların hapis haklarını saklı tutar. Bu ihtar, belirli ekipmanın teslimini ve mevcut durumunun açıklanmasını talep eder; otomatik ücret kesintisi veya bütün eski alacakların ibrası belgesi değildir.

Geri verme yükümlülüğünün kanuni kapsamı

TBK m.443/1, sözleşmenin sona ermesi durumunda taraflardan her birini, diğerinden veya üçüncü kişiden diğerinin hesabına hizmetle ilişkili olarak aldığı şeyleri geri vermekle yükümlü tutar. Kural yalnız işçiye yönelmiş değildir; karşılıklı düzenlenmiştir. Bu örnekte işverenin çalışana yönelttiği ekipman iadesi talebi ele alınır. İşverenin elinde çalışana ait hizmetle ilişkili eşya varsa bunun da ayrı kaydı ve gerçek durumu korunmalıdır.

M.443/2 özellikle motorlu taşıtları, trafik izin belgelerini ve alacaklardan fazla olduğu ölçüde ücret ve masraf avanslarını düzenler. Fizikî ekipman iadesi ile avans hesabı aynı işlem değildir. Bilgisayar teslim ihtarına açıklanmayan bütün avansların tamamı eklenmez. Avansın türü, verilmesi, ilgili alacak ve fazla kalan bölüm ayrı hesaplanır. Bu içerikteki Word örneğinin ana konusu belirli cihaz veya ekipmanın geri teslimidir.

M.443/3 tarafların hapis haklarını saklı tutar. Bu cümle örnekten çıkarılmaz. Hapis hakkı ileri sürülmüşse iddianın konusu, hangi alacağa ve hangi eşyaya dayandırıldığı belirlenir. Kanundaki saklı hak, bütün çalışanların her eşyayı sınırsız tutacağı veya işverenin hiçbir koşulda iade isteyemeyeceği şeklinde genişletilmez. İhtar, mevcut iddiayı görmezden gelerek bütün alacakların sona erdiği beyanı içermez.

İhtarın tarafları ve hizmet ilişkisinin sona ermesi

Başvuruda işverenin doğru unvanı ve çalışanın gerçek kimliği yazılır. Şirketin merkez veya şube kaydı ile cihazı teslim eden görevlinin adı ayrılır. Ekipmanı veren görevli, sırf teslim tutanağında adı geçtiği için kendi adına bütün iade alacağının sahibi gibi gösterilmez. Şirket adına ihtar imzalanıyorsa imzalayanın gerçek yetki ve sıfatı belirtilir. Başka bir şirketin cihazı hakkında talep bulunuyorsa hizmet ve hesap bağlantısı açıklanmalıdır.

Sözleşmenin sona ermesine ilişkin belge ve tarih kaydedilir. İstifa, fesih, süre sonu veya diğer sona erme kaydı gerçek niteliğiyle yazılır. Hangi tarafın hangi gerekçeyle sona erdirdiği tartışmalıysa ihtar bu tartışmayı kesin mahkeme kararı gibi sonuçlandırmaz. İade talebinin hazırlanması, feshin bütün sonuçları hakkında karar verilmesi değildir. Gerçek sözleşme dosyası ve sona erme bildirimi ek olarak gösterilir.

Son çalışma günü, fesih bildiriminin tarihi ve fiilî cihaz teslim günü farklı olabilir. Bu tarihler tek tarih hâline getirilmez. Çalışanın görev nedeniyle sahada veya başka şehirde bulunduğu dönemde teslim edilen ekipman, ilk ofis teslimiyle aynı yer ve gün üzerinden kaydedilmez. İhtarda iadesi istenen her eşyanın teslim zinciri mümkün olduğu kadar mevcut belgelerle gösterilir; sonradan uydurulan görev veya teslim tarihi eklenmez.

Zimmet ve teslim kayıtları nasıl okunur?

Zimmet kaydı, hangi eşyaların çalışana teslim edildiğini belirlemeye yarar. Marka, model, seri numarası, miktar, aksesuar ve teslimdeki durum kontrol edilir. Tutanağın kime ait olduğu ve hangi tarihte düzenlendiği okunur. Aynı modelden birkaç cihaz bulunan işletmede yalnız model ismiyle iade talep etmek yeterli eşya tanımını sağlamayabilir. Seri numarası veya diğer ayırt edici gerçek kayıtlar kullanılmalıdır.

