Terekeden Üç Aylık Bakım ve Geçim Gideri Talep Dilekçesi

Terekeden üç aylık bakım ve geçim gideri talep dilekçesi, mirasbırakanın ölümü sırasında onunla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kişinin, ölümden başlayan üç aylık giderlerinin terekeden karşılanmasını istemek için kullanılır. Doğrudan dayanak Türk Medeni Kanunu m.645 hükmüdür. Birlikte yaşama ve mirasbırakan tarafından bakılma şartları beraber aranır; yalnız akrabalık veya yalnız aynı adreste kayıtlı olmak bu iki şartın yerine geçmez.

Bu sayfadaki örnek, mirasçılara veya tereke konusunda yetkili temsilciye yöneltilen yazılı taleptir. Mahkemeye açılmış bir alacak davasının dilekçesi değildir. Üç sayfalık Word dosyası; başvuru metnini, yaşam ve destek düzenini açıklama formunu, gider ile ödeme takibini içerir. Kanun sabit bir ücret tarifesi veya herkese üç asgari ücret ödeme kuralı koymadığından, istenen tutar gerçek giderlerden hareketle hazırlanır.

TMK m.645 kime başvuru hakkı verir?

Hükmün ölçütü, ölüm anındaki fiilî yaşam ve bakım ilişkisidir. Başvuran, mirasbırakanla aynı yaşam düzenini paylaştığını ve geçiminin mirasbırakan tarafından sağlandığını somut bilgilerle anlatmalıdır. Mirasbırakanın ölümünden sonra eve taşınmak, ölüm anında mevcut olması gereken birlikteliği geçmişe doğru oluşturmaz. Aynı şekilde geçmişte verilen tek seferlik yardım, ölüm sırasındaki bakım düzenini kendi başına açıklamaz.

Madde, hak sahiplerini yalnız mirasçılarla sınırlamaz. Bu nedenle başvuruda miras payı bulunup bulunmadığı ile m.645 şartlarının varlığı ayrı değerlendirilir. Mirasçı olmak, birlikte yaşama ve bakılma şartlarını otomatik olarak gerçekleştirmez. Mirasçılık belgesi dışında kalan bir kişinin talebi de yalnız bu sebeple reddedilmez; talebin kanundaki iki maddi koşulu karşılayıp karşılamadığı incelenir.

Birlikte yaşama nasıl açıklanır?

Önce ortak yaşamın bulunduğu açık adres, başlangıç tarihi ve ölüm tarihindeki durum yazılır. Adres kaydı, kira sözleşmesi, konutun kullanımına ilişkin belgeler ve ortak yaşamı doğrudan bilen kişilerin açıklayacağı olaylar birbirinden ayrılır. Belge listesinde her kayıt, hangi dönemi gösterdiği belirtilerek numaralandırılır. Sadece bir adres belgesinin adını yazmak yerine, o kaydın iddia edilen yaşam düzeniyle bağlantısı kurulur.

Kayıtlı adres ile fiilen yaşanan yer farklıysa bu fark gizlenmemelidir. Farkın nedeni, süresi ve fiilî yaşamı açıklayan diğer kayıtlar başvuruda gösterilir. Ölümün hastanede gerçekleşmesi ile tarafların ortak yaşam düzeni aynı soru değildir. Ölüm yeri bilgisinden tek başına birlikte yaşama sonucuna varılmaz; ölüm sırasındaki yaşam ilişkisi, olayın bütün belgeleri üzerinden açıklanır.

Bakılan kişi ile bakım veren kişi karıştırılmamalıdır

TMK m.645, mirasbırakan tarafından bakılan kişinin bakım ve geçim giderine ilişkindir. Mirasbırakana bakıcılık yapan kişinin geçmiş hizmet ücretini düzenlemez. Başvuranın mirasbırakana yemek hazırlamış, refakat etmiş veya kişisel bakım sağlamış olması, tek başına bu madde uyarınca ödeme sebebi değildir. Hizmet karşılığı ücret iddiası varsa onun sözleşmesi, dönemi ve hukuki temeli ayrıca belirlenir.

Destek ilişkisini açıklarken hangi ihtiyaçların kim tarafından karşılandığı yazılır. Konut gideri, beslenme, düzenli bakım hizmeti ve ilgili diğer geçim kalemleri ayrı gösterilir. Mirasbırakanın ödediği faturalar, banka hareketleri ve hizmet belgeleri bu açıklamayla eşleştirilir. Talep, yalnız “bana bakıyordu” cümlesine bırakılmamalı; desteğin niteliği ve devamlılığını gösteren gerçek bilgilerle somutlaştırılmalıdır.

Üç aylık dönem ne zaman başlar?

Kanun gider dönemini ölüm tarihinden başlatır. Mirasçılık belgesinin alındığı gün, mirasçıların toplantı tarihi veya talep yazısının gönderildiği tarih başlangıç yerine geçirilmez. Hesap formuna ölüm tarihi ve buna göre belirlenen üç aylık dönem açıkça yazılır. Takvim ayı ile sabit doksan gün aynı kabul edilerek gelişigüzel hesap yapılmamalıdır; kullanılan başlangıç ve bitiş tarihleri görünür olmalıdır.

Maddedeki üç ay, kanunun sağladığı bakım ve geçim giderinin zaman kapsamıdır. Hüküm, “başvuru üç ay içinde yapılmazsa hak düşer” biçiminde bir başvuru süresi koymaz. Bununla birlikte bu açıklama sınırsız zamanda dava açılabileceği anlamına gelmez. Mevcut uyuşmazlığın talep türü, zamanaşımı ve varsa yürüyen dosyanın süreleri ayrı incelenir; özel yazı göndermek her süreyi durduran bir işlem sayılmaz.

Gider hesabı hangi kalemlerden hazırlanır?

Başvuran önce üç aylık dönemde kendi bakım ve geçimiyle ilgili giderleri listeler. Her satırda giderin türü, ait olduğu dönem, tutarı, ödeme durumu ve dayanak belgesi yer alır. Ortak konut faturasının tamamını tek kişinin gideri olarak göstermek yerine, talep edilen kısmın hesabı açıklanır. Başka kişiler için yapılan harcamalar kişinin kendi talebine karıştırılmaz.

Kanun bir katsayı, sabit günlük bedel veya miras değerine uygulanacak yüzde belirlemez. Bu nedenle internetten bulunan genel bir yaşam maliyeti rakamı, açıklama yapılmadan kesin alacak tutarı olarak yazılmamalıdır. Giderin gerçek niteliği, bakım ilişkisi ve üç aylık dönemle bağlantısı gösterilir. Henüz gerçekleşmemiş gider tahmini ile ödenmiş ve belgelendirilmiş gider de aynı kesinlikte sunulmaz.

Ödenmiş gider ve karşılanması istenen ihtiyaç ayrımı

Bir gider başvuru öncesinde ödenmişse ödeme tarihi, ödeyen kişi ve kaynağı belirtilir. Mirasçılardan biri tereke hesabından aynı kalemi karşılamışsa bu tutar yeniden talep edilmez. Başvuranın kendi parasıyla yaptığı ödeme ise ayrıca işaretlenir. Başkasının başvurana yardım etmesi ile tereke adına borcun ödenmesi aynı kayıt değildir; ödemenin kimin adına ve hangi amaçla yapıldığı açıklanır.

Dönem henüz tamamlanmamışsa ileride karşılanması istenen ihtiyaçlar ayrı bölümde gösterilir. Mevcut belgeye dayanan düzenli giderin nasıl hesaplandığı ve ödeme planı açıkça yazılır. Tahmin edilen tutarlar kesinleşmiş fatura gibi gösterilmez. Sonradan oluşan gerçek giderler ve yapılan ödemeler izlenerek hesap güncellenir; ilk başvurunun ekiyle sonraki çizelgenin farkı tarihlendirilir.

Talep mirasçılara nasıl yöneltilir?

Başvuruda mirasbırakanın kimliği, ölüm tarihi, talep edenin sıfatı ve muhatapların adları bulunmalıdır. Bilinen mirasçılara aynı gider çizelgesinin gönderilmesi, farklı tutar ve açıklamalarla birden fazla talep ileri sürülmesini önler. Mirasçılık belgesi muhatapların belirlenmesine yardım eder; ancak başvuranın m.645 kapsamında hak sahibi olup olmadığını tek başına çözmez.

Tereke temsilcisi veya terekeyi resmen yöneten kişi varsa, atama belgesindeki görev ve yetki incelenir. Bir mirasçının aile içinde işlemlerle ilgilenmesi, bütün tereke adına sınırsız temsil yetkisi bulunduğu anlamına gelmez. Dilekçe doğru sıfatla muhataba yöneltilmeli; mevcut dosyanın mahkemesi ve numarası biliniyorsa bilgi olarak belirtilmelidir. Ödeme anlaşması kurulurken de imzalayan kişinin yetkisi ayrıca kontrol edilir.

Tereke gideri ile miras payı arasındaki fark

TMK m.507, tasarruf edilebilir kısmın hesabında birlikte yaşayan ve mirasbırakan tarafından bakılan kişilerin üç aylık geçim giderlerinin indirilmesini düzenler. TMK m.645 ise bu kişilerin giderin terekeden sağlanmasını isteme hakkını açıklar. Aynı gideri hem bağımsız ödeme kalemi hem ikinci bir ilave miras payı gibi iki kez hesaba katmak doğru değildir.

Başvuruya yalnız terekenin toplam değeri yazılıp belli yüzdesi istenmez. İstenen bakım ve geçim tutarı, kişinin gider hesabıyla ilişkilendirilir. Net tereke hesabındaki diğer kalemleri anlamak için cenaze ve tereke giderlerinin hesaplanması rehberi ayrıca incelenebilir. Bu genel hesap ile burada hazırlanan kişisel talep ve dayanak belgeleri ayrı dosya bölümlerinde tutulmalıdır.

Hamile annenin geçim gideriyle farkı

TMK m.643, mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek cenin bulunduğunda paylaşmanın doğuma kadar ertelenmesini ve muhtaç ananın doğuma kadar geçim gideri istemesini düzenler. Bu hükmün koşulları ve dönemi, m.645 kapsamındaki üç aylık bakım ve geçim talebiyle aynı değildir. Başvuran kendi durumuna uyan hukuki temeli açıkça belirlemelidir.

Farklı hukuki sebeplerin bir dosyada bulunması, aynı giderin tekrar tekrar tahsilini haklı kılmaz. Hangi dönem ve gider için hangi sebebe dayanıldığı açıklanır. Bu örneğe doğuma kadar sınırsız ödeme veya ömür boyu bakım isteği eklenmemelidir. Böyle bir istem başka hukuki ilişkiyi ilgilendiriyorsa, onun koşulları ayrı metin ve belgelerle değerlendirilir.

Aylara yayılan faturalar nasıl ayrıştırılır?

Gider belgesinin düzenlendiği tarih ile hizmetin ait olduğu dönem her zaman aynı değildir. Başvuru çizelgesinde bu iki bilgi için ayrı alan açılmalıdır. Ölümden önceki tüketim ile ölümden sonraki tüketimi birlikte içeren faturanın tümünü üç aylık döneme yazmak, giderin zaman sınırını belirsizleştirir. Belgede bulunan tüketim dönemi esas alınarak talep edilen kısmın hesabı açıklanır; ayrıştırılamayan bölümün nedeni ayrıca belirtilir.

