Sanık Davetiyesinde Yoklukta Duruşma İhtarı Eksikliği Dilekçesi | CMK 195 Word

Kısa cevap: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 195. maddesi, yalnız adlî para cezası veya müsadere yahut bu iki yaptırımın birlikte söz konusu olduğu dar alanda sanık gelmese bile duruşma yapılabilmesine izin verir. Bu istisnanın uygulanabilmesi için sanığa gönderilen davetiyede, gelmese de duruşmanın yapılacağı açıkça yazılmalıdır. Davetiyede bu ihtar yoksa veya metin belirsizse mahkemeden CMK 195’e dayanılarak yoklukta işlem yapılmaması, duruşmanın ertelenmesi ve kanuni sonucu açıkça içeren yeni bir davetiye çıkarılması istenebilir.

Eksik ihtar tek başına bütün dosyayı veya yapılmış her işlemi otomatik olarak geçersiz kılan soyut bir formül değildir. Önce isnat edilen suçun yaptırım tablosu, sonra sanığa gerçekten gönderilen evrakın tam metni, tebliğ mazbatası ve hangi celsede hangi işlemin yapıldığı incelenir. Bu sayfadaki örnek, hüküm kurulmadan önce eksikliği gidermeye yöneliktir. Yoklukta hüküm kurulmuşsa olağan kanun yolu süresi ayrıca gerçek tebliğ kaydına göre izlenmelidir.

CMK 195 hangi dosyalarda sanığın yokluğunda duruşmaya izin verir?

Güncel CMK 195/1 hükmüne göre suç yalnız veya birlikte adlî para cezasını veya müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese bile duruşma yapılabilir. Aynı cümleyi izleyen zorunlu güvence, sanığa gönderilecek davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağının yazılmasıdır. Kanun böylece iki ayrı eşiği aynı fıkrada kurar: Yaptırım bakımından dar kapsam ve sonuçları açıklayan davetiye.

Maddenin kapsamı yalnız suçun günlük dilde “hafif” görülmesine göre belirlenmez. İddianamedeki sevk maddesi, uygulanması istenen fıkra ve bent, suç tarihinde yürürlükte olan yaptırım, lehe kanun tartışması ve varsa özel kanundaki müsadere düzenlemesi birlikte okunur. Mahkemenin ileride kısa süreli hapis cezasını adlî para cezasına çevirebilme ihtimali, kanundaki hapis seçeneğini baştan yok saymaz. Suç tipinde hapis cezası öngörülüyorsa yalnız muhtemel bir çevirme veya savcının para cezası istemesi nedeniyle CMK 195’in uygulanacağı kesin kabul edilmemelidir.

Resmî ve güncel metin, Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki 5271 sayılı Kanunda görülebilir. Kanunun bağlamı ve komşu hükümler için Adalet Bakanlığının Ceza Muhakemesi Kanunu PDF metni incelenebilir. Resmî PDF’de CMK 193 genel hazır bulunma kuralını, CMK 194 duruşmadan savuşmayı, CMK 195 yaptırıma bağlı yokluk istisnasını ve CMK 196 bağışık tutulmayı ayrı kurumlar olarak düzenler.

Yaptırım şartı nasıl kontrol edilir?

İlk belge iddianamedir. İsnadın yalnız madde numarası değil, fıkra ve bendi ile fiilin nitelikli hâli yazılmalıdır. İkinci belge, ilgili suç tarihinde yürürlükte bulunan yaptırım metnidir. Suç tarihinden sonra değişiklik varsa eski ve yeni düzenleme karşılaştırılır; hangi hükmün uygulanacağı konusunda dosyaya özgü değerlendirme yapılır. Üçüncü belge, mahkemenin kabul ettiği hukuki nitelendirme veya ek savunma bildirimi varsa buna ilişkin ara karardır.

