Pazarlamacının Müşteri Borcu Kesintisine İtiraz Dilekçesi

Pazarlamacının müşteri borcu kesintisine itiraz dilekçesi, müşterinin ödeme yapmaması gerekçe gösterilerek ücret veya hak edilmiş komisyonundan kesinti yapılan pazarlamacının işverene başvurusudur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.451, müşterinin ödeme yapmamasını veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesini pazarlamacıya yükleyen garanti anlaşmalarını kesin hükümsüz sayar. Kanundaki kendi müşteri çevresi ve sigorta tahsil gideri istisnaları ise yalnız açıkça belirtilen koşullarıyla uygulanır.

Bu örnek, TBK m.448 kapsamındaki pazarlamacılık ilişkisi ve belirli bir kesinti için hazırlanmıştır. Her satış çalışanının unvanından hareketle aynı sözleşmeye tabi olduğu kabul edilmez. Ayrıca müşterinin sırf ödeme yapmaması ile çalışanın kendi kusurlu davranışından doğan sorumluluk farklıdır. Dilekçede kesinti belgesi, işlem numarası, ücret dönemi ve işverenin ileri sürdüğü sebep gösterilir; gerçek olmayan kusur veya garanti şartı yazılmaz.

Önce pazarlamacılık ilişkisini belirleyin

TBK m.448, pazarlamacının sürekli olarak ticari işletme sahibi işveren hesabına ve işletme dışında işlemlere aracılık etmesini düzenler. Yazılı anlaşma varsa belirtilen işlemleri bizzat yapma da ilişkiye dâhildir. İşveren bunun karşılığında ücret ödemeyi üstlenir. İşin sürekliliği, işveren hesabına yürütülmesi ve faaliyet yeri somut kayıtlarla belirlenir. Kartvizitte satış temsilcisi yazması tek başına hukuki değerlendirmeyi tamamlamaz.

Görev tanımı, müşteri ziyaretleri, sipariş iletileri, ücret sistemi ve sözleşme birlikte incelenir. İşletme içindeki reklam veya içerik görevleri sırf pazarlama adı taşıdığı için TBK m.448 kapsamına alınmaz. Tek seferlik aracılık ile sürekli saha faaliyeti de farklıdır. Bu dilekçeye eklenecek sözleşme ve çalışma açıklaması, hangi ilişkinin bulunduğunu muhatabın anlayacağı biçimde gösterir.

Genel çerçeve için pazarlamacılık sözleşmesinde ücret, komisyon ve masraf rehberi incelenebilir. Bu yazının ayrı konusu, müşterinin ifa etmediği borcun belirli ücret kesintisine dönüştürülmesine itirazdır. Bölge komisyonunun genel hesabı, iş giderleri veya sözleşmenin feshi bu başvurunun yerine geçirilmez.

TBK 451’deki garanti yasağı neyi kapsar?

TBK m.451’in ilk fıkrası üç bağlantılı konuyu düzenler: müşterinin ödeme yapmaması, başka yükümlülüklerini ifa etmemesi ve alacağın tahsil masraflarının pazarlamacıya yüklenmesi. Bu konulara ilişkin garanti anlaşmaları kesin hükümsüzdür. İşverenin ticari alacağı, yalnız müşterinin ödeme yapmaması nedeniyle otomatik olarak pazarlamacının kişisel borcu hâline gelmez. Sözleşmede genel bir garanti cümlesinin bulunması bu yasağı kaldırmaz.

İşverenin kesinti yazısında hangi sebebe dayandığı önemlidir. “Müşteri ödemediği için bedel çalışandan alınır” kaydı ile çalışanın belirli talimatı ihlal ettiği iddiası aynı değildir. Garanti yasağına ilişkin dilekçe, müşteri ifa etmeme riskinin pazarlamacıya yüklenmesine yöneltilir. Başka bir kusur iddiası varsa olay, belge ve zarar ayrıca açıklanmalıdır. Sadece kesinti açıklamasındaki başlığın değiştirilmesi hukuki sebebi belirlemeye yetmez.

