Uluslararası Satışta Erken Belge Düzeltme Bildirimi

Erken verilen satış belgesinin düzeltme bildirimi ne işe yarar?

Satıcı bir mal belgesini sözleşmede kararlaştırılan zamandan önce vermiş ve bu belgede uygunsuzluk bulunmuşsa, düzeltmenin hangi belgeyi kapsadığı açıkça gösterilmelidir. Yeni dosya gönderilmesi tek başına önceki kaydı, hatanın niteliğini ve düzeltmenin kapsamını açıklamaz. Bu bildirim, eski belgeyle yeni belgeyi aynı sözleşmeye bağlar ve yapılan değişikliği alıcıya somut bilgilerle iletir.

Örneğin konusu satıcının sözleşmedeki belge verme yükümlülüğüdür. Gümrük idaresine, bankaya veya taşıyıcıya yapılan ayrı düzeltme işlemlerinin ortak formu değildir. Böyle bir üçüncü kişi işlemi gerekli olduğunda kendi düzeni ayrıca uygulanmalıdır. Satıcı ile alıcı arasındaki bildirimin yapılması, başka kurumda tutulan belgenin kendiliğinden değiştiğini göstermez.

CISG m.34, her düzeltme için bu başlıkta yazılı bir bildirim formunu zorunlu tutmaz. Buradaki metin, düzeltmeyi izlenebilir biçimde açıklayan pratik işlem belgesidir. Bildirimin hazırlanması ile belgenin gerçekten düzeltilip sözleşmeye uygun biçimde verilmesi farklı aşamalardır. Yapılmamış düzeltme tamamlanmış gibi anlatılmamalıdır.

Genel çerçeve için CISG m.34 belge teslimi ve erken düzeltme rehberini inceleyebilirsiniz. Aşağıdaki örnek, satıcının eski ve yeni belgeyi karşılaştırarak gerçekleşen düzeltmeyi alıcıya bildirmesini sağlar.

CISG m.34’ün zaman, yer ve biçim koşulları

M.34, satıcı mallara ilişkin belgeleri vermekle yükümlüyse bunların sözleşmenin istediği zaman, yer ve biçimde verilmesini düzenler. Önce hangi belgenin satıcının yükümlülüğünde olduğu belirlenmelidir. Her uluslararası satışın aynı belge setini zorunlu kıldığı söylenmez. Talebin dayanağı, sözleşmedeki gerçek belge borcu ve o belgenin teslim koşullarıdır.

Erken teslim edilmiş belgelerde düzeltme hakkı, kararlaştırılan teslim zamanına kadardır. Bu nedenle ilk verilme zamanı ile sözleşmedeki belge teslim zamanı ayrı yazılmalıdır. Satıcı, belirlenen zaman geçtikten sonra yalnızca aynı madde başlığını kullanarak erken düzeltme yolunun koşullarının devam ettiğini ileri sürmemelidir. İşlem hangi aşamada yapılıyorsa hukuki değerlendirme ona göre kurulmalıdır.

Belgeyi düzeltme süresi, fiziksel malın teslim tarihiyle her dosyada aynı değildir. Sözleşmede mal, fatura, sertifika veya başka belge için ayrı zamanlar bulunabilir. Bildirim, doğrudan düzeltilecek belgenin kararlaştırılmış zamanına bağlanmalıdır. Sözleşmede belirlenmiş yer ve biçim de korunmalıdır. Başka adrese gönderilen veya gereken asıl yerine sıradan kopya verilen belge, sırf metni düzeldiği için bütün ifa koşullarını karşılamış sayılmaz.

Birincil maddeyi Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisi’ndeki CISG metninden okuyabilirsiniz. M.34 PDF’nin sekizinci sayfasında yer alır. Hükmün son cümlesi alıcının tazminat hakkını açıkça korur; bu nedenle düzeltme bildiriminin bütün zarar haklarını ortadan kaldırdığı yazılmamalıdır.

Eski ve yeni belge nasıl karşılaştırılmalı?

İlk belgenin adı, tarihi, numarası, sürümü, nüsha niteliği ve gerçekten verildiği kayıt ayrı belirlenmelidir. Yeni belgenin aynı alanları ikinci çizelgede gösterilir. Yeni sürüm numarası bulunmuyorsa başvurucunun iç çalışma numarası bu niteliğiyle yazılır. Belgenin düzenleyen kurum tarafından verilmiş resmî numarası varmış gibi sahte bir kayıt oluşturulmaz.

Hatanın bulunduğu alan ile yeni doğru bilgi açıkça karşılaştırılmalıdır. Sadece “belge yenilenmiştir” cümlesi, hangi uygunsuzluğun giderildiğini açıklamaz. Düzeltme birden fazla alanı kapsıyorsa her alan ayrı gösterilmelidir. Değişmeyen başka bilgiler de son kontrolde sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır. Bir hatanın giderilmesi, yeni belgede başka hata bulunmadığı sonucunu kendiliğinden oluşturmaz.

Belgeyi düzenleyen kişi veya kurum ile bildirimi gönderen satıcı farklı sıfatlardır. Düzeltmenin hangi gerçek işlem üzerinden yapıldığı belirtilmelidir. Satıcının kendi açıklama yazısı, üçüncü kişi tarafından düzenlenen asıl belgenin değiştirilmiş nüshası gibi sunulmaz. Bildirimdeki dayanak, gerçekten alınan veya hazırlanan düzeltilmiş belge olmalıdır. Eski belgenin kaydı sessizce ortadan kaldırılmamalıdır.

Yeni belge, diğer satış belgeleriyle de tutarlı olmalıdır. Ürün, miktar, taraf veya sevkiyat bilgisi farklı kayıtlarda değişik yazılıyorsa bu farkın nedeni belirlenmelidir. Tek bir dosya üzerindeki düzeltme, bütün belge setinin otomatik güncellendiği açıklamasına dönüştürülmez. Her değişikliğin ilgili set içindeki bağlantısı gösterilmelidir. Alıcı hangi belgenin hangi sürümünü kullanacağını anlayabilmelidir.

Makul olmayan güçlük ve gider sınırı nasıl incelenir?

M.34’teki düzeltme hakkı sınırsız değildir. Hakkın kullanılması alıcıya makul olmayan güçlük veya gider yaratmamalıdır. Antlaşma bu değerlendirme için tek parasal tutar ya da sabit işlem sayısı belirlemez. Düzeltmenin sözleşmedeki belge işlevine, alıcının gerçek işlem aşamasına ve gereken adımlara etkisi değerlendirilmelidir. Sadece son tarihten önce olunduğunun söylenmesi bu sınırı ortadan kaldırmaz.

Alıcının zaten başlattığı bir işlem varsa düzeltmenin o işleme etkisi gerçek kayıtlardan incelenir. Yapılmamış işlem için oluşmuş masraf yazılmaz. Kesinleşmiş gider ile alınmış teklif ayrı gösterilir. Bildirimde satıcının seçtiği düzeltme yönteminin yüklediği işler açık olmalı; alıcının bütün çalışma akışı hakkında bilgi yokken hiçbir güçlük doğmadığı kesin olarak ileri sürülmemelidir.

Yeni belge verilmesi nedeniyle alıcıdan istenen ek adımlar somut anlatılmalıdır. Hangi belgenin nerede kullanılacağı ve önceki sürümün nasıl ele alınacağı gerçek işlem düzeniyle belirlenir. Satıcı, üçüncü kurumun kayıtlarını değiştirme yetkisi varmış gibi emir yazmamalıdır. Kurum işlemi varsa gerçekleşen başvuru ve sonucu kendi kaydıyla gösterilmelidir. Bildirim, bu sürecin tamamlandığını ancak gerçek dayanak varsa açıklamalıdır.

Tazminat hakkının korunması neden bildirime yazılır?

M.34, alıcının CISG uyarınca tazminat isteme hakkını korur. Başarılı düzeltme, gerçekten doğmuş zararların bütün koşullarını ortadan kaldıran genel ibra değildir. Bununla birlikte tazminatın kendi şartları ayrıca değerlendirilir. Düzeltme bildirimi, alıcının ileri sürebileceği her giderin kayıtsız kabulü anlamına da gelmez. Belge düzeltmesi ile zarar hesabı ayrı işlem başlıklarıdır.

Satıcı, alıcının yeni belgeyi aldığına dair teyit isteyebilir. Bu teyit, tek başına bütün sözleşme haklarından vazgeçme olarak anlatılmamalıdır. Bildirimde böyle bir koşul aranıyorsa işlem konusu değişir ve ayrıca incelenmelidir. Buradaki form yalnız gerçek belge düzeltmesini açıklamaktadır. Düzeltmenin kaydı ile ayrı zarar veya sulh anlaşmasının metni birbirine karıştırılmaz.

Erken belge düzeltme bildirim dilekçesi örneği

Form gerçek düzeltme bilgileriyle tamamlanmalıdır. İlk belgenin sözleşmedeki zamandan önce verildiği ve düzeltmenin belirlenen zamana kadar yapıldığı kayıtlardan doğrulanmalıdır. Düzeltilmemiş belge yeni sürüm olarak eklenmez. Alıcıya yüklenen işlem ve giderlerin m.34 sınırı bakımından değerlendirmesi dosyada yapılmalıdır.

Bildirim ile belgenin gerçek teslimi nasıl ayrılır?

Bildirim bir iletişim kaydıdır. Sözleşmede belirli asıl nüsha veya başka teslim biçimi öngörülüyorsa o edimin gerçekleşmesi ayrıca doğrulanmalıdır. Bir e-postaya açıklama eklenmesi, sözleşmenin istediği bütün belge teslim koşullarının karşılandığı sonucu değildir. Gönderilen dosyanın niteliği ve sözleşmedeki biçim birbirine uygun tutulmalıdır. Teslim kaydı bu somut edime bağlanmalıdır.

Kurye kullanılmışsa gönderim kaydı ile teslim kaydı ayrı tutulmalıdır. Zarfın içindeki belge seti, takip numarasıyla ilişkilendirilmelidir. Sadece bir gönderi numarası, hangi belgenin o gönderide yer aldığını tek başına açıklamayabilir. Elektronik kanalda ise gerçekten paylaşılan sürüm ve erişim kayıtları korunmalıdır. Bağlantının daha sonra değişmesi, önceki belgeyi geriye dönük değiştiren kayıt gibi sunulmamalıdır.

Alıcının teslim teyidinde farklı bir belge adı veya sürüm varsa fark açıklığa kavuşturulmalıdır. Satıcının kendi listesiyle gelen teyit uyumsuz olduğunda işlem tamamlandı diye dosya kapatılmaz. Yeni belgenin bütün sayfaları ve ekleri okunabilir olmalıdır. Eksik sayfa veya karışmış ek gerçek teslim kapsamını etkiler; sadece dosya adının doğru olması bu sorunu gidermez.

Üçüncü kurumun belge kaydı nasıl ele alınır?

Belge başka kurum tarafından düzenlenmişse gerçekleşen düzeltme o kurumun gerçek kaydıyla açıklanmalıdır. Satıcının bildirim formu, kurumun kendi usulünü veya yetkili düzenleme işlemini değiştirmez. Başvurunun yapıldığı ile sonucu alındığı zaman ayrı kaydedilir. Henüz onaylanmamış başvuru, kesinleşmiş yeni belge gibi sunulmamalıdır. Ekteki yeni belgenin gerçek düzenleyen bilgisi doğru gösterilmelidir.

Bankacılık, taşıma ve gümrük ilişkisinin her biri kendi işlem düzenine sahiptir. M.34 satıcı ile alıcı arasındaki belge borcunu ele alır. Bu maddeye dayanan bildirim, bütün üçüncü kişilerin yeni belgeyi hiçbir inceleme yapmadan kabul ettiği açıklaması değildir. Dosyada başka kabul veya kayıt işlemi gerekiyorsa gerçek sonuçları ayrı tutulmalıdır. Satıcının kendi bilgisiyle doğrulanmamış kabul iddiası yazılmaz.

İlk belgenin hangi aşamada kullanıldığı biliniyorsa bu kayıt korunmalıdır. Düzeltmeden sonra eski belge silinirse önceki işlem ve olası zarar bağlantısı izlenemez hale gelir. Yeni sürümün hangi alanı düzelttiği açıklanırken eski sürümün gerçek verilme ve kullanım bilgileri de dosyada kalmalıdır. Arşiv düzeni, geçmiş olayların yeni sürüm üzerinden yeniden kurgulanmasını önler.

Son kontrol ve ayrı işlem sınırları

Kontrolde sözleşmedeki belge adı, zaman, yer ve biçim yeni belge ve gerçekleşen teslim kaydıyla karşılaştırılmalıdır. Kararlaştırılmış zaman geçmişse erken düzeltme kapsamına ilişkin hukuki değerlendirme yeniden yapılmalıdır. Bildirimde yalnız bir belge düzeltilmişse bütün satış edimlerinin eksiksiz yerine getirildiği gibi geniş sonuç yazılmaz. Her edim kendi gerçek kayıtlarıyla gösterilmelidir.

Fiziksel mallardaki uygunsuzluk ve erken mal teslimindeki giderme işlemi farklı hükümlere tabidir. Buradaki form, belgenin düzeltilmesini açıklar. Ürünün onarıldığı, eksik miktarın tamamlandığı veya farklı mal verildiği olaylar aynı belge bildiriminin gerçekleşmiş işlemi gibi eklenmemelidir. Belge ile mal ayrımının korunması, satıcının yaptığı düzeltmenin kapsamını doğru belirler.

Alıcının bildirdiği gider veya zarar varsa ilgili belge, olay zamanı ve düzeltmeyle bağlantısı ayrı hesaplanmalıdır. Düzeltmenin tamamlandığı bilgisi bu incelemeyi kapatmaz. Buna karşılık dosyada gerçek zarar kaydı yokken belirli tutar varsayılmaz. Bildirimin son hali, ekleri ve sonraki cevaplar aynı satış referansıyla tutulmalıdır. Çalışma taslağı ile karşı tarafa gönderilen metin karışmamalıdır.

CMR kapsamındaki karayolu taşımasında düzeltilen belgenin taşıyıcıya sağlanması ayrıca izlenmelidir. Bu aşama için CMR gümrük belgesi teslim ve bilgi bildirim dilekçesi belge akışını düzenler. Satıcı ile alıcı arasındaki yeni sürüm açıklaması, taşıyıcıya gerçekte hangi belgenin verildiğini tek başına göstermez. İlgili sevkiyat ve belge referansları iki dosyada aynı gerçek işlemle ilişkilendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Satıcı her belgeyi m.34’e dayanarak vermek zorunda mı?

Önce ilgili belgeyi verme yükümlülüğü belirlenmelidir. M.34, satıcının vermekle yükümlü olduğu mal belgelerinin zaman, yer, biçim ve erken düzeltme koşullarını düzenler.

Erken belge düzeltmesi hangi zamana kadar yapılır?

M.34, belgenin kararlaştırılmış teslim zamanına kadar düzeltme hakkını düzenler. Belgenin ilk verilme zamanı ve sözleşmedeki zaman gerçek kayıtla ayrı gösterilmelidir.

Mal teslim tarihi ile belge teslim tarihi aynı mıdır?

Her dosyada aynı değildir. Sözleşmede farklı tarihler bulunuyorsa ilgili belgenin kendi teslim zamanı esas alınmalıdır. Genel sevk tarihi doğrudan bütün belge borçlarının tarihi sayılmaz.

Düzeltme alıcıya sınırsız gider yükleyebilir mi?

Hayır. M.34, alıcıya makul olmayan güçlük veya gider yaratmama koşulunu koyar. Değerlendirme gerçek işlem etkilerine dayanmalıdır; tek sabit parasal eşik yazılmaz.

Yeni belge alınırsa alıcının tazminat hakkı biter mi?

M.34 bu hakkı açıkça korur. Belge düzeltmesi tek başına genel ibra değildir. Tazminatın kendi koşulları ve gerçek zarar kayıtları ayrıca değerlendirilir.

Bu başlıkta yazılı bildirim m.34’te zorunlu mu?

Madde bu adla özel form zorunluluğu koymaz. Örnek, yapılan düzeltmeyi ve yeni belgeyi izlenebilir biçimde bildiren pratik işlem metnidir.

PDF açıklaması sözleşmede istenen asıl belgenin yerini tutar mı?

Sözleşmedeki biçim koşulu kontrol edilmelidir. Açıklama gönderilmesi, istenen asıl veya belirli biçimde belgenin verilmesini kendiliğinden tamamlamaz.

Başka kurumun belgesi bu yazıyla değişir mi?

Bu bildirim kurumun kendi belge düzenleme veya düzeltme işleminin yerine geçmez. Gerçek düzeltme kaydı ve düzenleyen bilgisi ayrıca gösterilmelidir.

Eski belge sürümü dosyadan silinmeli mi?

Gerçek önceki teslim ve kullanım kaydı korunmalıdır. Yeni sürümün ilişkisi açıklanır. Geçmiş olaylar yeni belge tarihinde gerçekleşmiş gibi yeniden yazılmamalıdır.

Mersin dışındaki satış dosyaları için çalışma yapılabilir mi?

Türkiye genelindeki uluslararası satış dosyaları Mersin’deki ofis üzerinden değerlendirilir. Sözleşmedeki belge borcu ve gerçek teslim kayıtları dosya bazında incelenir.

Mersin’de CISG belge düzeltme bildirimi hazırlığı

Erken belge düzeltme bildirimi, gerçek belge değişikliğini sözleşmedeki zaman, yer ve biçimle ilişkilendirmelidir. Hukuki hazırlık için Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Fiziksel ofis Mersin’dedir; Türkiye genelindeki uluslararası satış dosyaları bu ofisten değerlendirilir.