İmza, ek listesi ve sonraki değişiklikler ayrı incelenir. Daha sonra değiştirilmiş bir bilgisayar için eski seri numarası kullanılmaz. Eski cihazın geri alındığı ve yeni cihazın verildiği kayıt varsa her iki hareket ayrı gösterilir. İlk teslim listesindeki bütün kalemlerin hâlen çalışanda bulunduğu, sonraki geri alma belgeleri görülmeden yazılmaz. Güncel iade listesi gerçek teslim hareketlerinden çıkarılır.

Çalışana yalnız kullanım erişimi sağlanan bir sistem hesabı ile fizikî olarak teslim edilen cihaz farklıdır. Şirket yazılımındaki kullanıcı yetkisi, teslim edilmesi gereken maddî cihaz sayısı gibi tabloya eklenmez. Erişim yetkisi ve iş dosyalarının devri için mevcut kurumsal işlem düzeni ayrı yürütülür. Fizikî ekipman ihtarında olmayan cihaz veya parça, dijital erişim kaydı üzerinden yaratılmaz.

İade listesi: cihaz, aksesuar ve belge ayrımı

İade talebinde bilgisayar, telefon, şarj cihazı, anahtar, kart veya başka gerçek ekipman ayrı satırlara alınır. Her satır başlangıç teslim belgesine bağlanır. Bir cihazın aksesuarlarının hepsinin verildiği belgede görünmüyorsa bütün standart kutu içeriği otomatik listeye eklenmez. Gerçek teslim edilen parça ve miktar belirlenir. Başlangıç kaydındaki eksik bölüm karşı taraftan açıklanması istenen bilgi olarak gösterilir.

Kısmen iade yapılmışsa geri alınan eşya listeden çıkarılır veya iade edildiği açıkça kaydedilir. Teslim alınmış cihaz için yeniden tam iade talebi oluşturulmaz. İade tutanağında yalnız ana cihaz yer almışsa aksesuarın ayrıca teslim edilip edilmediği okunur. Her teslimin tarihi, teslim alanı ve belge numarası korunur. Böylece ekipmanın tümü ile eksik kalan bölüm birbirinden ayrılır.

Hizmetle ilişkili başka belgelerin iadesi isteniyorsa gerçek belge tanımı gösterilir. Şirkete ait resmî veya operasyonel belge ile çalışanın kişisel kimlik belgesi aynı kategori değildir. İhtara işverenin elinde olmayan ve çalışana teslim edilmemiş evrak eklenmez. Çalışanın kendi satın aldığı bilgisayar da şirketin cihazı gibi listelenmez. Kullanım için işçinin aracı tercih edilmişse bu ilişkinin gerçek kayıtları ayrıca okunur.

Uygulanabilir teslim düzeni kurulması

İhtarda teslim yeri, irtibat kişisi ve planlanan teslim düzeni açık yazılır. Başvurunun amacı ekipmanın doğru kişiye ve kayıtlı biçimde dönmesidir. Çalışan başka yerde bulunuyorsa gerçek teslim yolu değerlendirilir. Kargo kullanılacaksa hangi eşyanın, hangi adrese ve hangi kayıtla gönderileceği belirlenir. Bu içerik bütün dosyalar için tek bir zorunlu kargo veya teslim yöntemi ilan etmez.

M.443 adına herkese uygulanacak yedi, on beş veya otuz günlük sabit iade süresi üretilmez. İhtarda tarih belirtiliyorsa gerçek teslim organizasyonuna ilişkin istenen tarih olarak gösterilir; kanunda yazılı genel gün sayısı olduğu söylenmez. Belgenin düzenlenmesi, gönderilmesi ve muhataba ulaşması ayrı kayıtlanır. İşverenin içerik kopyası ve ek listesi saklanır. Teslim davetinin ulaşma kaydı ihtar dosyasına alınır.

Geri alınan eşyanın durumu tutanakta somutlaştırılır. Çalışır durumda olup olmadığı, görünür eksiklik, aksesuar miktarı ve gerçek inceleme bilgisi yazılır. İnceleme yapılmamış cihaz için teknik olarak sorunsuz veya tümüyle bozuk olduğu kesin tespit gibi belirtilmez. İnceleme daha sonra yapılacaksa bu durum gerçek kayıtla açıklanır. Tutanak, teslim olgusunu göstermek ile bütün teknik sorumluluğu sonuçlandırmak arasındaki farkı korur.

