Yetkisiz Acente İşlemine İcazet Bildirim Dilekçesi | TTK 108
Yetkisiz acente işlemine icazet bildirim dilekçesi, acentenin müvekkili adına yetkisiz veya yetki sınırını aşarak yaptığı belirli sözleşmenin müvekkil tarafından benimsendiğini açıklar. TTK 108, müvekkilin işlemi haber alır almaz icazet verebileceğini; icazet verilmezse acentenin sözleşmeden kendisinin sorumlu olacağını düzenler. Bildirim belirli sözleşmeyi ve eklerini tanımlar; yalnız şirketin durumdan haberdar olduğunu söyleyen bir bilgi yazısı olarak bırakılmaz.
Bu örnek, ticari acentelik ilişkisinde yetki sınırı aşılmış olağan mal satış sözleşmesinin tamamına müvekkilin açık yazılı icazet vermesi içindir. Sözleşmenin karşı tarafına gönderilir; acenteye de aynı metin bildirilir. Gelecekteki bütün işlemler için genel yetki, kısmi sözleşme değişikliği, sigorta sözleşmesi veya özel şekle tabi taşınmaz işlemi bu metinle yapılmaz. Gerçek sözleşme ve temsil kayıtları kullanılmalıdır.
TTK 108 belirli yetkisiz sözleşmenin benimsenmesini düzenler
TTK 108/1, acentenin yetkisi olmadan veya yetki sınırını aşarak müvekkili adına sözleşme yapması halini kapsar. Müvekkil bunu haber alır almaz icazet verebilir. İcazet zorunlu değildir. İcazet verilmeyen durumda kanun sözleşmeden acentenin sorumluluğunu düzenler. Bu örnekte müvekkil icazet verme iradesini açıklar; işlemi kabul edip etmediğini gelecekte ayrıca değerlendireceğini söyleyen belirsiz öneri sunmaz.
TTK 107/1 özel ve yazılı yetki alınmadan acentenin müvekkili adına sözleşme yapamayacağını düzenler. İkinci fıkra yetki belgelerinin acente tarafından tescil ve ilanını zorunlu kılar. İcazet, işlem tarihinde mevcut yetkinin yeniden tarif edilmesi değil, yetki dışındaki belirli sözleşmenin benimsenmesidir. Sonradan verilen belge, geçmişte yetki sınırı hiç aşılmamış gibi gerçeğe aykırı düzenlenmez.
TTK 108’deki haber alır almaz ifadesi, bütün dosyalarda sabit on beş veya otuz günlük süre diye yeniden yazılmaz. Müvekkilin gerçek öğrenme kaydı gösterilir ve beyan geciktirilmeden tamamlanır. Yetkili temsilciye hangi sözleşmenin hangi eklerle ulaştığı belgelenir. Başka personele gönderilmiş kısa bir mesaj, incelenmeyen bütün sözleşme metninin şirketçe öğrenildiğini açıklayan belge olarak kullanılmaz.
Acentenin müvekkil adına yaptığı işlem ile kendi adına kurduğu farklı sözleşme aynı dosya değildir. TTK 102’deki acentelik niteliği ve 103’teki uygulama alanı gerçek ilişki üzerinden incelenir. Bu metin TTK acentelik rejimine giren ticari mal satımını konu alır. İşletmenin çalışanına, sıradan danışmana veya başka temsilciye aynı sıfat kendiliğinden verilmez. Özel sektör düzenlemelerine tabi işlem, olağan ticari satış örneğine zorla uyarlanmaz.
İşlem tarihindeki yetki sınırı belgelerle açıklanır
Acentelik sözleşmesi, yazılı yetki belgesi, değişiklikler ve ilgili kayıtlar bir araya getirilir. Yetkinin kapsamı işlem tarihine göre belirlenir. Parasal sınır, mal grubu, müşteri çevresi, vade veya sözleşme konusu bakımından gerçek aşım tanımlanır. Dosyada bulunmayan bir limit sırf örneği doldurmak için üretilmez. Yetki sınırlamasının dış ilişkideki etkisi tartışmalıysa bu tartışma gerçek belgeyle ayrıca değerlendirilir.
