Mirasbırakanın Mirasçıdaki Alacağının Paya Mahsubu Talep Dilekçesi

Mirasbırakanın mirasçıdaki alacağının paya mahsubu talep dilekçesi, mirasbırakana borçlu olan mirasçının borcunun paylaşma hesabında kendi miras payına uygulanmasını istemek için hazırlanır. Doğrudan dayanak Türk Medeni Kanunu m.654 hükmüdür. Mahsup, gerçek ve devam eden alacak üzerinden yapılır. Bir aile üyesine para gönderildiğinin görülmesi, paranın mutlaka geri ödenecek borç olduğunu tek başına göstermez.

Bu sayfadaki örnek, paylaşma hazırlığında diğer mirasçılara yöneltilen yazılı taleptir. Alacağın tartışmalı olduğu durumda mahkeme kararının yerine geçmez ve tek başına borçlu mirasçının tapudaki hakkını ortadan kaldırmaz. Üç sayfalık Word dosyası; başvuru metnini, alacak ve ödeme dökümünü, paylaşma hesabında uygulama takibini içerir. Her bölüm somut belgeler ve gerçek bakiye kullanılarak doldurulur.

TMK m.654 neyi düzenler?

Madde, mirasbırakanın bir mirasçıdan olan alacağının paylaşma sırasında o mirasçının payına mahsup edilmesini öngörür. Bu düzenlemede alacaklı mirasbırakan, borçlu ise paylaşmaya katılan mirasçıdır. Terekenin üçüncü kişiye olan borcu veya bir mirasçının başka bir mirasçıdan kişisel alacağı aynı hukuki konumda değildir. Talepte hangi ilişkinin bulunduğu açıkça gösterilmelidir.

Hüküm paylaşma hesabına ilişkindir. Mirasbırakana borçlu olmak, kişinin mirasçılık sıfatını kendiliğinden sona erdirmez. Mirasçının pay oranı ile o paya uygulanacak alacak hesabı farklı konulardır. Başvuruda “borcu olduğu için mirasçı değildir” denilmesi yerine, ilgili alacağın hangi belgeyle doğduğu ve kalan tutarın paylaşmada nasıl dikkate alınmasının istendiği yazılır.

Mahsup isteyen kişi hangi bilgileri hazırlamalıdır?

Önce mirasbırakanın kimliği, ölüm tarihi, mirasçılık belgesi ve muhatap mirasçılar belirlenir. Borçlu olduğu ileri sürülen kişinin mirasçılık sıfatı ayrıca kontrol edilir. Talepte bulunan mirasçı, alacağa ilişkin elindeki belgeleri tarih sırasına koyar. Başvuru vekil veya kanuni temsilci aracılığıyla yapılıyorsa yetki belgesi ve temsil edilen kişinin kimliği gösterilir.

Paylaşmaya ilişkin mevcut görüşme, hazırlanmış sözleşme veya devam eden dosya varsa bunlar belirtilir. Talebin yalnız belirli bir alacağa mı yoksa birden fazla borç ilişkisine mi yönelik olduğu açıklanır. Birden çok alacak bulunuyorsa her biri ayrı numaralandırılır. Aynı paranın farklı dekont ve yazışmalarda görünmesi, birden fazla alacak bulunduğu anlamına gelmez.

Para transferinin hukuki sebebi nasıl belirlenir?

Banka dekontu para hareketini gösterir; hareketin hukuki sebebi sözleşme, ödeme açıklaması, yazışma ve diğer ilgili kayıtlarla birlikte değerlendirilir. Ödünç verilmiş para, karşılıksız yardım, masraf iadesi ve başka bir borcun ödenmesi aynı değildir. Başvuran hangi sebeple geri ödeme borcu doğduğunu açıkça anlatmalı; yalnız transfer tarihini ve tutarını tekrar etmekle yetinmemelidir.

