Yükleniciden Artan Malzemenin İadesi Talep Dilekçesi

Artan malzemenin iadesi dilekçesi, eser meydana getirilmesi için kendi malzemesini yükleniciye teslim eden işsahibinin kullanım hesabını ve kullanılmayan malzemeyi istemesine yönelik yazılı başvurudur. Doğrudan dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.472/2 hükmüdür. Talep, malzemeyi kullanmak üzere teslim alan yükleniciye yöneltilir; teslim edilen miktar, işte kullanılan miktar ve geri verilecek bakiye ayrı gösterilir.

Kısa ve net cevap

İşsahibinin sağladığı malzemeyi yüklenici özenle kullanır, kullanımı hakkında hesap verir ve artanı geri verir. Bitmiş eserin teslim edilmiş olması, geride kalan malzemeyi yüklenicinin mülkiyetine geçirmez. Başvuruda sözleşme, malzeme teslim belgeleri, miktar birimleri ve istenen teslim işlemi açıkça yazılır. Yüklenicinin kendisine ait malzeme ile işsahibinden aldığı malzeme aynı listeye konulmaz.

Bu örnek, eser sözleşmesindeki malzeme hesabına ilişkindir. Malın yalnız korunmak üzere bırakıldığı saklama ilişkisi, tamamlanmış eserin ayıplarına ilişkin seçimlik haklar ve işçilik bedeli uyuşmazlığı ayrı hukuki başlıklardır. Başvurunun amacı, işsahibinden alınan malzemenin nerede ve ne kadar kullanıldığını belgelemek ve kalanını teslim almaktır.

Artan malzemenin iadesi dilekçesi hangi ilişkiye uygulanır?

TBK m.470, yüklenicinin bir eser meydana getirmesini, işsahibinin de bunun karşılığında bedel ödemesini esas alır. Mobilya üretimi için atölyeye verilen ahşap, metal imalatı için bırakılan levha veya tadilat işinde ustaya teslim edilen seramik bakımından önce tarafların üstlendiği iş belirlenir. Sonuç meydana getirme borcu ile yalnız mal saklama borcu birbirinden ayrılır. Sözleşmenin adı kadar gerçek iş kapsamı ve teslim amacı önem taşır.

Malzemeyi işsahibinin sağladığı teslim belgesiyle gösterilmelidir. İşsahibinin satın alma faturası, tek başına malzemenin tamamının yükleniciye verildiğini kanıtlayan bir teslim tutanağı değildir. Fatura satın alınanı, sevk kaydı taşınanı, imzalı teslim kaydı ise teslim alanı ve aldığı miktarı açıklar. Aynı malzemenin farklı belgelerdeki kodlarının eşleştirilmesi gerekir; başka işe ait faturanın bu talebe eklenmesi hesabı bozacaktır.

Yüklenicinin kendi stokundan aldığı ve sözleşme bedeline dâhil ettiği malzemeye aynı gerekçeyle el konulmaz. İşsahibinin sağladığı malzemenin artanı ile yüklenicinin satın aldığı malzemenin artanı farklıdır. Tarafların malzemenin mülkiyetini veya artanın kullanımını düzenleyen ayrı anlaşması varsa o hüküm de dosyaya alınır. Başvuru, görülmeyen bir sözleşme hükmünü yok sayarak değil, teslim kayıtları ve anlaşma birlikte okunarak hazırlanır.

TBK 472/2 ile hesap verme ve geri verme borcu

Türk Borçlar Kanunu resmî metninin 472. maddesinin ikinci fıkrası, işsahibinin verdiği malzeme bakımından özenli kullanım, hesap verme ve artanı geri verme yükümlülüklerini düzenler. Talep yalnız kullanılmamış paketlerin tesliminden ibaret değildir: kullanılan miktarın açıklanması da istenir. Hesap listesi ile fiilî bakiye birlikte incelenerek malzemenin akıbeti belirlenir.

Maddenin üçüncü fıkrasındaki bildirim yükümlülüğü ayrıca önemlidir. Malzemenin ayıbı veya eserin gereği gibi ya da zamanında yapılmasını tehlikeye düşüren durum ortaya çıktığında yüklenici işsahibini hemen bilgilendirir. Malzemenin kullanılamadığı açıklaması varsa ilgili bildirim ve kayıt istenir. Genel hukuki çerçeve için TBK 472 kapsamında malzeme, hesap ve uyarı borcu rehberi incelenebilir.

