Uluslararası Satışta Üçüncü Kişi Hakkı Bildirim Dilekçesi
Kısa ve net cevap: Uluslararası satışta üçüncü kişi hakkı bildirim dilekçesi, alıcının satın aldığı mala ilişkin üçüncü kişinin hakkını veya talebini satıcıya niteliğiyle açıklayan yazıdır. Dayanak CISG m.41 ve m.43 hükümleridir. M.43/1, alıcının öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği andan itibaren makul süre içinde hakkın ya da talebin niteliğini belirterek bildirim yapmasını arar. Bu örnek, mülkiyet veya rehin gibi genel üçüncü kişi hakları için hazırlanmıştır. Patent, marka ve diğer fikrî mülkiyet talepleri m.42’nin özel koşullarıyla ayrıca ele alınır.
Dilekçe satıcıya gönderilir; üçüncü kişinin talebine karşı mahkemeye sunulacak savunmanın yerine geçmez. Sitedeki CISG m.41 genel rehberi satıcının borcunu açıklar. Bu sayfanın odağı ise belirli bir mal, belirli üçüncü kişi ve belirli talep üzerinden doldurulacak bildirim dosyasıdır. İddia ile kesinleşmiş hak birbirine dönüştürülmez. Alıcı, elindeki kaydı hangi kapsamda aldığını ve satıcıdan ne istediğini ayrı cümlelerle gösterir. Örnekteki boş alanlar mevcut belgelere göre tamamlanır.
Bildirimde esas alınacak hukukî sınır
CISG m.41, alıcı o hak veya talebe tabi malları kabul etmeyi kararlaştırmadıkça üçüncü kişi hak ve taleplerinden ari teslim borcunu düzenler. Başvurudan önce sözleşme ve alıcının kabul ettiği ekler bu yönden okunur. Belirli hakkın sözleşmede açıkça anlatılmış olması ile sonradan öğrenilen talep ayrı kaydedilir. Dilekçe mevcut sözleşmesel kabulü gizlemez. Satıcının teslim borcuna ilişkin değerlendirme, tarafların ne üzerinde anlaştığının incelenmesiyle birlikte yürütülür.
CISG m.4, sözleşmenin mülkiyet üzerindeki etkisini Antlaşmanın düzenleme alanı dışında bırakır. Bu nedenle bildirimde “m.43 uyarınca rehin geçersizdir” gibi bir sonuç yazılmaz. Üçüncü kişinin hakkının varlığı ve mal üzerindeki etkisi, ilgili hukuk üzerinden ayrı incelenir. M.43 bildiriminin işlevi, üçüncü kişi hakkını ortadan kaldırmak değil satıcının hangi hak veya talepten haberdar edildiğini açıklamaktır. Dilekçenin sonuç bölümünde bu iki işlev birbirine karıştırılmaz.
Bu örneğin kullanılacağı dosya bilgileri
Önce satışın CISG kapsamı m.1-3 çerçevesinde ve sözleşmedeki dışlama m.6 bakımından değerlendirilir. Dilekçeye sadece taraflardan biri yabancı olduğu için Antlaşma maddesi eklenmez. Mal satışının tarafları, işyerleri, sözleşme ve ilgili mal kaydı incelenir. Sonra üçüncü kişinin ileri sürdüğü talebin niteliği belirlenir. Fiziki arıza bildirimi, genel ödeme uyuşmazlığı ve fikrî mülkiyet iddiası bu örneğin aynı başlığı altında birleştirilmez.
Bir dosyada birden fazla iddia varsa her biri ayrı satırda tanımlanır. Üçüncü kişinin mülkiyet talebiyle aynı kişinin ayrıca ileri sürdüğü para alacağı farklı olabilir. Mal üzerinde hak ileri sürüldüğünü gösteren kaydın hangi ifadeyi içerdiği korunur. Başvuruda üçüncü kişinin söylediklerine hukukî kesinlik eklenmez. “Rehin iddiası” olarak alınan belge, ortada kesinleşmiş karar yokken “mahkemenin tespit ettiği rehin” diye yazılmaz. Belge türü ve iddianın kapsamı açık gösterilir.