Kanunun kesin hükümsüzlük sonucu ile çalışanın fiilen kesilen parasının hesabı farklı aşamalardır. İtirazda geçersiz kaydın hangi bölüm olduğu gösterilir; iade talebinde ise gerçekten kesilen tutar yazılır. Bütün müşteri alacağının tutarı, çalışanın ücretinden aynı miktar kesilmiş olduğunu kanıtlamaz. Önceden yapılmış iade veya düzeltme varsa kalan talep ayrıca hesaplanır.

Kendi müşteri çevresi istisnasının dört koşulu

TBK m.451’in ikinci fıkrasında pazarlamacının kendi müşteri çevresiyle işlem yapması için özel düzenleme vardır. Pazarlamacı, müşterinin borcunu ifa etmemesi nedeniyle işverenin her işlemde uğradığı zararın dörtte birini geçmeyecek karşılığı yazılı olarak üstlenebilir. Bunun için uygun bir ek komisyon kararlaştırılmış olmalıdır. Kendi müşteri çevresi, yazılı üstlenme, uygun ek komisyon ve işlem başına zarar sınırı birlikte denetlenir.

Genel satış komisyonunun varlığı, ayrıca gerekli uygun ek komisyonun kararlaştırıldığını tek başına göstermez. Bir sözleşmedeki bütün çalışanları kapsayan garanti kaydı da bu dört koşulun yerine geçmez. Ek komisyonun hangi belge ve işlemle bağlandığı ortaya konulmalıdır. Müşteri çevresinin kaynağı ve kapsamı sözleşme, tahsis ve gerçek faaliyet belgeleri üzerinden belirlenir; yalnız satışın çalışanın koduna girilmiş olmasıyla sonuç çıkarılmaz.

Dörtte birlik sınırın konusu her işlemde işverenin uğradığı zarardır. Kanun, bütün müşteri hesaplarının toplamını topluca pazarlamacıya yükleyen sınırsız bir oran düzenlemez. Gerçek zarar, tahsilat ve karşılanan bölümler açıklanır. Sözleşmenin yalnız bir yüzde içermesi bütün geçerlilik koşullarını tamamlamaz. Bu koşullardan hangisinin bulunmadığı dilekçede somut olarak yazılmalıdır.

Sigorta aracılığında gider istisnası

TBK m.451’in üçüncü fıkrası sigorta sözleşmelerine aracılık eden pazarlamacılar içindir. Prim tamamen veya kısmen ödenmemiş ve bunun tahsili için dava veya icra takibine başvurulmuşsa, bu amaçla yapılacak masrafların en çok yarısının karşılanması yazılı olarak üstlenilebilir. İstisnanın konusu tahsil için başvurulan dava veya takip gideridir; prim borcunun yarısı değildir.

Bu nedenle dosyada prim kaydı, tahsil için yapılan başvuru, gerçek gider kalemi ve yazılı üstlenme ayrı gösterilir. Sırf prim ödenmediği için müşterinin bütün borcu çalışana geçirilemez. Genel bir tahsil gideri ifadesi, hangi takip veya davayla bağlantılı masraf istendiğini açıklamalıdır. Başvurudaki kesinti prim borcu için yapılmışsa bununla gider kalemi birbirine karıştırılmaz.

Temel örnek, sigorta gideri istisnasına dayanan özel bir başvuru olarak hazırlanmamıştır. Bu istisna somut olayda ileri sürülüyorsa ek belgeler görülerek metin uyarlanır. Her sigorta pazarlamacısının her primin yarısını ödeyeceği gibi kanunda bulunmayan ifade kullanılmaz. Yazılı üstlenmenin varlığı ile istenen gerçek giderin sınırı birlikte incelenir.

