Ödemeli Teslimde Tahsilsiz Teslim Nedeniyle Taşıyıcıya Bedel Talep Dilekçesi | TTK 872
Ödemeli teslimde tahsilsiz teslim nedeniyle taşıyıcıya bedel talep dilekçesi, teslimi belirli bedelin ödenmesine bağlanmış eşyanın taşıyıcı tarafından bedel alınmadan gönderilene verilmesi üzerine gönderenin TTK 872/3 kapsamındaki zararını istemesi için hazırlanır. Kanun, taşıyıcının kusuru bulunmasa bile bu zarardan sorumluluğunu düzenler. Sorumluluk, eşyanın tesliminde ödenmesi gereken tutarla sınırlıdır; talep gerçek tahsilatsız teslim ve kalan zarar üzerinden kurulur.
Örnek, iki tacir arasındaki Türkiye içi kara yolu eşya taşımasında gönderenin sözleşmedeki taşıyıcıya ilk başvurusudur. Ödemeli teslim şartı ve tutarı belirli, eşya doğru gönderilene fiilen teslim edilmiş, teslimde bedel tahsil edilmemiştir. Gönderenin sonradan aldığı ödemeler hesaba katılır. CMR taşıması, tüketici alışveriş başvurusu, yanlış kişiye teslim ve tahsil edilmiş paranın geç aktarılması aynı dilekçenin kapsamına sokulmaz.
TTK 872/3 tahsil edilmeden teslimin zararını düzenler
TTK 872/1 eşyanın gönderilene tesliminin kararlaştırılan bedelin ödenmesi şartına bağlanabileceğini belirtir. Ödeme nakden veya nakde eş değer ödeme aracıyla yapılır. Maddenin üçüncü fıkrası, eşyanın bedeli alınmadan tesliminde taşıyıcının gönderene karşı sorumluluğunu düzenler. Bu nedenle yalnız satış faturasında tutar bulunmasıyla yetinilmez. Taşıyıcıya verilen teslim şartı ve tahsil edilecek bedel gerçek sözleşme kaydıyla gösterilir.
TTK 872/3 kusur bulunmasa bile sorumluluk öngörür. Dilekçede zorunlu olarak taşıyıcının kötü niyetli olduğuna dair hayalî iddia kurulmaz. Somut şart, bedel tahsil edilmeden teslim ve bundan doğan zarar açıklanır. Kusur aranmaması, teslim şartı veya zarar ispatının gereksiz olduğu anlamına gelmez. İlgili gönderi ve gerçek zarar talebin dayanağını oluşturur. Tahsilat yapılmışsa farklı olgu değerlendirilir.
Taşıyıcıdan istenen miktar, teslimde ödenmesi gereken tutar sınırıyla birlikte hesaplanır. Bu sınır taşıma ücretinin kendisi değildir. Teslimde tahsil edilecek mal bedeli ile taşımaya ilişkin ücret aynı kalem gibi yazılmaz. Ödemeli teslim kaydının bedeli ve para birimi açık belirtilir. İlk başvuru, taşıyıcının taşıma faturası tutarıyla gönderenin tahsilatsız mal bedelini yanlış eşitlemez.
TTK 872/2 tahsil edilmiş bedelin taşıyıcının alacaklıları bakımından gönderene geçmiş sayılmasını düzenler. Bu ayrı fıkra, paranın alınıp gönderene aktarılmadığı dosyayla ilgilidir. Buradaki örnek bedelin hiç tahsil edilmeden teslim edilmesidir. Taşıyıcının gerçekte tahsil ettiği tutarı gizlemek veya aktarım gecikmesini tahsilsiz teslim diye adlandırmak talebin hukuki yapısını bozar. Başvuru gerçek ödeme akışına göre seçilir.
Ödemeli teslim şartı ve tutarı belgede belirli olmalıdır
Taşıma sözleşmesi, gönderi talimatı, taşıma senedi ve tarafların gerçek yazışmaları birlikte incelenir. TTK 857/1-l taşıma senedinde teslimde ödeme kaydını ve ödenecek tutarı düzenler. Bu kayıt varsa başvuruda doğru tarih ve belge numarasıyla gösterilir. Taşıyıcıya iletilmeyen satıcı iç notu, alınmış teslim şartı gibi sunulmaz. Sözleşmedeki taşıyıcının hangi talimatla yükümlü olduğu somutlaştırılır.
