AB Deterjan Etiketinde QR Kod Yeterli mi? Dijital Etiket ve İnternet Satışı

Kısa ve net cevap: Yeni AB Deterjan Tüzüğünde ürün üzerine QR kod koymak, fiziksel etiketin tamamını kaldırmaya yetmez. (AB) 2026/405 m.18, fiziksel etiket veya gerekli bilgilerin fiziksel olarak da tekrarlandığı dijital etiket düzenini kabul eder; yalnız belirli bilgiler için istisna tanır. Dijital etiket kullanımı ile deterjan ve son kullanıcı yüzey aktif maddelerinin dijital ürün pasaportu farklı yükümlülüklerdir. M.20’ye göre uzaktan satış teklifinde ilgili etiket bilgileri ve veri taşıyıcısının dijital kopyası veya benzersiz ürün tanımlayıcısı açıkça gösterilmelidir. Genel uygulama tarihi 23 Eylül 2029’dur.

Bu rehber, AB’ye ürün sunan üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve e-ticaret işletmesinin hangi bilgiyi nerede göstereceğini açıklar. Katalog sayfası, reklam metni, güvenlik veri formu, fiziksel etiket, dijital etiket ve ürün pasaportu aynı kayıt değildir. Bir bağlantının çalışması, içindeki bilginin doğru veya yeterli olduğunu kanıtlamaz. Ürün modeli, formül ve dil sürümleri aynı kayıt zincirinde yönetilmelidir. Türkiye’de hazırlanmış bir ambalajın bütün AB pazarlarında kendiliğinden yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Dijital etiket ile dijital pasaport ayrımı

2026/405 m.18, etiketin sunulma biçimini; m.21 ise belirli ürünler için dijital pasaportun oluşturulmasını düzenler. İşletmenin fiziksel etiket yolunu seçmesi, pasaport yükümlülüğünü otomatik olarak kaldırmaz. Aynı veri taşıyıcısının farklı bilgilere erişim sağlaması mümkündür; ancak hangi bölümün hangi hukuki görevi yerine getirdiği ayrılmalıdır. Kullanıcının aradığı güvenlik bilgisini pazarlama içeriği arasında bulmaya çalışması doğru tasarım değildir.

Dijital ürün pasaportu rehberi, genel erişim ve veri sözleşmesi sorunlarını açıklar. Deterjan Tüzüğünde pasaport kural olarak belirli modele bağlanır; ilgili özel düzenlemeler ve başka mevzuatın parti veya tek ürün gereği ayrıca incelenir. Etiket ise tüketiciye gereken bilgiyi hangi fiziksel ve dijital katmanda sunduğuyla değerlendirilir. İki kavramın aynı adla kullanılması, eksik kalan yükümlülüğün gözden kaçmasına neden olabilir.

Yeni etiket düzeni ne zaman uygulanır?

Tüzük m.37, genel uygulamayı 23 Eylül 2029 olarak belirler. Bu yazı 30 Eylül 2026 itibarıyla kabul edilmiş yeni düzenin hazırlığını açıklar. Mevcut kurallara göre doğru etiket kullanma yükümlülüğü, yeni takvim nedeniyle sona ermez. Yeni formatın ileride uygulanacak olması, bugün güvenlik veya içerik bilgisinin kaldırılmasına izin veren bir süre değildir. Her ürün için bugün ve sonraki arz döneminde uygulanacak metin ayrı belirlenmelidir.

2029–2030 geçiş rehberi, eski kurallara göre piyasaya sunulan stokları ayırır. Ambalajı yenileme kararı da bu ürün bazlı incelemeye dayanmalıdır. Eski bir ürün modeline ait etiket, sonradan değişen formül veya yeni partiler için hiçbir kontrol yapılmadan kullanılamaz. Geçiş hakkı, ürün ve ilk piyasaya arz kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Fiziksel etiketteki temel bilgiler

M.17 ve Ek V/A; izlenebilirlik, ilgili ürünlerde benzersiz formül tanımlayıcısı, üretici ve gerektiğinde ithalatçı bilgileri, ürün adı, kullanım talimatları ve gerekli önlemler gibi alanları düzenler. İçerik ve kullanım türüne ilişkin bilgiler de kendi koşullarıyla yer alır. Etiketin sadece marka ve koku adından oluşması, gerekli hukuki kimliği göstermez. Ürünün ticari adıyla teknik modelinin bağlantısı korunmalıdır.