Belgede borçlu olarak kimin yer aldığı, paranın kimin hesabına gönderildiği ve geri ödeme yükümlülüğünü kimin üstlendiği karşılaştırılır. Hesap sahibinin başka bir kişi olması halinde ilişki açıklanır. Mirasbırakanın bir şirketten olan alacağı, şirket ortağı mirasçının kişisel borcu gibi yazılamaz. Borçlunun hukuki kimliği belirlenmeden miras payına kesinti yapılması istenmemelidir.

Borç ile karşılıksız kazandırma arasındaki fark

TMK m.669 ve devamındaki mirasta denkleştirme, miras payına mahsuben sağlanan belirli karşılıksız kazandırmalarla ilgilidir. TMK m.654 ise mirasbırakanın mirasçıdan olan alacağını paylaşma hesabında ele alır. Bu sebeple hayattayken verilen her para hem borç hem karşılıksız kazandırma kabul edilip iki kez hesaba katılmaz. Önce işlemin hukuki niteliği açıklığa kavuşturulur.

Borçtan kurtarma veya bağışlama iddiası varsa bunu gösteren belge ve açıklamalar ayrıca incelenir. “Aile içinde verilmişti” ifadesi bütün geri ödeme yükümlülüklerini kaldırmaz; fakat aile içindeki her transfer de kendiliğinden ödünç değildir. Bu başvuru metni, denkleştirme ya da tenkis talebinin bütün koşullarını karşılayan ayrı dava dilekçesi gibi kullanılmamalıdır.

Alacağın bakiyesi nasıl hesaplanır?

İlk borç tutarı, sonradan yapılan ödemeler ve alacağı etkileyen diğer işlemler ayrı satırlara yazılır. Her ödeme için tarih, tutar, para birimi, ödeme yapan ve alan kişi belirtilir. Ödeme başka bir borca aitse bu ayrım açıklanır. İlk transfer tutarını değişmeden kalan borç gibi göstermek yerine, talep tarihine kadar olan hareketler karşılaştırılır.

Faiz isteniyorsa bunun hukuki dayanağı, başlangıç tarihi, hesap dönemi ve oranı ayrı gösterilir. Her aile içi borca kendiliğinden aynı faiz oranı uygulanmaz. İncelenen belgede faiz düzenlemesi bulunup bulunmadığı ve borcun niteliği belirlenir. Hesap kaleminin dayanağı bilinmiyorsa kesin tutar uydurulmaz; tamamlanması gereken bilgi, çizelgede açıkça işaretlenir.

Ölümden sonra yapılan ödeme nasıl kaydedilir?

Borçlu mirasçı ölümden sonra ödeme yaptığını söylüyorsa, ödemenin kime ve hangi sıfatla yapıldığı belirlenir. Paranın miras ortaklığına mı yoksa bir mirasçının kişisel hesabına mı geçtiği önemlidir. Ödeme alanın yetkisi, makbuzun kapsamı ve tutarın ortak hesapta nasıl yer aldığı incelenir. Sadece bir hesaba transfer yapılmış olması, bütün tereke alacağının kapandığını tek başına göstermez.

Alacak kısmen tahsil edilmişse mahsup talebi kalan tutara göre hazırlanır. Tahsil edilen para, tereke içindeki nakit veya başka malvarlığı kalemine dönüşmüşse bu hareket paylaşma hesabında izlenir. Hem tahsil edilen parayı hem kapanmış alacak kısmını ayrı aktif gibi toplamak hatalıdır. Borcun tahsil yoluyla azalması ile paya mahsup yoluyla hesaba alınması birbirinden ayrılmalıdır.

Çekişmeli alacak nasıl gösterilir?

Borçlu mirasçı borcu kabul etmiyor, ödendiğini veya bağışlandığını ileri sürüyorsa uyuşmazlık başlığı kaydedilir. İtirazın hangi tutar ve belgeye yöneldiği açıklanır. Başvuran kendi iddiasını ve karşı tarafın bildirdiği savunmayı aynı dosyada, birbirine karıştırmadan saklar. Bir tarafın hazırladığı çizelge, çekişmeli alacağı kendiliğinden kesinleştiren resmî belge değildir.

