IR Kaç Yıl Geçerli? Temdit ve Yenileme Nasıl Yapılır? | SHT-FCL FCL.625
IR’ın teorik sınav sonuçlarının 36 ay geçerli olması ile tanzim edilmiş IR’ın geçerlilik süresi aynı şey değildir. Pilot IR’ı lisansına aldıktan sonra FCL.625 uyarınca yetkinin geçerliliği bir yıldır. Her yıl temdit veya süre dolmuşsa yenileme koşulları takip edilmelidir.
Bu kısa dönemli sistem, IFR operasyonunun yüksek prosedürel ve teknik hassasiyeti nedeniyle pilotun aletli uçuş yeterliliğinin düzenli olarak kontrol edilmesini amaçlar. Pilotun uzun yıllar IR sahibi olması, yıllık temdit gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
FCL.625: IR Bir Yıl Geçerlidir
FCL.625(a) IR’ın bir yıl boyunca geçerli olduğunu açıkça düzenler. Geçerlilik süresinin son tarihi lisans kayıtlarında takip edilmelidir. Yetkinin süresi geçtiğinde pilotun lisansı devam etse bile IFR imtiyazı kullanılamaz.
IR geçerliliği tip veya sınıf yetkisinden ayrı bir statüdür. Bazı yeterlilik kontrolleri birlikte yapılabilse de her yetkinin kendi hukuki geçerlilik şartı korunur.
Temdit Neden Son 3 Ay İçinde Yapılır?
FCL.625(b)(1), IR’ın ilgili hava aracı kategorisi için temdit kriterlerine uyularak son geçerlilik tarihinden hemen önceki üç ay içinde temdit edilmesini öngörür. Bu pencere, pilotun yeni geçerlilik dönemine girmeden hemen önce yeterliliğinin güncel biçimde değerlendirilmesini sağlar.
Pilot ve işletme temdit planını son güne bırakmamalıdır. Kontrol pilotu, FSTD veya hava aracı planlamasında aksama olması halinde yetkinin süresi geçebilir. Bu nedenle üç aylık pencerenin başında planlama yapmak operasyonel risk yönetimidir.
Temdit 3 Aydan Daha Erken Yapılabilir mi?
FCL.625(b)(2), adayın temdit gerekliliklerini üç aylık standart pencereden daha erken yerine getirmeyi seçmesine izin verir; ancak bu durumda yeni geçerlilik süresi yeterlilik kontrolü tarihinden itibaren başlar. Böylece pilot eski son geçerlilik tarihine bağlı “kalan süreyi” korumaz.
Erken temdit planlanırken operasyon programı ile yeni yıllık döngünün hangi tarihte başlayacağı birlikte değerlendirilmelidir. Gereksiz erken kontrol, sonraki yıllarda geçerlilik tarihini daha erkene çekebilir.
IR Temdit Kontrolünden Kalınca Uçuş Yapılabilir mi?
FCL.625(b)(3), IR’ın son geçerlilik tarihinden önce bir IR yeterlilik kontrolünün ilgili bölümünü geçemeyen adayın, IR imtiyazlarını ancak IR yeterlilik kontrolünü başarıyla geçtikten sonra kullanabileceğini düzenler. Yani eski IR’ın takvimsel son tarihi henüz gelmemiş olsa bile başarısız kontrol sonrasında IFR imtiyazının kullanımına devam edilemez.
Bu hüküm, “belgem kağıt üzerinde bir hafta daha geçerli” yaklaşımını açıkça dışlar. Başarısız yeterlilik kontrolü, yetkinliğin devamına ilişkin somut olumsuz değerlendirmedir ve yeni başarılı kontrol gerekir.
IR Süresi Tamamen Dolmuşsa Ne Yapılır?
FCL.625(c), süre dolduğunda yenileme sistemini düzenler. Aday önce Ek 1.9’daki aletli uçuş kısmını geçebilecek yeterlilik seviyesine ulaşması için tazeleme eğitimi gerekip gerekmediğini belirlemek üzere ATO’da veya bu tür eğitim için özel onaylı EBT operatöründe değerlendirilir.
Değerlendirme sonucunda tazeleme eğitimi gerekli görülürse aday bu eğitimi tamamlar. Ardından ilgili yetenek/yeterlilik kontrolü başarıyla tamamlanarak yenileme işlemi yürütülür. Dolayısıyla süre dolduğunda doğrudan sınava girme her dosya için otomatik yol değildir; önce eğitim ihtiyacı değerlendirilir.
Tazeleme Eğitiminin Süresi Sabit midir?