Dilekçede bu üç talep ayrı kurulur: kullanım dökümü, mevcut bakiyenin açıklanması ve bakiyenin teslimi. “Bütün zararımı ödeyin” şeklindeki tek cümle malzeme hesabını ortaya çıkarmaz. Para talebi de ileri sürülecekse hangi eksikliğe veya zarara karşılık geldiği, miktarı ve belgeleri ayrıca belirlenir. Malzemenin aynen geri verilmesi talebi ile tazminat istemi birbirinin yerine yazılmaz.

Başvuru öncesinde hangi belgeler hazırlanır?

İlk dosya sözleşme veya iş emri, malzeme satın alma belgeleri, sevk ve teslim kayıtları, işin ölçü listesi, mevcut fotoğraflar ve taraflar arasındaki malzeme yazışmalarından oluşur. Her belgeye numara verilir. Teslim tutanağında yüklenici yerine çalışanının imzası bulunuyorsa teslim alan kişinin görevi ve teslim yeri de açıklanır. Dilekçede belge üzerindeki tarih ve miktar aynen aktarılır; kaydı olmayan teslim tarihleri eklenmez.

Ek listesi sadece çok sayıda belge eklemek için uzatılmaz. Aynı faturanın üç fotokopisi üç ayrı teslimi göstermez. Birden fazla sevkiyat varsa her sevkiyatın tarihi, malzeme kodu, miktarı ve teslim kaydı tek satırda eşleştirilir. Sonradan verilen ek malzeme başlangıç teslimine karıştırılmaz. İş devam ederken geri alınmış malzeme varsa o iade de hesaba işlenir; yalnız ilk teslim miktarı üzerinden eksik sonucu çıkarılmaz.

Fotoğrafta açık paket, kesilmiş parça veya başka işle karışmış stok görünmesi miktarın tek başına kesin ölçümü değildir. Fotoğraf, tarih ve bulunduğu yer bakımından açıklanır; sayım ve tartım kaydıyla desteklenir. Elektronik yazışma dosyasında sadece seçilmiş ekran görüntüsü yerine ilgili konuşmanın bütünlüğü korunur. Malzeme gönderimini kabul eden mesaj ile kullanılan miktara ilişkin mesajın farklı işlere ait olup olmadığı ayrıca kontrol edilir.

Teslim, kullanım, fire ve bakiye nasıl karşılaştırılır?

Seramik dosyasında kutu etiketindeki ürün kodu ve kutu içeriği teslim kayıtlarıyla eşleştirilir. Faturadaki toplam metrekare ile yüklenicinin aldığı kutu sayısı karşılaştırılırken açılmış kutu, tek parça ve geri alınmış ürün ayrı yazılır. Üretici ambalajında bulunan içerik bilgisi çizelgeye aktarılır; farklı ebatlı ürünler aynı kutu hesabında toplanmaz. İşin döşeme alanı kullanımı açıklamak için yararlıdır, ancak döşeme alanı tek başına verilen bütün malzemenin nerede olduğunu göstermez.

Ahşap veya metal imalatında levhanın başlangıç ölçüsü, parça adedi ve teslim belgesindeki miktar birlikte tutulur. Üretilen parçaların ölçü listesi, kesim kayıtları ve elde kalan parçalar aynı iş numarasıyla bağlanır. Yüklenicinin genel atölye stok listesi yerine bu işe ayrılan malzemenin hesabı istenir. Farklı işsahiplerinin aynı cins malzemesi bulunuyorsa teslim kaydındaki iş numarası ve ürün ayırıcı bilgileri özellikle korunur. Başka müşteriye ait malzeme işsahibinin iade listesine eklenmez.

Tartımla izlenen malzemede brüt ağırlık ile ambalaj veya taşıma kabının ağırlığı karıştırılmamalıdır. Tartım belgesindeki tarih, malzeme tanımı ve net miktar okunur. Sadece kamyon yükleme fotoğrafı tartım sonucunun yerine geçirilmez. İlk sevk belgesinin hangi miktarı esas aldığı açıklanır; iade miktarı da aynı temelde karşılaştırılır. İki ayrı tartım kaydı farklı miktar gösteriyorsa açıklanmamış fark otomatik olarak kullanım kabul edilmez, kayıtların neden farklılaştığı yükleniciden sorulur.

