Çok Motorlu Sınıf ve Tip Yetkisi Nasıl Temdit Edilir? | FCL.740.A Son 3 Ay Kuralı
Çok motorlu sınıf ve tip yetkilerinin yıllık temdidi yalnız “simülatör kontrolünden geçmek” şeklinde tek adımlı bir işlem değildir. FCL.740.A(a), yeterlilik kontrolü ile geçerlilik dönemi içindeki operasyonel sektör tecrübesini birlikte düzenler. Pilotun çalıştığı ticari operatörün onaylı kontrol sistemi varsa sektör şartına özel muafiyet uygulanabilir.
Yeterlilik Kontrolü Son 3 Ay İçinde
Pilot, yetkinin son geçerlilik tarihinden önceki üç aylık dönemde ilgili uçak tipi/sınıfında veya o tipi/sınıfı temsil eden FSTD’de Ek 1.9 uyarınca yeterlilik kontrolü geçmelidir. Alternatif olarak Ek 1.10’a uygun EBT pratik değerlendirmesi kullanılabilir.
Üç aylık pencere, temdidi yetkinin son gününe sıkıştırmayı gerektirmez. İşletme simülatör planlamasını bu dönemin başından itibaren yapmalı ve olası başarısızlık/tekrar için zaman bırakmalıdır.
Kontrol Hangi Ortamda Yapılabilir?
FCL.740.A(a)(1), kontrolün ilgili uçak tipi/sınıfında veya onu temsil eden uygun FSTD’de yapılabilmesine izin verir. Hangi FSTD’nin yeterli olduğu tipin OSD’si, Ek 1.9 ve cihazın yetkilendirme durumu üzerinden belirlenir.
Her simülatör oturumu yeterlilik kontrolü değildir. Yetkili kontrol pilotu, onaylı kontrol profili ve gerekli kayıtlar bulunmalıdır. Şirketin eğitim amaçlı oturumu tek başına lisans temdit kontrolüne dönüştürülemez.
Geçerlilik Süresinde 10 Sektör Şartı
FCL.740.A(a)(2)(i), yetkinin geçerlilik süresi içinde ilgili uçak tipi veya sınıfında pilot olarak en az 10 sektör uçuş öngörür. Sektör sayımı, pilotun gerçek operasyonel kullanımını gösterir ve yeterlilik kontrolüne ek güncellik bileşenidir.
10 sektör, 10 saat anlamına gelmez. Bir sektör kalkıştan inişe kadar ilgili uçuş bacağını ifade eder. Kısa hatlarda saat az olsa da sektör sayısı tamamlanabilir; uzun hatlarda yüksek saatle daha az sektör yapılmış olabilir.
Kontrol Pilotuyla 1 Sektör Alternatifi
FCL.740.A(a)(2)(ii), 10 sektör yerine ilgili tip/sınıfta veya bunu temsil eden FFS’de kontrol pilotuyla birlikte pilot olarak en az bir sektör tamamlanmasına izin verir. Bu sektör yeterlilik kontrolü sırasında da uçulabilir.
Bu alternatif, herhangi bir kıdemli pilotla yapılan tek uçuş değildir. Metin kontrol pilotunu arar. Görevin kim tarafından hangi yetkiyle yürütüldüğü kayıtla gösterilmelidir.
Ticari Hava Taşımacılığı Operatöründeki Muafiyet
FCL.740.A(a)(3), ilgili operasyon kurallarına göre onaylı ticari hava taşımacılığı işletmesinde çalışan pilotun, sınıf/tip temdit yeterlilik kontrolüyle birleştirilmiş operatör yeterlilik testinden geçmesi halinde sektör şartından muaf tutulmasını sağlar.
Bu muafiyet her havacılık şirketi çalışanına otomatik uygulanmaz. İşletmenin onaylı CAT statüsü ve kontrol kombinasyonunun mevzuata uygun olması gerekir.
IR Temdidi Aynı Kontrole Eklenebilir
BIR veya IR(A) sahibi pilotun bu yetkilerinin temdidi, sınıf/tip yetkisi için yapılan yeterlilik kontrolüyle birleştirilebilir. Bu uygulama operasyonel verim sağlar; ancak IR’ın kendi bir yıllık geçerliliği ve kontrol unsurları korunur.
Kontrol formunda hangi yetkilerin temdit edildiği açıkça işlenmelidir. Yalnız tip kontrolünden geçmiş olmak, IR kısmı değerlendirilmediyse IR’ı otomatik yenilemez.
Kontrolden Kalmanın Sonucu
Yetkinin geçerlilik tarihi gelmeden yapılan kontrolün başarısız olması, pilotun yetkinliği konusunda somut olumsuz değerlendirme yaratır. İlgili SHT-FCL hükümleri uyarınca başarılı kontrol tamamlanmadan imtiyazın kullanılmasına devam edilemez. İşletme başarısız kontrolü uçuş planlama sistemine derhal yansıtmalıdır.
Tekrar eğitim ve kontrol süreci ATO/operatör prosedürleriyle yürütülür. Başarısızlık kaydı gizlenmemeli, sonraki kontrol için eğitim ihtiyaçları objektif biçimde belirlenmelidir.
Üç Aydan Daha Erken Temdit
Pilot temdit gerekliliklerini standart pencereden önce tamamlamayı seçebilir; ancak FCL.740(a) yeni geçerlilik süresinin kontrol tarihinden başlamasını öngörür. Bu nedenle operasyon ihtiyacı yoksa gereksiz erken kontrol lisans takvimini öne çeker.
İşletmeler büyük filoda kontrol günlerini dağıtırken bu etkiyi dikkate almalıdır. Planlama kolaylığı için pilotun yetki süresinden farkında olmadan aylar kaybetmesine yol açılmamalıdır.
Sektör ve Kontrol Kayıtları
Pilotun logbooku, şirket crew records sistemi, yeterlilik kontrol formu ve FSTD kayıtları birbiriyle tutarlı olmalıdır. 10 sektör şartı kullanılacaksa sektörlerin tarihleri ve ilgili tip/sınıf açıkça doğrulanmalıdır.
Denetimde yalnız yeni lisans etiketi değil, temdit işleminin hangi kontrol ve sektör kayıtlarına dayandığı istenebilir. Kayıt zincirinin korunması işletme ve pilot açısından ispat güvenliği sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Tip yetkisi kontrolü ne zaman yapılır?
Kural olarak son geçerlilik tarihinden önceki 3 ay içinde.
Kontrol simülatörde olabilir mi?
İlgili tipi/sınıfı temsil eden uygun FSTD’de yapılabilir.
10 sektör şartı nedir?
Yetki süresinde ilgili tip/sınıfta pilot olarak en az 10 sektör uçuşudur.
10 sektör yerine başka yol var mı?
Kontrol pilotuyla en az 1 sektör alternatifi vardır.
Havayolu pilotu sektör şartından muaf olabilir mi?
FCL.740.A(a)(3)’teki onaylı CAT operatörü ve birleştirilmiş operatör testi şartıyla.
IR aynı kontrolde temdit edilir mi?
Uygun şartlarla birleştirilebilir.
EBT kabul edilir mi?
Ek 1.10’a uygun EBT pratik değerlendirmesi kabul edilir.
Erken temditte yeni tarih nasıl hesaplanır?
Yeni geçerlilik süresi yeterlilik kontrolü tarihinden başlar.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
İçerik SHT-FCL Rev.01 esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