Devam eden alacak davası veya icra dosyası varsa dosya numarası ve mevcut aşama belirtilir. Mahsup görüşmesi sürüyor diye bu dosyalardaki süreler bekletilmez. Talep yazısı, alacağın zamanaşımı bakımından her durumda aynı sonucu doğuran işlem sayılmaz. Uyuşmazlığın hangi yolla çözüleceği, borcun niteliği ve mevcut usul durumuna göre ayrıca belirlenir.

Bilgi verme yükümlülüğüyle ilişkisi

TMK m.646/3, mirasbırakana borçlu mirasçıların paylaşma sırasında bu konuda eksiksiz bilgi vermesini düzenler. TMK m.649/2 de paylaşmanın eşit ve adil olabilmesi için mirasbırakanla ilişkiler hakkında gerekli bilgilerin paylaşılmasını öngörür. Bu yükümlülükler, m.654 hesabının hazırlanmasına hizmet eder. Talep, borç ve ödeme belgeleriyle bağlantılı bilgiler üzerinde kurulmalıdır.

Önce bilgiye ulaşmak gerekiyorsa terekeye ilişkin bilgi talep dilekçesi kullanılabilir. Bilgi edinme ile mahsup istemi farklı sonuçlara yönelir. Bir mirasçının bütün kişisel hesaplarını, parolalarını veya alacakla ilgisiz yazışmalarını istemek bu özel hesabın gereği değildir. Belge kapsamı, açıklanması gereken ilişkiyle sınırlı ve anlaşılır tutulur.

Paylaşma hesabında iki kez kesinti nasıl önlenir?

Alacak, terekenin aktifinde yer alan bir hak olarak değerlendirilir. Paylaşma hesabında bu alacağın hangi değerle dikkate alındığı ve borçlu mirasçının payına hangi tutarın uygulandığı görünür olmalıdır. Aynı alacağı önce pay hesabından düşüp sonra ikinci kez mirasçıdan kesmek, hesabı bozar. Aktif listesiyle kişiye düşen hesap birbirini açıklamalıdır.

Çizelgede toplam tereke değerinin nasıl bulunduğu, borçlu mirasçının pay tutarının hangi oranla hesaplandığı, uygulanan mahsup ve teslim edilecek kalan değer ayrı yazılır. Bu yazı bütün tereke değerleme işlemlerinin yerine geçmez. Tereke borçları, diğer alacaklar ve paylaşmayı etkileyen özel hükümler varsa bunlar kendi hesap bölümlerinde gösterilerek sonuçla ilişkilendirilir.

Alacak miras payından fazlaysa ne yapılır?

TMK m.654 metni, miras payını aşan borcu kendiliğinden bağışlayan bir hüküm içermez. Bu nedenle paya uygulanan tutar ile alacağın kalan kısmı ayrı gösterilmelidir. Borçlu mirasçının payının tükenmesi, bütün alacağın her durumda sona erdiği şeklinde yazılmamalıdır. Kalan alacağın hukuki durumu ve tahsili, dayanak ilişki ve mevcut işlemler üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Başvurunun sonucu yalnız istenen mahsup kapsamını açıklamalıdır. Tutarın payı aşan kısmı için diğer mirasçıların hangi hakka sahip olduğu veya hangi kişinin tek başına tahsil yetkisi bulunduğu varsayılmamalıdır. Miras ortaklığı, temsil ve alacak üzerindeki tasarruf koşulları incelenir. İlgili kişinin kendi hesabına doğrudan ödeme istemesi için hukuki yetkisi ayrıca ortaya konulmalıdır.

Paylaşma henüz yapılmadıysa talebin etkisi

Yazılı başvuru, mahsup konusunun paylaşma görüşmelerinde ele alınmasını sağlar. Diğer mirasçıların hangi alacak ve hesapla karşı karşıya olduğunu açıklaştırır. Ancak yazının ulaşması, malların kendiliğinden el değiştirmesi veya miras payının tapudan silinmesi sonucunu doğurmaz. Mevcut paylaşma taslağındaki ilgili bölümün hangi şekilde düzeltilmesinin istendiği belirtilmelidir.