Bu bilgiler dilekçeyi teknik bir bilirkişi raporuna dönüştürmek için yazılmaz. Amaç, hangi kayıtların isteneceğini kesinleştirmektir. Başvurucu kendi ölçmediği parçaya kesin ölçü yazmaz; elindeki teslim kaydını ve karşı taraftan istediği açıklamayı belirtir. Ölçüm uyuşmazlığı açık kaldığında teknik inceleme için kayıtların asılları, okunabilir örnekleri ve malzemenin mevcut durumu korunur. Böylece sonraki değerlendirme yalnız tarafların tahminlerine değil, aynı işe ilişkin izlenebilir belgelere dayanır.

Hesap aynı ölçü birimiyle yapılır. Metrekare satın alınan seramik, paket adediyle teslim edilmişse paket içindeki metrekare bilgisi kayıtlı olmalıdır. Kilogram teslim edilen metalin kullanımını yalnız parça adediyle açıklamak karşılaştırmayı engeller. Levha, metre, kilogram veya adet bilgisi ilk teslimden son iadeye kadar izlenir. Dönüştürme yapılmışsa dönüşümün hangi ürün bilgisine veya ölçüme dayandığı yazılır.

Kullanım hesabında esere giren miktar ile kesim artığı ve fire ayrı sütunlarda bulunur. Her eksiklik “fire” adıyla kabul edilmez; aynı şekilde her kesim kaybı otomatik olarak yüklenicinin zimmetinde sayılmaz. İşin teknik niteliği ve üretim kayıtları incelenir. İşsahibi başvuruda fire oranını gerçekmiş gibi uydurmak yerine kullanılan ölçüyü, kesim planını ve açıklanan kaybın dayanağını ister. Teknik uyuşmazlıkta dosyaya uygun uzman incelemesi gerekir.

Başvurunun ekinde bir karşılaştırma çizelgesi kullanılması yararlıdır. Çizelge; malzeme tanımı, teslim tarihi, teslim miktarı, önceden geri alınan miktar, yüklenicinin bildirdiği kullanım ve açıklanması istenen bakiye alanlarını içerir. Yüklenici kullanım hesabı vermediyse “bilinmiyor” alanı açık bırakılır; bu alan sıfır kullanım olarak gösterilmez. Mevcut belgelerle belirlenebilen miktar ile henüz açıklanmamış miktar birbirinden ayrılır.

Hesapta paketlerin açılmış veya açılmamış olması da kaydedilir. Kullanıma elverişli kesim parçaları için tür, ölçü ve miktar sorulur. Depoda tutulduğu açıklanan malzemenin bulunduğu adres ve teslim sorumlusu istenir. Başka şantiyeye götürülen malzeme hakkında sevk tarihi, miktar ve bu işlemin dayanağı açıklatılır. Başvurucunun bilgisi dışında başka işte kullanılmış malzeme, yalnız “stok hareketi” denilerek açıklanmış sayılmaz.

Yükleniciye verilecek başvuru metni

Aşağıdaki metnin köşeli alanları sözleşme ve teslim belgelerindeki bilgilerle doldurulur. Metin doğrudan yükleniciye yöneltilen talep örneğidir. Dava açılması için mahkemeye sunulacak dilekçenin yerine kullanılmaz. Önerilen teslim tarihi işin kapsamına göre yazılır; kanunda belirlenmiş sabit bir cevap süresi olarak sunulmaz.

Artan malzemenin iadesi dilekçesini düzenlenebilir Word dosyası olarak indir

Başvuru nasıl gönderilir, cevap nasıl değerlendirilir?

Başvuru sözleşmenin tarafı olan yükleniciye gönderilir. İşin bir alt yüklenicide yapılması, ana sözleşmenin tarafını belirsiz bırakmayı gerektirmez. Malzemeyi fizikî olarak başka bir atölye tutuyorsa bu bilgi de talebe eklenir. Ticaret unvanı yerine yalnız ustanın telefon rehberindeki takma adını yazmak kayıt takibini güçleştirir. Sözleşme tarafının gerçek adı veya tüzel kişi unvanı belgelerdeki biçimiyle kullanılmalıdır.