Üçüncü kişi hakkını satıcıya bildiren dilekçe örneği
MUHATAP SATICI: [Unvan, işyeri adresi, ülke ve sözleşmedeki bildirim adresi]
BİLDİRİMDE BULUNAN ALICI: [Unvan, işyeri adresi, ülke ve iletişim bilgileri]
SÖZLEŞME: [Tarih ve numara]
MAL: [Ürün, miktar, seri/parti kimliği ve teslim kaydı]
KONU: CISG m.41 ve m.43 kapsamında mala ilişkin üçüncü kişi hakkı veya talebinin bildirilmesi.
1. Yukarıda tanımlanan satış kapsamındaki [malın açık kimliği] için [üçüncü kişinin adı/unvanı ve bilinen iletişim bilgileri] tarafından [mülkiyet, rehin veya diğer genel hak/talep niteliği] ileri sürülmüştür. Talep [belgenin türü, tarihi ve referansı] ile tarafımıza iletilmiştir. İlgili belge Ek-1’de sunulmaktadır.
2. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü husus [mal üzerindeki hakkın veya talebin somut açıklaması] ve talep ettiği işlem [malın geri verilmesi, belirli işlemin yapılması veya belgedeki başka talep] şeklindedir. Talep [malın tamamı veya belirli kısmı] ile ilgilidir. Talebin niteliği bu kapsamda tarafınıza bildirilmektedir; ileri sürülen iddianın tarafımızca kabul edildiği bu metinle beyan edilmiyor.
3. Bu hak veya talebe ilişkin kaydı [öğrenme tarihi ve öğrenme kanalı] üzerinden aldık. Aynı hususa ilişkin daha önceki kayıtlar [varsa gerçek belge referansları] olarak Ek-2’de gösterilmiştir. Fiilî öğrenme kaydı ve önceki belgeler birlikte sunulmaktadır. Üçüncü kişinin belge tarihi ile tarafımızca öğrenilme tarihi ayrı alanlarda yer almaktadır.
4. Talebin mala ilişkin etkisi, mevcut kayıtlar itibarıyla [belgelenmiş kullanım, teslim veya tasarruf durumu] şeklindedir. İlgili kayıt Ek-3’tedir. Henüz verilmemiş bir karar veya gerçekleşmemiş bir işlem bu açıklamada yapılmış gibi gösterilmemektedir.
5. CISG m.41 kapsamında üçüncü kişi hak ve taleplerinden ari teslim borcunuzla bağlantılı bu hususun açıklanmasını; elinizde bulunan ilgili teslim, devir ve hak durumu belgelerinin paylaşılmasını; ileri sürülen talebin giderilmesine ilişkin önerinizin [cevap kanalı] üzerinden bildirilmesini istiyoruz. Talep edilen işlemler [somut dosyaya göre belirlenmiş işlem listesi] olarak gösterilmiştir.
6. Bu metin CISG m.43 kapsamında hakkın veya talebin niteliğini bildiren başvurudur. Tek başına sözleşmeden dönme beyanı, üçüncü kişinin hakkını kabul veya uyuşmazlığı kesin çözen anlaşma değildir. Ayrı bir dava, savunma veya hak kullanımı için gereken koşullar ve süreler kendi dosyası üzerinden incelenecektir.
SONUÇ VE TALEP: Açıklanan üçüncü kişi hakkı veya talebini CISG m.43 uyarınca tarafınıza bildiriyoruz. Talebin mevcut belgelerle değerlendirilerek yukarıda belirtilen açıklama ve işlem önerilerinin tarafımıza iletilmesini istiyoruz.
[Tarih]
[Alıcı adına yetkili kişinin adı, görevi ve imzası]
EKLER: Ek-1 üçüncü kişinin talep belgesi; Ek-2 öğrenme ve önceki kayıtlar; Ek-3 belgelenmiş etki kayıtları; Ek-4 satış ve teslim belgeleri; Ek-5 mal kimliği çizelgesi.
Mal kimliği neden ayrı çizelgede gösterilir?
Satış sözleşmesindeki genel ürün adı ile üçüncü kişinin belgesindeki mal tanımı aynı ayrıntıyı taşımayabilir. Alıcı malın seri, parti veya paket kimliğini mevcut teslim belgesinden çıkarır. Fatura, taşıma kaydı ve ürün etiketi arasındaki bağlantı belirtilir. Bir belgedeki numaranın diğerindeki numarayla aynı olup olmadığı kontrol edilir. Üçüncü kişinin talebi belirli seri numarasına ilişkinse bütün siparişe yayılmış talep gibi yazılmaz. Böylece satıcıya bildirilen iddianın hangi fizikî malı hedeflediği anlaşılır.