Adlî para cezası, devlet lehine hükmedilen ceza yaptırımıdır; tazminat, vekâlet ücreti veya idari para cezasıyla aynı değildir. Müsadere ise eşya veya kazancın kanundaki şartlarla devlete geçirilmesine ilişkin güvenlik tedbiri niteliğindedir. Bir dosyada hem adlî para cezası hem müsadere istenmesi CMK 195’in kapsamına girebilir; ancak başka bir fıkrada hapis cezası seçeneği bulunduğu hâlde yalnız talep biçimine bakarak bu sonuca ulaşılamaz.

Birden fazla suç veya birden fazla sanık varsa değerlendirme her isnat ve kişi bakımından ayrı yapılmalıdır. Aynı dosyada bir suç yalnız adlî para cezası gerektirirken diğer suç hapis yaptırımı içeriyorsa bütün dosyanın tek cümleyle CMK 195 kapsamına girdiği söylenemez. Dilekçede hangi sanık, hangi fiil ve hangi sevk maddesi bakımından yoklukta duruşmaya itiraz edildiği gösterilmelidir.

Davetiyedeki yokluk ihtarı neden zorunludur?

CMK 195, sanığın duruşmaya katılmamasına rağmen yargılamanın sürmesine imkân tanıdığı için, katılmamanın özel sonucunun önceden bildirilmesini ister. Davetiyede yalnız “duruşmaya geliniz”, “mazeretsiz gelmezseniz işlem yapılacaktır” veya “zorla getirilebilirsiniz” yazması aynı sonucu açıkça anlatmayabilir. Aranan ihtar, sanık gelmese de duruşmanın yapılacağını anlaşılır biçimde bildirmelidir.

CMK 176/2’de tutuklu olmayan sanığın mazeretsiz gelmediğinde zorla getirileceğinin çağrı kâğıdına yazılması öngörülür. CMK 195’teki ihtar bundan farklıdır. Biri gelmemenin zorla getirme sonucunu, diğeri sanığın yokluğunda duruşmanın yürütülebileceğini bildirir. Birinin varlığı diğerinin otomatik olarak bulunduğu anlamına gelmez. Davetiyenin bütün sayfaları ve ekleri okunmadan yalnız tebligat mazbatasındaki “duruşma davetiyesi” açıklamasına dayanılmamalıdır.

CMK 176/4 uyarınca çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunması gerekir. Bu süre ile CMK 195 ihtarı ayrı kontrollerdir. Davetiye zamanında tebliğ edilmiş olsa bile yokluk sonucu yazılmamış olabilir; doğru ihtar bulunsa bile savunmaya hazırlanma için kanuni zaman bırakılmamış olabilir. Başvuruda tebliğ tarihi, duruşma tarihi ve ihtar metni ayrı satırlarda gösterilmelidir.

Eksik veya belirsiz ihtar hâlinde ne talep edilir?

Hüküm kurulmamışsa en doğrudan talep, CMK 195 istisnasına dayanılarak sanığın yokluğunda duruşmaya devam edilmemesi ve kanuni ihtarı taşıyan yeni bir davetiye çıkarılmasıdır. Mahkemenin öncelikle suçun yaptırım şartını ve davetiye içeriğini ara kararda değerlendirmesi istenir. Eksiklik duruşma sırasında fark edilmişse müdafi sözlü itirazını tutanağa geçirip aynı gün veya gecikmeden yazılı dilekçe sunabilir.

Mahkeme ihtarın yeterli olduğu kanaatindeyse, hangi belge ve cümlenin bu sonucu karşıladığını göstermelidir. Tebligat evrakının UYAP’ta yalnız üst yazısı görünüyorsa ekleri ve tebliğ mazbatası getirtilmelidir. Fizikî tebligatta zarf, davetiye, açıklama sayfası ve mazbata; elektronik tebligatta gönderilen belgenin kendisi, ek listesi, ulaşma ve tebliğ tarihleri birlikte saklanmalıdır.