TTK 856/2 taşıma senedi düzenlenmese de karşılıklı ve birbirine uygun iradelerle taşıma sözleşmesinin kurulmasını düzenler. Bu nedenle taşıma senedi yok diye bütün sözleşme ilişkisi yok sayılmaz. Ancak ödemeli teslim şartı ve belirli bedel diğer gerçek kayıtlarla gösterilmelidir. Bu yazı her siparişin kendiliğinden ödemeli teslim sayılacağını ileri sürmez. İradeler, gönderi ve tahsil şartı dosya üzerinden eşleştirilir.
Teslim öncesinde bedel veya şart değiştirilmişse son geçerli talimat belirlenir. Gönderenin gerçek yetkili kişi aracılığıyla verdiği değişiklik ile alıcının tek taraflı öderim açıklaması ayrılır. Dilekçe eski tutara dayandırılırken sonradan yapılmış gerçek indirim gizlenmez. Son talimatın tarih ve ulaşma kaydı saklanır. Hangi tutarın teslimde alınması gerektiği bu kayıtla belirlenir. Çelişkili sürümler tek metinmiş gibi birleştirilmez.
Gönderi numarası, eşya, paket bilgisi, gönderilen ve teslim yeri listeye alınır. Birden çok satışın bedeli tek gönderiye aitmiş gibi istenmez. Taşıyıcıya teslim edilen gerçek eşya ve ödeme talimatı aynı sevkiyat kaydı üzerinden izlenir. Başvuru tek somut gönderi içindir. Birden çok gönderinin talebi hazırlanacaksa her teslim ve tahsil eksikliği ayrı hesapla gösterilmelidir.
Teslim belgesi tahsil makbuzu değildir
Eşyanın doğru gönderilene fiilen verildiği tarih, teslim belgesi veya elektronik teslim kaydıyla belirlenir. Gönderi sistemindeki dağıtıma çıktı ibaresi gerçek teslimin yerine geçirilmez. Aynı biçimde teslim edildi kaydı bedelin de alındığını tek başına göstermez. Teslim eden, teslim alan, saat ve gönderi bilgileri kontrol edilir. Tahsilat için ayrı ödeme kayıtları incelenir. İki olayın delilleri birbirinden ayrılır.
Taşıyıcının tahsilat ekranı, kasa kaydı, ödeme işlemi ve aktarma dökümü dosyaya alınır. Başarısız kart işlemi veya ödeme sözü tamamlanmış tahsilat sayılmaz. TTK 872/1’in nakit veya nakde eş değer araç şartı somut kayıtla değerlendirilir. Gönderenin teslim sonrası alıcıdan aldığı ödeme de açıklanır. Tahsilat yok beyanı, dosyadaki gerçek ödeme ve iadelerle çelişmemelidir.
Yanlış kişiye teslim edilmiş eşya, bu örnekteki doğru gönderilene tahsilsiz teslim olgusundan farklıdır. Eşya hiç teslim edilmemiş veya zayi olmuşsa kayıp ve teslim yükümlülükleri ayrıca incelenir. Eşya zarar görmüşse hasar olgusu da kendi kayıtlarına dayanır. Bu dilekçe yalnız tahsil şartına aykırı gerçekleşmiş teslimin bedel zararına odaklanır. Farklı zarar olayları başlığa eklenerek aynı hazır metne dönüştürülmez.
Net talep nasıl hesaplanır?
İlk satırda teslimde alınması gereken gerçek bedel bulunur. Sonraki satırlarda aynı mal bedeli için sonradan alıcıdan veya başka kaynaktan fiilen tahsil edilen tutarlar gösterilir. Kalan zarar açık hesaplanır ve TTK 872/3 sınırıyla karşılaştırılır. Gönderenin aynı bedeli iki kez tahsil edeceği sonuç istenmez. Sonradan ödeme gelirse talep hesabı güncellenir. İlk hesapla sonraki tahsilat ayrı kayıtlarda saklanır.
Örnekte taşıyıcının teslimde hiç bedel tahsil etmediği olgu vardır. Gönderenin sonradan tahsilatı varsa bu, kalan miktarı azaltır. Talep belirli para birimiyle yazılır. Para birimleri dönüştürülürken kaynaksız kur veya rastgele tarih kullanılmaz. Taşıma ücreti, vergi ve başka zarar kalemleri bu özel teslim bedeliyle gelişigüzel toplanmaz. İstenen anapara, hesap tablosunda hangi kayıttan çıktığını göstermelidir.
