Uluslararası Satışta Patent İddiasını Satıcıya Bildirim Dilekçesi

Uluslararası satışta patent iddiasını satıcıya bildirim dilekçesi, alıcının elindeki ürün ile üçüncü kişinin ileri sürdüğü sınai mülkiyet talebini aynı işlem dosyasında buluşturur. Satıcıya sadece ürün sorunlu demek, patent iddiasının niteliğini açıklamaz. Hangi mal, hangi patent, hangi ülke ve hangi talep söz konusu olduğu gerçek belgelere göre gösterilir. Alıcı, satıcıyla yaptığı satış sözleşmesinden doğan haklarını takip ederken üçüncü kişinin patent talebine karşı yürütülecek savunmayı da ayrı dosyada izler.

Bu örnek özellikle patent iddiasına odaklanır. Malın mülkiyetinin üçüncü kişiye ait olduğu veya üzerinde rehin bulunduğu iddiaları CISG m.41 kapsamında farklıdır. Patent ve diğer fikrî mülkiyet iddiaları m.42’de özel olarak düzenlenmiştir. Aynı ürünün konu olması bu hukuki sebepleri eşitlemez. Bu nedenle patent bildirimini, genel mülkiyet uyuşmazlığı dilekçesinde yalnız hak adını değiştirerek hazırlamak yerine patent numarası, koruma ülkesi ve teknik iddia üzerinden ayrı metin kurulur.

Önce satış sözleşmesinde CISG uygulanması belirlenir

CISG, farklı devletlerde işyerleri bulunan taraflar arasındaki mal satışlarının düzenlenmesine ilişkin uluslararası sözleşmedir. Her sınır aşan işlemde otomatik olarak uygulanacağı söylenmez. Sözleşmenin kapsamı, tarafların işyerleri, uygulanacak hukuk ve CISG’in dışlanıp dışlanmadığı öncelikle incelenir. Patent lisans sözleşmesini, mal satış sözleşmesiyle aynı hukuki işlem gibi değerlendirmek doğru değildir. Bu bildirim örneği, CISG’in uygulandığı mal satışına göre hazırlanmıştır.

Tarafların isimleri, sipariş veya sözleşme numarası, teslim edilen malın seri numarası ve teslim tarihleri başvuruda kullanılır. Üçüncü kişi aynı alıcının başka ürünleri hakkında da talepte bulunmuşsa, bildirim hangi satıcının hangi mallarına ilişkindir, ayırt edilir. Yanlış ürünün veya başka sözleşmenin satıcısına bildirim gönderilmesi hedeflenen işlem dosyasını açıklamaz. Uygulama kapsamı için CISG m.1 ve uluslararası mal satışı rehberi tamamlayıcı kaynaktır.

CISG 42 bakımından bilgi ve ülke bağlantısı

CISG m.42/1, satıcının sözleşmenin kurulması sırasında bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı sınai veya diğer fikrî mülkiyet hak ve talepleri bakımından mal teslim yükümlülüğünü düzenler. Satıcının her ülkede sonradan ortaya çıkan bütün patent iddialarından sınırsız sorumlu olduğu sonucu bu hükümden çıkarılmaz. Bilgi ölçütü sözleşmenin kurulması anına bağlıdır. Sonradan gönderilen ihtarın tarihi ile sözleşme kurulurken satıcının bilgi durumu ayrı meselelerdir.

Ülke bağlantısı da ayrıca kurulmalıdır. Taraflar sözleşme kurulurken malların belirli bir devlette yeniden satılmasını veya başka şekilde kullanılmasını öngörmüşse, m.42/1-a o devlet hukukuna dayanan fikrî hak veya talebi esas alır. Diğer durumda m.42/1-b alıcının işyerinin bulunduğu devletin hukukuna bağlanır. Bu nedenle bildirime yalnız gönderim adresi eklemek yerine, tarafların sözleşme kurulurken hangi kullanım veya satış ülkesini öngördüğünü gösteren gerçek kayıtlar konur.