Mevcut yetkiyle yapılan sözleşmenin hangi hükmünün uyuşmadığı gösterilir. İşlem için önceki özel yetki hiç bulunmaması ile bir yetkinin kapsamının aşılması ayrı olaydır. Bu örnek yetki sınırı aşılmış sözleşmenin bütünüyle benimsenmesine yöneliktir. Yetki belgesinin tarihi ve geçerlilik alanı, sözleşme imza tarihiyle karşılaştırılır. Sonradan değiştirilen yetki matrisi işlem tarihinde yürürlükteymiş gibi sunulmaz.
Acentenin sözleşme üzerinde kimin adına imza attığı da okunur. Müvekkil şirketin tam unvanı, acentenin kimliği ve karşı tarafın sıfatı belirlenir. Bir grup şirketinin malı veya markasıyla işlem yapılmış olması, grubun bütün şirketlerinin sözleşmeye taraf olduğunu göstermez. İcazeti verecek tüzel kişi gerçek müvekkildir. Ana şirketin yetkisiz çalışanı başka şirket adına kabul beyanı göndermez.
TTK 110/1 yapılan işlemlere ilişkin müvekkili ilgilendiren hususların zamanında bildirilmesini düzenler. İcazet dosyasında acentenin haber verme kaydı ve sunduğu sözleşme sürümü korunur. Acentenin kısa açıklaması, gerçek sözleşmenin tüm ekleri yerine geçmez. Müvekkil benimseyeceği yükümlülükleri eksiksiz metin üzerinden inceler. Kayıtlarda açıklanmayan ek garanti veya ödeme şartı yokmuş gibi bırakılmaz.
İcazet verilen sözleşme ve ekler açık tanımlanır
Sözleşme tarihi, numarası, tarafları, mal konusu ve toplam bedel beyana yazılır. Bedelin para birimi ve sözleşmede yer alan ödeme düzeni korunur. Sipariş numarasıyla sözleşme numarası farklıysa ikisi doğru işleviyle gösterilir. Benzer tarihte birden çok sözleşme yapılmışsa yalnız genel müşteri adı kullanmak hangi işlemin benimsendiğini açıklamaz. Belirli sözleşme örneği bildirime bağlanır.
Ekler, kabul edilen sözleşme kapsamının parçasıdır. Teknik şartname, teslim çizelgesi, fiyat eki ve tarafların imzaladığı ilgili belgeler gerçek sürümleriyle listelenir. Taslakla son imzalı metin birbirinden ayrılır. Bildirim bir sözleşmeyi kabul ederken acenteye gönderilen başka e-postada aynı sözleşmenin bazı hükümleri reddediliyorsa irade beyanları çelişir. Tek ve açık son metin esas alınır.
Bu örnek bütün sözleşmeye icazet verir. Yalnız uygun görülen hükümleri kabul edip geri kalanını karşı tarafın onayı olmadan değiştirmenin aynı işlem olduğu söylenmez. Bedeli düşürme, teslim gününü uzatma veya sorumluluk sınırını kaldırma istemi varsa bunlar yeni mutabakat ve değişiklik işlemi olarak ayrı hazırlanır. İcazet metni gizli bir yeni teklif belgesi halinde bırakılmaz.
Sözleşmeyi benimsemek, karşı tarafın gelecekteki bütün ifasının peşinen kabul edildiği anlamına gelmez. Gerçek teslim, ayıp, ödeme ve sözleşme uygulaması kendi kayıtlarıyla izlenir. Buna karşılık müvekkil bütün sözleşmeye icazet verdiğini yazıp aynı metinde belirli şartların kendisini hiçbir biçimde bağlamadığını söylerse açık kabul zedelenir. Beyan belirli işlem için tutarlı olmalıdır.
| Alan | İcazet dosyasında gösterilecek bilgi | Kontrol |
|---|---|---|
| Yetki | İşlem tarihinde geçerli kapsam | Yazılı yetki ve değişiklikler |
| Aşım | Gerçek sınır ve sözleşmedeki karşılığı | Yetki-sözleşme eşleştirmesi |
| Öğrenme | Müvekkilin haber alma kaydı | İletilen metin ve ekler |
| Benimsenen işlem | Tarih, numara ve tam ek listesi | Son imzalı sözleşme |
| Beyan | Bütün belirli sözleşmeye açık icazet | Yetkili imza ve teslim |
Müvekkil sıfatıyla kim icazet beyanı verir?
Buradaki müvekkil, ticari acentelik ilişkisinde adına sözleşme yapılan tacirdir. Avukatın dosya müvekkili anlamıyla karıştırılmaz. Müvekkil gerçek kişi işletme sahibiyse kendi kimliği ve işletme kaydı gösterilir. Tüzel kişiyse şirket adına temsile yetkili kişi veya yetkili vekil imzalar. Acentenin kendi yetkisiz işlemini merkez onayladı diyerek tek başına tekrar teyit etmesi müvekkilin yetkili beyanı yerine kullanılmaz.
Şirketin temsil düzeni sicil ve yetki belgeleriyle okunur. Birlikte temsil gerekiyorsa gereken imzalar alınır. İç onay ve dış temsil aynı aşama değildir; yalnız şirket içi yazılımda onay işaretlenmesiyle karşı tarafa hukuki beyan ulaşmış olduğu söylenmez. Sözleşmenin gerçek konusu bakımından gereken başka yetki veya organ kararı varsa dosyada tamamlanır. Bu olağan satış örneği özel işlem koşullarının yerine geçirilmez.
Yetkisiz acente işlemine icazet bildirimi örneği
Yetkisiz acente işlemine icazet bildirimini Word olarak indir. Belirli sözleşme ve ekleri, yetki aşımı ve gerçek öğrenme kaydı yazılır. Örnek tam ve açık benimseme içindir. Hazırlık sayfası gönderilecek nüshadan çıkarılır.
[SÖZLEŞMENİN KARŞI TARAFININ TAM ADI/UNVANI]
[BİLDİRİM ADRESİNE]
İCAZET VEREN MÜVEKKİL: [Tacir/şirket unvanı, adres ve sicil bilgisi]
YETKİLİ TEMSİLCİ/VEKİL: [Ad ve yetki dayanağı]
ACENTE: [Tam ad/unvan ve acentelik kaydı]
İLGİLİ SÖZLEŞME: [Tarih, numara, taraflar ve konu]
HABER ALMA KAYDI: [Gerçek tarih ve belge]
KONU: TTK 108 uyarınca acentenin yetki sınırını aşarak müvekkil adına yaptığı belirtilen sözleşmenin tamamına açık icazet bildirimidir.
AÇIKLAMALAR VE BEYAN
1. [Acente] ile tarafımız arasındaki acentelik ilişkisi ve işlem tarihinde geçerli yazılı yetki Ek-1’de gösterilmiştir. Belirtilen sözleşmede [gerçek yetki sınırı ve aşım] bulunmaktadır.
2. Acente tarafından adımıza yapılan [sözleşme tanımı] ve eklerini [gerçek haber alma kaydı] üzerinden öğrenmiş bulunuyoruz. İmzalı sözleşme ve tüm ilgili eklerin listesi Ek-2’dedir; öğrenme kaydı Ek-3’tedir.
3. TTK 108 kapsamında, belirtilen sözleşmeyi Ek-2’de listelenen gerçek ekleriyle birlikte bütün olarak benimsiyor ve sözleşmeye açıkça icazet veriyoruz. Beyan belirli bu sözleşmeye yöneliktir; belirsiz bir gelecek onay önerisi değildir.
4. Bu icazet, sözleşmenin şartlarını tek taraflı değiştirme veya acenteye gelecekteki bütün işlemler için sınırsız yetki verme beyanı değildir. İlgili sözleşmenin tarafımızca benimsenmesi açıklanmakta; gelecekteki yetki düzeni kendi yazılı belgeleriyle ayrı tutulmaktadır.
5. İmzalı beyanın tarafınıza iletilmesini, aynı metnin acenteye de bildirilmesini ve alındı kaydının dosyada tutulmasını sağlıyoruz. Sözleşmenin ifa ve iletişim işlemleri için yetkili irtibat bilgisi [gerçek iletişim] olarak bildirilir.
HUKUKİ DAYANAK: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.108; işlem tarihindeki acentelik yetkisi yönünden m.107.
SONUÇ VE BİLDİRİM: Belirtilen sözleşmenin ve Ek-2’deki eklerinin tamamına müvekkil sıfatıyla TTK 108 uyarınca icazet verdiğimizi bildiririz. Bu yazının alındı teyidinin [adres] üzerinden iletilmesini talep ederiz. [Tarih]
Müvekkil / Şirketin yetkili temsilcisi / Vekili
[Ad soyad, unvan ve imza]
EKLER: Ek-1 Acentelik ve işlem tarihindeki yetki belgeleri; Ek-2 benimsenen sözleşme ile tam ek listesi; Ek-3 gerçek öğrenme kaydı; Ek-4 gerekiyorsa temsil veya vekâlet belgesi.
BİLGİ: [Acentenin tam adı/unvanı ve adresi]
Karşı tarafa ve acenteye aynı beyan nasıl iletilir?
Bildirim sözleşmenin doğru karşı tarafına gönderilir. Ticari marka veya çalışan adı yerine gerçek sözleşme tarafı yazılır. Acenteye iletilen nüsha, karşı tarafa verilen icazet metniyle aynı olmalıdır. İmzalı son yazı ve hangi eklerin birlikte gönderildiği kayda alınır. Elden alındı veya kullanılan yazılı kanalın teslim kayıtları dosyada saklanır.
Alındı teyidi beyanın hangi muhataba ulaştığını izlemek içindir. Sözleşmenin tamamına açık icazet veren metin, alındı teyidi yazısı içinde farklı şartlarla yeniden kurulmaz. Karşı taraf başka sözleşme numarasına ilişkin cevap gönderirse hata düzeltilir ve gerçek işlem netleştirilir. Belgeler arasındaki numara veya tarih uyuşmazlığı, onay dosyasında belirsiz bırakılmaz.
Yazılı icazet, sessizlik ve genel yetki farklı işlemlerdir
TTK 108 icazet imkânını düzenler; bu maddede bütün icazetler için ayrıca genel noter şartı yazılı değildir. Bu örnek açık yazılı beyanla ispat için hazırlanmıştır. TTK 107’nin gelecekte sözleşme yapma yetkisine ilişkin özel ve yazılı belge kuralı, belirli işleme verilen icazetle aynı hukuki işlev sayılmaz. İcazet belgesiyle bütün gelecekteki yetkilerin tescil ve ilan edilmiş olduğu iddia edilmez.
Müvekkilin yalnız sözleşmeden haberdar olması, açık benimseme beyanıyla aynı değildir. Salt sessizlik güncel m.108 sisteminde otomatik icazet diye kurulmaz. Sonraki davranışların somut dosyada hukuki anlamı ayrıca incelenir; örnek bu değerlendirmeyi belirsiz davranışlara bırakmadan açık kabul kaydı kurar. Gerçekte benimsenmemiş işlem için sonradan sahte tarihli icazet yazısı hazırlanmaz.
Özel şekle tabi sözleşmenin koşulları ayrı korunur. Bu olağan ticari mal satış bildirimi, taşınmaz devri veya kefaletin kendi şekil ve yetki şartlarını tamamlayan genel belge değildir. Sigorta alanındaki yetkisiz temsil TTK 1406 ve ilgili özel hükümlerle ayrıca ele alınır. Acentelik ilişkisinin özel sektör niteliği varsa TTK 102/3’te saklı tutulan düzenlemeler de incelenir.
İcazet dosyasının ek dizininde belgelerin sayfa sayısı ve son sürümü izlenir. Sözleşmede bir ek açıkça anılmış fakat bildirim dosyasında bulunmuyorsa eksiklik tamamlanmadan bütün eklerin okunduğu beyan edilmez. Karşı tarafın nüshasındaki el yazısı eklemeyle şirketin aldığı tarama farklıysa iki nüsha karşılaştırılır. Benimseme kararı gerçek imzalı metne dayanmalıdır. Yalnız teklif tablosuna verilen ticari onay, başka hükümler içeren son sözleşmenin kabulü diye genişletilmez.
İcazet, yetkisiz temsil sorununa ilişkin belirli irade beyanıdır. Sözleşmenin diğer geçerlilik ve uygulama koşulları da kendi dayanaklarıyla incelenir. Metinde bütün hukuki sorunların kesin çözüldüğü veya bütün üçüncü kişi haklarının ortadan kalktığı sonucu yazılmaz. Ödeme ve teslim bilgileri icazet verilen sözleşmeden alınır; başka siparişin şartları bu dosyaya taşınmaz. Yeni ek protokol varsa onun gerçek taraf iradesi ve temsil kaydı ayrı korunur. Böylece onayın kapsamı, hangi işlemin hangi metinle benimsendiği üzerinden sonradan denetlenebilir.
İcazetten sonra sözleşme dosyasında hangi kayıtlar tutulur?
Şirket, benimsenen sözleşmeyi fiyat, teslim ve ödeme kayıtlarıyla eşleştirir. Yanlış eski sözleşme sürümünün satış sisteminde uygulanması önlenir. İcazet verilen işlem listesinde tekil sözleşme ve tarih bulunur. Gelecekteki başka siparişler kendiliğinden aynı onay kapsamına alınmaz. Yeni işlemde geçerli yetki düzeni yeniden kontrol edilir.
Acentenin yetki sınırını aşması hakkında müvekkille arasındaki iç ilişki ayrı incelenir. Belirli sözleşmeye icazet verilmesi, acentenin bütün geçmiş davranışlarının koşulsuz ibra edildiği genel belge olarak yazılmaz. Buna karşılık dışarıya bildirilen açık benimseme, ifa kayıtlarında yok sayılmaz. Gerçek sözleşme yükümlülükleri kendi kapsamıyla takip edilir; iç ve dış dosyalar çelişkili beyan üretmez.
Sık sorulan sorular
Yetkisiz acente işlemine icazet hangi maddeye dayanır?
TTK 108’e dayanır. Yetkisiz veya sınırı aşan sözleşmeye müvekkilin icazet vermesini düzenler.
Müvekkil icazet vermek zorunda mıdır?
Hayır. Hüküm icazet verebileceğini düzenler. İcazet verilmezse acentenin sözleşmeden sorumluluğu öngörülür.
Bu örnekte kim beyan verir?
Adına sözleşme yapılan müvekkil tacir veya şirketin yetkili temsilcisi verir. Acente kendi işlemini müvekkil adına tek başına onaylamaz.
Haber alır almaz ifadesi otuz gün diye yazılır mı?
Hayır. Kanunda bu genel sabit gün yoktur. Gerçek öğrenme ve beyan kayıtları gösterilir.
Salt sessizlik otomatik icazet midir?
Salt sessizlik m.108 kapsamında otomatik açık kabul sayılmaz. Örnek belirli sözleşmeye açık benimseme beyanıdır.
İcazet gelecekteki bütün acente işlemlerini kapsar mı?
Bu metin yalnız belirtilen sözleşme ve eklerini kapsar. Genel gelecek yetkisi m.107 belgeleriyle ayrı işlem olarak düzenlenir.
Sözleşmenin yalnız bazı şartlarını değiştirmek bu örnek midir?
Hayır. Örnek bütün sözleşmeye icazettir. Yeni şart ve değişiklik mutabakatı ayrı hazırlanır.
TTK 108 her icazet için noter şartı koyar mı?
Maddede böyle genel noter koşulu yoktur. Bu örnek ispat için açık yazılı beyanla hazırlanmıştır; özel şekilli işlemler ayrıca incelenir.
Sigorta sözleşmesine aynı metin doğrudan uygulanır mı?
Sigortada TTK 1406 ve ilgili özel kurallar ayrı ele alınır. Örnek olağan ticari mal satımına yöneliktir.
Hazırlık sayfası karşı tarafa gönderilir mi?
Hayır. Kontrol sayfası çıkarılır; doldurulmuş imzalı bildirim ve gerçek sözleşme ekleri gönderilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili site içerikleri
Temel kaynak Mevzuat Bilgi Sistemi Türk Ticaret Kanunu m.108; yetki ve ilişki için m.102, m.107 ve m.110’dur. Hükümler 14 Şubat 2011 tarihli Resmî Gazete ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi kanun PDF’si üzerinden incelenir. Gerçek temsil ve sözleşme dosyası ayrıca okunur.
Sorumluluk ayrımı için yetkisiz acentenin sözleşmeden sorumluluğu; gelecekteki yetki için acentenin özel sözleşme yetkisi; sözleşme dosyası için ticari sözleşme incelemesi okunabilir. Yeni bildirim belirli işlemin açık benimsenmesine yöneliktir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: Mersin’deki fizikî ofiste ve Türkiye genelindeki ticari acentelik dosyalarında yetki, öğrenme, sözleşme ekleri ve icazet beyanı birlikte incelenir. Bildirim doğru müvekkil ve yetkili imzayla tamamlanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
