Bilirkişi İtirazının Reddinde Üç Gün İçinde Gerekçeli Karar Dilekçesi | CMK 67/5 Word
Bilirkişi raporuna itirazın reddinde gerekçeli karar dilekçesi, ceza soruşturması veya kovuşturmasında bilirkişi incelemesi tamamlandıktan sonra sunulan yeni bilirkişi incelemesi ya da rapora itiraz isteminin reddedilmesi üzerine, ret gerekçesinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 67/5. maddesinde öngörülen üç günlük süre içinde yazılması ve dosyada denetlenebilir hâle getirilmesi için kullanılır. Bu başvurunun konusu raporun bütün teknik ayrıntılarını yeniden tartışmak değildir. Konu; daha önce sunulan istemin kim tarafından, hangi tarihte, hangi kapsamda reddedildiğini belirlemek ve kanunun emrettiği gerekçeli kararın kurulmasını sağlamaktır.
CMK m.67/5 iki ayrı güvence getirir. Birincisi, bilirkişi incelemesi tamamlandığında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine ya da kanuni temsilcisine yeni bilirkişi incelemesi istemek veya itirazlarını bildirmek için süre verilmesidir. İkincisi, bu kişilerin istemleri reddedildiğinde ret hakkında üç gün içinde gerekçeli karar verilmesidir. Üç gün, tarafın rapora itiraz süresi değildir; istemi reddeden merciin gerekçeli kararını oluşturma süresidir. Bu ayrım dilekçede açıkça korunmalıdır.
Kısa ve kesin cevap
Bilirkişi incelemesi tamamlandıktan sonra yeni bilirkişi incelemesi veya rapora itiraz konusunda sunduğunuz istem reddedilmişse, CMK m.67/5 gereğince bu ret hakkında üç gün içinde gerekçeli karar verilmelidir. Dilekçe; raporun tarihini, tebliğ veya öğrenme tarihini, önceki istemin sunulduğu tarihi, istemin tam metnini, ret tarihini ve yazılı gerekçenin bulunmadığı dosya kaydını göstermelidir. Sonuç bölümünde “ret kararının değiştirilmesi” ile “ret gerekçesinin yazılması” birbirine karıştırılmamalıdır. Bu örneğin asli talebi, kanuni üç günlük yükümlülüğün yerine getirilmesi ve gerekçeli kararın taraflara bildirilmesidir.
Başvuru kovuşturma evresinde davaya bakan ceza mahkemesine; soruşturma evresinde bilirkişi incelemesini yürüten Cumhuriyet başsavcılığına sunulur. Daha önceki istem bir duruşmada reddedilmişse celse tarihi ve tutanak sayfası, UYAP üzerinden reddedilmişse evrak ve karar tarih-sayısı yazılır. Kararın hiç kurulmadığı bir dosyada “ret kararının gerekçesinin tamamlanması” değil, önce istem hakkında açık ve gerekçeli bir karar verilmesi istenir.
CMK 67/5’in kesin kanuni çerçevesi
Adalet Bakanlığının güncel Ceza Muhakemesi Kanunu metninde m.67/5, bilirkişi incelemeleri tamamlandığında ilgili kişilere iki konuda istemde bulunabilmeleri için süre verilmesini emreder: yeni bilirkişi incelemesi yapılması ve itirazların bildirilmesi. Aynı fıkranın ikinci cümlesi, bu kişilerin istemleri reddedildiğinde üç gün içinde bu hususta gerekçeli karar verilmesini zorunlu kılar. Kanun “verilebilir” değil, “verilir” ifadesini kullanır. Bu nedenle gerekçeli karar, mercinin tercihe bağlı bir açıklaması değil, ret işleminin kanuni unsurudur.
CMK m.67/1 bilirkişinin yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan raporu imzalayıp ilgili mercie vermesini; m.67/3 rapor ve sözlü açıklamanın teknik uzmanlık alanıyla sınırlı tutulmasını; m.67/4 rapor örneklerinin ilgili kişilere verilmesini düzenler. Beşinci fıkra ise raporun tarafça gerçekten denetlenebilmesi için itiraz ve yeni inceleme istemi aşamasını kurar. Bu nedenle üç günlük gerekçeli karar yükümlülüğü, raporun dosyaya girmesinden bağımsız, sonradan doğan usuli bir güvencedir.
Gerekçe, bilirkişinin sonucu doğru kabul edildiği için itirazın reddedildiğini söyleyen tek cümleden ibaret bırakılamaz. Ret, istemde gösterilen somut teknik eksiklikler, veri uyuşmazlıkları, yöntem itirazları ve yeni inceleme gerekçeleriyle karşılaştırılmalıdır. Mahkeme veya Cumhuriyet savcısı teknik değerlendirmeyi bilirkişi yerine yapmaz; fakat sunulan istemin neden dosyanın aydınlatılması için gerekli görülmediğini açıklamak zorundadır.
Hangi istemin reddinde uygulanır?
CMK m.67/5’in doğrudan kapsadığı ilk kategori, bilirkişi incelemesi tamamlandıktan sonra yeni bilirkişi incelemesi yapılması istemidir. Örneğin raporda kullanılan ham veri dosyada yoksa, görevlendirme sorularından biri cevapsız bırakılmışsa, ölçüm yöntemi denetlenemiyorsa veya rapor kendi içindeki hesaplarla çelişiyorsa yeni bir kurul ya da farklı uzmanlık bileşimi istenebilir. Bu istem reddedildiğinde, reddin üç gün içinde gerekçelendirilmesi gerekir.
İkinci kategori, bilirkişi raporuna karşı bildirilen itirazlar üzerine kurulan istemlerdir. İtiraz yalnız “raporu kabul etmiyorum” cümlesi değildir. Raporun belirli sayfasındaki belirli hesabın, veri kaynağının, tarih aralığının, uzmanlık sınırının veya soruya verilen cevabın gösterilmesi gerekir. Mevcut sitedeki ceza davasında bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi genel itirazın nasıl somutlaştırılacağını açıklar. Buradaki dilekçe ise o itiraz veya yeni inceleme istemi reddedildikten sonra gerekçeli kararın yazılmasına yönelir; iki metnin arama amacı ve işlem aşaması farklıdır.
Üçüncü olarak, aynı dilekçede hem yeni bilirkişi incelemesi hem de alternatif olarak ek açıklama veya duruşmada dinleme talep edilmiş olabilir. Böyle bir durumda ret kararının hangi alt talebi kapsadığı açık olmalıdır. Mahkeme yalnız yeni bilirkişi istemini reddedip bilirkişinin duruşmada dinlenmesine karar verdiyse, karar metni bu ayrımı göstermelidir. Dilekçede reddedilen ve kabul edilen talepler ayrı satırlarda yazılmalıdır.
Üç günlük süre neyin süresidir?
Üç günlük süre, rapora itiraz edecek taraf için tanınmış bir başvuru süresi değildir. Tarafa itiraz veya yeni inceleme istemi için verilecek süre, CMK m.67/5’in birinci cümlesindeki ayrı kurumdur ve somut dosyada merci tarafından belirlenir. Üç gün ise bu süre içinde sunulan istem reddedildiğinde, ret hakkında gerekçeli karar verilmesi için kanunun mercie yüklediği süredir.
Bu nedenle “rapor tebliğinden itibaren üç gün içinde itiraz edilmezse hak düşer” biçimindeki ifade m.67/5’e dayanmaz ve kullanılmamalıdır. Dilekçede raporun tebliğ tarihi yine önemlidir; çünkü önceki itirazın verilen süre içinde sunulduğunu gösterir. Ancak üç günlük gerekçeli karar hesabının başlangıcı, istemin reddedildiği işlemdir. Duruşmada açıkça ret kararı kurulmuşsa celse tarihi; UYAP ara kararıyla ret verilmişse karar tarihi somut kayıt olarak yazılır.
Üç günlük sürenin geçmiş olması, gerekçeli karar yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Süre geçtikten sonra da kararın yazılması talep edilir. Başvuruda gecikmenin kaç gün olduğu hesaplanabilir; fakat kanunda düzenlenmeyen otomatik bir yaptırım ileri sürülmez. Talebin amacı, denetlenebilir kararın dosyaya kazandırılması ve sonraki usuli işlemlerin belirsiz bırakılmamasıdır.
Gerekçeli kararda bulunması gereken unsurlar
Gerekçeli karar önce istemi doğru tanımlamalıdır. İstem tarihi, istemde bulunanın sıfatı, bilirkişi raporunun tarihi ve istemin konusu kararda açıkça gösterilmelidir. “Sanık müdafiinin talebinin reddine” şeklindeki soyut ifade, birden çok talebin bulunduğu dosyada hangi istemin reddedildiğini belirlemez. Yeni bilirkişi incelemesi, ek rapor, duruşmada dinleme ve rapordaki belirli verinin getirtilmesi farklı işlemlerdir.
İkinci unsur, istemde ileri sürülen somut noktaların karşılanmasıdır. Örneğin itiraz; raporun 14. sayfasındaki faiz hesabının 01.01.2024 yerine 01.01.2023’ten başlatıldığına, kullanılan banka hareketlerinin iki aylık bölümünün dosyada bulunmadığına ve bilirkişinin görev sorusu dışında hukuki nitelendirme yaptığına dayanıyorsa gerekçe bu üç başlığı birbirinden ayırmalıdır. Yalnız raporun “dosya kapsamına uygun” olduğunu söylemek, somut itirazın neden reddedildiğini açıklamaz.
Üçüncü unsur, ret sonucuna ulaştıran dosya kayıtlarının belirtilmesidir. Mahkeme eksik olduğu ileri sürülen verinin aslında Ek-4’te bulunduğunu düşünüyorsa belgeyi; yöntemin denetlenebilir olduğunu düşünüyorsa rapordaki açıklamayı; yeni kurul gereksiz görülüyorsa mevcut uzmanlık bileşimini göstermelidir. Gerekçe, bilirkişi raporunu aynen tekrar etmek yerine karar merciinin istem üzerindeki değerlendirmesini ortaya koymalıdır.
Dördüncü unsur, kararın kapsamıdır. Bütün talepler reddedilmişse her biri; bir kısmı kabul edilmişse kabul ve ret bölümleri açıkça ayrılmalıdır. Bu yaklaşım, ayrık bilirkişi görüşünün rapora geçirilmesi gibi başka bir usuli sorunun, yeni inceleme talebinden yanlışlıkla ayrıştırılmadan reddedilmesini önler.
Sözlü ret ve duruşma tutanağı
İstem duruşmada sözlü veya yazılı olarak sunulmuş ve mahkemece aynı celsede reddedilmişse, istem ile ara kararın duruşma tutanağında bulunması gerekir. Tutanakta yalnız “talebin reddine” yazılı olup gerekçe yoksa, CMK m.67/5 uyarınca üç gün içinde gerekçeli karar kurulması talep edilir. Dilekçeye celse tarihi, tutanak sayfası ve ara karar sıra numarası yazılır. UYAP’taki özgün tutanak sürümünün korunması istenir; sonradan oluşturulan gerekçeli kararın gerçek düzenlenme tarihi ayrıca görünür olmalıdır.
Bu talep, geçmiş tarihli bir tutanak üretilmesini veya duruşmada açıklanmamış gerekçenin açıklanmış gibi gösterilmesini amaçlamaz. Doğru işlem, sözlü ret kararının mevcut kaydını korumak ve kanunun öngördüğü gerekçeli kararı gerçek düzenlenme tarihiyle dosyaya eklemektir. Eğer duruşmada hiç karar verilmemişse önceki istem hakkında karar verilmesi; karar verilmiş ancak kapsam belirsizse istem kalemlerinin tek tek karara bağlanması istenir.
Dilekçe nasıl kurulmalıdır?
Dilekçe başlığında görevli merci ve dosya numarası yer alır. “Talepte bulunan” bölümünde sanık, müdafi, katılan, vekil veya kanuni temsilci sıfatı açıkça yazılır. “Konu” cümlesi, bilirkişi raporuna ilişkin hangi tarihli istemin hangi tarihli kararla reddedildiğini ve CMK m.67/5 gereğince gerekçeli karar istendiğini tek cümlede göstermelidir.
Açıklamalar kronolojik kurulmalıdır: bilirkişi görevlendirme kararı, raporun dosyaya sunulması, raporun tebliği veya öğrenilmesi, itiraz için verilen süre, itiraz veya yeni inceleme isteminin sunulması, ret kararı ve üç günlük süre. Her tarih bir ek veya UYAP kaydıyla eşleştirilmelidir. Kronoloji, başvurunun yeni bir rapor itirazı değil, verilmiş ret kararının gerekçelendirilmesi talebi olduğunu görünür kılar.
Önceki istem aynen özetlenmelidir. Örneğin “raporun 8. sayfasındaki brüt-net dönüşüm hesabının dayanak bordrolarla uyuşmaması nedeniyle farklı uzmanlık bileşimiyle yeni inceleme” talep edildiyse bu özgül neden yazılır. Talebin özü değiştirilmez ve yeni itirazlar bu dilekçeye eklenerek üç günlük gerekçeli karar kurumu genişletilmez. Yeni bir teknik itiraz ayrıca ve süresi içinde sunulmalıdır.
Sonuç ve istem bölümü maddelendirilmelidir. Ret kararının istem tarihi ve içeriğiyle özdeşleştirilmesi, her itiraz başlığının ayrı değerlendirilmesi, gerekçeli kararın gerçek düzenlenme tarihiyle UYAP’a kaydedilmesi, taraflara bildirilmesi ve varsa celse tutanağındaki kapsam belirsizliğinin açıklığa kavuşturulması istenir. bilirkişi raporu örneğinin verilmesi sorunu devam ediyorsa bu husus ayrıca belirtilir; çünkü görülmeyen rapora karşı etkili itiraz kurulamaz.
Eklenmesi gereken belgeler
- Bilirkişi görevlendirme kararının tarih ve sayısını gösteren kayıt,
- Bilirkişi raporu ve varsa ek raporun tam örneği,
- Raporun tebliğ veya UYAP’tan öğrenilme kaydı,
- İtiraz ya da yeni bilirkişi incelemesi istem dilekçesi,
- Dilekçenin gönderim, havale veya UYAP evrak işlem kaydı,
- Ret kararını içeren duruşma tutanağı veya ara karar,
- Ret tarihinden sonra gerekçeli karar bulunmadığını gösteren güncel dosya evrak listesi,
- İstemde atıf yapılan teknik belge, hesap tablosu veya veri kayıtları.
Ekler yalnız sayılmamalı, açıklamalardaki her vakıayla eşleştirilmelidir. “Ek-3: 28.09.2026 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi, sayfa 3, ikinci teknik itiraz” gibi bir tanımlama, karar merciinin önceki istemi hızlı ve hatasız bulmasını sağlar. Kişisel veri veya ticari sır içeren belgeler gereksiz biçimde çoğaltılmamalı; dosyada bulunan kayıt için UYAP evrak tarihi ve numarası verilmelidir.
Sık yapılan hatalar
En önemli hata, üç günlük süreyi tarafın rapora itiraz süresi olarak yazmaktır. CMK m.67/5 böyle bir sonuç kurmaz. İkinci hata, daha önce reddedilen istemi göstermeden yalnız “gerekçeli karar verilsin” demektir. Merciin gerekçelendireceği işlem; tarih, içerik ve ret kaydıyla tekilleştirilmelidir.
Üçüncü hata, bu dilekçeyi yeni bir bilirkişi raporuna itiraz dilekçesine dönüştürmektir. Yeni teknik iddialar, daha önceki istemin kapsamı dışında kalıyorsa ayrıca ve verilen süre içinde sunulmalıdır. Dördüncü hata, ret kararının otomatik olarak hükümsüz olduğunu veya üç gün geçince talebin kendiliğinden kabul edildiğini ileri sürmektir. CMK m.67/5 böyle bir otomatik kabul sonucu düzenlemez.
Beşinci hata, karar merciinden bilirkişinin yerine teknik sonuca ulaşmasını istemektir. Mahkeme veya savcılık teknik hesabı bizzat yapmaz; somut itirazın neden ek açıklama, duruşmada dinleme veya yeni inceleme gerektirmediğini hukuki ve usuli gerekçeyle açıklar. Altıncı hata, gerçek karar tarihi yerine geriye dönük tarih talep etmektir. Dosya şeffaflığı için özgün ret kaydı korunmalı, sonradan yazılan gerekçeli karar gerçek tarihinde oluşturulmalıdır.
Düzenlenebilir Word dilekçe örneği
CMK 67/5 bilirkişi itirazının reddinde üç gün içinde gerekçeli karar talep dilekçesini Word olarak indirin. Dosya; merci ve dosya bilgileri, rapor–itiraz–ret kronolojisi, reddedilen istem kalemleri tablosu, üç günlük süre hesabı, gerekçe kontrol listesi, hukuki nedenler, deliller, sonuç ve istem, imza, ekler ve sunum kontrolü bölümlerini içerir. Köşeli parantezli alanlar somut dosyaya göre doldurulmalıdır.
Örnek, tek bir öğretici senaryoya göre düzenlenmiştir: müdafi, rapordaki üç belirli teknik eksiklik nedeniyle yeni bilirkişi incelemesi istemiş; mahkeme bu istemi celsede reddetmiş; tutanakta gerekçe yazılmamıştır. Farklı dosyada istem sahibi, rapor tarihi, ret şekli ve teknik itirazlar değiştirilmelidir. Raporun esasına yönelik yeni itirazlar eklenirken mahkemenin verdiği süre ve dosyanın bulunduğu aşama ayrıca kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
CMK 67/5’teki üç gün rapora itiraz süresi midir?
Hayır. Üç gün, itiraz veya yeni bilirkişi incelemesi istemi reddedildiğinde ret hakkında gerekçeli karar verilmesi için mercie yüklenen süredir. Tarafa verilecek itiraz süresi aynı fıkranın ilk cümlesindeki ayrı düzenlemedir.
İstem duruşmada reddedildiyse ayrıca dilekçe gerekir mi?
Tutanakta gerekçe yoksa, celse tarihi ve ara karar numarası gösterilerek CMK m.67/5 uyarınca gerekçeli kararın üç gün içinde yazılması ve taraflara bildirilmesi istenebilir. Dilekçe, sözlü ret kaydını değiştirmez; gerekçeli karar yükümlülüğünü somutlaştırır.
Üç gün geçince yeni bilirkişi talebi kabul edilmiş sayılır mı?
Hayır. CMK m.67/5, sürenin geçmesine otomatik kabul sonucu bağlamaz. Süre geçse de gerekçeli kararın yazılması talep edilir ve gecikme dosya kronolojisinde gösterilir.
Gerekçeli karar yalnız “rapor yeterlidir” diyebilir mi?
Karar, istemde ileri sürülen somut teknik ve usuli noktaları karşılamalıdır. Birden çok itiraz varsa hangi noktanın hangi dosya kaydı nedeniyle reddedildiği anlaşılmalıdır. Soyut bir yeterlilik cümlesi, somut istemi açıklamaz.
Bu dilekçe rapora yeniden itiraz yerine geçer mi?
Hayır. Dilekçenin konusu daha önce sunulup reddedilen istemin gerekçelendirilmesidir. Yeni teknik itirazlar, merciin verdiği süre içinde ayrı olarak bildirilmelidir.
Soruşturma evresinde dilekçe nereye verilir?
Bilirkişi incelemesini yürüten Cumhuriyet başsavcılığına, ilgili soruşturma numarası yazılarak sunulur. Kovuşturma evresinde başvuru davaya bakan ceza mahkemesine yapılır.
Karar verilmemişse gerekçeli karar mı istenir?
Önce istem hakkında açık bir karar verilmesi istenir. Karar hiç kurulmamışsa mevcut olmayan bir ret gerekçesinin tamamlanması söz konusu değildir. Dilekçe bu ayrımı açıkça göstermelidir.
Ret kararı ile duruşma tutanağı çelişiyorsa ne yapılır?
Özgün tutanak ve UYAP sürümü korunarak, hangi istemin kabul veya reddedildiğinin açıklığa kavuşturulması ve gerekçeli kararın gerçek düzenlenme tarihiyle kaydedilmesi istenir. Geçmiş tarihli kayıt talep edilmez.
Gerekçeli karar talebine hangi ekler konulmalıdır?
Rapor, raporun tebliğ kaydı, önceki itiraz veya yeni inceleme istemi, sunum kaydı, ret kararını içeren tutanak ya da ara karar ve güncel dosya evrak listesi eklenmelidir. Her ek açıklamalardaki tarih ve vakıayla eşleştirilir.
Gerekçeli karar verildikten sonra hangi işlem yapılır?
Kararın içeriği, tebliğ tarihi ve dosyanın aşaması birlikte incelenir. Kanunda somut karara karşı öngörülen bir başvuru yolu varsa süresi o düzenlemeye göre değerlendirilir; CMK m.67/5 tek başına her ret kararı için bağımsız bir kanun yolu yaratmaz.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — Adalet Bakanlığı resmî metni
- 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu — Bilirkişilik Daire Başkanlığı
- Ceza davasında bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi
- Bilirkişinin duruşmada dinlenmesi dilekçesi
- Bilirkişi raporu örneğinin verilmesi dilekçesi
Yazar
Av. Halil Bakırcı — Ceza muhakemesinde bilirkişi incelemesi, rapora itiraz ve usuli kararların gerekçelendirilmesi alanlarında çalışan avukat. Bu içerik 3 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki resmî mevzuat metni esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