Patent hakkının varlığı, kapsamı ve ürünün onu ihlal edip etmediği ilgili fikrî mülkiyet hukukunda incelenir. CISG m.42 bu incelemenin yerine bir patent geçerlilik kararı vermez; satıcının satış ilişkisindeki yükümlülüğünü düzenler. Patent tescil numarası, hak sahibi ve ilgili ülke biliniyorsa bildirilir. Belge bu bilgileri içermiyorsa eksik bilgi gerçek haliyle aktarılır; bildirim metnini tamamlamak için patent numarası veya teknik sonuç uydurulmaz.

Alıcının bildiği iddia ve alıcı çiziminden doğan durum

CISG m.42/2-a, alıcının sözleşme kurulurken hakkı veya talebi bildiği ya da bilmemesinin mümkün olmadığı durumu satıcının bu yükümlülüğünün dışında tutar. Başvuru dosyasında bu nedenle alıcının ilk bilgi tarihi önemlidir. Alıcı ihtarı daha önce almışsa yeni öğrendim cümlesi kurulmaz. Bildirim hakkındaki süre değerlendirmesi ile sözleşme kurulurken alıcının bilgi durumu ayrı kayıtlarla açıklanır.

CISG m.42/2-b, iddia satıcının alıcı tarafından sağlanan teknik çizim, tasarım, formül veya benzeri özelliklere uymasından kaynaklanıyorsa farklı sonuç öngörür. Ürünün tasarımı alıcıdan gelmişse bunun belgeleri gizlenmez. Çizimin hangi tarihte ve hangi sürümle gönderildiği, satıcının hangi bölümleri uyguladığı ve patent iddiasının hangi teknik özelliğe yöneldiği gösterilir. Çizim alıcı tarafından verilmiş olması, teknik inceleme yapılmadan bütün ürünlerdeki her iddianın aynı kaynaktan geldiğini kanıtlamaz.

Bu ayrımda bildirim metni savunma ile belge aktarımını karıştırmamalıdır. Alıcı kendi gönderdiği çizimi ekleyebilir ve teknik iddianın değerlendirilmesini isteyebilir. Ancak satıcının sorumluluğu kesin biçimde kurulmuş gibi bütün zararlarınızı ödeyeceksiniz ifadesi kullanılmaz. Kanuni koşulların belgeler üzerinden değerlendirilmesi, metni belirsiz bırakmak değildir; iddia, bilgi ve ülke bağlantısını tek tek göstermektir. Ayrıntılı dayanak CISG m.42–43 patent ve fikrî mülkiyet sorumluluğu incelemesinde yer alır.

Bildirim süresi ve iddianın niteliği

CISG m.43/1, alıcının hakkı veya talebi öğrendiği ya da öğrenmesi gerektiği andan itibaren makul süre içinde satıcıya bildirim yapmasını arar. Bildirim yapılmadığında m.41 veya m.42’ye dayanma hakkı bakımından hükmün sonucu doğar. Maddede genel bir yedi, on beş veya otuz günlük sabit süre yoktur. Üçüncü kişi belgesindeki cevap süresi, satıcıya bildirim için CISG’in koyduğu sabit süre olarak sunulmaz.

İddianın niteliği açıkça aktarılır. Hak sahibinin üretimin durdurulmasını mı, belirli ürünün satıştan çekilmesini mi, lisans bedeli ödenmesini mi yoksa patent ihlalinin giderilmesini mi istediği ilgili belgeye göre yazılır. Dava veya tedbir kararı gerçekten varsa dosya bilgisi ve karar tarihi gösterilir. Yalnız ihtar alınmışken mahkeme yasakladı denilmez. Satıcı bildirimden hangi aşamada hangi talebin ileri sürüldüğünü anlayabilmelidir.

CISG m.43/2, satıcı üçüncü kişi hakkını veya talebini ve niteliğini biliyorsa m.43/1’e dayanamayacağını düzenler. Ancak satıcının bildiği iddiasını destekleyecek kayıtlar yerine varsayımla yetinilmez. Satıcıya daha önce gönderilmiş ihtar, lisans yazışması veya ilgili dava kaydı varsa eklenir. Satıcının sözleşme kurulurkenki bilgi ölçütü m.42’de; bildirim savunmasını kullanmasına ilişkin bilgi konusu m.43/2’de ayrı incelenir.