TTK 872/3 kapsamındaki özel talebe kayıp yük için kilogram başına sınır doğrudan eklenmez. Talep konusu eşya doğru gönderilene verilmiştir; sorun tahsil şartının yerine getirilmemesidir. Bu nedenle zarar hesabı gönderinin ağırlığını rastgele bir katsayıyla çarparak yapılmaz. İlgili hükmün teslimde ödenmesi gereken tutar sınırı kullanılır. Talep farklı hukuk düzenindeki sınır veya tazminat formülüyle karıştırılmaz.
| Hesap kalemi | Gerçek dayanak | Talepteki işlevi |
|---|---|---|
| Teslimde alınacak bedel | Son geçerli ödemeli teslim talimatı | Özel sorumluluk sınırı |
| Fiilî teslim | Gönderilene teslim belgesi | İhlalin gerçekleştiği olay |
| Sonraki tahsilat | Gerçek ödeme ve banka kayıtları | Kalan zarar indirimi |
| İstenen tutar | Bedel ve tahsilat karşılaştırması | Net talep |
Taşıyıcıya tahsilsiz teslim bedel talebi dilekçesi örneği
Ödemeli teslimde tahsilsiz teslim bedel talebini Word olarak indir. Son teslim şartı, gerçek teslim ve sonradan tahsilat kayıtları doldurulur. Örnek ilk taşıyıcıya para talebidir. Hazırlık sayfası çıkarılır; imzalı metin ve gerçek ekler sunulur.
[SÖZLEŞMEDEKİ TAŞIYICININ TAM UNVANI]
[GERÇEK BAŞVURU ADRESİ]
TALEP EDEN GÖNDEREN: [Ad/unvan, sicil ve adres]
GÖNDERİ: [Gerçek numara, eşya ve gönderilen]
ÖDEMELİ TESLİM KAYDI: [Son talimat, tarih ve teslimde alınacak tutar]
TESLİM: [Gerçek tarih ve belge]
NET TALEP: [Hesap tablosundaki tutar ve para birimi]
KONU: Ödemeli teslim şartına rağmen bedel tahsil edilmeden gönderilene teslim edilen eşya nedeniyle TTK 872/3 kapsamında doğan net zararın karşılanması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Gönderi] kapsamında tarafınıza taşıma için teslim edilen eşyanın gönderilene verilmesi, [gerçek bedel] ödenmesi şartına bağlanmıştır. Son geçerli taşıma ve tahsil talimatı Ek-1’dedir.
2. Eşya [gerçek tarih] tarihinde belirtilen gönderilene teslim edilmiştir. Buna rağmen teslimde ödenmesi gereken bedel tahsil edilmemiştir. Teslim ve tahsilat kayıtları Ek-2’dedir.
3. TTK 872/3, bedel alınmadan teslimin doğurduğu zarardan taşıyıcının kusuru bulunmasa bile gönderene karşı sorumluluğunu, teslimde ödenmesi gereken tutarla sınırlı olarak düzenler.
4. Aynı mal bedeli için sonradan alınan gerçek ödemeler Ek-3 hesabında gösterilmiştir. Bu ödemeler düşüldükten sonra kalan zarar [net tutar ve para birimi]dır. Talep bu net miktara ilişkindir.
5. Net talebin [gönderenin gerçek hesap bilgisi] üzerinden karşılanmasını ve gönderiye ilişkin teslim/tahsilat cevabınızın [adres] üzerinden iletilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ DAYANAK: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.872/1 ve 3; taşıma senedindeki ödeme kaydı bakımından m.857/1-l; gerçek taşıma sözleşmesi ve son teslim talimatı.
SONUÇ VE TALEP: Ödemeli teslim şartına aykırı tahsilsiz teslim nedeniyle oluşan ve sonradan tahsilatlar düşülerek hesaplanan [net tutar ve para birimi] zararın TTK 872/3 kapsamında tarafıma ödenmesini; yazılı cevabınızın [adres] üzerinden iletilmesini talep ederim. [Tarih]
Talep eden gönderen
[Ad/unvan, gerçek yetkili imza]
EKLER: Ek-1 Sözleşme, taşıma senedi ve son ödemeli teslim talimatı; Ek-2 gerçek teslim ve tahsilat kayıtları; Ek-3 sonraki ödemeler ve net zarar hesabı; Ek-4 ilgili yazışmalar ve yetki belgesi.