Kesinti belgesi ve talep hesabı

Ücret bordrosu veya komisyon cetvelindeki kesinti, banka ödemesi ve işverenin açıklaması karşılaştırılır. Kesinti dönemi ile müşteri borcunun dönemi aynı olmayabilir. Her kalem için müşteri veya işlem numarası, kesinti sebebi, tutar ve ödeme kaydı yazılır. Brüt ücret, net ödeme ve fiilî kesinti birbirinden farklıdır. Talep yalnız bir ekran görüntüsündeki toplam rakamla kurulmaz.

• Pazarlamacılık sözleşmesi, ilgili ekler ve çalışma biçimi kayıtları.
• Kesinti gösteren ücret bordrosu veya komisyon cetveli.
• İlgili dönem banka ödeme ve önceki düzeltme kayıtları.
• Kesintiye bağlanan müşteri, işlem ve borç bilgileri.
• İşverenin garanti veya kusur gerekçesini gösteren yazı.
• İleri sürülmüşse yazılı üstlenme ve uygun ek komisyon belgesi.

Komisyon hesabına ulaşılmamışsa bunun ayrıca temini gerekir. aracılık ücreti hesap dökümü talep dilekçesi, hesabın dayanak kayıtlarına ilişkin farklı bir başvurudur. Hesap eksikliği giderildiğinde gerçek kesinti belli olur. Bu yazı henüz hiç doğmamış komisyonun her durumda hak edilmiş sayılacağını belirtmez; doğmuş alacaktan müşteri borcu nedeniyle alınan tutarı inceler.

Pazarlamacının müşteri borcu kesintisine itiraz dilekçesi örneği

Örnek doğrudan işverene gönderilir. İkinci fıkradaki istisna koşulları mevcutsa bunların bulunmadığı yazılamaz. Köşeli alanlar gerçek belgelerle doldurulur. Kesinti henüz yapılmamış ve yalnız bir talep yöneltilmişse fiilî iade bölümü bu duruma göre değiştirilir.

Düzenlenebilir Word itiraz dilekçesini indirin. Dosyada kesinti ve kanuni istisna kontrolü için ikinci sayfada çalışma tablosu bulunur. Metin dava veya arabuluculuk başvurusu yerine geçmez. Somut koşul alanı belgede bulunmayan bir durumla doldurulmaz.

Garanti borcu ile ücret takası aynı değildir

Müşteri borcuna ilişkin bir üstlenmenin geçerliliği ile işverenin ücret borcundan tek taraflı kesinti yapması ayrı sorulardır. TBK m.469, pazarlamacılıkta hüküm bulunmayan hâllerde hizmet sözleşmesinin genel hükümlerine gönderir. TBK m.407, işverenin işçiden alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadan takas edemeyeceğini düzenler. Kasten sebep olunan ve yargı kararıyla sabit zarardan doğan alacak için ücretin haczedilebilir kısmı ölçüsündeki istisna ayrıca belirtilmiştir.

Bu nedenle TBK m.451’in ikinci fıkrasındaki bütün koşulların varlığı iddiası, ücret takasının bütün koşullarını kendiliğinden tamamlamaz. İşverenin hangi alacakla hangi ücret kalemini takas ettiği açıklanır. Takas rızası ileri sürülüyorsa gerçek kayıt ve kapsamı incelenir. Kesintinin yalnız müşteri riski gerekçesine dayanması hâlinde önce garantinin hukuki dayanağı kontrol edilir; iki inceleme tek cümlede eritilmez.

Kanunda olmayan sabit bir kesinti oranı bu dilekçeye eklenmez. Garanti istisnasındaki zararın dörtte biri, sigorta takip masrafındaki yarı sınırı ve ücretin haczedilebilir kısmı farklı ölçütlerdir. Birinin oranı diğerinin yerine kullanılmaz. Özellikle prim bedelinin yarısı ile dava masrafının yarısı farklı kalemlerdir. İşlem ve alacak hesabı bu ayrımları gösterdiğinde talep denetlenebilir olur.

