A, B ve C Sınıfı Gemi Acentesi Arasındaki Fark Nedir? | Gemi Acenteleri Yönetmeliği m.5 (2026)
Gemi acentesi sınıflandırmasının 2026 hukuki dayanağı nedir?
Gemi acenteliğinde A, B ve C ayrımı 14 Mayıs 2026 tarihli Gemi Acenteleri Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde doğrudan düzenlenmiştir. Yeni Yönetmelik, önceki 5 Mart 2012 tarihli düzenlemeyi yürürlükten kaldırmış; 1, 2, 3, geçici 1/5, 31 ve 32 nci maddeleri yayım tarihinde, diğer hükümleri ise yayımından üç ay sonra yürürlüğe sokmuştur. Bu nedenle m.5’teki yeni sınıf sistemi 14 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaktadır. Denizcilik Genel Müdürlüğünün güncel gemi acenteliği sayfası da yeni başvuru ve şube başvurularının 14 Ağustos 2026’dan itibaren GABS üzerinden yeni Yönetmelik kapsamında yürütüldüğünü açıkça duyurmaktadır.
Sınıf, acentenin yalnız “büyüklüğünü” gösteren bir etiket değildir. Hangi deniz araçlarına hizmet verebileceği, Türk Boğazlarında hangi faaliyetleri yapabileceği, kaç ve hangi nitelikte personel çalıştıracağı, ödenmiş veya işletmeye tahsis edilmiş sermaye tutarı ve şubelerin statüsü bu sınıfa bağlanmıştır. Dolayısıyla şirket kuruluşunda faaliyet konusuna “gemi acenteliği” yazılması tek başına yeterli değildir; ayrıca uygun sınıfta yetki belgesi alınması ve o sınıfın şartlarının faaliyet boyunca korunması gerekir.
Yönetmelikte “gemi”, “yat”, “gemi acentesi”, “tali acente”, “koruyucu acente”, “acente sorumlusu” ve “yetki belgesi” ayrı kavramlardır. Sınıfın kapsamı değerlendirilirken hizmet verilen deniz aracının gemi mi yat mı olduğu ve faaliyetin Türk Boğazları içinde mi dışında mı gerçekleştiği birlikte incelenir. Bu iki ölçüt göz ardı edilirse, görünüşte yetkili bir acente gerçekte kendi sınıfının sınırını aşmış olabilir.
A sınıfı gemi acentesi hangi gemi ve yatlara hizmet verebilir?
Yönetmelik m.5/1-a uyarınca A sınıfı acenteler, yetkili oldukları bölgede Türk Boğazları dâhil tüm gemi ve yatlara hizmet verebilir. Bu, üç sınıf içindeki en geniş araç ve coğrafi operasyon yetkisidir. A sınıfının ayırt edici tarafı yalnız yük veya yolcu gemilerine hizmet verebilmesi değildir; bu hizmetin Türk Boğazlarını da kapsayabilmesidir.
A sınıfı yetki belgesi, acentenin Türkiye’nin her yerinde otomatik olarak sınırsız çalışabileceği anlamına gelmez. m.5’teki geniş hizmet kapsamı m.6 ve m.7’deki bölgesel yetki sistemiyle birlikte okunmalıdır. Acentenin merkezi veya şubesi hangi yetki belgesi bölgesi için belgelendirilmişse, kural olarak faaliyet o bölgenin sınırları içinde yürütülür. Yönetmelik m.6/6’da Türk Boğazlarından uğraksız geçiş yapan gemiler için A sınıfı acentelere ayrıca bölge kısıtı olmaksızın hizmet imkânı tanıyan özel hüküm vardır; bu özel durum genel bölgesel sisteme istisnadır.
A sınıfına başvurmanın sonucu daha geniş yetki olduğu kadar daha ağır organizasyon şartıdır. m.8/2-a uyarınca A ve B sınıfı merkez acentelerde, acente sorumlusuna ek olarak YÖK Lisans/Ön Lisans Atlasında yer alan denizcilikle ilgili programlardan mezun en az iki acente personeli bulunmalıdır. m.27’de ise A sınıfı için diğer sınıflara göre daha yüksek sermaye eşiği öngörülmüştür. Bu nedenle “ileride lazım olabilir” düşüncesiyle A sınıfı seçimi yapılmadan önce gerçek faaliyet portföyü, personel yapısı ve mali yeterlilik birlikte planlanmalıdır.
B sınıfı gemi acentesinin yetkisi A sınıfından nasıl ayrılır?
Yönetmelik m.5/1-b’ye göre B sınıfı acenteler, Türk Boğazları dışında yetkili oldukları bölgede tüm gemilere ve ayrıca Türk Boğazları dâhil tüm yatlara hizmet verebilir. Böylece B sınıfı, ticari gemi hizmetleri bakımından Boğazlar dışında A sınıfına benzer genişliğe sahipken, Türk Boğazlarında gemi acenteliği yönünden A sınıfının gerisinde kalır. Yat hizmetlerinde ise Boğazlar dâhil kapsam vardır.
Bu ayrım özellikle İstanbul ve Çanakkale Boğazlarını içeren operasyonlarda önem taşır. Bir şirketin B sınıfı olması, “gemi acentesi” sıfatının her yerde aynı şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez. Türk Boğazlarında ticari gemiye yönelik acentelik işlemi planlanıyorsa m.5 ve m.6 birlikte kontrol edilmelidir. Buna karşılık aynı B sınıfı acente, Yönetmeliğin öngördüğü diğer şartlar sağlandığında yat hizmetini Boğazlar dâhil yürütebilir.
B sınıfı merkez acentenin personel yükümlülüğü A sınıfıyla aynı gruptadır: m.8/2-a’daki denizcilikle ilgili lisans/önlisans mezunu en az iki acente personeli şartı B sınıfı için de geçerlidir. Mali yeterlilik ise m.27’de A sınıfına göre daha düşük, C sınıfına göre daha yüksek basamakta kurulmuştur. Dolayısıyla A ve B arasındaki fark yalnız iş hacmine göre değil; Boğazlarda gemi hizmeti verilip verilmeyeceğine göre belirlenmelidir.
C sınıfı gemi acentesi hangi faaliyetleri yapabilir?
Yönetmelik m.5/1-c C sınıfını yat acenteliğine özgüler. C sınıfı acenteler, yetkili oldukları bölgede Türk Boğazları dâhil tüm yatlara hizmet verebilir. Madde C sınıfına ticari yük, yolcu, açık deniz balıkçı veya diğer gemiler bakımından genel gemi acenteliği yetkisi vermez. Bu nedenle yat odaklı bir işletme ile ticari gemi çağrıları yöneten bir işletmenin doğru sınıfı aynı değildir.
C sınıfı için personel yapısı da yat odaklı yetki kapsamına göre farklılaştırılmıştır. m.8/2-a, C sınıfı acentelerde denizcilikle ilgili en az ortaöğretim düzeyindeki programlardan mezun en az bir acente personeli arar. Acente sorumlusunun niteliği bakımından m.10/3 ayrıca C sınıfına özgü seçenekler düzenler. Bu farklılık, C sınıfının “eksik A sınıfı” değil, ayrı bir faaliyet modeline göre tasarlanmış özel sınıf olduğunu gösterir.
Marina, ticari yat ve yat turizmi odaklı işletmeler bakımından C sınıfı yeterli olabilecek bir statüdür; ancak şirketin fiilen yük veya yolcu gemisi çağrılarını da üstlenmesi planlanıyorsa C sınıfının sınırı aşılır. Yetki belgesi alınırken yalnız bugünkü müşteri listesi değil, sözleşmeye bağlanmış veya yakın dönemde planlanan hizmet türleri de dikkate alınmalıdır.
Türk Boğazları bakımından A, B ve C sınıfları nasıl karşılaştırılır?
Boğazlar, m.5 sınıflandırmasının en belirgin ayrım noktasıdır. A sınıfı yetkili olduğu bölgede Türk Boğazları dâhil gemi ve yatların tamamına hizmet verebilir. B sınıfı ticari gemiler bakımından Türk Boğazları dışında yetkilidir; fakat yatlara Boğazlar dâhil hizmet verebilir. C sınıfı da yatlara Boğazlar dâhil hizmet verebilir, ancak gemiler için genel yetkisi yoktur.
Buna ek olarak m.6/6 özel bir uğraksız geçiş kuralı getirir. Türk Boğazlarından uğraksız geçiş yapan gemilere A sınıfı acenteler, yetkili oldukları bölgeye bakılmaksızın hizmet verebilir. Aynı fıkra yatlar bakımından A, B ve C sınıfı acentelere bölge sınırlaması olmaksızın hizmet imkânı tanır. Bu hüküm, limana uğrayıp bölgede olağan acentelik hizmeti alan gemi ile yalnız uğraksız geçiş yapan geminin aynı değerlendirilmemesi gerektiğini gösterir.
Operasyon dosyasında bu nedenle üç soru yazılı olarak cevaplanmalıdır: araç gemi mi yat mı; çağrı veya işlem hangi yetki bölgesinde; Boğaz geçişi uğraksız mı yoksa liman uğrağıyla bağlantılı mı? Bu bilgiler acente sınıfıyla karşılaştırıldığında yetki sınırı somutlaşır. Sadece şirketin geçmişte benzer iş yapmış olması hukuki yetkinin kanıtı değildir.
Acente sınıfı personel ve mali yeterlilik şartlarını nasıl etkiler?
Yönetmeliğin sistemi m.5 ile bitmez. m.8, m.10, m.11 ve m.27 sınıf seçiminin personel ve mali sonuçlarını düzenler. A ve B sınıfı merkez acentelerde denizcilikle ilgili lisans/önlisans programlarından mezun en az iki acente personeli; C sınıfında ise denizcilikle ilgili en az ortaöğretim programından mezun en az bir acente personeli aranır. Şube için m.8/2-b uyarınca en az bir acente personeli zorunludur.
Acente sorumlusu, m.10’da belirtilen mezuniyet ve mesleki deneyim, sicilde beş yıllık acente personeli çalışma süresi veya belirli ortaklık/sahiplik seçeneklerinden uygun olanını sağlamalıdır. A/B ile C sınıfında mezuniyet düzeyi bakımından farklı düzenleme vardır. Acente sorumlusu m.8’deki ilgili mezuniyet şartını da karşılıyorsa zorunlu istihdam hesabında geçerli kabul edilir; bu husus personel planlamasında doğrudan önem taşır.
Mali yeterlilik m.27’de sınıfa göre kademelendirilmiştir. Yönetmelik metninde A için 5.000.000 TL, B için 1.000.000 TL, C için 500.000 TL taban sermaye tutarları yazılıdır; aynı madde bu tutarların her yıl Vergi Usul Kanununa göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacağını ayrıca emreder. Bu nedenle başvuru gününde yalnız Yönetmeliğin ilk metnindeki nominal rakama bakılmamalı, Denizcilik Genel Müdürlüğünün o yıl için uyguladığı güncel tutar doğrulanmalıdır. Şube açılışında da sınıfa göre ilave sermaye şartı bulunur.
Mersin’de gemi acenteliği hangi bölgede yürütülür?
Gemi Acenteleri Yönetmeliği m.7 Türkiye’yi dört yetki belgesi bölgesine ayırır. Mersin, Kaş Bölge Liman Başkanlığından İskenderun Bölge Liman Başkanlığına kadar uzanan 4. yetki belgesi bölgesi içindedir. Dolayısıyla Mersin merkezli acente başvurusunda sınıf kadar 4. bölge yetkilendirmesi de önemlidir.
Mersin Limanı, konteyner, genel kargo, dökme yük, proje yükü ve diğer denizyolu operasyonları nedeniyle ticari gemi acenteliği bakımından yoğun bir pazardır. Yalnız yat hizmeti planlayan işletme ile uluslararası yük gemilerinin liman çağrılarını yöneten işletmenin sınıf ihtiyacı farklıdır. Mersin’de yük gemisi çağrılarına hizmet verecek işletme bakımından C sınıfı yeterli değildir; A veya B sınıfı seçenekleri operasyon kapsamına göre incelenir.
Şirket Mersin’de merkez kurup başka yetki bölgesinde şube açacaksa m.6/13-14 gereği şubenin ayrıca yetki belgesi alması ve o belgenin yalnız düzenlendiği bölge için geçerli olması gerekir. Şube, merkez acentenin sınıfından daha üst sınıfta olamaz. Bu nedenle genişleme planı başvuru öncesinde şirket organizasyon şemasına işlenmelidir.
Yanlış acente sınıfıyla işlem yapılırsa ne olur?
Yönetmelik m.6/1, sınıfına göre yetki belgesi almayı zorunlu tutar ve yetkisiz kişilerin donatan, kaptan, işletmeci veya kiracı adına acentelik hizmeti vermesini yasaklar. Bir acentenin belgesi bulunmakla birlikte işlemin kendi sınıfının kapsamı dışında kalması da yetki incelemesini gerektirir. Bu nedenle “yetki belgem var” savunması tek başına yeterli değildir; belgenin sınıfı, bölgesi, süresi ve işlem konusu birlikte kontrol edilir.
2026 düzenlemeleri idari yaptırım rejimini de güçlendirmiştir. Sitedeki gemi acenteliği yetki ve işletme kurallarına aykırılık rehberimizde 655 sayılı KHK m.28/A’daki genel yaptırım düzenlemesi ayrıca incelenmiştir. Yeni Yönetmelik m.20 ise kendi sorumluluk ve yasak hükümlerinin ihlalinde uyarı, idari para cezası, faaliyet askısı ve belirli durumlarda yetki belgesinin iptaline kadar giden ayrı bir sistem kurar.
Yetki sınırını aşan işlem özel hukuk bakımından da önem taşıyabilir. Temsil edilen donatan veya işletmeci, liman hizmet sağlayıcısı, kamu idaresi ve üçüncü kişiler bakımından kimin hangi sıfatla işlem yaptığı açık olmalıdır. Temsil yetkisi ile kamu hukuku kaynaklı acente yetkisi aynı belge değildir; operasyon dosyasında ikisinin de ayrı ayrı doğrulanması gerekir.
A, B veya C sınıfı seçerken hangi kontrol yapılmalı?
Birinci adım: Hizmet verilecek deniz araçlarını sınıflandırın. Ticari gemi çağrısı, yat acenteliği ve uğraksız Boğaz geçişi aynı faaliyet değildir. Son on iki aylık müşteri portföyü ve imzalanmış sözleşmeler üzerinden gerçek ihtiyaç çıkarılmalıdır.
İkinci adım: Coğrafi faaliyet alanını m.7’ye göre belirleyin. Merkez ve her şube için yetki bölgesi ayrı kaydedilmeli; başka bölgeye hizmet planı varsa şube veya Yönetmelikteki özel istisna hükümleri kontrol edilmelidir.
Üçüncü adım: Personel matrisini oluşturun. Acente sorumlusu, zorunlu denizcilik mezunu personel ve şube personeli ayrı sütunlarda gösterilmeli; diploma, SGK hizmet listesi, sınav/eğitim ve tanıtım belgesi kayıtları güncel tutulmalıdır.
Dördüncü adım: Mali yeterliliği başvuru tarihindeki güncel tutarla doğrulayın. Yönetmelik m.27’deki taban rakamların yıllık yeniden değerleme mekanizmasına tabi olduğu unutulmamalıdır.
Beşinci adım: Yetki belgesinin beş yıllık geçerlilik süresini ve m.13/1-f’deki en az otuz gün önce yenileme başvurusu zorunluluğunu takvime bağlayın. Belge süresinin dolması, yoğun gemi çağrısı veya müşteriye karşı sözleşme yükümlülüğü nedeniyle kendiliğinden uzamaz.
Altıncı adım: Her yeni iş kabulünde sınıf-bölge-araç türü kontrolü yapın. İş satış aşamasında kabul edilip operasyon aşamasında “yetki kapsamı dışında” olduğunun fark edilmesi hem ticari hem idari risk yaratır.
2026’da başvuru ve doğrulama nereden yapılır?
Denizcilik Genel Müdürlüğü, yeni acente ve şube başvurularının 14 Ağustos 2026’dan itibaren Gemi Acenteleri Bilgi Sistemi (GABS) üzerinden yürütüldüğünü duyurmuştur. Yetki belgesi ve acente personeli tanıtım belgesi elektronik belge olarak e-Devlet üzerinden alınabilmektedir. Resmî sayfada ayrıca aktif acenteler listesi ve yetki belgesi doğrulama bağlantıları bulunmaktadır.
Başvuru öncesi güncel belge listesi, kabul edilen denizcilik lisans/önlisans bölümleri ve o yıl için ilan edilen belge ücretleri yine Denizcilik Genel Müdürlüğünün gemi acenteliği işlemleri sayfasından kontrol edilmelidir. Özellikle 2026’da yeni Yönetmeliğin geçiş dönemi yaşandığından eski belgeye bakılarak yeni başvuru şartı çıkarılmamalıdır.
İlgili liman operasyonlarının genel çerçevesi için liman yanaşma ordinosu rehberimiz ve deniz taşıma belgeleri bakımından konşimentonun hukuki niteliği başlıklı içeriğimiz ayrıca incelenebilir. Bu bağlantılar acente sınıfından farklı konuları düzenler; aynı anahtar kelime niyetini hedeflemez.
Sık sorulan sorular
A sınıfı acente her gemiye hizmet verebilir mi?
Yetkili olduğu bölgede Türk Boğazları dâhil bütün gemi ve yatlara hizmet verebilir. Bölgesel sistem ve m.6’daki özel hükümler ayrıca uygulanır.
B sınıfı acente Türk Boğazlarında yük gemisine hizmet verebilir mi?
m.5/1-b B sınıfının gemi hizmetini Türk Boğazları dışında düzenler. Türk Boğazlarında yat hizmeti bakımından ise yetki vardır.
C sınıfı acente yük gemisine hizmet verebilir mi?
Hayır. m.5/1-c C sınıfını yetkili bölgede Türk Boğazları dâhil yat hizmetleri için düzenler.
B ve C sınıfı acente yatlara Boğazlarda hizmet verebilir mi?
Evet. Her iki sınıf da m.5 kapsamında yatlara Türk Boğazları dâhil hizmet verebilir.
Acentenin sınıfı şubesine otomatik geçer mi?
Şube ayrıca yetki belgesi alır. Şubenin sınıfı merkez acentenin sınıfından daha üst olamaz.
Yetki belgesi kaç yıl geçerlidir?
m.6/7 uyarınca beş yıl süreyle düzenlenir; süre sonunda uygunluk kontrolüyle yenilenir.
Mersin hangi acente yetki bölgesindedir?
Mersin, m.7’deki Kaş’tan İskenderun’a uzanan 4. yetki belgesi bölgesindedir.
A ve B sınıfında kaç denizcilik mezunu personel gerekir?
Merkez acentede, m.8/2-a şartlarını taşıyan en az iki acente personeli gerekir. Acente sorumlusunun belirli mezuniyet şartını sağlaması halinde zorunlu istihdam hesabında dikkate alınabilmesi ayrıca m.10/8’de düzenlenmiştir.
C sınıfında personel şartı nedir?
m.8/2-a uyarınca denizcilikle ilgili en az ortaöğretim programından mezun en az bir acente personeli aranır.
Sınıf sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. m.6/3 uyarınca acente başka sınıfa geçmek isterse geçmek istediği sınıfın başvuru şartlarını sağlamak zorundadır.
Temel dayanak: 14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği m.5; bağlantılı hükümler m.6, m.7, m.8, m.10, m.13 ve m.27. Yönetmeliğin m.5 dâhil diğer hükümleri 14 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüktedir. Güncellik kontrolü: 18 Eylül 2026.
Resmî kaynaklar: Resmî Gazete – 14 Mayıs 2026 · Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Acenteliği İşlemleri · Mevzuat Bilgi Sistemi.
Mersin Barosu Sicil No: 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki deniz ticareti ve gemi acenteliği dosyaları görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