İade, cihaz zararı ve ücret kesintisi farklıdır

İade talebi cihazın geri verilmesine yöneliktir. Zarar talebi varsa TBK m.400’deki kusur sorumluluğu ve değerlendirme ölçütleri ayrıca incelenir. Madde işçinin kusuruyla verdiği zararı düzenler; işin tehlikesi, uzmanlık ve eğitim gereği ile işverenin bildiği veya bilmesi gereken yetenek ve niteliklerin dikkate alınmasını öngörür. Her eski cihazın yeni satın alma fiyatı otomatik işçi borcu değildir. Gerçek zarar, neden ve kayıt açıklanır.

TBK m.407, işverenin işçiden alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadan takas edemeyeceğini düzenler. İstisna, işçinin kasten sebebiyet verdiği ve yargı kararıyla sabit zarardan doğan alacağın ücretin haczedilebilir kısmı kadar takasıdır. Ekipmanın dönmemesi iddiası bu istisnanın bütün koşullarını kendiliğinden oluşturmaz. İade ihtarı, son ücretin tamamını otomatik kesen bir onay belgesi gibi kullanılmaz.

İade tutanağına genel ibra veya bütün ücret ve tazminatların alındığı beyanı eklemek farklı hukuki işlem yaratır. TBK m.420 işçinin alacaklarına ilişkin ibra için özel koşullar içerir. Cihazın teslimi, bu koşulların gerçekleştiğini tek başına göstermez. Bu örneğin talep ve teslim kayıtları fizikî ekipmanla sınırlı tutulur. Gerçek para hesabı veya diğer uyuşmazlık varsa kendi belgesi ve dayanağıyla ele alınır.

Çalışan veya görev değişikliğinde envanter zinciri

Ekipman aynı işletmede birkaç çalışan arasında kullanılmışsa ilk zimmet belgesi tek başına güncel kullanıcıyı göstermeyebilir. Sonraki teslim ve devir kayıtları karşılaştırılır. Bir çalışandan alınarak başka çalışana verilmiş cihaz, yalnız eski envanter satırı kapatılmadığı için ilk çalışandan yeniden istenmez. Devrin gerçek kapsamı ve kimin tarafından teslim alındığı belirlenir. Çalışanın başka kişiye bıraktığını söylemesi hâlinde de açıklama, işverenin onayı varmış gibi doğrudan kabul edilmez; mevcut belge incelenir.

Görev değişikliği sırasında aksesuar veya anahtar seti değişmişse eski ve yeni listeler ayrı tutulur. Etiket yenilenmesi ile cihazın kendisinin değişmesi farklı olaylardır. Aynı seri numarasına sahip cihaz için yalnız envanter etiketi farklı diye ikinci cihaz yaratılmaz. Buna karşılık seri numarası farklı yeni cihaz, eski cihazın devamı gibi gösterilmez. Teknik servis değişim belgesi varsa tarih ve gerçek teslim bilgisi kayıt zincirine alınır.

İhtar hazırlanırken son envanter listesi, zimmet belgesi ve önceki geri teslim tutanakları birlikte okunur. Uyuşmayan satırın kaynağı belirlenir. Kurum içi kayıt hatası saptanırsa talep listesi gerçek belge üzerinden düzeltilir. Çalışandan işverenin farklı görevlileri arasında kaybolmuş bir iç kayıt nedeniyle mevcut olmayan ikinci teslim yapması istenmez.

İşten ayrılan çalışandan ekipman iadesi ihtarı örneği

Örnek, işveren tarafından eski çalışana yöneltilecek iade başvurusudur. Gerçek teslim listesi ve sona erme kayıtları kullanılır. İade edilmiş kalemler tekrar istenmez. İki sayfalık Word dosyasının ikinci sayfasında başlangıç teslimi, sonraki hareket ve son iade için düzenlenebilir tablolar bulunur.