Patent iddiasını satıcıya bildirim dilekçesi örneği

Bu metin satıcıya gönderilen sözleşmesel bildirimdir. Patent hakkı sahibine cevap, mahkemeye savunma veya üçüncü kişinin talebini kabul belgesi değildir. Köşeli parantezler gerçek verilerle tamamlanır. Sözleşme kurulurken kullanım ülkesinin öngörülmesine ilişkin bölüm yalnız destekleyen kayıt varsa kullanılır. İddia belgeleri ve ürün listesi bildirimin eki olarak tanımlanır.

Bildirim gönderimi, teknik ekler ve üçüncü kişi dosyası

Bildirim, sözleşmedeki iletişim kayıtları ve olayın koşullarına uygun araçlarla gönderilir. CISG m.27’nin iletişime ilişkin kuralı ayrıca dikkate alınır. Gönderilen metin, eklerin listesi ve gönderim kaydı birlikte saklanır. Dosyanın teknik çizimleri büyükse satıcının hangi belgeye erişiminin sağlandığı kaydedilir. Erişim bağlantısı gerçekten açılmıyorsa ekler sunulmuş gibi işlem yapılmaz; teknik engel giderilir.

Satıcıya bildirim yapıldığı için üçüncü kişinin ihtarına, davasına veya tedbir işlemine ilişkin bütün sürelerin durduğu söylenmez. Bu dosyadaki usul işlemleri kendi hukukuna göre devam eder. Alıcı, satıcıya aktardığı belgenin aslını ve üçüncü kişi dosyasındaki tarihleri ayrı saklar. Patent iddiasının satıcıya bildirilmesi, mahkemeye sunulacak savunmayı otomatik olarak oluşturmaz ve satıcıyı kendiliğinden o davanın tarafı yapmaz.

Teknik açıklama hazırlanırken ürünün gerçekten ihtilaflı özelliği kullanıp kullanmadığı, çizim sürümleri ve teslim edilen model üzerinden kontrol edilir. Satıcının katalog görseli ile teslim edilen cihaz aynı teknik yapıya sahip olmayabilir. Bildirime yanlış model eklenmesi, iddianın niteliğini açıklamak yerine dosyayı karıştırır. İddia kapsamındaki ürünlerin korunması ve incelenmesi işlemleri somut teknik kayıtla yürütülür; ilgili ürünün imha edildiği veya değiştirildiği halde incelenebilir durumda olduğu yazılmaz.

Bildirimden sonra talep edilecek hukuki sonuç ayrı belirlenir

CISG m.42 kapsamında satıcının yükümlülüğü ihlal edilmişse alıcının başvuracağı çareler, CISG m.45 ve devamındaki koşullara göre belirlenir. Patent iddiasının bildirilmesi kendi başına otomatik bedel iadesi veya sözleşmenin sona ermesi oluşturmaz. Alıcının hangi sonucu istediği, inceleme tamamlandığında somut talep ve dayanaklarıyla açıklanır. Bu sayfadaki ilk bildirim, genel hak saklı tutma cümlesiyle bütün çarelerin şartlarının yerine geçtiği belge olarak sunulmamaktadır.

Genel üçüncü kişi mülkiyet iddiası için hazırlanmış uluslararası satışta üçüncü kişi hakkı bildirim dilekçesi ile bu patent bildirimi farklı hukuki sebeplere dayanır. Patent dosyasında ülke bağlantısı, sözleşme kurulurken bilgi ve teknik çizim istisnası özellikle incelenir. Sırf aynı bildirim maddesi m.43 kullanıldığı için bu özel koşullar atlanmaz.

Yabancı dilde belgeler ve güncelleme kaydı

Üçüncü kişinin belgesi yabancı dildeyse, asıl nüsha ile hazırlanan açıklama veya çeviri birlikte saklanır. Patent istemlerinin teknik anlamı, günlük dilde yapılan kısa bir özetle değiştirilmez. Satıcıya gönderilen açıklamada asıl belgenin hangi bölümünün aktarılmış olduğu gösterilir. Çeviri henüz tamamlanmadığında bütün belgenin çevrildiği yazılmaz; mevcut iddia ve ekler gecikmeden açıklanır, sonradan sunulacak ek çalışma ayrı kaydedilir.

İlk bildirimden sonra yeni bir mahkeme kararı veya teknik rapor gelirse bu belge ilk ihtarın tarihine aitmiş gibi dosyaya eklenmez. Güncelleme yazısında yeni belgenin adı, tarihi ve ilk bildirimle bağlantısı belirtilir. Böylece satıcının hangi aşamada hangi iddiadan haberdar edildiği izlenir. Sözleşme numarası bütün gönderimlerde korunur; farklı bir ürün hakkında yeni iddia ortaya çıkarsa o ürün ayrıca tanımlanır. Eski ek listesini değiştirmeden yeni ek listesi oluşturmak, ilk bildirimin içeriğinin sonradan belirsizleşmesini önler.

Sık sorulan sorular

1. Patent iddiası için genel mülkiyet bildirimi yeterli midir?

Patent ve fikrî mülkiyet iddiaları CISG m.42’ye tabidir. İddianın niteliği m.43 kapsamında açıklanır; ülke bağlantısı ve teknik dayanak dosyada ayrıca gösterilir.

2. Bildirimde ihlali kabul etmek gerekir mi?

Hayır. Bildirim üçüncü kişinin ileri sürdüğü hak veya talebi açıklamaktır. İddianın aktarılması, patent ihlalinin veya istenen bedelin kabulü anlamına getirilmez.

3. Satıcı bütün ülkelerdeki her patentten sorumlu mudur?

Bu genel sonuç m.42’den çıkarılmaz. Maddenin bilgi koşulu ve öngörülen kullanım devleti veya alıcının işyeri devleti bağlantısı ayrı incelenir.

4. Bildirim için kesin on beş günlük süre var mıdır?

Hayır. CISG m.43/1 makul süre düzenler. Üçüncü kişi dosyasındaki usul süresi bu hükümdeki sabit süre olarak sunulmaz.

5. Teknik çizimi alıcı sağlamışsa ne olur?

İddia satıcının alıcının sağladığı çizim veya diğer özelliklere uymasından kaynaklanıyorsa m.42/2-b incelenir. Çizim ve iddianın teknik bağlantısı gerçek belgelerle gösterilir.

6. Alıcı iddiayı sözleşmeden önce biliyorsa bu bilgi saklanır mı?

Hayır. CISG m.42/2-a bakımından bu bilgi önemlidir. Gerçek öğrenme tarihleri bildirim ve sorumluluk değerlendirmesinde ayrı tutulur.

7. Satıcı iddiayı biliyorsa geç bildirim savunması yapabilir mi?

CISG m.43/2, hakkı veya talebi ve niteliğini bilen satıcının m.43/1’e dayanmasını engeller. Bilgi iddiası mevcut kayıtlarla desteklenir.

8. Satıcıya bildirim dava cevap süresini durdurur mu?

Bu bildirimden böyle bir sonuç çıkarılmaz. Üçüncü kişinin patent dosyasındaki süre ve savunma işlemleri kendi usul hukukunda ayrıca yürütülür.

9. Patent numarası bilinmiyorsa numara üretilebilir mi?

Hayır. Mevcut iddia belgesi ve bilinen bilgiler gerçek haliyle aktarılır. Eksik numara uydurulmaz; hakkın ve talebin niteliğini belirleyen belgeler sunulur.

10. Bildirim otomatik sözleşmeden dönme sayılır mı?

Hayır. Bu örnek m.43 bildirimi içindir. Dönme için kanuni koşullar ve CISG m.26 uyarınca ayrı açıklama değerlendirilir.

Resmi kaynak ve Mersin ofisinden uluslararası satış dosyası

Esas kaynak Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisinde yayımlanan CISG resmi metni içindeki m.42, m.43, m.27 ve m.45’tir. Sözleşme ve resmi çalışma kaynakları için UNCITRAL CISG sayfası kullanılabilir. Patent hakkının geçerliliği ve ihlal değerlendirmesi ilgili fikrî mülkiyet hukukunun ayrı konusudur.

Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki uluslararası satış dosyaları, sözleşme ve patent iddiası belgeleri üzerinden Mersin ofisinden değerlendirilir. İlk bildirim ile üçüncü kişi dosyasındaki işlemlerin koordinasyonu için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.