Kendi kusuruna dayanan iddia nasıl ayrılır?

Pazarlamacının talimata aykırı işlem yaptığı, gerçeğe aykırı rapor verdiği veya yetkisini aştığı iddiası müşteri garantisiyle aynı değildir. TBK m.400’de kusurlu davranışla verilen zarar için işçi sorumluluğu düzenlenir. İşin niteliği, gereken uzmanlık, işçinin yetenekleri ve işverenin bildiği veya bilmesi gereken nitelikler değerlendirilir. Müşterinin ödeme yapmaması tek başına bu unsurların tamamlandığını göstermez.

İşveren kusur ileri sürüyorsa gerçek talimat, hangi işlemde ihlal edildiği, meydana gelen zarar ve bağlantı gösterilir. Kesinti yazısındaki soyut “sorumluluk” başlığı yeterli olay açıklaması değildir. Çalışan da gerçekten ihlal iddiası bulunan dosyada bunu müşteri garantisi gibi yeniden adlandırarak cevaplamaz. Sadakat ve bilgi verme borçları için işçinin sadakat borcu rehberi ayrı hukuki çerçeve sunar.

Dilekçede müşterinin ödeme yapmaması, işverenin kendisine yüklediği sebep ve çalışanın cevabı ayrı cümlelerle yazılır. Gerçek olmayan suçlama metne eklenmez. Çalışanın muhatap yazısına katılmaması, o yazının içeriğini değiştirme yetkisi vermez. Belgeler tutarlı bir sırada sunulduğunda hangi iddianın garanti yasağına, hangisinin kusur incelemesine ilişkin olduğu görünür hâle gelir.

Müşteri sonradan ödeme yapmışsa

Kesintiye bağlanan müşteri hesabında sonradan tahsilat yapılmışsa tarih, tutar ve işlem bağlantısı gösterilir. Tahsilatın aynı borca mı yoksa başka faturaya mı ilişkin olduğu belgeyle belirlenir. İşverenin kayıt düzeltmesi ile pazarlamacının hesabına para aktarılması ayrı tutulur. Müşteri borcunun daha sonra kapanması, önceki ücret kesintisinin kendiliğinden iade edildiğini kanıtlamaz. Çalışanın aldığı gerçek iade ödeme kaydıyla kontrol edilir.

İşveren zarar hesabını ikinci fıkradaki istisnaya dayandırıyorsa sonradan karşılanan bölüm bu hesapta görünür olmalıdır. Aynı zarar hem müşteriden tahsil edilip hem pazarlamacıya tam tutarıyla yüklenmiş gibi bırakılmaz. Dilekçenin ek tablosunda müşteri tahsilatı, çalışana iade ve kalan talep farklı sütunlara yazılır; birbirinin yerine kullanılmaz.

Başvurunun gönderimi ve sonraki takip

İşveren unvanı, ücret ödemesini yapan ve sözleşmeye taraf kişiyle karşılaştırılır. Yazı, ilgili dönem ve kesinti referansıyla gönderilir. Ek listesi ve iletim kaydı korunur. İşverenin verdiği cevap sözleşme ve ödeme kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir. Kesintinin kaldırıldığının söylenmesiyle paranın fiilen iade edilmesi farklıdır; hesap düzeltmesi ve ödeme ayrı kaydedilir.

İade yapılmışsa tutar, tarih ve hangi kesintiyi karşıladığı yazılır. Başka ücret ödemesi ilgili kesintinin iadesi gibi kaydedilmez. Kalan talep varsa önceki iade düşülür. Aynı kesinti hem ücret farkı hem ikinci bir müşteri borcu bedeli olarak iki kez istenmez. Farklı dönemlerdeki kesintiler ayrı satırlarda tutulur; bütün dönemler tek belirsiz toplam içinde sunulmaz.