Alacak tartışması çözülmeden paylaşma konusunda anlaşma yapılacaksa çekişmeli kalemin nasıl ele alındığı metinde açık olmalıdır. Genel bir “herkes hakkını aldı” ifadesi, daha sonra hangi istemlerin sona erdiği konusunda uyuşmazlık yaratır. TMK m.676 paylaşma sözleşmesi için yazılı şekil öngörür. Bu talep dilekçesi ise tek taraflı bildirimdir; paylaşma sözleşmesinin yerine geçmez.

Senet ve diğer belgelerin aslı nasıl korunur?

Alacak için senet düzenlenmişse yalnız bir fotoğraf üzerinden belgenin türü, geçerliliği ve bütün sonuçları belirlenmez. Aslın kimde bulunduğu, imza, düzenleme bilgileri, ödeme kayıtları ve varsa iptal veya iade işlemi araştırılır. Senedin önceki bir ödeme karşılığında geri verildiği ileri sürülüyorsa bu olay ayrı açıklanır. Belgenin aslı üzerinde sonradan değişiklik yapılmamalı; tartışmalı alanlar mevcut haliyle korunmalıdır.

Başvuruya çoğunlukla dayanak belgenin okunabilir örneği eklenir; asıl belgenin teslimi gerekiyorsa teslim alan, amaç, tarih ve iade düzeni kayda bağlanır. Sayfaların tamamı ve ilgili ekler görünür olmalıdır. Yalnız borç tutarını gösteren kırpılmış görüntü, ödeme veya sona erme notunu gizleyebilir. Alacağın dayanağıyla tahsilat kayıtları aynı dosyada fakat ayrı numaralarla saklanır.

Yazışmalardaki açıklamalar nasıl karşılaştırılır?

Elektronik yazışmanın yalnız tek cümlesi yerine ilgili konuşmanın tarih ve bağlamı korunur. Mesajın kimden geldiği, hangi işlem veya ödeme hakkında olduğu ve sonradan verilen açıklama görülmelidir. Bir kişinin başka tarihteki farklı borç için kullandığı ifade, bu alacağın kabulü gibi sunulmaz. Başvuruda yazışmanın tamamını kopyalamak yerine ilgili kaydın numarası ve açıkladığı olgu belirtilir.

Aynı işlem için banka açıklaması, sözleşme ve mesaj farklı anlamlar taşıyorsa çelişki açıkça yazılır. Başvuran kendisine uygun olan kaydı seçip diğerini yok saymamalıdır. Çelişkinin hangi bilgiyle giderilmesinin istendiği belirtilir. Üçüncü kişilerin ilgisiz özel konuşmaları ayıklanır; belgenin hukuki ilişkiyi açıklayan kısmı korunur. Böylece hesap tartışması gereksiz kişisel açıklamalarla genişletilmez.

Birden çok borçlu mirasçı varsa nasıl çalışılır?

Her borçlu mirasçının alacak hesabı ayrı hazırlanır. Tek sözleşmede birden çok borçlu bulunması ile farklı tarihlerde bağımsız borç verilmesi birbirinden ayrılır. Aynı alacak, bütün borçluların kişisel çizelgesine tam tutarıyla yazılıp toplam tereke aktifinde tekrar tekrar sayılmaz. Borç ilişkisinin tarafları ve sorumluluğun kapsamı sözleşme ve uygulanacak hükümler üzerinden ayrıca incelenir.

Genel paylaşma çizelgesinde her alacağa tek kimlik numarası verilmesi bu karışıklığı önler. Kişisel hesapta yapılan her mahsup, o ortak alacak kaydına bağlanır. Bir mirasçıdan tahsil edilen tutarın diğer kayıtlardaki etkisi gösterilir. Mirasçıların birbirlerine yaptığı başka ödemeler de mirasbırakanın alacağından gelişigüzel düşülmez; hangi hukuki ilişkiyi sona erdirdiği veya değiştirdiği belgeleriyle açıklanmalıdır.

