Hayat Sigortasından Ayrılma ve İştira Değeri Talep Dilekçesi | TTK 1500
Hayat sigortasından ayrılma ve iştira değeri talep dilekçesi, TTK 1500 kapsamında gerekli süre ve prim şartını yerine getiren sigorta ettirenin sözleşmeyi sona erdirerek ayrılması ve talep anındaki aktüeryal ayrılma değerini istemesidir. Sözleşme en az bir yıldan beri yürürlükte bulunmalı ve bir yıllık prim ödenmiş olmalıdır. Bunlar iki ayrı şarttır. Ayrılma değeri, ödenmiş primlerin toplamının veya poliçedeki vade bedelinin doğrudan iadesi olarak hesaplanmaz.
Örnek, kendi yaşamı üzerine birikim özelliği taşıyan bireysel yaşama teminatlı hayat poliçesi yaptırmış yetişkin kişinin ilk ayrılma talebidir. Kişi hem sigorta ettiren hem sigortalıdır. Poliçe vadesi gelmemiştir; iki kanuni şart yerine getirilmiştir. Sağlıklı olduğunun ispatına ilişkin gerçek belgeler dosyadadır. Poliçe krediye veya grup sigortasına bağlı değildir. Ayrılma değeri üzerinde üçüncü kişi hakkı, temlik, rehin, haciz ve ödünç borcu bulunmadığı ilgili kayıtlarla doğrulanmıştır. İstem doğrudan poliçenin tarafı sigorta şirketine yöneltilir.
TTK 1500 süre ve prim şartından sonra ayrılmayı düzenler
TTK 1500/1, en az bir yıldan beri yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş sigorta sözleşmelerinde sigorta ettirenin istediği zaman sözleşmeyi sona erdirerek sigortadan ayrılabileceğini düzenler. Ayrılma değeri, ayrılmanın istendiği andaki genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun hesaplanan değerdir. İlk başvuru bu iki sonucu birlikte açıklar: belirli sözleşmeden ayrılma iradesi ve bu işlem için doğru tarihte hesaplanacak değerin ödenmesi. Sadece bilgi istemi ile kesin ayrılma bildirimi farklı metinlerdir.
TTK 1500/2 yaşama ihtimaline karşı yapılmış sigortalarda ayrılma değerini istemek için sigortalının sağlıklı olduğunu ispat etmesini ayrıca arar. Bu yazı tam olarak o teminatı içerdiği için şart metinde korunur. SEDDK’nın yayımladığı Hayat Sigortası Genel Şartları m.16 da ayrılmayı, tarife teknik esaslarıyla aktüeryal hesabı ve yaşama ihtimalini içeren poliçelerde sağlık ispatını düzenler. Sigortalının yalnız hayatta bulunması sağlıklı olduğunun ispatıyla aynı beyan değildir.
TTK 1520/3, 1497 ilâ 1503. maddelerin sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemeyeceğini belirtir. Bu koruma TTK 1500’ü de kapsar. Poliçedeki süre ve işlem düzeni kanuni ayrılma hakkını daraltacak şekilde değerlendirilmez. Sadece özel şartta daha uzun bekleme yazıyor diye kanundaki bir yıl ve ödenmiş prim ölçütü gözden çıkarılmaz. Lehe sözleşme düzeninin gerçek kapsamı ayrı okunur; kanuni şart yokken bütün poliçelere aynı geri ödeme sonucu yüklenmez.
Yürürlükte geçen süre ile primin ödendiği dönem ayrılır
Poliçe başlangıcı, gerçek yürürlük durumu ve talep tarihi birlikte çıkarılır. Bir yıldan fazla önce hazırlanan teklif belgesi, sözleşmenin o tarihten beri gerçekten yürürlükte olduğunu tek başına göstermez. Sona ermiş veya henüz başlamamış sözleşme aktif gibi yazılmaz. İlgili poliçe, zeyiller ve sigortacının kayıtları karşılaştırılır. Bu örnekte sözleşme bir yıldan uzun süredir halen yürürlüktedir. Sırf aynı şirkette başka poliçeler de bulunduğu için onların süreleri ilgili sözleşmeye eklenmez.
Bir yıllık primin ödendiği, prim planı ve fiilî ödemelerle doğrulanır. Aylık ödeme düzeninde taksitlerin ait olduğu dönem gösterilir; yalnız on iki banka hareketi sayılmaz. Mükerrer havale, iptal edilmiş tahsilat veya başka poliçe primi ayrı tutulur. Dekont tarihi ile primin hangi döneme sayıldığı farklı bilgiler olabilir. Prim planındaki yıllık tutar ve sigortacının kabul ettiği ödeme kaydı karşılaştırılır. Ödenmemiş taksit, yapılmış ödeme gibi dilekçe toplamına katılmaz.
Sözleşmenin bir yıl boyunca yürürlükte olması, bir yıllık primin mutlaka ödendiğini göstermez. Bir yıllık tutarın peşin ödenmesi de sözleşmenin kurulmasının hemen ardından bir yıllık yürürlük süresini tamamlamaz. Kanun iki koşulu birlikte arar. Örnekte her ikisi ayrı belgeyle karşılanmıştır. Daha kısa süreli dosyada bu cümleler korunup süre gerçekleşmiş gibi başvuru yapılmaz; mevcut hukuki seçenekler gerçek tarih ve sözleşmeye göre ayrıca değerlendirilir.
Yaşama ihtimaline ilişkin sağlık ispatı gerçek belgeyle yapılır
Yaşama teminatında TTK 1500/2’nin sağlık şartı başvuruya ayrıca işlenir. Bu örnekte sigortalı başvuranın kendisidir ve sağlık durumunun ispatına ilişkin güncel gerçek belgeler sunulmaktadır. Başkasının raporu veya geçmişte poliçe kuruluşu için verilen beyan bugünkü durumu kendiliğinden gösteren belge kabul edilmez. Raporun gerçek tarihi, ilgili kişi ve açıkladığı durum belirlenir. Dilekçe, raporda olmayan tıbbi sonuçları kişinin kendi ifadesiyle rapora eklemez.
TTK 1500/2 tek tip hastane, uzmanlık alanı veya her dosyada aynı tetkik listesini saymaz. Yazıda bulunmayan kanuni bir sağlık kurulu biçimi icat edilmez. Sigortacının ilgili dosyada hangi ispat belgesini değerlendirdiği açık tutulur. Eksik görülen belgeye ilişkin bildirim gerçek kaydıyla saklanır. Gerekli bilgi, poliçe ve bu işlemle ilişkili sağlık durumu kapsamında sunulur; ilgisiz kişilerin tüm tıbbi arşivi ek yapılmaz. Sağlık verileri gerçek başvuru kanalına gönderilir.
Sağlık durumunun ispatı, yalnız ayrılma tutarının ne kadar olduğuna ilişkin hesap belgesinden farklıdır. Teknik değer hesaplanmış olsa da bu yaşama teminatlı dosyanın sağlık koşulu yok sayılmaz. Buna karşılık sağlık belgesi sunulmuş olması şirketin hesapladığı her rakamın doğru olduğunu göstermez. Kişi ve sağlık ispatı ile tutar hesabı iki ayrı kontrol olarak tutulur. Başvuran gerçekleşmiş sağlık bilgisini saklayarak veya görülmemiş rapora dayanarak kesin olumlu beyan yazmaz.
İştira değeri toplam prim, vade bedeli ve tahmini kazanç değildir
TTK 1500/1 hesabın ayrılmanın istendiği anda genel kabul görmüş aktüerya kurallarına göre yapılmasını ister. Hayat Sigortası Genel Şartları m.16/1 tarife teknik esasları bağlantısını da açıklar. Bu nedenle poliçenin toplam ölüm veya yaşam bedeli doğrudan iştira tutarı diye yazılmaz. Gelecek vade için gösterilmiş öngörü ile bugün ayrılmanın değeri farklıdır. Geçmiş prim ödemesi, birikim kaydı ve kullanılan teknik esaslar ilgili tarihte karşılaştırılır.
Sigortacıdan istem tarihini, uygulanan tarife teknik esaslarını, ayrılma değerini ve net ödeme tutarını açık gösteren hesap açıklaması istenir. Belirli bir masraf veya mahsup uygulanmışsa hukuki ve sözleşmesel dayanağı ayrı belirtilmelidir. Bu istem bütün kesintilerin her koşulda yasak olduğu iddiası değildir. Dayanağı ve hesabı görülmemiş kalemin kabulü de değildir. Toplam primden gelişigüzel bir oran düşülerek bütün şirketler için aynı tutar bulunacağı söylenmez.