TBK m.451 bu işverene başvuru için sabit yedi günlük cevap süresi koymaz. Bildirimde süre bulunacaksa bunun ayrı hukuki dayanağı açıklanır; kanunda bulunmayan zorunluluk yaratılmaz. Uyuşmazlık sürerse hizmet ilişkisinden doğan alacak bakımından dava şartları ve başvuru yolları ayrıca incelenir. Bu doğrudan dilekçenin gönderilmiş olması arabuluculuk veya dava işlemini tamamlamaz.

Sık sorulan sorular

1. Müşteri ödemediği için pazarlamacı otomatik borçlu olur mu?

Hayır. TBK m.451’in temel kuralı garanti yasağıdır. Kanunun özel istisnaları kendi koşullarıyla değerlendirilir; yalnız müşteri ödememesi kişisel borç oluşturmaz.

2. İmzalanmış garanti kaydı her durumda geçerli midir?

Hayır. İlk fıkradaki anlaşmalar kesin hükümsüzdür. İkinci ve üçüncü fıkradaki yazılı üstlenmelerin özel koşulları ayrıca incelenir.

3. Kendi müşteri çevresi istisnasında üst sınır nedir?

Her işlemde işverenin uğradığı zararın dörtte biridir. Kendi müşteri çevresi, yazılı üstlenme ve uygun ek komisyon da birlikte aranır.

4. Normal satış komisyonu ek komisyonun yerine geçer mi?

Genel komisyonun varlığı uygun ek komisyonun kararlaştırıldığını tek başına göstermez. İlgili üstlenme ve ek karşılık belgeleri incelenir.

5. Sigorta pazarlamacısı primin yarısını mı öder?

Üçüncü fıkradaki sınır prim borcuna ilişkin değildir. Yazılı üstlenme, ödenmeyen primi tahsil için başvurulan dava veya icra takibi masraflarının en çok yarısı içindir.

6. Her satış temsilcisi bu örneği kullanabilir mi?

Önce TBK m.448’deki sürekli, işveren hesabına ve işletme dışında faaliyet unsurları belirlenir. Unvan tek başına aynı hukuki ilişkiyi kanıtlamaz.

7. Geçerli üstlenme olsa ücret otomatik kesilebilir mi?

Üstlenme ile ücret takası farklıdır. TBK m.407’nin rıza kuralı ve yargı kararıyla sabit kasten verilmiş zarara ilişkin istisnası ayrıca incelenir.

8. İşçinin kendi kusuru da garanti yasağı içinde mi değerlendirilir?

Kendi kusurlu davranışla zarar verme iddiası ayrı koşullara dayanır. Müşterinin sırf ödeme yapmaması ile somut kusur ve zarar iddiası aynı değildir.

9. Kesilen tutarın tamamı ikinci kez istenebilir mi?

Önceki iade ve düzeltmeler düşülür. Aynı kesinti mükerrer kalemle talep edilmez. Fiilen kesilen ve karşılanan tutar belgelerle gösterilir.

10. Bu metin doğrudan dava başlatır mı?

Hayır. İşverene yöneltilen itiraz ve iade talebidir. Arabuluculuk, mahkeme veya icra için gereken işlem ayrıca hazırlanır.

Resmî dayanak ve kayıt kontrolü

Esas dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.451; ilişkinin tanımı m.448, tamamlayıcı uygulama m.469, ücret takası m.407 ve kusur sorumluluğu m.400’dür. Kabul edilen metin TBMM resmî kaynağından da okunabilir. Güncel hüküm kontrolü ve hazırlama tarihi: 30 Eylül 2026. Kesinti sebebi ile kanuni istisna şartları gerçek kayıtlar üzerinden değerlendirilir.

Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki hizmet sözleşmesi dosyaları sözleşme, kesinti ve ödeme kayıtları üzerinden Mersin’de değerlendirilir. Büro: İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak, Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin. Büro konumunu haritada açın.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Pazarlamacının Müşteri Borcu Kesintisine İtiraz Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular