Sanığın Yokluğunda Davaya Devam Koşullarının İncelenmesi Dilekçesi | CMK 194/2 Word

Kısa cevap: Sanık duruşma başladıktan sonra savuşmuş veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmemişse mahkeme davayı kendiliğinden yoklukta bitiremez. CMK 194/2 için sanığın daha önce usulüne uygun biçimde sorguya çekilmiş olması ve mahkemenin sanığın artık hazır bulunmasına gerek görmemesi birlikte aranır. Bu iki koşuldan biri yoksa madde, yoklukta hüküm kurulmasına dayanak oluşturmaz. Koşullar varsa mahkeme davayı yoklukta bitirebilir; ancak yeni delillerin tartışılması, müdafiin katılımı, savunma taleplerinin karara bağlanması, tutanak ve gerekçe yükümlülükleri devam eder.

Bu sayfadaki örnek, sanık veya müdafii tarafından yoklukta devam koşullarının somut dosya kayıtlarıyla incelenmesi için hazırlanmıştır. Başvuru, sanığın savuştuğunu kabul eden tek yönlü bir beyan değildir. Duruşma tutanağının ne gösterdiği, sorgunun hangi isnat hakkında yapıldığı, ara sonrası çağrı ve yokluk kaydı ile sanığın hazır bulunmasına neden ihtiyaç kalmadığı ayrı ayrı denetlenir. Koşullar oluşmamışsa yoklukta bitirmeme; mahkeme aksi kanaatteyse bu koşulları gerekçeli ara karar ve tutanakla açıklama istenir.

CMK 194 sanığın mahkemeden uzaklaşmasını nasıl düzenler?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 194. maddesinin birinci fıkrası, mahkemeye gelen sanığın duruşma devam ettiği sürece hazır bulunmasının sağlanmasını ve savuşmasının önüne geçmek için mahkemenin gerekli tedbirleri almasını emreder. İkinci fıkra ise iki ayrı fiilî durumu kapsar: Sanığın duruşmadan savuşması veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmemesi. Kanun, bu hâllerin her birinde davanın mutlaka yoklukta biteceğini söylemez.

İkinci fıkradaki yetki üç unsurla okunmalıdır. Önce maddede sayılan yokluk biçimlerinden biri gerçekleşmelidir. Sonra sanığın daha önce sorguya çekilmiş olması gerekir. Son olarak mahkeme, sanığın artık hazır bulunmasına gerek görmediğini dosyaya özgü biçimde değerlendirmelidir. “Dava yokluğunda bitirilebilir” sözü bir zorunluluk değil, koşullu mahkeme yetkisidir. Mahkeme yeni bir yüzleştirme, teşhis, ek sorgu veya sanığa doğrudan açıklama yaptırılması gerektiğini düşünüyorsa hazır bulunmayı gerekli görebilir.

Güncel madde metni Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki 5271 sayılı Kanunda yer alır. Kanunun bütünlüğünü görmek için Adalet Bakanlığının CMK PDF metni de incelenebilir. Başvuru hazırlanırken yalnız madde numarası değil, somut olayın hangi cümleye uyduğu gösterilmelidir.

Savuşma ile sıradan yokluk aynı değildir

“Savuşma”, duruşmaya gelmiş sanığın oturum sürerken izinsiz biçimde ayrılması veya mahkemenin denetiminden çıkması bağlamında değerlendirilir. Sanığın salonda kısa süre bulunmaması, mahkemenin verdiği izinle dışarı çıkması, sağlık nedeniyle görevlilerce götürülmesi ya da oturumun bittiğini düşünmesine yol açan belirsizlik otomatik olarak savuşma sayılmaz. Duruşma tutanağında ayrılış zamanı, verilen ara, yapılan çağrı, mübaşir veya kolluk tespiti ve başkanın ara kararı görünmelidir.

Maddenin ikinci seçeneği, ara vermeyi izleyen oturuma gelmemedir. Buradaki “ara”, aynı gün verilen kısa bir arayı veya duruşmaya verilen aradan sonra devam eden oturumu kapsayabilir. Tutanakta aranın başlangıç ve bitişi, sanığa geri dönmesi gereken zamanın açıklanıp açıklanmadığı ve yeniden çağrı işlemi yazılı değilse olayın CMK 194/2 kapsamına girdiği sonucuna yalnız varsayımla ulaşılmamalıdır. Başka bir tarihteki celseye hiç gelmemek de her durumda bu ibareyle aynı değildir; tebligat, mazeret ve diğer yokluk hükümleri ayrıca incelenir.

Her duruşmaya gelmeyen kişi kaçak sanık değildir. Kaçaklık, özel çağrı ve tespit koşullarına bağlı ayrı bir kurumdur. Ayrım için kaçak sanığın sorgusu ve yokluğunda mahkûmiyet yazısı incelenebilir. Aynı şekilde sanığın kendi istemiyle sonraki celselerden bağışık tutulması da mahkemenin kabul kararını gerektiren başka bir yoldur; duruşmadan bağışık tutulma dilekçesi CMK 194/2 başvurusunun yerine geçmez.

Önceden sorguya çekilmiş olma şartı nasıl doğrulanır?

Dosyada “ifadesi alındı” yazması yeterli değildir. Ceza muhakemesinde ifade, soruşturma evresinde kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından alınan beyanı; sorgu ise hâkim veya mahkeme tarafından yapılan işlemi anlatır. CMK 194/2 açıkça sanığın önceden sorguya çekilmiş olmasını arar. Bu nedenle duruşma tutanağında kimlik tespiti, isnadın açıklanması, hakların bildirilmesi ve sanığın savunmasının alınması bölümleri kontrol edilmelidir.

Sorgu, eldeki iddianameye ve hükme esas alınacak suçlamaya ilişkin olmalıdır. Başka dosyadaki sorgu, yalnız tutuklama incelemesindeki kısa beyan veya sonradan değişen suç vasfı hakkında hiç savunma alınmamış olması ayrıca değerlendirilir. Ek savunma gerektiren bir hukuki nitelendirme ortaya çıkmışsa eski sorgu kaydı bütün yeni savunma ihtiyacını kendiliğinden karşılamayabilir. Dilekçede sorgu tarihi, celse numarası, tutanak sayfası ve isnat açıkça gösterilmelidir.

Sanığın sorgusu hiç yapılmamışsa CMK 194/2 kullanılamaz. Bu durumda, dosyanın yalnız lehe belirli kararlarla sorgusuz bitirilmesine ilişkin farklı istisna gündeme gelebilir. Ayrıntılı ayrım için sanığın sorgusu yapılmadan yokluğunda beraat veya düşme talebi yazısına bakılabilir. CMK 193/2 ile CMK 194/2’nin karar alanları ve aradıkları önceki işlem aynı değildir.

Mahkeme sanığın artık hazır bulunmasına neden gerek görmeyebilir?

Mahkeme, sanığın sorgusunun tamamlandığını, kendisine yöneltilmesi gereken ek bir soru kalmadığını ve yürütülecek işlemlerin sanığın bedenen hazır bulunmasını zorunlu kılmadığını değerlendirebilir. Fakat bu sonuç soyut biçimde “dosya olgunlaştı” denilerek kurulmaz. Dinlenecek tanıkla yüzleştirme, teşhis, yeni bilirkişi raporuna karşı kişisel açıklama, suç vasfındaki değişiklik veya ek savunma ihtiyacı varsa sanığın hazır bulunması önem kazanabilir.

Mahkemenin önceki bir celsede sanığın hazır bulunmasına karar vermiş olması da dikkate alınmalıdır. Sonraki aşamada bu ihtiyaç ortadan kalkmışsa nedenleri tutanağa geçirilmelidir. Müdafiin duruşmada bulunması savunma güvencelerini destekler; ancak sanığın kişisel beyanının zorunlu olduğu bir işlemi kendiliğinden ikame etmez. Buna karşılık CMK 197 uyarınca sanık hazır olmasa bile müdafii bütün oturumlarda hazır bulunabilir. Müdafi, yeni delillere karşı beyanda bulunabilir ve usul taleplerini sunabilir.

Yoklukta bitirme kararı, sanığın daha önceki sorgusunda söylemediği her şeyden vazgeçtiği anlamına gelmez. Dosyaya sonradan giren rapor, kayıt veya tanık anlatımı müdafiye açıklanmalı; savunmaya bunları inceleme ve cevaplama olanağı verilmelidir. Esas hakkında mütalaa sunulmuşsa mütalaaya karşı savunma için gerçek ve yeterli süre talep edilebilir.

Yoklukta bitirme hangi kararları kapsayabilir?

CMK 194/2, önceden sorgulanmış sanık bakımından davanın yoklukta bitirilebileceğini söyler ve CMK 193/2’deki gibi yalnız belirli lehe karar türleriyle sınırlı bir ifade kullanmaz. Koşullar gerçekten oluşmuşsa mahkeme dosyanın ulaştığı sonuca göre hüküm kurabilir. Bu nedenle başvuru yalnız “mahkûmiyet verilemez” varsayımına dayandırılmamalıdır. Savunma, yoklukta devam koşullarını ve esas hakkındaki bütün itirazlarını birlikte korumalıdır.

Bununla birlikte mahkûmiyet düşünülüyorsa gerekçe, delillerin tartışılması, hukuka aykırı delillerin ayrılması, suç vasfı, kusur ve yaptırım belirlemesi eksiksiz olmalıdır. Sanığın yokluğu hükmün gerekçe standardını düşürmez. Son söz hakkının sanığa ait olduğu CMK 216/3 düzeni ile CMK 194/2’nin yoklukta bitirme istisnası birlikte ve somut dosya koşulları gözetilerek değerlendirilir. Savunma, sanığın yokluğunda ortaya çıkan yeni bir husus varsa bunun tamamlanmasını istemelidir.

Mahkemenin davayı yoklukta bitirmeyi seçmesi, tebligat ve kanun yolu işlemlerini ortadan kaldırmaz. Gerekçeli kararın usulüne uygun tebliği, varsa tutuklama veya adli kontrol tedbirlerinin akıbeti ve kanun yolu süresi ayrı izlenir. Sanığın yokluğu nedeniyle verilen kararın içeriği varsayılarak istinaf süresi kaçırılmamalıdır.

Başvuru hangi mahkemeye ve ne zaman sunulur?

Dilekçe, kovuşturmayı yürüten asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine güncel esas numarasıyla sunulur. CMK 194 özel bir gün veya hafta cinsinden başvuru süresi koymaz. Uygun zaman, sanığın savuştuğu veya ara sonrası gelmediği kaydının tutulduğu celse ile mahkemenin yoklukta devam konusunda karar vereceği aşamadır. Talep hükümden önce dosyaya girmeli ve mümkünse celse sırasında müdafi tarafından tutanağa da geçirilmelidir.

Duruşmanın yönetimi sırasında başkanın aldığı tedbirin heyetçe değerlendirilmesi gereken ayrı bir sorun varsa duruşma yönetimi tedbirinin mahkemece karara bağlanması başvurusu farklı bir hukuki ihtiyacı karşılar. CMK 194/2 dilekçesi hâkim reddi, mazeret, bağışıklık veya kaçaklık kararı yerine kullanılmamalıdır.

Dosyadan hangi kayıtlar çıkarılmalıdır?

İlk grup, sanığın duruşmada bulunmasına ilişkin kayıtlardır: celse tarihi, oturumun başlama ve bitiş saati, verilen aranın zamanı, geri dönüş çağrısı, sanığın salondan ayrılış biçimi, mahkeme izni veya görevlilerin tespiti. Savuşma iddiası kolluk ya da mübaşir tutanağına dayanıyorsa düzenleyen kişi, saat ve gözlemin kaynağı belirtilmelidir. Kamera kaydı varsa varlığı ve muhafaza durumu yazılmalı; görülmemiş kaydın içeriği tahmin edilmemelidir.

İkinci grup, sorgu kayıtlarıdır. Sorgunun tarihi, mahkeme, celse numarası, isnat edilen fiil ve sevk maddesi, müdafiin hazır olup olmadığı, hak bildirimleri ve ek savunma gerektiren sonraki değişiklikler ayrı bir çizelgede karşılaştırılabilir. Yalnız kimlik tespitini veya kısa ara karar beyanını sorgu gibi göstermemek gerekir.

Üçüncü grup, hazır bulunma ihtiyacına ilişkin kayıtlardır. Bekleyen tanıklar, yüzleştirme veya teşhis kararı, henüz açıklanmamış rapor, yeni delil, esas hakkındaki mütalaa ve mahkemenin daha önceki hazır bulundurma ara kararları listelenmelidir. Dördüncü grup, tebligat ve temsil kayıtlarıdır. Müdafiin yetkisi, celse bildirimi, yeni delil tebliği ve sanığa ulaşılabilen güncel adres bilgisi dosya dışı varsayımla doldurulmamalıdır.

Örnek dilekçe

[İLGİLİ ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE / AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA]

ESAS NO: [Gerçek esas numarası]

SANIK: [Ad soyad ve güvenli tebligat adresi]

MÜDAFİ: [Varsa avukat adı, baro ve sicil numarası]

KONU: [Celse tarihi] tarihli oturumda oluştuğu bildirilen yokluk bakımından CMK 194/2 koşullarının somut kayıtlarla incelenmesi; koşullar oluşmamışsa davanın yoklukta bitirilmemesi, aksi kanaatte koşulların gerekçeli ara karar ve tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında sanık [suçlama] nedeniyle yargılanmaktadır. Sanık [tarih] tarihli celseye katılmış; oturumun [gerçek saat ve işlem] aşamasında [tutanaktaki olay] gerçekleşmiştir. Duruşma tutanağında [ara, geri çağrı, izin, yokluk veya ayrılış] kaydı şu şekildedir: “[kısa ve doğru alıntı]”.

2. Sanığın savuştuğu / ara vermeyi izleyen oturuma gelmediği kabulüne dayanak gösterilen [mübaşir tutanağı, kolluk kaydı, kamera veya celse tutanağı] dosyada [evrak tarihi ve numarası] ile bulunmaktadır. Kayıt, [olayın açıkça gösterdiği husus] dışında [varsayılmaması gereken sonuç] hakkında kesin bilgi içermemektedir. Varsa mahkeme izni, sağlık işlemi veya iletişim kaydı da birlikte değerlendirilmelidir.

3. CMK 194/2’nin ikinci koşulu olan önceki sorgu bakımından dosyada [tarih] tarihli [mahkeme] sorgu tutanağı vardır / yoktur. Var olduğu kabul ediliyorsa sorgunun [iddianamedeki suçlama] hakkında yapıldığı, hakların bildirildiği ve savunmanın alındığı tutanak üzerinden belirlenmelidir. Yalnız [kolluk ifadesi, savcılık beyanı, kimlik tespiti veya başka dosya işlemi] bu koşulun yerine geçtiği varsayılmamalıdır.

4. Dosyada henüz [tanık, yüzleştirme, teşhis, rapor, ek savunma, yeni delil veya kişisel açıklama] işlemi bulunmaktadır. Bu işlem nedeniyle sanığın hazır bulunmasının neden artık gerekli olmadığı somutlaştırılmadan davanın yoklukta bitirilmesi, CMK 194/2’deki üçüncü koşulu karşılamaz. Mahkemeniz hazır bulunmayı gerekli görüyorsa uygun çağrı, zorla getirme veya hukuken elverişli bağlantı yöntemini ayrıca değerlendirmelidir.

5. Mahkemeniz sanığın artık hazır bulunmasına gerek olmadığı kanaatindeyse, bu kanaatin hangi tamamlanmış işlemlere ve hangi savunma güvencelerine dayandığı ara kararda gösterilmelidir. Müdafie [sonradan giren delil / esas hakkındaki mütalaa] açıklanmalı, inceleme ve cevap için gerçek imkân tanınmalı, delil ve usul taleplerimiz ayrı ayrı karara bağlanmalıdır.

6. CMK 194/2 koşulları oluşmadan yoklukta bitirme kararı verilmesi ile koşullar oluşmuşken esas savunmaların tartışılmaması farklı hukuka aykırılıklardır. Bu dilekçeyle hem yoklukta devam eşiğine hem de [tarih] tarihli esas savunma ve delil taleplerimize dayanıyoruz. Sanığın yokluğu, mahkemenin CMK 230 ve 232 uyarınca gerekçe ve hüküm fıkrası yükümlülüğünü kaldırmaz.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.193, 194, 197, 201, 206, 216, 219-222, 230, 232 ve somut olaya uygulanabilen diğer hükümler.

DELİLLER VE EKLER: [Celse ve sorgu tutanakları], [ara/yokluk çağrısı kaydı], [mübaşir veya kolluk tutanağı], [varsa sağlık ve iletişim belgesi], [yeni delil veya rapor], [tebligat kayıtları] ve yalnız dosyada bulunan diğer gerçek kayıtlar.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) [celse] tarihindeki olayın CMK 194/2’deki savuşma veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmeme hâllerinden birini oluşturup oluşturmadığının gerçek tutanaklarla belirlenmesine, (2) sanığın aynı suçlama bakımından önceden usulüne uygun sorguya çekilip çekilmediğinin saptanmasına, (3) sanığın hazır bulunmasının neden artık gerekli olmadığının gerekçeli kararla gösterilmesine, bu koşullardan biri yoksa davanın sanığın yokluğunda bitirilmemesine, (4) mahkemeniz koşulların oluştuğu kanaatindeyse yeni deliller ve mütalaaya karşı savunma imkânı tanınmasına, taleplerimizin karara bağlanmasına ve hükmün gerekçeli olarak tebliğine karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]

Sanık / müdafi
[Ad soyad ve imza]

Başvurudan sonra ne takip edilmelidir?

Dilekçenin UYAP evrak numarası ve sunma zamanı kaydedilmelidir. Celse tutanağı yayımlandığında mahkemenin savuşma tespiti, sorgu kaydı ve hazır bulunma ihtiyacı hakkında ne yazdığı karşılaştırılmalıdır. Talebin yalnız “reddine” denilmiş olması hâlinde, koşulların esas kararda açıklanıp açıklanmadığı ayrıca incelenir. Yeni bir celse verilmişse sanığın ve müdafiin çağrı durumları takip edilir.

Mahkeme yoklukta devam ederse müdafi bütün oturumlara katılmalı, gelen her yeni delile karşı beyanda bulunmalı ve gerekli süreyi istemelidir. Sanık sonradan hazır hâle gelirse bunu gösteren adres, sağlık, yakalama veya teslim kaydı gecikmeden sunulmalıdır. Hüküm kurulursa gerekçeli kararın tebliğ tarihi, istinaf veya temyiz yolu ve süreleri gerçek tebligat kaydından hesaplanmalıdır.

Somut hatalar

• Her celseye gelmemeyi “savuşma” diye yazmak.
• Kolluk veya savcılık ifadesini mahkeme sorgusu saymak.
• Sorgu tarihini ve hangi isnat hakkında yapıldığını göstermemek.
• Sanığın artık hazır bulunmasına gerek olmadığına ilişkin mahkeme değerlendirmesini atlamak.
• CMK 194/2’yi yalnız beraat veya düşme kararıyla sınırlı sanmak.
• Bağışıklık, mazeret, kaçaklık ve savuşma kurumlarını tek dilekçede karıştırmak.
• Yeni delil veya mütalaaya cevap hakkını yokluk nedeniyle kullanılmaz saymak.
• Duruşma tutanağında ara, çağrı ve saat kayıtları bulunmadan kesin olay anlatısı kurmak.
• Hükümden sonra aynı dilekçenin kanun yolu süresini durduracağını düşünmek.
• Mahkemenin gerekçe ve tebligat yükümlülüklerinin yoklukta ortadan kalktığını varsaymak.

Sık sorulan sorular

1 Sanık salondan ayrılırsa dava hemen bitirilebilir mi?

Hayır. Ayrılığın CMK 194/2 kapsamındaki savuşma niteliği, önceki sorgu ve sanığın artık hazır bulunmasına gerek görülmemesi koşulları birlikte incelenir.

2 Ara sonrası birkaç dakika gecikme savuşma sayılır mı?

Kanun sabit bir dakika sınırı koymaz. Aranın saati, geri çağrı, mahkeme izni, iletişim ve tutanak kaydı somut olayda değerlendirilir.

3 Savcılıkta ifade vermek önceki sorgu şartını karşılar mı?

Kural olarak hayır. CMK 194/2’deki sorgu, hâkim veya mahkemece yapılan teknik ceza muhakemesi işlemidir; dosyadaki gerçek sorgu tutanağı incelenmelidir.

4 Sanık önceden sorgulandıysa mahkeme mutlaka yoklukta devam eder mi?

Hayır. Mahkeme ayrıca sanığın artık hazır bulunmasına gerek görmemelidir. Bu sonuç dosyanın geldiği aşama ve bekleyen işlemlere göre değerlendirilir.

5 Yoklukta mahkûmiyet verilebilir mi?

CMK 194/2’nin tüm koşulları oluşmuş ve sanık önceden sorgulanmışsa dava yoklukta bitirilebilir. Madde yalnız lehe kararlarla sınırlı değildir; esas savunma ve kanun yolu hakları dikkatle korunmalıdır.

6 Müdafi duruşmaya katılabilir mi?

Evet. CMK 197 uyarınca sanık hazır bulunmasa da müdafi bütün oturumlarda hazır bulunabilir; delil ve usul taleplerini sunabilir.

7 Sanık yokken yeni rapor gelirse ne yapılır?

Rapor savunmaya açıklanmalı, inceleme ve cevap için gerçek imkân tanınmalıdır. Gerekirse sanığın kişisel açıklaması veya ek sorgusu için hazır bulunması talep edilir.

8 CMK 194/2 dilekçesi için özel süre var mı?

Maddede gün veya hafta cinsinden özel başvuru süresi yoktur. Talep, yoklukta devam veya bitirme kararı verilmeden önce gecikmeden sunulmalıdır.

9 Savuşma ile kaçaklık aynı mıdır?

Hayır. Savuşma CMK 194’teki duruşma içi veya ara sonrası yokluk hâlidir. Kaçaklık özel çağrı ve tespit koşulları bulunan ayrı bir statüdür.

10 Yoklukta verilen karara karşı başvuru yapılabilir mi?

Evet. Kararın türüne göre istinaf ve koşulları varsa temyiz yolu değerlendirilir. Süre, gerekçeli kararın gerçek tebliğ kaydına göre hesaplanmalıdır.

Hukuki inceleme ve iletişim

Bu içerik 5 Ekim 2026 tarihinde güncel 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 193, 194, 197, 216 ve 219-232. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No 3472. Örnek metin, görülmemiş dosya olgularını gerçekmiş gibi kabul etmez; köşeli parantezli alanlar yalnız somut tutanak ve belgelerle doldurulmalıdır.

Mersin ofisi

İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin. Türkiye’deki dosyalar Mersin merkezli olarak, görev ve yetki kuralları gözetilerek değerlendirilir.

CMK 194/2 sanığın yokluğunda devam koşulları inceleme dilekçesini Word olarak indirin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Sanığın Yokluğunda Davaya Devam Koşullarının İncelenmesi Dilekçesi | CMK 194/2 Word Hakkında Sık Sorulan Sorular