Ek V’de bazı bilgi türleri için yoğunluk veya bileşen sınıfına bağlı kurallar bulunur. Bütün maddelerin aynı eşikle ve aynı adlandırmayla yazılacağı varsayılmamalıdır. Üreticinin formül dosyası ile etiketteki bileşen beyanı karşılaştırılır. Güvenlik veri formunda bulunan bilgi, etikette bulunması gereken alanın otomatik olarak yerine geçmez; metnin belirli ürün grupları için tanıdığı ayrımlar ayrıca incelenmelidir.

Hangi içerikler yalnız dijital verilebilir?

M.18/2-a ve Ek V/C/1, anyonik, katyonik, amfoterik ve iyonik olmayan yüzey aktif maddeler; fosfat, fosfonat ve sabunla ilgili belirli içerik bilgilerinin yalnız dijital etikette sunulmasına izin verir. Bu izin, bütün içerik listesinin veya bütün güvenlik uyarılarının fiziksel etiketten silinebileceği anlamına gelmez. Hangi alanın dijitalleştirildiği ilgili ek maddesiyle eşleştirilmelidir.

Koruyucu ve koku alerjenlerine ilişkin bilgi kendi kurallarına tabidir. Dolumla sunulan ürünlerdeki daha geniş dijital içerik olanağının da bu alanlar bakımından istisnası vardır. Açık deterjan ve dolum istasyonu rehberi o satış modelini ayrıca açıklar. Hazır ambalajlı ürünün koşullarıyla yeniden dolumun istisnaları hiçbir kontrol yapılmadan birbirine aktarılmamalıdır.

M.18/2-b, Ek V/A’nın bazı kimlik bilgileri için yalnız fiziksel sunuma da izin verir. Dolayısıyla karma modelde her bilginin her iki alanda birebir tekrarlandığı yönünde mutlak kural kurulamaz. Etiket matrisi, zorunlu fiziksel alanı, dijital alana taşınabilen alanı ve ilgili istisnayı ayrı göstermelidir. Tasarım ajansına verilen hukuki brif bu ayrımları içermelidir; ajansın alan tasarrufu tercihi kanuni kapsamı değiştiremez.

Doz ve kullanım bilgisinin korunması

M.17/4 ve Ek V/B, tüketici çamaşır, otomatik bulaşık makinesi ve yüzey deterjanlarında uygun doz bilgilerini düzenler. Gerekli miktar ve birimler ürün türüne göre değişir. Yeni dijital düzen, bu bilgilerin otomatik olarak yalnız internet sayfasına taşınmasını sağlamaz. İlgili fiziksel etiket gereği ve istisnalar ayrıca okunmalıdır. Pazarlama sloganı, doğrulanmış kullanım talimatının yerine geçmez.

Çeviri sırasında ölçü birimleri ve kullanım koşulları korunmalıdır. Mililitreyle gram aynı kabul edilmemeli; farklı pazar sürümlerindeki miktarlar teknik dayanak olmadan değiştirilmemelidir. Bu rehber belirli bir ürün için kullanım reçetesi vermemektedir. Hukuki amaç, üreticinin doğru teknik bilgisinin etikette ve dijital kayıtta anlamı değişmeden yer almasıdır. Küçük ambalaj tasarımı, gerekli bilginin okunamaz hâle getirilmesine gerekçe olmamalıdır.

Dil seçimi ülke konumuna kilitlenemez

M.17/5, ilgili üye devletin belirlediği ve son kullanıcıların kolayca anlayabileceği dil veya dillerde bilgi verilmesini ister. M.19/1-h ise dijital etiket birden fazla dil içeriyorsa dil seçiminin kullanıcının coğrafi konumuna bağlı kılınmamasını düzenler. Başka bir ülkeden erişen kişinin mevcut dil seçeneklerini kullanamaması, sistemin teknik olarak açıldığı gerekçesiyle gözden kaçırılmamalıdır.

İşletme hedef pazar, ürün ve dil sürümünü ayrı kaydetmelidir. Aynı modelin farklı ülkelerdeki etiketleri arasında zorunlu bilgi farkı varsa dayanağı gösterilir. Otomatik çeviri kullanılması, terimlerin ve uyarıların doğruluğunu kontrol etme ihtiyacını kaldırmaz. Özellikle ürün kimliği, içerik ve doz alanlarının pazarlama metniyle birlikte serbestçe değiştirilmesi önlenmelidir. Nihai sürüm teknik dosyayla karşılaştırılmalıdır.

Dijital etiket tek yerde, aranabilir ve erişilebilir olmalıdır

M.19/1, gerekli etiket bilgilerinin bir arada ve diğer içeriklerden ayrılmış biçimde verilmesini, aranabilirliğini ve AB’deki bütün kullanıcılarca erişilebilir olmasını düzenler. Bilginin onlarca kampanya sayfasına dağıtılması, tek tek sayfalar mevcut olsa bile uygun erişim sağlamayabilir. Kullanıcı ürünün zorunlu bilgisine doğrudan ulaşabilmelidir. İndirim kutuları veya reklam akışı, yasal bilgiyle karışmamalıdır.

Aynı fıkra, kırılgan grupların ve engelli kişilerin ihtiyaçlarının dikkate alınmasını; yaygın dijital teknolojilerle, başlıca işletim sistemleri ve tarayıcılarla uyumu ister. Yalnız belirli bir uygulamada çalışan veya okunabilir metin yerine küçük bir ambalaj fotoğrafı sunan çözüm değerlendirilmelidir. Erişilebilirlik, sayfanın internetten açılmasından daha geniş bir işlevdir. Teknik kabul testinde gerçek kullanıcı erişimi kontrol edilmelidir.

On yıl erişim ve şirketin faaliyetine son vermesi

M.19/1-g, dijital etiketin ürünün piyasaya arzından itibaren on yıl erişilebilir olmasını düzenler; içerdiği bilgi için başka AB hukukunun daha uzun süre istemesi hâli saklıdır. İşletmenin ödeme güçsüzlüğü, tasfiyesi veya AB’de faaliyetini sona erdirmesi bu gereği kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Süre, internet sitesi aboneliğinin başlangıcına göre değil ilgili ürünün arzına göre izlenmelidir.

Alan adının kapanması, hizmet sağlayıcının değişmesi veya markanın satılması durumları sözleşmede ele alınmalıdır. Eski ürün üzerindeki kodun hangi adrese yönelmeye devam edeceği belirlenir. Yeni tasarım yapılırken eski bağlantıların topluca silinmesi, geçmişte satılan malların bilgi erişimini kesebilir. Arşiv dosyasının işletmenin kendi bilgisayarında bulunmasıyla tüketicinin çalışan bağlantıya erişmesi aynı şey değildir.

Kullanıcı takibi ve reklam analitiğinin sınırı

M.19/2, dijital etiket sağlayan işletmelerin kullanım bilgisini, etiket bilgisinin çevrim içi sunumu için mutlak gerekli olan kapsam dışında takip etmemesini, analiz etmemesini veya kullanmamasını ister. Dolayısıyla zorunlu ürün bilgisini okuyan kişinin davranışını sırf pazarlama amacıyla profillemek, etiket hizmetinin olağan parçası gibi gösterilmemelidir. Teknik hizmet için gerekli işlemle reklam hedefleme farklı amaçlardır.

Etiket platformunun standart analiz modülü bu açıdan incelenmelidir. Sayfa ziyaretini ticari kampanya profiline eklemek, kullanıcıyı başka sitelerde izlemek veya ürün güvenlik bilgisini reklam iznine bağlamak hukuki kontrol gerektirir. Genel gizlilik politikasında geniş bir cümle bulunması, sektörel sınırlamanın yok sayılmasını sağlamaz. Sözleşmede sağlayıcının hangi veriyi hangi amaçla kullandığı belirli olmalıdır.

Pasaport erişimi için m.22/d ayrıca tüketici veya son kullanıcıdan kayıt veya şifre istenmemesini düzenler. Dijital etiket ve pasaport aynı arayüzde sunuluyorsa bu ayrı koşul da korunmalıdır. Zorunlu ürün bilgisiyle sadakat programına üyelik aynı işlem değildir. Mağazanın pazarlama sisteminin ürün bilgi katmanına gereksiz erişim engeli koymaması sağlanmalıdır.

Bağlantı çalışmıyorsa ve kullanıcı başka yöntem isterse

M.19/3, son kullanıcının sözlü veya yazılı talebi üzerine yahut dijital etiketin geçici olarak erişilemez olması hâlinde bilginin başka yolla sunulmasını ister. Bu sunum ücretsizdir ve ürünün satın alınmasına bağlı değildir. Dolayısıyla internet arızası olduğunda kullanıcının gerekli bilgiye ulaşmadan alışveriş yapmaya yönlendirilmesi doğru değildir. Satış personeli alternatif bilgi sürecini bilmelidir.

Alternatif dosya, güncel etiketle aynı ürün ve sürümü göstermelidir. Aylar önce basılmış bir genel broşür, yeni formülün içerik bilgisini karşılamayabilir. Telefon veya yazılı talep kanalı kullanılıyorsa cevapta hangi ürünün bilgisi verildiği belirlenir. Hukuki amaç yalnız bir iletişim adresi yayımlamak değil, gereken bilginin gerçekten erişilebilir olmasını sağlamaktır. Kesinti kaydı ve sağlanan çözüm izlenebilir tutulmalıdır.

İnternet satış teklifinde gereken bilgiler

M.20, mesafeli sunumda m.17 etiket bilgilerinin ve veri taşıyıcısının dijital kopyası veya benzersiz ürün tanımlayıcısının teklifte açık ve görünür olmasını ister. Ürün teslim edildikten sonra kutuya etiket koymak, satış öncesindeki bu bilgi gereğini tek başına karşılamaz. İlanın gerçek içerik ve bağlantıları kontrol edilmelidir. Aynı ilan altında farklı formüller satılıyorsa hangi bilginin hangi seçeneğe ait olduğu anlaşılmalıdır.

Pazaryerine yüklenen resmin üzerinde küçük yazıyla bilgi bulunması, okunabilirlik ve görünürlük koşullarının tamamını her durumda sağlamaz. İlgili etiket alanları doğru ürünle bağlanır; mobil görünümde ve masaüstünde erişim incelenir. Bu kontrol kanunda her platform için aynı görsel ölçüsünün zorunlu olduğu anlamına gelmez. Amaç, tüketicinin satın alma öncesinde mevzuatın gerektirdiği bilgiye ulaşabilmesidir.

Üreticinin dağıtıcıya ve pazaryerine veri vermesi

M.21/12, ürünü piyasaya arz eden işletmecinin dağıtıcı ve pazaryeri sağlayıcılarına gerekli dijital kopya veya tanımlayıcıyı vermesini düzenler. İstenen dijital kopya veya sayfa bağlantısı ücretsiz, gecikmeden ve en geç beş iş günü içinde sağlanmalıdır. Bu süre, sektördeki bütün ticari sorulara aynı takvimin uygulanacağı anlamına gelmez; ilgili ürün erişim verisi söz konusudur.

Veri tesliminde model, ticari ad ve formül tanımlayıcısı eşleştirilir. Satıcıya gönderilen bağlantı sonradan başka ürüne yönlendirilmemelidir. Yeni sürüm gerektiğinde hangi ilanın etkilendiği belirlenir ve dağıtım zinciri bilgilendirilir. Sadece üreticinin sitesini düzeltmek, pazaryerindeki eski bilginin de kendiliğinden güncellendiğini göstermez. Sözleşmede bu senkronizasyonun sorumluları açıkça yazılmalıdır.

Yanlış bilgi ve biçimsel uygunsuzluk

M.29, pasaport, veri taşıyıcısı, teknik dosya, etiket ve içerik bilgi formuna ilişkin belirli eksiklikleri biçimsel uygunsuzluk olarak düzenler. Etiket bilgisinin yanlış veya eksik olması bu kapsamda değerlendirilir. Uygunsuzluk devam ederse piyasada bulundurmanın kısıtlanması veya yasaklanması, geri çekme veya geri çağırma tedbirleri gündeme gelebilir. Bu nedenle dijital sayfa hatası sadece tasarım ekibinin önemsiz bir sorunu gibi ele alınmamalıdır.

Bulunan hata gerçek kaynağıyla düzeltilmelidir. Yanlış model bağlantısı, çeviri sorunu ve eksik uyarı farklı çözüm gerektirir. Düzeltmenin tarihi, etkilenen ürünler ve dağıtıcıya yapılan bildirim kaydedilir. Geçmiş sürümün hangi dönemde kullanıldığı korunmalıdır. Yeni dosyayı yüklemekle geçmiş yanlış bilginin bütün etkilerinin ortadan kalktığı söylenemez; gerekirse ürün güvenliği değerlendirmesi ayrıca yapılır.

Teknik hizmet sözleşmesinde kabul ölçütleri

Hizmet sağlayıcıdan yalnız çalışır bir internet sayfası değil, doğru ürün bağlantısı, alan ayrımı, arama, dil seçimi, erişilebilirlik ve veri kullanım sınırları istenmelidir. On yıllık erişimin nasıl sürdürüleceği ve sağlayıcı değişikliğinde eski kodların ne olacağı açıklanır. Ürünün hukuki yükümlülüğüyle yazılımın ticari hizmet süresi aynı kabul edilmemelidir. Sözleşmedeki kısa süre, kanunun ürün bilgisi için istediği erişimi kendiliğinden kısaltmaz.

Kabul testinde gerçek etiket okutulur; doğru model, dil ve içerik açılıyor mu incelenir. Üyelik veya reklam izni gerektiren engeller, bağlantı kesintisi ve alternatif bilgi akışı ayrıca denenir. Bu test listesi kanunda adı konmuş zorunlu bir yazılım sertifikası değildir. Hukuki gerekliliklerin satın alınan hizmette gerçek karşılığının bulunup bulunmadığını gösteren bir kontrol yöntemidir.

Sık sorulan sorular

QR kod fiziksel etiketin tamamını kaldırır mı?

Hayır. M.18 ve Ek V’deki fiziksel sunum ile dijital istisnalar birlikte uygulanır.

Dijital etiket kullanmamak pasaporttan da muafiyet sağlar mı?

Hayır. Etiket biçimi ve m.21’deki pasaport yükümlülüğü farklıdır.

Yeni düzen ne zaman genel olarak uygulanır?

23 Eylül 2029’da. Mevcut etiket ve ürün güvenliği görevleri ayrıca devam eder.

Kullanıcının bulunduğu ülkeye göre dil seçimi kapatılabilir mi?

M.19/1-h, çok dilli etikette seçimin coğrafi konuma bağlı kılınmamasını düzenler.

Dijital etiket kaç yıl erişilebilir kalır?

M.19/1-g uyarınca kural olarak piyasaya arzdan itibaren on yıl; başka AB hukukunun daha uzun süre istemesi saklıdır.

Etiket ziyaretleri reklam profili için izlenebilir mi?

M.19/2, kullanım bilgisini etiket sunumu için mutlak gerekli kapsamla sınırlar. Pazarlama analitiği ayrı ve sınırsız izinli amaç sayılmaz.

Bağlantı bozuksa bilgi verme borcu biter mi?

Hayır. M.19/3’teki durumlarda bilgi ücretsiz ve satın alma şartına bağlanmadan başka yolla sunulur.

İlan bilgisini yalnız teslimden sonra göndermek yeterli mi?

M.20, mesafeli satış teklifinde ilgili etiket ve ürün erişim bilgisinin açıkça yer almasını ister.

Dağıtıcının istediği dijital kopya hangi sürede verilir?

M.21/12 kapsamında ücretsiz, gecikmeden ve en geç beş iş günü içinde sağlanır.

Pasaport için üyelik açmak zorunlu tutulabilir mi?

M.22/d tüketici ve son kullanıcının pasaporta erişiminde kayıt veya şifre gerektirilmemesini düzenler.

Resmî kaynak ve kapsam

Dayanak (AB) 2026/405 m.17–22, 29, 37 ve Ek V hükümleridir. Dijitalleşme ve etiket düzeninin amacı AB Konseyinin kabul açıklamasıyla birlikte okunabilir; bağlayıcı koşullar Tüzük metninden belirlenir. Kaynak kontrolü: 30 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziki ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler Mersin merkezli yürütülür.