Sanığın müdafiinin celseyi bilmesi, CMK 195’in sanığa gönderilecek davetiyede aradığı açık ihtarın yerine geçtiği varsayımını tek başına kurmaz. Bununla birlikte sanığın duruşmaya fiilen katılması, eksik ihtarın o celsede yoklukta işlem sonucu doğurmasını önleyebilir. Her durumda somut zarar ve usul aşaması ayrıca değerlendirilir; başvuru, hiç görülmemiş belge hakkında “kesinlikle ihtar yoktur” demek yerine dosyadaki gerçek metni alıntılamalıdır.

Bu başvuru usulsüz tebligat şikâyetinden farklı mıdır?

Evet. Tebligat hiç yapılmamış, yanlış kişiye yapılmış veya kanuni yöntem izlenmemişse tebliğ usulü ayrıca tartışılır. CMK 195 başvurusunda ise belge sanığa ulaşmış olsa bile içeriğinde yoklukta duruşma sonucunun bulunmaması gündeme gelebilir. Yöntem ile içerik aynı şey değildir. Genel çerçeve için usulsüz tebligat ve öğrenme tarihi rehberi okunabilir; ancak ceza dosyasındaki özel ihtarın etkisi CMK 195 üzerinden ayrıca kurulmalıdır.

UYAP ekranında duruşma tarihini görmek de tek başına davetiye içeriğini tamamlamaz. duruşma günü verildi kaydının anlamı ile tebligatın hukuki sonuçları ayrı değerlendirilir. Aynı biçimde “duruşma evrakı hazırlandı” ibaresi belgenin tam metni değildir; duruşma evrakının türü ve içeriği görülmeden ihtarın bulunduğu sonucuna varılamaz.

CMK 193 194 195 ve 196 arasındaki fark

CMK 193, sanığın yokluğunda duruşma yapılamamasını genel kural olarak kurar ve belirli lehe sonuçlar için dar bir istisna içerir. Bu ayrım sanığın sorgusu yapılmadan yokluğunda beraat veya düşme talebi yazısında ele alınmıştır. CMK 194 ise duruşmaya gelmiş sanığın savuşması veya ara sonrası dönmemesi hâlinde, önceden sorgulanmış olması ve mahkemenin hazır bulunmasına artık gerek görmemesi koşullarını düzenler. CMK 194/2 yoklukta devam koşulları başka bir fiilî duruma ilişkindir.

CMK 195’in ayırt edici unsuru, suçun yaptırım türü ve davetiyedeki özel ihtardır. Sanığın daha önce sorguya çekilmiş olup olmaması, CMK 194/2’deki gibi maddenin metninde ayrıca yazılmış bir ön koşul değildir; fakat savunma haklarının somut dosyada nasıl kullanıldığı önemini korur. CMK 196 ise sanığın veya yetkilendirilmiş müdafiinin istemi üzerine mahkemenin duruşmadan bağışık tutma kararını düzenler. duruşmadan bağışık tutulma dilekçesi, eksik davetiye ihtarının giderilmesi talebi yerine kullanılmamalıdır.

Başvuru hangi mahkemeye ve ne zaman sunulur?

Dilekçe, kovuşturmayı yürüten asliye ceza veya görevli diğer ceza mahkemesine, güncel esas numarasıyla sunulur. CMK 195, eksik ihtara karşı gün veya hafta cinsinden özel bir ara başvuru süresi belirlemez. Pratik olarak dilekçe, yoklukta yapılması planlanan duruşmadan önce veya eksikliğin öğrenildiği anda sunulmalıdır. Celse başladıysa itirazın duruşma tutanağına geçirilmesi istenir.

Yoklukta hüküm kurulmuşsa aynı dilekçenin verilmesi istinaf veya temyiz süresini kendiliğinden durdurmaz. Kararın türü, kanun yolu açıklaması, tefhim veya tebliğ durumu ve gerçek tebliğ tarihi incelenerek ayrı kanun yolu başvurusu hazırlanır. Eksik ihtar, hükmün usule uygunluğuna ilişkin gerekçelerden biri olabilir; fakat kanun yolu dilekçesinde esas hakkındaki diğer itirazlar da korunmalıdır.

Dosyadan hangi kayıtlar ve ekler çıkarılmalıdır?

İlk grup belgeler isnadın yaptırımını gösterir: iddianame, sevk maddesi, suç tarihi, kabul kararı, varsa ek savunma bildirimi ve uygulanması tartışılan özel kanun. Yalnız suç adını yazmak yeterli değildir. İlgili madde, fıkra ve bendin hapis seçeneği içerip içermediği işaretlenmelidir.

İkinci grup davetiye belgeleridir: mahkemenin çağrı kâğıdı, elektronik veya fizikî tebligatın bütün ekleri, tebliğ mazbatası, gönderi ve tebliğ tarihleri, muhatap kaydı ve davetiyedeki ihtarın tam cümlesi. Üçüncü grup duruşma kayıtlarıdır: celse tutanağı, sanığın yokluğunda yapılan işlemler, dinlenen tanık veya açıklanan bilirkişi raporu, esas hakkında mütalaa ve ara kararlar. Dördüncü grup, savunmanın eksikliği ne zaman öğrendiğini ve hangi talebi sunduğunu gösteren UYAP evrak numarası ile teslim kaydıdır.

Örnek dilekçe

[İLGİLİ ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE / GÖREVLİ CEZA MAHKEMESİNE]

ESAS NO: [Gerçek esas numarası]

SANIK: [Ad soyad ve güvenli tebligat adresi]

MÜDAFİ: [Varsa avukat adı, baro ve sicil numarası]

KONU: Sanığa tebliğ edilen [tarih] tarihli duruşma davetiyesinde CMK 195’te aranan “gelmese de duruşmanın yapılacağı” ihtarının bulunmaması veya belirsiz olması nedeniyle, eksiklik giderilmeden sanığın yokluğunda duruşma yapılmaması ve yeni davetiye çıkarılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında sanık hakkında [iddianamedeki fiil] nedeniyle [madde, fıkra ve bent] uyarınca kamu davası yürütülmektedir. İddianamede ve kabul kararında gösterilen yaptırım [belgedeki doğru ifade] şeklindedir.

2. Sanığa [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilen duruşma davetiyesinin tam örneği ektedir. Davetiyede duruşma günü [tarih ve saat] olarak bildirilmiş; gelmeme sonucu ise “[belgedeki cümle aynen]” şeklinde yazılmıştır / bu konuda herhangi bir cümleye yer verilmemiştir.

3. CMK 195/1, yaptırım şartının yanı sıra sanığa gönderilecek davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağının yazılmasını açıkça emretmektedir. Dosyadaki davetiyede yalnız [zorla getirme, genel çağrı veya başka ihtar] bulunmaktadır. Bu ifade, sanığın yokluğunda duruşmanın yürütülebileceğini açıkça bildirmemektedir.

4. CMK 176/4 gereğince çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır. Somut olayda tebliğ [tarih], duruşma [tarih] olup aradaki süre [gerçek hesap] gündür. Süre şartı ile CMK 195 ihtarı ayrı ayrı incelenmelidir.

5. CMK 195’in yaptırım kapsamı bakımından [isnat edilen hüküm] incelendiğinde [yalnız adlî para cezası / müsadere / her ikisi / hapis seçeneği] öngörülmektedir. Hapis seçeneği varsa maddenin yokluk istisnası uygulanmamalıdır. Mahkemeniz farklı hukuki nitelendirme düşünüyorsa sanığa savunma imkânı verilmelidir.

6. Müdafiin celse tarihinden haberdar olması, kanunun sanığa gönderilecek davetiye için öngördüğü özel ihtarın varlığını kendiliğinden oluşturmaz. Davetiye içeriği, tebliğ mazbatası ve ekleriyle birlikte dosyada belirlenmelidir.