Taşıyıcının cevabı gerçek teslim şartıyla karşılaştırılır
Taşıyıcı bedel talimatı bulunmadığını söylüyorsa sözleşme, taşıma senedi ve son değişiklik kayıtları karşılaştırılır. Ödemeli teslim şartının kabul edildiği gerçek belge belirlenir. Tahsil edildiği söylenmişse işlem ve makbuz istenir. Gönderene aktarılmış tutar varsa bankada gerçek karşılığı kontrol edilir. Şirketin sadece sistemde ödendi görünüyor açıklaması, gerçek ödeme kaydı görülmeden kesin tahsil kabul edilmez.
TTK 854 kanunun taşıyıcıya yüklediği sorumluluğu önceden hafifleten veya kaldıran sözleşme hükümlerini geçersiz sayar; genel işlem şartları ve benzer belgeleri de kapsar. Tahsilsiz teslimden hiçbir durumda sorumlu değiliz şartı bu hükümle birlikte incelenir. Kural, yapılmış bütün sözleşme veya sonradan kurulmuş her çözüm anlaşmasının topluca yokluğu anlamına getirilmez. Gerçek şartın sorumluluğa etkisi belirlenir.
İlk talep, şirketin iç dağıtım personeline kişisel para borcu yükleme başvurusu değildir. Sözleşmedeki taşıyıcı doğru unvanla muhatap alınır. Dağıtım görevlisinin adı teslim olgusunu açıklayan kayıttır. Taşıyıcının cevap vereceği hesap ve adres şirketin gerçek iletişim bilgisine bağlanır. Yanlış şube veya başka taşıyıcıya gönderilmiş dilekçe, sözleşme muhatabına teslim edilmiş sayılmaz.
Bir yıllık taşıma süresi ve dava şartı arabuluculuk
TTK 855/1 bu taşıma düzenindeki diğer zararlar için bir yıllık zamanaşımını düzenler. Eşya taşımasında başlangıç m.855/2 uyarınca gönderilene teslim tarihidir. Örnekte eşya fiilen teslim edilmiştir; kayıp eşyanın teslim edilmesi gereken tarih başlangıcı kullanılmaz. Gerçek teslim tarihi süre dosyasına alınır. Taşıyıcının sonradan cevap verdiği gün, kendiliğinden yeni kanuni başlangıç diye yazılmaz.
TTK 855/4 gönderen veya gönderilenin bir yıl içinde TTK 18/3’e uygun istemiş olması şartıyla haklarını def’i olarak her zaman ileri sürebilmesini düzenler. Bu özel savunma koruması, para davası süresinin sınırsız uzadığı anlamına gelmez. Talebin yöntem ve ulaşma kayıtları saklanır. Zamanaşımı, def’i koruması ve ilk başvuru farklı işlemler olarak izlenir. Dilekçe gönderilmesiyle bütün sürelerin otomatik durduğu söylenmez.
Örnek ticari para talebidir. TTK 5/A kapsamındaki alacak ve tazminat davasından önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Taşıyıcıya gönderilen bu dilekçe arabuluculuk başvurusu yerine geçmez. İlk talep, varsa çözüm görüşmesi ve dava şartı süreci ayrı kayda alınır. Dava dilekçesi ve icra takip başvurusu bu Word belgesinin adı değiştirilerek yapılmış sayılmaz. Sonraki işlem gerçek dosya üzerinden hazırlanır.
Sonraki ödemelerle talep hesabı güncellenir
Taşıyıcı veya alıcı daha sonra ödeme yaparsa hangi gönderiye ve kaleme ait olduğu belirtilir. Kalan zarar tablosu yeniden hesaplanır. Önceki talep tutarı değiştirilmeden aynı bedelin ikinci kez tahsili istenmez. Kısmi çözümün kapsamı ve gerçek ödeme tarihleri saklanır. İmzalanacak kabul veya ödeme belgesi, diğer bağımsız konulara gereksiz genel ibra vermeyecek şekilde gerçek talep kapsamıyla karşılaştırılır.
TTK 872 ilk şirkete başvuru için bütün olaylarda uygulanacak yedi, on beş veya otuz günlük sabit cevap süresi düzenlemez. Dilekçeye böyle bir kanuni süre eklenmez. Son nüsha, ekler, gerçek teslim ve taşıyıcının cevabı birlikte saklanır. Talep dosyası net zarar, gerçek muhatap ve tarih kaydıyla tamamlanır. Başvurunun hazırlanmış olması bedelin fiilen ödendiği anlamına gelmez.
TTK 18/3 kapsamındaki tacirler arası ihtar ve ihbarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemiyle yapılır. TTK 855/4’teki istem koruması için bu yöntem kaydı ayrıca gözetilir. Sıradan e-posta, güvenli elektronik imzalı KEP işlemiyle aynı ad altında gösterilmez. Son imzalı metnin hangi eklerle hangi muhataba ulaştığı belgelenir. Hazırlanmış Word dosyası, seçilen yöntemdeki gerçek gönderim işleminin yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Tahsilsiz ödemeli teslim talebi hangi maddeye dayanır?
TTK 872/3’e dayanır. Teslim bedeli alınmadan teslimin doğurduğu zarar gönderence taşıyıcıdan istenir.
Taşıyıcının kusuru ispatlanmak zorunda mıdır?
TTK 872/3 kusur bulunmasa bile sorumluluk düzenler. Ödemeli teslim şartı, tahsilsiz teslim ve zarar gerçek kayıtla gösterilir.
Taşıma senedinde ödeme kaydı hangi hükümdedir?
TTK 857/1-l teslimde ödeme kaydını ve ödenecek tutarı taşıma senedinin içeriğinde düzenler.
Satış faturası tek başına ödemeli teslim talimatı mıdır?
Her fatura taşıyıcıya kabul edilmiş tahsil şartı verilmiş olduğunu göstermez. Gerçek sözleşme ve son talimat belirlenir.
Teslim imzası bedelin tahsil edildiğini de gösterir mi?
Teslim ve ödeme ayrı kayıtlardır. Gerçek tahsilat işlemi, makbuz ve banka bilgileri ayrıca kontrol edilir.
Gönderen sonradan mal bedelini almışsa ne olur?
Gerçek sonraki tahsilat kalan zarar hesabından düşülür. Aynı bedel iki kez istenmez.
Sorumluluk taşıma ücretiyle mi sınırlıdır?
TTK 872/3 eşyanın tesliminde ödenmesi gereken tutar sınırını düzenler. Taşıma ücreti ayrı kalemdir.
Tahsil edilmiş bedelin geç aktarılması bu örnek midir?
Hayır. Bu örnek bedel alınmadan teslim içindir. Tahsil edilmiş bedelin statüsü m.872/2 kapsamında ayrıca incelenir.
Ticari para davasından önce arabuluculuk var mıdır?
TTK 5/A kapsamındaki alacak ve tazminat davasında arabulucuya başvuru dava şartıdır. İlk mektup onun yerine geçmez.
Bu örnek CMR uluslararası taşıması için midir?
Hayır. Türkiye içi kara yolu eşya taşımasındaki TTK başvurusudur. CMR taşıması kendi hükümleriyle değerlendirilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili site içerikleri
Dayanak Mevzuat Bilgi Sistemi Türk Ticaret Kanunu m.872/1 ve 3’tür. Taşıma senedi m.856–857, sorumluluk şartı m.854, süre m.855 ve ticari dava aşaması m.5/A birlikte okunur. Metin İstanbul Büyükşehir Belediyesi TTK PDF’sinde incelenir. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı arabuluculuk için resmî erişim yoludur.
Genel düzen için ödemeli teslim sorumluluğu rehberi; belge içeriği için taşıma senedindeki bilgiler; talep dosyası için ticari alacak incelemesi okunabilir. Bu yazı somut tahsilsiz teslim sonrası net bedel başvurusudur.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: Mersin’deki fizikî ofiste ve Türkiye genelindeki ticari taşıma dosyalarında son tahsil talimatı, gerçek teslim, sonraki ödemeler ve net zarar birlikte incelenir. İlk başvuru sözleşmedeki taşıyıcıya ve doğru gönderiye yöneltilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