Malın alıcıda bulunduğu yer ile teslim edildiği yer farklıysa güncel yer kaydı eklenir. Bu bilgi mülkiyetin hangi hukuka göre geçerli olduğunu tek başına karara bağlayan cümleye dönüştürülmez. Ama dosya incelemesi için malın nerede bulunduğu açıklanır. İlgili parti satılmış veya başka yere taşınmışsa mevcut hareket kaydı korunur. Dilekçeye güncel durum yazılır; eski teslim yerinin bugün de aynı yer olduğu varsayılmaz. Mal kimliği değişmez, hareket kayıtları tarihleriyle yenilenir.
Hakkın veya talebin niteliğini açık yazma
M.43/1 sadece “sorun var” haberini yeterli bildirim içeriği olarak tanımlamaz; hakkın veya talebin niteliğinin belirtilmesini arar. Başvuruda üçüncü kişinin kim olduğu, hangi mala ilişkin ne ileri sürdüğü ve ne istediği açıklanır. Hukukî terim belgedeki ifadeyle eşleştirilir. Belgenin anlamı kesinleştirilememişse metin, ileri sürülen talebi kendi somut anlatımıyla bildirir. Dilekçe hazırlayan kişi belgeye yeni bir hak türü eklemez ve belgenin hiç içermediği bir talebi üçüncü kişiye atfetmez.
Üçüncü kişinin talep belgesi sadece eklenip gövdedeki açıklama boş bırakılmaz. Ekler, bildirimde anlatılan hususu destekler. Dilekçe içinde talebin özeti bulunur ve ilgili ek sayfasına atıf yapılır. Birden fazla belge varsa aralarındaki tarih sırası gösterilir. İlk yazı ile sonradan gönderilen açıklama farklıysa ikisi ayrı kaydedilir. Son metin, yalnız alıcı için anlaşılır şirket içi kısaltmalarla kurulmaz; satıcının hangi iddiayı incelemesi istendiği açıklanabilir olmalıdır.
Öğrenme tarihini doğru belgelemek
CISG m.43/1 süreyi hak veya talebin öğrenildiği yahut öğrenilmesi gerektiği anla ilişkilendirir. Bu nedenle yalnız bildirimin hazırlandığı tarih kaydedilmez. Talep belgesinin düzenlenme tarihi, alıcıya gelme tarihi ve ilgili kişinin kaydı aldığı an ayrı gösterilir. Önceki yazışma aynı sorunu açıklıyorsa bu kaydın varlığı değerlendirilir. Bildirim daha sonra hazırlanmış olsa da ilk kayıt tarihi metinden çıkarılmaz. Fiilî öğrenme kaydı, öğrenilmesi gereken an hakkındaki incelemeyi otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Antlaşma m.43 için herkese uygulanacak yedi gün veya otuz gün koymaz. Makul süre incelemesi somut kayıtlara dayanır. M.39/2’deki iki yıllık fiziki uygunsuzluk bildirimi üst sınırı, m.43 metnine genel üçüncü kişi hakkı süresi olarak eklenmez. Dosyada iki ayrı bildirim konusu bulunuyorsa her birinin hukuki dayanağı kendi başlığında tutulur. Bu ayrım, bir sürenin başka bir bildirim türüne yanlış aktarılmasını önler ve talebin gerçek hukukî kaynağını görünür kılar.
Bildirim dosyası için kayıt çizelgesi
| Kayıt | Dosyada tutulacak bilgi | Metindeki karşılığı |
|---|---|---|
| Satış ve mal | Sözleşme, teslim, seri veya parti | Hangi malın bildirildiği |
| Üçüncü kişi | Kimlik, unvan ve talep belgesi | Kim tarafından ne istendiği |
| Öğrenme | Mesaj, teslim veya önceki kayıt | Gerçek tarih ve kanal |
| Mevcut etki | Gerçekleşmiş işlem belgeleri | İddia ile fiilî durum ayrımı |
| Satıcıya bildirim | İçerik, ek ve gönderim kayıtları | Hangi kapsamın iletildiği |
Çizelge, mahkemede kullanılacak zorunlu standart form olarak gösterilmez. Bildirimdeki bilgilerin kendi belgesine bağlanması için çalışma aracıdır. Belgeler sıralandığında eksik bağlantılar görülür: başka malı anlatan ek, tarihsiz cevap veya kaynağı belirtilmemiş iddia aynı yerde kontrol edilir. Ek numarası sonradan değişirse dilekçe içindeki atıf da düzeltilir. Talebin öğrenme kaydıyla gönderim kaydının aynı dosya adı altında karıştırılması önlenir.
Satıcının bilgisi ve alıcının başvurusu
Eklerde bir sicil kaydı bulunuyorsa kaydın hangi tarihte alındığı ve hangi mal kimliğini içerdiği yazılır. Kaydın güncel örneği ile geçmiş tarihli örnek birbirinin yerine konulmaz. Üçüncü kişi belgesinde gösterilen kaynağa erişilemediyse bu durum açıklanır; belgenin doğrulandığı söylenmez. Dosyada belgenin aslı, alınan kopya ve çevirisi ayrı tanımlanır. Bir fotoğrafın veya ekran görüntüsünün kaydı hangi anda gösterdiği anlaşılır tutulur. Böylece bildirimin konusu sadece belge adıyla değil belge içeriği ve tarih kapsamıyla tanımlanmış olur.
Satıcı cevabındaki yeni belge, alıcının ilk bildirimindeki kayıtlarla karşılaştırılır. Cevap farklı malı anlatıyorsa aynı talep çözüldü şeklinde sonuç yazılmaz. Üçüncü kişi talebinin geri alındığı bildiriliyorsa geri alma belgesi ve bunun kapsadığı iddia incelenir. Sadece sözlü bir çözüm açıklamasıyla dosyanın bütün belgeleri kaldırılmaz. Sonuç kaydı, neyin hangi belge üzerinden giderildiğini gösterir ve önceki bildirim sürümüyle bağlantısını korur.
M.43/2, satıcı hak veya talebi ve niteliğini biliyorsa m.43/1’e dayanamayacağını düzenler. Bu unsur ileri sürülecekse satıcının hangi bilgiyi hangi kayıtta taşıdığı gösterilir. Sadece “satıcı zaten biliyordu” cümlesiyle belge ihtiyacı kapatılmaz. Satıcıya önceki gönderim, satıcının cevabı veya mevcut sözleşme kaydı ilgili kapsamıyla değerlendirilir. Genel bir mal finansmanı yazışması, o üçüncü kişinin belirli hak iddiasını bildiğini açıklayan belgeyle aynı kabul edilmez.
Bildirim örneği, bu istisnaya güvenerek alıcının hiç başvurmamasını önermek için hazırlanmaz. Alıcı talebi niteliğiyle kayda alır ve gönderir. Satıcının bilgisine ilişkin mevcut kayıtlar ayrıca korunur. Önceki yazışma ekleniyorsa bütün uyuşmazlığa ilgisiz ticari kayıtlar yaygın biçimde paylaşılmaz. Gerekli bölüm ve onun bağlamı dosyada tutulur. İç dosyadaki bilgi değerlendirmesiyle karşı tarafa gönderilen nihai bildirim kapsamı açık şekilde ayrıştırılır.
Üçüncü kişinin başvurusu ayrı takip edilir
Satıcıya gönderilen CISG bildirimi, üçüncü kişinin davasındaki cevap süresini veya ilgili başvuru usulünü kendiliğinden değiştirmez. Alıcıya ulaşan mahkeme evrakı varsa kendi dosya numarası ve usul kayıtları ayrıca tutulur. Satıcıya bildirim yapıldığı gerekçesiyle o evraktaki işlem tarihi yok sayılmaz. Üçüncü kişiye verilecek cevap ayrı metin olarak hazırlanır. Satıcıdan belge veya işlem önerisi istemek, satıcının alıcı adına her yerde yetkili temsilci haline gelmesini sağlamaz.
Satıcı sorunun giderilmesine ilişkin öneri gönderdiğinde önerinin mal, hak ve işlem kapsamı incelenir. Kayıt kaldırma açıklaması, gerçekten hangi belgeyle desteklendiği üzerinden kontrol edilir. Üçüncü kişinin verdiği beyan ile satıcının kendi açıklaması aynı belge olarak tutulmaz. Çözüm için anlaşma hazırlanmaya başlanırsa bunun tarafları ve konusu ayrıca belirtilir. M.43 bildirimi üzerine verilen bir cevap, kendiliğinden bütün zararlardan vazgeçilmiş mutabakata dönüştürülmez.
Gönderilecek sürümün son kontrolü
Son metinde mal numarası, üçüncü kişi unvanı, talebin niteliği, öğrenme kaydı ve ekler birbirini doğrulamalıdır. Asıl belge farklı dildeyse Türkçe açıklama ile belgenin içeriği karşılaştırılır. Belgenin henüz karar olmadığını anlatan ifade çeviride korunur. Bildirim kanalının sözleşmedeki düzenlemeyle uyumu incelenir. Gönderilen asıl mesaj, çeviri ve ek sürümleri birlikte saklanır. Alıcının imza ve temsil bilgisi başvurunun hangi taraf adına yapıldığını açık gösterir.
Genel üçüncü kişi hakkı ile patent veya marka talebi ayrımında CISG m.42-43 fikrî mülkiyet rehberi ayrı okunabilir. Bu örneğin başlığı değiştirilerek bütün m.42 koşulları karşılanmış kabul edilmez. Bildirim kapsamı farklı bir hak türüne dönüşmüşse hukuki dayanak ve belge alanları yeniden hazırlanır. Birden fazla iddianın bulunması, hepsinin aynı genel cümleye sıkıştırılması için gerekçe oluşturmaz.
Sık sorulan sorular
Bildirim doğrudan hangi maddeye dayanır?
Genel üçüncü kişi hakkı bakımından m.41; hakkın veya talebin niteliğinin satıcıya bildirilmesi bakımından m.43 uygulanır.
Bu metin üçüncü kişinin hakkını kabul eder mi?
Örnek, ileri sürülen talebi bildirir. İddianın kabulü veya kesinleşmiş hak olduğu ayrıca beyan edilmiş değildir.
Üçüncü kişinin karar alması beklenir mi?
M.43 hakla birlikte talebin bildirilmesini de düzenler. Mevcut talep kaydı ve öğrenme bilgisi dosyada açıklanır.
Bildirim için sabit yedi gün var mı?
M.43 makul süreyi esas alır. Antlaşma bu başvuru için herkese ortak yedi günlük süre belirlemez.
İki yıllık ayıp bildirimi süresi buraya yazılır mı?
M.39/2’deki süre bu genel üçüncü kişi bildiriminin süresi olarak kopyalanmaz. İki hükmün konuları ayrı değerlendirilir.
Patent iddiasında örnek aynen kullanılır mı?
Patent ve diğer fikrî mülkiyet iddiaları m.42’nin özel koşullarına tabidir. Bildirim dosyası o kapsama göre hazırlanır.
Satıcı biliyorsa alıcı neyi kaydeder?
M.43/2 bakımından satıcının hak veya talebi ve niteliğini bildiğini açıklayan gerçek belgeler korunur.
Rehnin geçerliliğini CISG 43 mü belirler?
M.43 bildirim hükmüdür. Mal üzerindeki hakkın varlığı ve etkisi ilgili hukuk üzerinden ayrıca incelenir.
Bu bildirim sözleşmeden dönme midir?
Örnek dönme beyanı değildir. Dönme seçeneğinin kendi koşulları ve gerekli ayrı bildirim değerlendirilir.
Satıcıya gönderim mahkeme cevabının yerine geçer mi?
Geçmez. Üçüncü kişinin davası veya başvurusu kendi usulü, dosyası ve süreleriyle ayrı takip edilir.
Resmî kaynaklar
Birleşmiş Milletler – CISG resmî metni, m.41-43; Birleşmiş Milletler – Antlaşma kayıtları. Kaynak kontrolü: 30 Eylül 2026.
Mersin merkezli bildirim ve dosya hazırlığı
Avukat Halil BAKIRCI’nın fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin merkezli yönetilir. Türkiye bağlantılı satış dosyalarında mal kimliği, üçüncü kişinin talebi, öğrenme kayıtları ve satıcıya gönderilecek bildirim birlikte incelenir. Başvuru için iletişim sayfası kullanılabilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