Elden teslimde tarih ve alındı kaydı alınır. Yazılı gönderimde gönderilen metin, ek listesi ve ulaşma kanıtı birlikte saklanır. Elektronik kanalda verilen cevap dosyaya işlenir. Telefonla “gelecek hafta getiririm” denilmesi, malzemenin teslim edildiğini göstermez; miktar ve teslim günü yazılı teyit edilir. Dilekçeye eklenen çizelgenin karşı tarafa gerçekten iletildiği de kontrol edilmelidir.

TBK m.472/2 bu istem için genel bir yedi, on beş veya otuz günlük cevap süresi koymaz. Başvurudaki tarih somut teslim talebidir. Hakların korunması sadece bu başvurunun cevabına bağlanmaz; dava veya diğer işlem süreleri ayrıca takip edilir. Metnin sonuna “haklarım saklıdır” yazılması, kanuni süreyi kendiliğinden durdurmaz ve belgelenmemiş bir zarar miktarını kesinleştirmez.

Malzeme iadesi sırasında tutanak nasıl tutulur?

Teslimi işsahibi yerine başka kişi alacaksa teslim yetkisi ve kişinin kimliği önceden bildirilir. Yüklenicinin kendi seçtiği bir taşıyıcıya paket vermesi ile işsahibinin malzemeyi teslim alması aynı kayıt değildir. Yükleme, taşıma ve son teslim belgeleri birbirine bağlanır. Teslim yeri değiştirildiğinde yeni adres ve taşıma düzeni yazılı olarak belirlenir; malzemenin hangi aşamada kimin elinde bulunduğu kayıtla izlenir.

Tutanakta iş ve sözleşme bilgisi, teslim tarihi, teslim yeri, teslim eden ve alan kişilerin adı ile sıfatı bulunur. Her malzeme kalemi kendi ölçü birimiyle yazılır. Paket sayısının yanında paket içeriği, açılmış paketler ve kesim parçalarının ölçüsü gösterilir. Tartım yapılmışsa tartım belgesi eklenir; fotoğraf çekilmişse fotoğrafın hangi kaleme ait olduğu belirtilir.

İşsahibi sadece fiilen aldığı miktar için teslim beyanı imzalar. Dilekçede istenen miktardan daha az teslim varsa fark tutanakta görünür olmalıdır. Bakiye hakkında tartışma varsa tarafların açıklamaları ayrı kaydedilir. “Malzeme ve bütün hesaplar eksiksiz teslim edildi” cümlesi, gerçekten hesap verilmemiş dosyada kullanılmaz. Malzeme tesliminin işçilik bedelinde mutabakat, ayıplı eser kabulü veya bütün taleplerden vazgeçme anlamına gelmediği işlem kapsamıyla açık tutulur.

Malzeme eksik, hasarlı veya başka işte kullanılmışsa

İlk aşamada teslim edilen ve geri alınan miktar belgelerle belirlenir; yüklenicinin kullanım açıklaması bununla karşılaştırılır. Malzemenin esere giren bölümü, kullanılabilir artan bölüm ve hasarlı bölüm ayrı incelenir. Hasarlı malzemenin yerine doğrudan satın alma bedeli yazmak yeterli bir zarar hesabı değildir. Hasarın tarihi, mevcut durum, miktar ve işlemle bağlantı belgelenir; parasal talebin kapsamı bu kayıtlar üzerinden kurulur.

İade edilen malzeme, ilk teslimdeki ürünle kod ve özellik bakımından karşılaştırılır. Aynı renkte görünen başka marka ürün veya farklı kalınlıktaki levha, miktar eşit olsa da aynı malzeme değildir. Parti numarası, ebat, yüzey özelliği ve ürün etiketi eldeki kayıtlarda bulunuyorsa kontrol listesine eklenir. Hasarlı veya karışmış paketlerde görülen farklılık teslim sırasında açıklanır; yalnız toplam paket adedine bakılarak eksiksiz iade beyanı verilmez.

Hesap cevabını okurken üç belgenin tutarlılığı kontrol edilir: ilk teslim çizelgesi, yüklenicinin kullanım dökümü ve son iade tutanağı. Bir belgedeki miktar düzeltmesi diğer kayıtların yerine sessizce geçirilmez; düzeltmenin tarihi ve nedeni belirtilir. Yüklenici belirli bir teslimi kabul etmiyorsa ilgili imzalı kayıt ve sevk belgesi ayrı yazıyla karşılaştırmaya sunulur. İşsahibinin kendi listesinde yaptığı hesap hatası da düzeltilir; talep, korunmak istenen hak kadar belgelerin doğruluğuna dayanır.