FCL.625(c) sabit bir saat sayısı belirlemek yerine adayın mevcut yeterlilik seviyesini değerlendirmeye dayalı sistem kurar. ATO veya onaylı EBT operatörü, adayın kontrolü geçebilecek seviyeye ulaşması için eğitim gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa kapsamını belirler.
Bu nedenle yıllarca IFR uçmamış pilot ile IR’ı kısa süre önce sona ermiş, güncel IFR tecrübesi bulunan pilot için aynı eğitim paketi otomatik olarak uygulanmaz. Eğitim ihtiyacı objektif değerlendirmeyle gerekçelendirilmelidir.
EBT Operatöründeki Değerlendirme Temdide Sayılır mı?
FCL.625(b)(4), IR temdidi için başvuru yapan pilotun bir EBT operatöründe IR ile ilgili Ek 1.10 uyarınca EBT uygulamalı değerlendirmesini tamamlaması halinde, Alt Bölümde istenen yeterlilik kontrolü için tam kredilendirme öngörür. Bu, yetkinlik bazlı operatör eğitim sistemleriyle lisans temdit sürecinin entegrasyonunu sağlar.
Her şirket eğitimi EBT kredisi sayılmaz. Operatörün EBT statüsü ve değerlendirmenin Ek 1.10 kapsamındaki IR gerekliliklerini karşılaması gerekir.
IR Temdidi Tip veya Sınıf Yetkisi Kontrolüyle Birleştirilebilir mi?
FCL.740.A(a)(4), BIR veya IR(A) sahibi olunması halinde bu yetkilerin temdidinin sınıf veya tip yetkisinin temdidi için yapılan yeterlilik kontrolüyle birleştirilebileceğini düzenler. Böylece uygun kontrol profili içinde iki ayrı yetkinlik aynı kontrol etkinliğinde değerlendirilebilir.
Birleştirme, IR’ın yıllık geçerliliğini ortadan kaldırmaz. Kontrol formu ve lisans kayıtlarında hangi yetkilerin temdit edildiği açıkça gösterilmelidir.
İşletme ve Pilot IR Son Tarihini Nasıl Takip Etmeli?
IR bitiş tarihi, tip/sınıf yetkisi, sağlık sertifikası ve dil yeterliliğinden ayrı alan olarak izlenmelidir. Uçuş planlama sistemi süresi geçmiş veya başarısız kontrol sonrası kullanılamayan IR ile IFR görev atamasına izin vermemelidir.
Pilot da FCL.045 kapsamında güncel lisansını taşır ve FCL.050 kayıtlarını korur. Yeterlilik kontrolü formları, EBT değerlendirmesi ve temdit işlemi tarihleri lisans dosyasında saklanmalıdır.
IR Temdit Kontrol Listesi
- IR son geçerlilik tarihini doğrulayın.
- Temdidi tercihen son 3 aylık pencere içinde planlayın.
- Erken temditte yeni sürenin kontrol tarihinden başlayacağını dikkate alın.
- Kontrolden kalınırsa IR imtiyazını kullanmayın.
- Süre dolmuşsa ATO/EBT değerlendirmesi yaptırın.
- Gerekli tazeleme eğitimini tamamlayın.
- Tip/sınıf kontrolüyle birleştirme varsa kayıtları açık tutun.
Sık Sorulan Sorular
IR kaç yıl geçerli?
FCL.625’e göre 1 yıl.
Temdit ne zaman yapılır?
Kural olarak son geçerlilik tarihinden hemen önceki 3 ay içinde.
Daha erken yapılabilir mi?
Evet; ancak yeni geçerlilik süresi kontrol tarihinden başlar.
Kontrolden kalınca eski IR son tarihe kadar kullanılabilir mi?
Hayır. FCL.625(b)(3) yeni başarılı IR yeterlilik kontrolü arar.
Süresi dolan IR için sıfırdan kurs mu gerekir?
Önce ATO/uygun EBT operatörü eğitim ihtiyacını değerlendirir; gerekli görülürse tazeleme eğitimi verilir.
EBT değerlendirmesi temdide sayılabilir mi?
FCL.625(b)(4) şartlarını taşıyan EBT uygulamalı değerlendirmesi tam kredi sağlayabilir.
IR ile tip yetkisi birlikte temdit edilebilir mi?
FCL.740.A şartlarıyla uygun yeterlilik kontrolünde birleştirilebilir.
IR süresi geçerse PPL/CPL de geçersiz olur mu?
Hayır; IR imtiyazı kullanılamaz. Diğer lisans ve yetkilerin kendi geçerlilikleri ayrıca değerlendirilir.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
İçerik SHT-FCL Rev.01 ve bağlantılı SHGM düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