7. Eksik ihtara rağmen sanığın yokluğunda [tanık dinlenmesi, rapor okunması, mütalaa alınması veya hüküm kurulması] savunma hakkını somut olarak etkileyebilecektir. Eksiklik, yeni ve açık ihtarlı davetiye çıkarılarak giderilebilir. Sanığa hazırlanma ve katılma için kanuni zaman tanınmalıdır.

8. Mahkemeniz mevcut davetiyeyi yeterli görürse, CMK 195 ihtarını hangi belge ve cümlenin karşıladığının gerekçeli ara kararda gösterilmesini; davetiye ve tebligat eklerinin eksiksiz biçimde dosyaya alınmasını talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.35-37, 176, 193, 195, 197, 206, 216, 219-222, 230, 232; 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve somut olaya uygulanabilen diğer hükümler.

DELİLLER VE EKLER: İddianame ve kabul kararı, yürürlükteki yaptırım metni, davetiye ve bütün ekleri, tebliğ mazbatası veya elektronik tebligat kaydı, duruşma tutanakları, UYAP evrak kayıtları ve yalnız dosyada bulunan diğer gerçek belgeler.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) isnat edilen suçun CMK 195’teki yaptırım kapsamına girip girmediğinin madde, fıkra ve bent üzerinden belirlenmesine, (2) sanığa gönderilen davetiyenin ve tebligat eklerinin tam örneğinin dosyaya alınmasına, (3) davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağı açıkça yazılmamışsa eksiklik giderilmeden sanığın yokluğunda duruşma yapılmamasına, (4) kanuni sonucu açıkça içeren yeni davetiye çıkarılarak tebliğ ile duruşma arasında CMK 176/4’teki sürenin bırakılmasına, (5) aksi kanaatte yeterli görülen ihtar cümlesinin gerekçeli ara kararda gösterilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]

Sanık / müdafi
[Ad soyad ve imza]

Başvurudan sonra hangi işlemler izlenmelidir?

Dilekçenin UYAP evrak numarası, sunma tarihi ve celse öncesinde hâkim ekranına düşüp düşmediği takip edilmelidir. Yeni davetiye çıkarılmışsa gönderilen belgenin eski evrakın kopyası olup olmadığı, CMK 195 ihtarının eklenip eklenmediği ve tebliğ tarihi kontrol edilir. Duruşma ertelenmişse yeni gün ile tebliğ arasında en az bir haftalık hazırlık süresi bırakılıp bırakılmadığı kaydedilir.

Mahkeme yoklukta devam ederse müdafi celseye katılarak itirazı tutanağa geçirir, sanık yokken yapılan her işlemi ve yeni delilleri ayrı ayrı kaydeder. Hüküm kurulursa gerekçeli kararın tebliği beklenirken kanun yolu süresinin hangi olayla başlayacağı dosyaya göre değerlendirilir. UYAP’ta kararın görünmesi ile usulüne uygun tebliğ aynı kabul edilmemelidir; ancak kesin süre hesabı görülmeyen kayıt hakkında varsayımla yapılmamalıdır.

Somut hatalar

• Suç adını yazıp uygulanacak fıkra ve yaptırım seçeneğini göstermemek.
• Hapis cezasının sonradan paraya çevrilebilmesini CMK 195 kapsamı sanmak.
• Zorla getirme ihtarı ile yoklukta duruşma ihtarını aynı kabul etmek.
• Davetiyenin yalnız ilk sayfasını inceleyip ekleri görmeden kesin sonuç yazmak.
• Tebligat yöntemi ile davetiye içeriği sorununu birbirine karıştırmak.
• UYAP’ta duruşma tarihinin görünmesini özel ihtarın yerine koymak.
• Müdafiin bilgisi nedeniyle sanığa yapılacak açık ihtarın gereksiz olduğunu varsaymak.
• CMK 176/4’teki en az bir haftalık süreyi ayrıca kontrol etmemek.
• Hüküm kurulduktan sonra bu dilekçenin kanun yolu süresini durdurduğunu düşünmek.
• Birden fazla isnadı tek yaptırım varmış gibi topluca değerlendirmek.

Sık sorulan sorular

1 CMK 195 her adlî para cezası ihtimalinde uygulanır mı?

Hayır. Uygulanacak suç hükmünün yaptırım seçenekleri incelenir. Hapis seçeneğinin sonradan adlî para cezasına çevrilebilmesi, tek başına CMK 195 kapsamını oluşturmaz.

2 Davetiyede yalnız zorla getirme ihtarı varsa yeterli midir?

CMK 176/2’deki zorla getirme sonucu ile CMK 195’teki yoklukta duruşma sonucu farklıdır. Sanık gelmese de duruşmanın yapılacağının açıkça bildirilmesi gerekir.

3 İhtarın kanun maddesi numarasıyla yazılması şart mıdır?

Kanun, sonuç bilgisinin davetiyede yer almasını arar. Madde numarasından çok, sanığın gelmese de duruşmanın yapılacağını anlayacağı açık içerik önemlidir.

4 Davetiye hiç tebliğ edilmediyse hangi sorun doğar?

Bu durumda yalnız ihtar içeriği değil, çağrının ve tebligatın varlığı da tartışılır. Tebligat yöntemi, muhatap, mazbata ve fiilî öğrenme kayıtları ayrıca incelenmelidir.

5 Müdafi duruşma gününü biliyorsa eksiklik giderilmiş sayılır mı?

Müdafiin bilgisi, CMK 195’in sanığa gönderilecek davetiyede aradığı özel ihtarı otomatik olarak oluşturmaz. Somut dosyadaki savunma imkânı ayrıca değerlendirilir.

6 Sanık eksik ihtarlı davetiyeye rağmen duruşmaya gelirse ne olur?

Sanık o celsede hazırsa yoklukta işlem sonucu doğmaz. Sonraki celse için yeni davetiye ve ihtarlar ayrıca kontrol edilmelidir.

7 Birden fazla suçtan biri hapis cezası gerektiriyorsa CMK 195 uygulanabilir mi?

Her isnat ayrı incelenmelidir. Hapis yaptırımı içeren suç yönünden CMK 195’in dar yaptırım şartı karşılanmaz; dosyanın bütünü için tek bir sonuç varsayılmamalıdır.

8 Eksik ihtar dilekçesi için özel süre var mıdır?

CMK 195 bu talep için ayrı bir gün veya hafta süresi koymaz. Dilekçe, yoklukta işlem yapılmadan önce ve eksiklik öğrenilir öğrenilmez sunulmalıdır.

9 Mahkeme dilekçeyi reddederse ne yapılır?

İtiraz tutanağa geçirilmeli ve yeterli görülen ihtarın gerekçesi istenmelidir. Hüküm kurulursa kararın türüne göre olağan kanun yolunda usul itirazı diğer savunmalarla birlikte ileri sürülür.

10 Word örneğinde hangi alanlar mutlaka değiştirilmelidir?

Mahkeme ve esas numarası, isnat edilen madde fıkra bent, gerçek yaptırım, davetiyenin tam ihtar cümlesi, tebliğ ve duruşma tarihleri ile yapılan yokluk işlemleri dosyadan alınmalıdır.

Hukuki inceleme ve iletişim

Bu içerik 5 Ekim 2026 tarihinde güncel CMK 176, 193, 195 ve bağlantılı hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No 3472. Örnek metin, görülmemiş davetiye veya yaptırım hükmü hakkında kesin olgu üretmez; köşeli parantezli alanlar yalnız gerçek dosya belgeleriyle doldurulmalıdır.

Mersin ofisi

İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin. Türkiye’deki dosyalar Mersin merkezli olarak, görev ve yetki kuralları gözetilerek değerlendirilir.

CMK 195 sanık davetiyesinde yoklukta duruşma ihtarı eksikliği dilekçesini Word olarak indirin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Sanık Davetiyesinde Yoklukta Duruşma İhtarı Eksikliği Dilekçesi | CMK 195 Word Hakkında Sık Sorulan Sorular