Örnek mahsup talep dilekçesi

Dilekçe doldurulurken hangi hatalar önlenmelidir?

Borçlu mirasçının adı ile aynı ailedeki başka kişinin adı karıştırılmamalıdır. Sözleşme tarihi, banka işlem tarihi ve ödeme vadesi ayrı yazılır. Alacağın para birimi korunur. Dövizli bir kalem çevrilerek gösteriliyorsa dönüşümün dayanağı ve tarihi belirtilir. Herhangi bir açıklama olmadan farklı para birimindeki rakamların toplanması veya tarihi belirsiz kur kullanılması hesabı denetlenemez hale getirir.

Mahsup talebi, miras payının oranını değiştiren ceza gibi anlatılmamalıdır. Başka mirasçıların kişisel alacakları aynı satıra eklenmemelidir. Örnek metindeki köşeli parantezler gerçek bilgilerle doldurulur; uygulanmayan seçenekler silinir. Belgesi bulunmayan husus kesinleşmiş gibi yazılmaz. Bilinen alacağın kapsamı ile araştırılması istenen bölüm açıkça ayrılır.

Gönderim, cevap ve anlaşma nasıl izlenir?

Başvurunun imzalı nüshası, ek listesi ve gönderilen belgeler saklanır. Hangi muhataba hangi tarihte ve hangi içerikle ulaştığı kaydedilir. Hesap sonradan değişirse güncellenen çizelgeye tarih verilir. İlk talep ile sonraki tutar arasındaki farkın ödeme, hesap düzeltmesi veya yeni belge nedeniyle oluştuğu açıklanır. Farklı mirasçılara açıklamasız farklı bakiye gönderilmemelidir.

TMK m.654 özel bildirim için sabit bir cevap süresi belirlemez. Başvuruda görüşme veya cevap için önerilen tarih kanuni hak düşürücü süre olarak sunulmaz. Sessizlik alacağın tamamının kabulü değildir. Verilen cevapta kabul edilen tutar, reddedilen bölüm ve istenen belge ayrılır; paylaşma görüşmesine hangi konuda uzlaşmayla girildiği açıkça kaydedilir.

Paylaşma tamamlandığında son hesap kontrolü

Son paylaşma belgesinde alacağın kimliği ve mahsup tutarı görünür olmalıdır. Borçlu mirasçıya bırakılan mal veya para ile hesaba uygulanan alacak karşılaştırılır. Aynı alacak başka bir mirasçıya ayrıca özgülenmiş veya tahsil edilmiş görünüyorsa bu kayıtların birbirleriyle ilişkisi çözülür. Mahsup işlemi tamamlandıktan sonra aynı tutarın yeniden borç bakiyesi olarak izlenmesi önlenir.

Alacağın kalan kısmı varsa kim tarafından ve hangi sıfatla izleneceği ayrıca belirlenir. Paylaşma işleminin genel çerçevesi için mirasın paylaşılması davası rehberi incelenebilir. Buradaki talep ve hesap formları, bir anlaşmazlıkta otomatik dava kazanma sonucu sağlamaz; doğru hukuki ilişkinin belgelerle ortaya konulmasına hizmet eder.

Word dosyasını indirin

Mirasbırakanın mirasçıdaki alacağının paya mahsubu talep dilekçesini Word olarak indirin. İlk sayfa gönderilecek bildirimi, ikinci sayfa alacağın dayanağını ve ödeme dökümünü, üçüncü sayfa paylaşma hesabının uygulanmasını izlemek için hazırlanmıştır. Her bağımsız alacak için kayıt bölümü çoğaltılır. Hazırlık notlarından yalnız talebi açıklayan ilgili kısımlar başvuru ekine alınır.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.654; bilgi yükümlülüğü bakımından m.646/3 ve m.649/2, karşılıksız kazandırma ayrımı bakımından m.669 ve paylaşma sözleşmesinin şekli bakımından m.676. Kontrol tarihi: 30 Eylül 2026.