Yıllık veya uzun dönemli bir ödeme bakımından da yalnız ödeme gününe bakılarak bütün bedel talebe eklenmez. Hangi hizmetin ne kadar süreyle başvurana sağlandığı gösterilir. Hizmet sağlayıcının ayrıntılı dökümü mevcutsa eklenir. İptal edilmiş işlem, iade edilmiş tutar veya sonradan düzeltilen fatura varsa ilk belgeyle düzeltme birlikte saklanır. Böylece karşı taraf yalnız toplam rakamı değil, kullanılan veriyi ve hesap adımlarını da inceleyebilir.

Ortak konut gideri tek kişinin talebine nasıl yansıtılır?

Ortak kullanılan konutun masrafı ile başvuranın bakım ve geçim ihtiyacı aynı toplam olarak kabul edilmemelidir. Konutta yaşayan kişiler, ilgili dönemdeki kullanım ve giderin niteliği açıklanır. Eşit bölme yöntemi kullanılmışsa bunun tercih nedeni yazılır; kanunda herkes için zorunlu eşit bölüşüm bulunduğu ileri sürülmez. Başvuranla ilgisiz bölümün neden dışarıda bırakıldığı da hesap notunda gösterilir.

Aynı evde birden fazla başvuran bulunması halinde tek faturanın her dilekçeye tam tutarıyla eklenmesi hesabı şişirir. Ortak gider listesine bir belge numarası verilip her başvuranın istediği kısım ayrı sütunda gösterilmelidir. Bireysel bakım hizmeti gibi kişiye özgü kalemler ortak faturaların arasında kaybolmamalıdır. Bu çalışma, farklı kişilerin hak sahipliğini birleştirmez; her kişi için kanundaki yaşam ve bakım koşulları yine ayrıca değerlendirilir.

Belgesi eksik gider için hangi açıklama yapılır?

Fatura veya makbuzun bulunmaması, başvuruya gerçeğe aykırı belge tarihi yazılmasını haklı kılmaz. Ödemenin ne için yapıldığı, kime verildiği, tarihi, tutarı ve neden belge bulunmadığı açıklanır. Mevcut banka hareketi tek başına giderin bütün niteliğini göstermiyorsa ilgili açıklama veya hizmet kaydıyla tamamlanır. Bir kaydın yalnız para hareketini göstermesi ile bakım giderini doğrulaması farklı ispat sorularıdır.

Belge yeniden temin edildiğinde ek listesi güncellenir; önceki açıklamayla çelişen bilgi sessizce değiştirilmez. Düzeltmenin sebebi ve tutara etkisi belirtilir. Tanık açıklamasına dayanılan olaylarda, kişinin hangi dönemi ve hangi fiilî durumu doğrudan bildiği yazılır. Dilekçeyi çok sayıda ilgisiz belgeyle doldurmak yerine, her dayanağın birlikte yaşamı, bakım ilişkisini, gideri veya ödemeyi nasıl açıkladığı gösterilir.

Örnek talep dilekçesi

Dilekçedeki alanlar nasıl doldurulur?

Köşeli parantezlere gerçek bilgiler yazılır; uygulanmayan seçenekler silinir. Muhatap bir temsilciyse atama veya yetki belgesindeki sıfatı kullanılır. Talep edilen tutar henüz kesinleşmemişse ödenmiş giderlerle ileriye yönelik ihtiyaçlar ayrı toplamlar halinde belirtilir. Belgesi bulunmayan husus için mevcut olmayan belge adı yazılmaz; açıklama ve bilinen olaylar dürüst biçimde gösterilir.

Ek çizelgenin toplamı ile dilekçedeki tutar karşılaştırılmalıdır. Aynı fatura iki farklı gider başlığında görünmemeli; önceki ödeme düşüldüyse tutarı ve ilgili satır yazılmalıdır. Birden çok hak sahibi varsa her kişinin yaşam ilişkisi ve gideri ayrı açıklanır. Ortak giderin farklı kişilerin başvurularında tekrar edilmesini önlemek için bölüşüm yöntemi görünür tutulur.

Bildirim, cevap ve ödeme nasıl izlenir?

İmzalı başvuru, numaralı ek listesi ve gönderilen belgelerin bir örneği başvuranda saklanır. Gönderim yöntemi, yazının hangi içerikle hangi muhataba ulaştığını gösterecek biçimde seçilir. Noter aracılığıyla gönderim, m.645’te herkes için zorunlu tutulmuş bir şart değildir. Buna rağmen sadece sözlü görüşmeye güvenmek, sonradan hangi dönemin ve tutarın istendiği konusunda uyuşmazlık doğurur.

Kanunda mirasçıların bu özel bildirime mutlaka yedi, on beş veya otuz gün içinde cevap vereceğini belirleyen bir süre yoktur. Başvuruda önerilen cevap tarihi kanuni süre gibi sunulmamalıdır. Cevapta kabul edilen gider, reddedilen gider ve bilgi eksikliği ayrı kaydedilir. Sessizlik, bütün tutarın kabul edildiğini veya icra edilebilir bir karar oluştuğunu göstermez.

Ödeme alındığında banka açıklaması veya makbuz hangi dönem ve giderin karşılandığını belirtmelidir. Kısmi ödeme ile bütün talebin kapatılması birbirinden ayrılır. Tüm miras haklarından vazgeçme veya genel ibra içeren bir belge, yalnız üç aylık giderin ödendiğini gösteren makbuzla aynı sonuçta değildir. İmzalanacak metnin kapsamı gerçek ödeme ve anlaşmayla uyumlu olmalıdır.

Uyuşmazlık devam ederse hangi dosya hazırlanır?

Çözülemeyen konu önce belirlenir: birlikte yaşama mı, bakım ilişkisi mi, dönem mi, belirli gider mi yoksa ödeme mi tartışmalıdır? Başvurunun, cevabın ve eklerin tarih sırasıyla saklanması sonraki hukuki incelemeyi kolaylaştırır. Sadece tereke başlığına bakılarak her uyuşmazlık için aynı mahkeme, aynı dava veya aynı başvuru şartı varsayılmaz. Bu özel bildirim, mahkemeden alınmış ödeme kararı yerine kullanılamaz.

Başvuran aynı zamanda mirasçıysa, paylaşma için gerekli bilgilerin diğer mirasçılardan istenmesi ayrı konudur. Bu durumda mirasçıdan terekeye ilişkin bilgi talep dilekçesi ilgili bilgi yükümlülüklerini açıklar. Mirasçı olmayan kişinin m.645 başvurusu ise sırf bu maddeye dayanarak bütün banka ve kişisel kayıtlara sınırsız erişim hakkı oluşturmaz.

Word dosyası ve son kontrol

Üç aylık bakım ve geçim gideri talep dilekçesini Word olarak indirin. İlk sayfa gönderilecek metindir. İkinci sayfa birlikte yaşam ve destek ilişkisinin hazırlığına, üçüncü sayfa dönem, gider, belge ve ödeme takibine ayrılmıştır. Hazırlık notlarının tamamını karşı tarafa göndermek gerekmez; talebin dayanaklarını gösteren ilgili belgeler seçilerek ek listesiyle eşleştirilir.

Göndermeden önce ölüm tarihi, ortak yaşam adresi, bakım ilişkisi, üç aylık dönem ve gider toplamı kontrol edilir. Her belgenin yalnız gerekli kısmı paylaşılır; üçüncü kişilere ait ilgisiz hesap hareketleri ve sağlık bilgileri ayıklanır. Başvurunun amacı, kanundaki şartları ve gerçek gideri açıkça ortaya koymaktır. Örnek metne belgelenmeyen olay, kesin sonuç vaadi veya kanunda bulunmayan sabit ödeme tutarı eklenmez.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m.645; ilgili ayrımlar bakımından m.507 ve m.643. Kontrol tarihi: 30 Eylül 2026.