Tip ve Sınıf Yetkisi Kaç Yıl Geçerli? 1 Yıl mı 2 Yıl mı? | FCL.740
Pilot lisansının kendisi ile lisans üzerinde yer alan sınıf veya tip yetkisinin geçerlilik süresi aynı kavram değildir. Pilot lisans belgesini elinde bulundursa bile uçacağı hava aracının sınıf veya tip yetkisi geçerli değilse o sınıf veya tipte pilot imtiyazını kullanamaz. SHT-FCL bu nedenle lisans, sağlık, IR ve sınıf/tip yetkilerini ayrı hukuki katmanlar halinde düzenler.
FCL.740: Hangi Yetki 1 Yıl, Hangisi 2 Yıl?
FCL.740(a)’nın temel kuralı nettir: OSD’de aksi yönde hüküm yoksa tek pilotlu tek motorlu sınıf yetkileri iki yıl, diğer sınıf ve tip yetkileri bir yıl geçerlidir. Bu nedenle “bütün pilot yetkileri bir yıl geçerlidir” veya “sınıf yetkileri iki yıldır” şeklindeki genel ifadelerin ikisi de eksiktir.
Yetkinin niteliği lisans kaydında açıkça belirlenir. SEP gibi tek pilotlu tek motorlu sınıf yetkileri ile çok motorlu sınıf veya belirli uçak tip yetkileri farklı süre rejimindedir. Pilot, kendi lisansındaki yetki satırının son geçerlilik tarihini esas almalıdır.
SEP ve Diğer Tek Pilotlu Tek Motorlu Sınıf Yetkileri
Tek pilotlu tek motorlu sınıf yetkileri için genel geçerlilik iki yıldır. Bunun en sık karşılaşılan örneklerinden biri SEP uçak sınıf yetkisidir. Ancak iki yıllık geçerlilik, pilotun iki yıl boyunca başka hiçbir güncellik şartına tabi olmadığı anlamına gelmez. Yolcu taşımada FCL.060 son 90 gün tecrübesi ve sağlık sertifikası gibi koşullar ayrıca devam eder.
SEP/TMG temdidi için FCL.740.A(b) özel bir yol öngörür: yeterlilik kontrolü veya son 12 ay içinde 12 saat uçuş, 6 saat PIC, 12 kalkış/12 iniş ve en az 1 saatlik FI/CRI tazeleme eğitimi kombinasyonu. Bu temdit kuralı yetkinin iki yıllık toplam geçerlilik süresiyle birlikte uygulanır.
Tip Yetkilerinin Genel Geçerlilik Süresi
Tek pilotlu tek motorlu sınıf istisnası dışında tip yetkileri genel olarak bir yıl geçerlidir. Çok pilotlu ticari uçaklarda yıllık yeterlilik kontrolü bu sistemin temel parçasıdır. FCL.740.A(a), çok motorlu sınıf ve tip yetkisinin temdidinde son üç ay içinde yeterlilik kontrolü/EBT ve geçerlilik içinde sektör şartlarını düzenler.
Bir tipte binlerce saat uçmuş olmak yıllık yetki süresini uzatmaz. Tecrübe, temdit şartlarından bazılarını karşılamaya yarayabilir; ancak hukuki son tarih lisans kaydındaki yetki geçerlilik süresidir.
OSD Farklı Süre Öngörebilir mi?
Evet. FCL.740(a) genel süreleri “OSD’de aksi yönde hüküm bulunmadığı müddetçe” uygular. Operational Suitability Data, belirli hava aracı tipi için eğitim, kontrol ve yetkilendirme özellikleri belirleyebilir. Bu nedenle özellikle tip yetkilerinde yalnız genel FCL.740 cümlesine bakmak yeterli değildir.
Pilot ve ATO/işletme, ilgili tipin güncel OSD verilerini ve SHGM tarafından kabul edilen eğitim/kontrol programını kontrol etmelidir. OSD’de özel hüküm varsa genel kuraldan önce o tipe özgü düzenleme uygulanır.
Temdit Erken Yapılırsa Kalan Süre Korunur mu?
FCL.740(a), pilot temdit gerekliliklerini normal zamanından daha erken yerine getirmeyi seçerse yeni geçerlilik süresinin yeterlilik kontrolü tarihinden başlayacağını düzenler. Bu nedenle erken kontrol her zaman avantajlı değildir; lisansın sonraki yıllardaki yenileme takvimini öne çekebilir.
Örneğin operasyon planlaması nedeniyle kontrol aylar önce yapılıyorsa, yeni son tarih eski yetkinin son tarihine otomatik eklenmez. Pilot ve işletme kontrol tarihinin takvime etkisini önceden hesaplamalıdır.
Yetkinin Süresi Dolarsa Temdit mi Yenileme mi?
Geçerlilik tarihi geçtikten sonra işlem “temdit” değil “yenileme” niteliğindedir. FCL.740(b), süre dolan sınıf veya tip yetkisinde adayın önce ATO, uygun durumda DTO veya belirli koşullarda yetkili eğitim/operasyon kuruluşunda tazeleme eğitimi ihtiyacının değerlendirilmesini ve gerekiyorsa eğitim tamamlanmasını öngörür.
Sürenin yeni dolmuş olması, pilotun kendiliğinden aynı yetkiyi kullanmaya devam edebileceği anlamına gelmez. Yenileme tamamlanıp lisans kaydı geçerli hale gelene kadar ilgili sınıf/tip imtiyazı kullanılamaz.
EBT Uygulamalı Değerlendirmesi Yeterlilik Kontrolüne Sayılır mı?
FCL.740(a), ilgili sınıf/tip için EBT uygulayan operatörde Ek 1.10’a uygun EBT uygulamalı değerlendirmesini tamamlayan başvuru sahibine gerekli yeterlilik kontrolü bakımından tam kredi tanır. Ancak sıradan şirket simülatör eğitimi otomatik olarak EBT kredisi değildir.
Operatörün EBT uygulaması ve değerlendirmenin ilgili yetki için mevzuat kapsamındaki şartları sağlaması gerekir. Kayıtlar kontrol formunda açıkça tutulmalıdır.
Tip Yetkisi Geçerliyken IR Süresi Dolabilir mi?
Evet. Tip/sınıf yetkisi ile IR farklı yetkilerdir. Pilot tip yetkisinin geçerli olmasına rağmen IR süresi dolmuşsa IFR imtiyazını kullanamaz. FCL.740.A(a)(4), uygun durumda IR(A) temdidinin tip veya sınıf yetkisi yeterlilik kontrolüyle birleştirilebilmesine izin verir.
Birleştirilmiş kontrolün yapılması, iki yetkinin kayıtlarının ayrı ayrı güncellenmesi gerektiği gerçeğini değiştirmez. İşletme her ikisinin son tarihini ayrı takip etmelidir.
Yetki Son Tarihleri Nasıl Yönetilmeli?
Pilotun lisans, sağlık, dil, IR, sınıf ve tip yetkisi son tarihleri tek tabloda fakat ayrı alanlarda tutulmalıdır. Sadece “lisans aktif” statüsü kullanmak yetki bitişlerinin gözden kaçmasına yol açar. Uçuş planlama sistemi geçersiz yetki halinde görevlendirmeyi engellemelidir.
Yeterlilik kontrolü, EBT değerlendirmesi, sektör kayıtları ve tazeleme eğitimi belgeleri arşivlenmelidir. Denetimde yalnız bugünkü lisans değil, belirli uçuş tarihindeki yetki geçerliliği de ispatlanabilir olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
SEP kaç yıl geçerli?
Genel kural olarak tek pilotlu tek motorlu sınıf yetkileri 2 yıl.
Tip yetkisi kaç yıl geçerli?
OSD’de aksi yoksa genel kural 1 yıldır.
Çok motorlu sınıf yetkisi kaç yıl?
Tek motorlu istisnanın dışında kaldığından genel kural 1 yıldır.
Temdit erken yapılabilir mi?
Evet; ancak yeni süre kontrol tarihinden başlar.
Yetki bitince uçulabilir mi?
Hayır. Yenileme tamamlanana kadar ilgili imtiyaz kullanılamaz.
OSD süreyi değiştirebilir mi?
Evet; FCL.740 bunu açıkça saklı tutar.
IR ile tip yetkisi aynı şey mi?
Hayır. Ayrı geçerlilikleri vardır.
EBT temdide sayılabilir mi?
Ek 1.10’a uygun EBT değerlendirmesi gerekli yeterlilik kontrolüne tam kredi sağlayabilir.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
İçerik SHT-FCL Rev.01 esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