Teknik sayım veya kullanım uyuşmazlığı, salt tarafın kendi çizelgesiyle kesinleşmiş sayılmaz. İnceleme gerektiren durumlarda ölçü ve üretim kayıtları korunur. Değişecek veya ortadan kalkacak deliller için uygun hukuki yol değerlendirilir; sitemizdeki delil tespiti talep dilekçesi bu ayrı usulü açıklar. Malzeme istemi kendiliğinden delil tespiti kararı veya zorla teslim yetkisi oluşturmaz.

Saklama için bırakılan eşya söz konusuysa emanet eşyanın iadesi başvurusu farklı ilişkiyi ele alır. Buradaki malzeme, eser üretiminde kullanılması için verilmiştir. Aynı uyuşmazlıkta hem ayıplı eser hem malzeme eksikliği varsa her iddianın belgeleri ve talep sonucu ayrı düzenlenir. Görev, yetki ve dava şartları tarafların sıfatı ile iş ilişkisinin niteliğine göre belirlenir.

Artan malzemenin iadesi dilekçesi hakkında sık sorulan sorular

Artan malzemeyi yüklenici geri vermek zorunda mı?

İşsahibinin sağladığı malzeme bakımından TBK m.472/2 hesap ve artanı geri verme borcunu düzenler. Başvuruda işsahibinin teslim ettiği malzeme ve kalan miktar kayıtlarla tanımlanır.

Fatura tek başına teslim miktarını gösterir mi?

Fatura satın alınan miktarı gösterir. Yükleniciye teslim miktarı sevk ve teslim belgeleriyle eşleştirilir; başka işte kullanılan veya henüz teslim edilmemiş alım aynı hesaba katılmaz.

Yüklenicinin kendi aldığı malzemenin artanı istenir mi?

TBK m.472/2 işsahibinin sağladığı malzemeyi esas alır. Yüklenicinin kendi malzemesi için sözleşmedeki mülkiyet ve teslim hükümleri ayrıca incelenir; iki stok tek talepte özdeş gösterilmez.

Kesim parçaları için de hesap istenir mi?

Evet. Kullanım hesabında kesim artığı ve fire ayrı açıklanır. Kullanılabilir artan parçalar tür ve ölçüleriyle listelenir; her parça açıklamasız biçimde fire sayılmaz.

Malzeme talebi ayıplı eserin kabulü anlamına gelir mi?

Malzeme hesabı ve teslim talebi, tek başına eserin ayıpları konusunda mutabakat değildir. Teslim tutanağında yalnız malzeme tesliminin kapsamı yazılır; ilgisiz ibra ifadeleri eklenmez.

Kanun cevap için otuz gün tanır mı?

TBK m.472/2 bu başvuruya genel otuz günlük süre koymaz. Başvurucunun önerdiği teslim günü, kanunun belirlediği sabit cevap süresi olarak gösterilmez.

İşi alt yüklenici yaptıysa dilekçe kime gönderilir?

Sözleşmenin tarafı olan yükleniciye gönderilir. Malzemeyi elinde tutan atölye veya alt yüklenicinin bilgisi de eklenir; sözleşme tarafı ve fizikî teslim yeri birbirinden ayrılır.

Yüklenici bütün eksikliğe fire diyorsa ne yapılır?

Kesim, kullanım ve üretim kayıtları istenir; fire miktarı aynı ölçü birimiyle açıklatılır. Teknik uyuşmazlıkta malzemenin niteliği ve iş kapsamı uzman incelemesiyle değerlendirilir.

Word dosyasına hangi çizelge eklenir?

Malzeme kodu ve tanımı, teslim tarihi, teslim miktarı, ölçü birimi, önceki iade ve mevcut açıklamaları gösteren çizelge eklenir. Bilinmeyen kullanım miktarı sıfır olarak yazılmaz.

Resmî kaynaklar ve dosya incelemesi

Doğrudan talep dayanağı TBK m.472/2; ilişki tanımı TBK m.470’tir. Kaynaklar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM 6098 sayılı Kanun kaydı. Madde metinleri 30 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.