İşten ayrılan çalışandan ekipman iadesi ihtarını Word olarak indir

Cevap ve kısmi teslimin kaydı

Muhatap ekipmanın bir kısmını teslim ederse gelen eşyalar seri numarası ve miktarıyla kaydedilir. Kalan liste buna göre güncellenir. Kargoda başka cihaz bulunması veya belgedeki seri numarasıyla farklı eşya gelmesi varsa fark somutlaştırılır. Gönderi teslim kaydı, içindeki bütün parçaların tam ve sağlam olduğu sonucunu tek başına göstermez. Gerçek açılış ve teslim tutanağı esas alınır; açıklanmayan eksiklik sonradan hayalî zarar tutarıyla kapatılmaz.

Çalışan cihazın daha önce iade edildiğini söylüyorsa gösterdiği gerçek belge incelenir. İşverenin başka görevlisinin teslim aldığı kayıt varsa bu kayıt dosyaya alınır. Kurum içi envanterin güncellenmemiş olması, gerçek geri teslimin hiç yapılmadığı kesin sonucunu oluşturmaz. İhtarın amacı güncel eşya hareketini belirlemektir. İnceleme sonrası hatalı talep satırı düzeltilir ve düzeltmenin dayanağı saklanır.

Sık sorulan sorular

Ekipman iadesinin temel dayanağı nedir?

TBK m.443’tür. Sözleşme sona erdiğinde hizmetle ilişkili alınmış şeylerin geri verilmesi yükümlülüğünü düzenler.

Geri verme yükümlülüğü yalnız işçiye mi aittir?

Hayır. M.443/1 taraflardan her birini düzenler. Bu örnekte işverenin çalışana yönelttiği ekipman talebi ele alınır.

Önceden iade edilen cihaz yeniden istenir mi?

İade ve değişim kayıtları kontrol edilir. Geri alınmış kalem güncel eksik listede yeniden iade edilmemiş gibi gösterilmez.

Standart kutu içeriğinin tümü talep edilir mi?

Gerçek teslim edilen cihaz ve aksesuar esas alınır. Başlangıç belgesinde bulunmayan bütün kutu içeriği otomatik eklenmez.

Kanunda herkes için sabit iade günü var mı?

M.443 adına yedi, on beş veya otuz günlük genel süre üretilmez. İhtardaki teslim tarihi gerçek organizasyona ilişkin istenen tarih olarak gösterilir.

Hapis hakkı iddiası metinden çıkarılabilir mi?

M.443/3 tarafların hapis haklarını saklı tutar. İddianın konusu, eşya ve alacak dayanağı ayrıca açıklanmalıdır.

İade edilmeyen cihaz için son ücret tamamen kesilir mi?

TBK m.407’nin takas yasağı ve istisna koşulları korunur. İade ihtarı bütün son ücretin otomatik kesilmesi belgesi değildir.

Eski cihazın yeni fiyatı otomatik zarar mıdır?

Hayır. M.400 kapsamındaki kusur, gerçek zarar ve değerlendirme ölçütleri incelenir. İade ile zarar hesabı ayrı taleplerdir.

İade tutanağı bütün işçi alacaklarının ibrası mıdır?

Hayır. Fizikî teslim ile m.420’nin özel koşullarına tabi ibra farklı işlemlerdir. Cihazın dönmesi tek başına genel ibra oluşturmaz.

Word dosyasında hangi ek çizelgeler vardır?

Başlangıç teslimi ve cihaz kimliği ile değişim, önceki iade ve güncel eksik teslim çizelgeleri bulunur. Gerçek kayıtlarla doldurulur.

Resmî dayanak ve ilgili işyeri kayıtları

Dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî konsolide metnindeki m.443’tür; ilgili m.400, m.407 ve m.420 incelenmiştir. TBMM kabul metni karşılaştırma kaynağıdır. Sonradan değişiklikler için konsolide mevzuat esas alınır. Kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır.

İşyeri belgelemesi için işçi özlük dosyası rehberi, ayrı ücret meselesi için işçinin ücretinden zarar kesintisi açıklaması, evden kullanılan araçların düzeni için uzaktan çalışma araç ve giderleri rehberi okunabilir. Bu içerik, hizmet ilişkisi sona erince belirli ekipmanın geri teslimine yönelik ihtardır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin’deki ofisinden Türkiye genelindeki hizmet sözleşmesi dosyalarında sona erme, zimmet ve teslim kayıtlarının incelenmesi konusunda hukuki hizmet sunar. İhtar gerçek cihaz ve belge listesine göre hazırlanır. Mersin ofisinin harita konumu üzerinden ulaşım bilgisi görülebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →