IR Eğitimi ATO’da Nasıl Alınır ve Hangi Teorik Sınavlar Var? | FCL.615
Aletli uçuş yetkisi, yalnız birkaç simülatör uçuşu veya hava yolu prosedürlerinin öğrenilmesiyle elde edilen bir şirket içi yeterlilik değildir. SHT-FCL, IR için yetkili eğitim kuruluşunda yapılandırılmış teorik ve pratik eğitim, resmi teorik sınavlar ve yetenek testi öngörür. Bu süreç lisans üzerine işlenen ve IFR operasyon imtiyazı veren düzenlenmiş bir yetki üretir.
FCL.615’in önemli sonucu, IR eğitiminde ATO zorunluluğudur. PPL teorik/eğitim yapısında DTO bazı eğitimler için kullanılabilse de IR kursu FCL.615 uyarınca ATO’da tamamlanmalıdır. Aday eğitim kuruluşunun SHGM onaylı kapsamını doğrulamalıdır.
IR Eğitimi Neden ATO’da Alınır?
FCL.615(a), IR başvuru sahiplerinin bir ATO’da teorik bilgi ve uçuş eğitimi kursunu tamamlamasını açıkça şart koşar. ATO, eğitim programı, öğretmenler, uçuş/simülasyon araçları ve kayıt sistemi bakımından onaylı eğitim organizasyonudur. Kursun ticari olarak “IFR kursu” adıyla sunulması tek başına yeterli değildir; ilgili IR eğitimi kuruluşun onay kapsamı içinde olmalıdır.
Aday, sözleşme imzalamadan önce kuruluşun SHGM yetki ve onay durumunu kontrol etmelidir. ATO’nun belirli lisanslar için yetkili olması, tüm IR türlerini otomatik olarak verebileceği anlamına gelmez.
Entegre IR Eğitimi
FCL.615(a)(1), Talimatın Ek 1.3’üne uygun olarak IR eğitimini içeren entegre kurs seçeneğini tanır. Entegre eğitimde adayın lisans ve profesyonel pilotluk yolu daha bütüncül bir müfredat içinde yürütülebilir. Eğitim safhaları ve kredilendirme, ilgili ekin ayrıntılı koşullarına göre uygulanır.
Entegre kurs, adayın ayrı ayrı her modülü dilediği zaman seçtiği serbest bir yapı değildir. ATO’nun onaylı entegre programı ve ilerleme şartları uygulanır. Programdan ayrılma veya başka kuruluşa geçiş halinde kazanılmış eğitim kredilerinin hangi koşullarda tanınacağı ayrıca değerlendirilir.
Modüler IR Eğitimi
FCL.615(a)(2), Ek 1.6’ya uygun modüler kurs seçeneğini de kabul eder. Modüler yol, gerekli ön lisans ve tecrübeyi taşıyan pilotun IR teorik ve uçuş eğitimini ayrı bir eğitim paketi olarak tamamlamasına imkân sağlar. FCL.610’daki 50 saat PIC seyrüsefer gibi ön koşullar bu yapıda özellikle önem kazanır.
Modüler kurs seçilmiş olması eğitim standardını düşürmez. Teorik bilgi, pratik aletli uçuş eğitimi ve yetenek testi aynı SHT-FCL yetkinlik hedeflerine ulaşmalıdır. Eğitim kredilendirmeleri yalnız ilgili Ek 1.6 hükümleri çerçevesinde uygulanır.
IR Teorik Sınavında Hangi Dersler Var?
FCL.615(b) yedi konu grubunu açıkça sayar: hava hukuku; hava aracı genel bilgisi — uçuş aletleri; uçuş planlama ve izleme; insan performansı; meteoroloji; radyo seyrüsefer; haberleşme. Bu dersler IFR operasyonunun hukuki, teknik ve operasyonel temelini oluşturur.
Hava hukuku IFR uçuş kurallarını ve hizmetleri; uçuş aletleri sistemlerin kullanımını; planlama yakıt, rota ve performans boyutlarını; meteoroloji alet şartlarını; radyo seyrüsefer yaklaşma/navigasyon sistemlerini; haberleşme ise IFR ATC iletişimini kapsayan bütüncül yeterlik alanlarıdır.
IR Teorik Sınavlarında Geçme ve Süre Kuralları
FCL.025’in genel teorik sınav kuralları IR için de uygulanır. Her sınav kâğıdında geçme standardı en az yüzde 75’tir ve gerekli teorik sınavların ilk sınav ayının sonundan itibaren 18 aylık dönemde tamamlanması gerekir. Sınav denemesi ve oturum kuralları ilgili lisans/yetkinin FCL.025 hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
IR teorik sonuçlarının geçerliliği PPL’den farklıdır. FCL.025(c), IR tanzimi için başarıyla tamamlanan teorik sınavların 36 ay geçerli olduğunu düzenler. Bu süre tüm teorik sınavların başarıyla tamamlandığı tarihten başlar.
IR Uçuş Eğitimi Ne Öğretir?
Pratik eğitim adayın dış görsel referans yerine uçuş aletleri ve IFR prosedürleriyle hava aracını emniyetli şekilde yönetebilmesini hedefler. Kalkış sonrası aletli uçuş, seyrüsefer, holding, yaklaşma, pas geçme, anormal ve acil durum prosedürleri, CRM/iş yükü yönetimi ve ilgili kategoriye özgü teknik beceriler onaylı program içinde işlenir.
Eğitim süresinin ve simülatör kullanımının ayrıntısı seçilen entegre/modüler yol ve Ek 1.3/Ek 1.6 hükümlerine göre belirlenir. ATO adayın önceki lisans ve tecrübesine göre yalnız mevzuatın izin verdiği kredileri uygular.
IR Yetenek Testi Zorunlu mu?
Evet. FCL.620, IR başvuru sahibinin Talimatın Ek 1.7’sine uygun olarak ilgili usul ve manevraları tanınacak imtiyazlara uygun yetkinlikte gerçekleştirme becerisini gösteren yetenek testini başarıyla tamamlamasını zorunlu kılar. Eğitim kursunu bitirmek, IR’ın otomatik tanzimi anlamına gelmez.
Test, yetkili kontrol pilotu ve uygun hava aracı/FSTD şartlarıyla yürütülür. Test sonucundan sonra tanzim başvurusu FCL.015(e)’deki altı aylık süre içinde SHGM’ye sunulmalıdır.
IR Teorik Sınav Sonucu Kaç Yıl Geçerli?
FCL.025(c)(1)(ii) uyarınca IR teorik sınav başarısı tanzim için 36 ay geçerlidir. Bu süre teorik sınavların tamamlandığı günden itibaren başlar. Aday uçuş eğitimi ve yetenek testini bu takvimi gözeterek planlamalıdır.
IR tanzim edildikten sonra yetkinin kendisinin geçerlilik süresi farklıdır: FCL.625 uyarınca IR bir yıl geçerlidir ve temdit/yenileme ayrı kurallara tabidir. Teorik sonuç geçerliliği ile tanzim edilmiş IR’ın geçerliliği birbirine karıştırılmamalıdır.
ATO ile Yapılan Eğitim Sözleşmesinde Neler Açık Olmalı?
Sözleşmede entegre/modüler yol, teorik dersler, uçuş ve simülatör saatleri, sınav ücretleri, ilave eğitim şartları, hava aracı/öğretmen planlaması ve kursun tamamlanma prosedürü açık yazılmalıdır. “IR paketi” şeklinde belirsiz toplam ücret, hangi hizmetlerin pakete dahil olduğu konusunda uyuşmazlık yaratabilir.
ATO, her eğitim safhasını kayıt altına almalı; adayın logbooku ile okul kayıtları uyumlu olmalıdır. Eğitim kesintisi veya kuruluş değişikliği halinde tamamlanan aşamaların belgeyle ispatlanması, kredilendirme ve ücret uyuşmazlıkları bakımından önem taşır.
IR Eğitim Kontrol Listesi
- FCL.610 ön koşullarını kontrol edin.
- SHGM onaylı IR kapsamına sahip ATO seçin.
- Entegre veya modüler kurs yolunu netleştirin.
- Yedi teorik konu grubunu tamamlayın.
- FCL.025 sınav sürelerini takip edin.
- Onaylı uçuş/FSTD eğitimini tamamlayın.
- FCL.620 yetenek testini geçin.
- FCL.015(e) kapsamında 6 ay içinde tanzim başvurusu yapın.
Sık Sorulan Sorular
IR eğitimi DTO’da alınabilir mi?
FCL.615 IR teorik ve uçuş eğitiminin ATO’da tamamlanmasını şart koşar.
IR kursu modüler olabilir mi?
Evet. Entegre veya Ek 1.6’ya uygun modüler kurs olabilir.
IR teorik sınavında kaç konu var?
FCL.615(b) yedi konu grubu sayar.
Geçme notu kaç?
FCL.025 genel kuralına göre her sınav kâğıdında en az %75.
Teorik sınav sonucu kaç ay geçerli?
IR tanzimi için 36 ay.
Kurs bitince IR otomatik çıkar mı?
Hayır. FCL.620 yetenek testi ve SHGM tanzim başvurusu gerekir.
IR ne kadar süre geçerli?
FCL.625 uyarınca tanzim edilmiş IR 1 yıl geçerlidir.
ATO’nun yetkisini kontrol etmek gerekir mi?
Evet. Kuruluşun ilgili IR eğitimini verme onay kapsamı doğrulanmalıdır.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
İçerik SHT-FCL Rev.01 ve bağlantılı SHGM düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