Başvuranın ödeme çizelgesi hesap kontrolünün girdisidir; aktüer tarafından hazırlanmış kesin iştira hesabı diye sunulmaz. Sigortacı hesabında kullanılan tarih ve prim kayıtları gerçek belgelerle eşleştirilir. Poliçenin sonradan değiştirilmiş bedeli veya prim planı varsa ilgili zeyil hesaba etkisiyle gösterilir. Önceden hazırlanmış satış tablosu bugünkü kesin nakit ödeme garantisi kabul edilmez. Bu örnekte rakam henüz sigortacı tarafından hesaplanmadığı için bilinmeyen tutar uydurulmadan değer hesabı ve ödeme istenir.
| Belge veya tutar | Gösterdiği husus | Hesaptaki sınır |
|---|---|---|
| Prim planı ve dekontlar | Bir yıllık prim ve fiilî ödeme | Her havale aynı poliçeye ait sayılmaz |
| Yaşam teminatı vade bedeli | Poliçenin vade taahhüdü | Bugünkü iştira tutarı değildir |
| Ayrılma tarihi hesabı | TTK 1500 teknik değeri | Geçmiş satış tahminiyle eşitlenmez |
| Net ödeme açıklaması | Hesap ve varsa gerçek mahsup | Gerekçesiz toplu rakamla yetinilmez |
Ayrılma hakkını kullanan kişi ve bedel üzerinde hak ayrı kontrol edilir
TTK 1500/1 hakkı sigorta ettirene tanır. Bu örnekte başvuran sözleşmenin tarafı ve sigortalıdır; primi ödeyen başka kişi adına hakkı kullanıyor gibi yazılmaz. Poliçe numarası, taraf adı ve ilgili sıfat açık belirtilir. Grup sertifikasıyla sigortalı olan kişinin sözleşmenin sigorta ettireni olduğu varsayılmaz. Krediye bağlı poliçenin banka ve dain-i mürtehin düzeni de bu bağımsız bireysel dosyaya aktarılmaz. İlgili poliçenin kendi taraf ve hak kayıtları okunur.
TTK 1493/6 lehtarın değiştirilemeyeceği durumlarda ayrılma veya ödünç alma hakkı kullanılırsa ödenecek tutar üzerinde lehtarın hak sahibi olduğunu düzenler. Bu nedenle bütün poliçelerde ödeme başvuranın hesabına kesin yapılır şeklinde genelleme kurulmaz. Örnekte ayrılma değeri üzerinde üçüncü kişinin böyle bir hakkı veya başka hak kaydı bulunmadığı doğrulanmıştır. Hak sahibi, temlik, rehin, haciz ve mevcut ödünç kayıtları ödeme öncesi kontrol edilir; başka hak saklanarak serbest ödeme istenmez.
Yaşama teminatlı hayat sigortasından ayrılma dilekçesi örneği
Hayat sigortası iştira ve ayrılma değeri talebini Word olarak indir. Örnek kendi yaşamı üzerine bağımsız bireysel poliçe yaptıran kişi içindir. Süre, prim, sağlık ispatı ve hak kayıtları gerçek belgelerle tamamlanır. Son hazırlık sayfası gönderilmez.
[POLİÇENİN TARAFI SİGORTA ŞİRKETİNİN TAM UNVANINA]
Sigorta ettiren ve sigortalı: [Ad soyad, kimlik, adres ve iletişim]
Poliçe: [Numara, gerçek başlangıç ve planlanan bitiş]
Teminat: [Yaşama teminatı ve gerçek poliçe kaydı]
Konu: TTK 1500 kapsamında sözleşmeden ayrılma ve istem anındaki ayrılma değerinin hesaplanarak ödenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Belirtilen bağımsız bireysel hayat sigortasının sigorta ettireni ve sigortalısıyım. Poliçe kendi yaşamım üzerine yaşama ihtimaline karşı teminat içermektedir. Vadesi henüz gelmemiş bu sözleşme en az bir yıldan beri yürürlüktedir.
2. Bir yıllık prim borcu yerine getirilmiştir. Gerçek ödeme tarihleri, tutarları ve ilgili dönemler ek prim çizelgesi ile dekontlarda gösterilmiştir. Başka poliçenin primi veya ödenmemiş taksit bu kayda eklenmemiştir.
3. TTK 1500/2 kapsamındaki sağlıklı olduğumun ispatına ilişkin [gerçek tarih ve belge] ekte sunulmuştur. Belge benim ilgili sağlık durumuma ilişkindir; görülmemiş veya başka kişiye ait rapor hakkında beyan vermiyorum.
4. TTK 1500/1 uyarınca bu sözleşmeyi sona erdirerek sigortadan ayrılma hakkımı kullanıyorum. İstemim yalnız hesabın önceden bildirilmesi değildir. Ayrılma irademin ve size ulaşan istem tarihinin ilgili poliçe kaydına işlenmesini istiyorum.
5. Ayrılmanın istendiği andaki genel kabul görmüş aktüerya kuralları ve ilgili tarife teknik esasları uyarınca değerin hesaplanmasını talep ediyorum. Kullanılan tarih, prim kayıtları, teknik hesap ve varsa mahsup dayanağının net tutarla birlikte açıklanmasını istiyorum.
6. İlgili hak kayıtları incelenmiş; bu örnek dosyada ayrılma değeri üzerinde üçüncü kişi hakkı, temlik, rehin, haciz veya ödünç borcu bulunmadığı doğrulanmıştır. Hak ettiğim ayrılma değerinin kendi [hesap/IBAN] hesabıma ödenmesini; sona erme kaydı ve ödeme hesabının tarafıma bildirilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ DAYANAK: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1500/1 ve 2, m.1520/3; Hayat Sigortası Genel Şartları m.16.
SONUÇ VE TALEP: TTK 1500 kapsamında ayrılma bildirimin işleme alınmasını; istem anına göre ayrılma değerinin hesaplanıp dayanaklarıyla açıklanmasını; hak ettiğim tutarın belirtilen kendi hesabıma ödenmesini ve gerçek sözleşme sona erme/ödeme kayıtlarının tarafıma bildirilmesini talep ederim.
EKLER: 1. Poliçe ve ilgili zeyiller. 2. Bir yıllık prim planı ve fiilî ödeme dekontları. 3. Yürürlük ve süre çizelgesi. 4. İlgili gerçek sağlık ispatı belgeleri. 5. Hak ve ödeme hesabı kayıtları. 6. Varsa temsil belgesi.
[Gerçek tarih]
[Sigorta ettirenin/temsilcinin adı ve imzası]
Ayrılma iradesi yalnız hesap sorgusundan farklıdır
Başvuran gerçekten ayrılmayı istemeden önce yalnız güncel değer öğrenmek istiyorsa bu Word metnini kesin ayrılma bildirimi olarak göndermez. Örnek sözleşmeyi sona erdirme iradesi taşır. İştira hesabını soran eski mesaj ile bugünkü ayrılma istemi ayrı kaydedilir. TTK 1500’deki istem anı hesabı için başvurunun gerçek içeriği ve sigortacıya ulaşma kaydı korunur. Sonradan hazırlanmış dilekçe geçmiş tarihe gönderilmiş gibi gösterilmez; satış temsilcisinin sözlü tahmini işlem tarihi kabul edilmez.
TTK 1416 sigorta ettirenin bildirimlerini sigortacıya veya sözleşmeye aracılık yapan acenteye yapmasını düzenler. Poliçenin tarafı şirketin tam unvanı ve gerçek başvuru kanalı kullanılır. İmzalı nüsha ile teslim, işlem numarası veya doğrulanabilir elektronik kayıt saklanır. Kanunda bulunmayan her iştira ödemesi beş iş gününde kesin tamamlanır cümlesi eklenmez. Kredi bağlantılı başka işlemin süresi bağımsız poliçeye taşınmaz. Sona erme ve ödeme tarihleri sigortacının gerçek işlem belgelerinde ayrıca izlenir.
Ödeme sonrasında teknik hesap ve poliçe kaydı yeniden okunur
Sigortacının cevabında hesap tarihi, ayrılma değeri, net tutar ve banka ödemesi karşılaştırılır. Bir prim ödemesi eksik sayılmışsa gerçek dekont ve dönemi gösterilir. Aynı ödeme daha önce hesaba alınmışsa ikinci kez eklenmez. Poliçe kaydında sona erme işlenip işlenmediği ayrıca okunur. Sadece dilekçe alındı mesajı sözleşmenin bütün kaydının güncellendiğini göstermez. Bankada görülen transfer de gerekçesiz hesap kalemlerini kendiliğinden doğrulamaz; tutar ve işlem açıklaması birlikte kontrol edilir.
Bu işlem TTK 1489 kapsamındaki yeni sözleşmeden cayma değildir. TTK 1501 ödünç almayı, 1502 ise belirli şartlarla prim ödenmesinden muaf sigortayı düzenler; onların sözleşmenin devamına ilişkin sonuçları iştira ayrılmasına karıştırılmaz. Bireysel emeklilikten ayrılma da başka ürünün işlemidir. İlk talep somut hayat poliçesi, gerçek süre, ödenmiş prim ve yaşama teminatına ilişkin sağlık ispatıyla sınırlı tutulur. Uyuşmazlık çıkarsa ret veya eksik hesap kendi gerekçesiyle ayrıca ele alınır.
Sık sorulan sorular
Hayat sigortası iştira talebinin dayanağı nedir?
TTK 1500, iki şart sağlandığında sigorta ettirenin ayrılmasını ve istem anına göre ayrılma değerinin hesabını düzenler.
Bir yıl geçmesi tek başına yeterli mi?
Hayır. Sözleşme en az bir yıldır yürürlükte bulunmalı ve bir yıllık prim ayrıca ödenmiş olmalıdır.
Yıllık primi peşin ödemek yürürlük süresini tamamlar mı?
Hayır. Bir yıllık prim ile en az bir yıllık yürürlük iki ayrı koşuldur.
Yaşama teminatında sağlık ispatı gerekir mi?
Evet. TTK 1500/2 ve Hayat Sigortası Genel Şartları 16/2 bu şartı düzenler.
İştira değeri ödenen tüm primlerin toplamı mı?
Doğrudan aynı tutar değildir. İstem anına göre aktüerya kuralları ve ilgili teknik esaslarla hesap yapılır.
Vade bedeli bugün kesin iştira ödemesi midir?
Hayır. Poliçedeki vade taahhüdü ile bugün ayrılmanın teknik değeri farklı hesap ve işlemlerdir.
Değiştirilemez lehtarın hakkı göz ardı edilir mi?
Hayır. TTK 1493/6 ayrılmada ödenecek tutar üzerindeki hakkı düzenler. Bu örnekte böyle üçüncü kişi hakkı yoktur.
Bu dilekçe yalnız fiyat veya hesap sorgusu mu?
Hayır. Metin kesin ayrılma iradesi içerir. Yalnız değer öğrenmek isteyen kişi bu bildirimi aynen göndermez.
Ayrılma talebi ödünç alma talebiyle aynı mı?
Hayır. TTK 1501 ödünç almayı ayrıca düzenler. Burada sözleşmeden ayrılma istenmektedir.
Word hazırlık sayfası sigortacıya gönderilir mi?
Hayır. Gerçek poliçe, süre, prim, sağlık ve hak kayıtları tamamlanır; hazırlık sayfası çıkarılır.
Resmî kaynaklar ve ilgili site yazıları
Temel dayanak Mevzuat Bilgi Sistemi Türk Ticaret Kanunu m.1500’dür. Metin İstanbul Büyükşehir Belediyesi TTK PDF’sinde bulunur. Aktüeryal hesap ve sağlık ispatı SEDDK genel şartlar sayfasındaki Hayat Sigortası Genel Şartları m.16’da da düzenlenir.
Farklı ilk dönem işlemi için bireysel hayat sigortasından cayma bildirimi; sözleşmeden ödünç için hayat sigortasından ödünç para talebi; ayrı kredi ilişkisi için krediye bağlı prim iadesi dilekçesi okunabilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: Mersin’deki fizikî ofiste ve Türkiye genelindeki hayat sigortası dosyalarında poliçe tarafları, gerçek yürürlük, ödenmiş primler, yaşama teminatının sağlık ispatı, aktüeryal hesap ve hak kayıtları birlikte incelenir. İlk iştira bildirimi TTK 1500 kapsamındaki ayrılma iradesiyle hazırlanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
