Açık Alanda Kömür Depolama 2026: TS 13883 Toz Bastırma ve Depo Şartları
Kısa ve net cevap: 16 Eylül 2026 tarihli Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliğine göre katı yakıtlar yalnızca Katı Yakıt Modülünde (KYM) tanımlı depolarda muhafaza edilebilir. Kömürün açık alanda depolanması halinde toz emisyonunun önlenmesi için tedbir alınması zorunludur. Depo sahasının çevredeki bina ve yerleşimlere uzaklığı ile alanın özellikleri değerlendirilerek gerekçeli bir toz kontrol planı hazırlanmalı ve TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemi kullanılmalıdır.
Depo açmak, kapatmak veya yeni depo eklemek yalnız şirket içi operasyon kararı değildir. İl müdürlüğüne başvuru ve KYM güncellemesi gerekir; yeni depolarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı da aranır. Depolama, taşıma, yükleme, boşaltma ve torbalama şartlarına aykırılık 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırıma bağlanmıştır. Bu nedenle açık alan kömür deposunda hem idari belge hem teknik toz kontrolü birlikte yönetilmelidir.
- Açık kömür deposunun hukuki dayanağı
- KYM’de tanımlı depo şartı
- Yeni depo açma ve kapatma işlemi
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
- TS 13883 toz bastırma sistemi
- Depo yerinin çevresel değerlendirmesi
- Gerekçeli toz kontrol planı
- Yükleme ve boşaltmada alınacak tedbirler
- İthal katı yakıtların ayrı depolanması
- Yığın levhasında bulunması gereken bilgiler
- Denetimde istenecek belgeler
- İdari yaptırım
- Kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
Açık alanda kömür depolamanın hukuki dayanağı nedir?
16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi katı yakıt depolarını düzenler. Yönetmeliğin 19 uncu maddesi ise depolama, taşıma, yükleme, boşaltma ve torbalama kurallarına aykırılığı 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili idari yaptırım hükümlerine bağlar.
Yeni düzenleme depoyu yalnız fiziki bir alan olarak görmez. Depo, KYM’de tanımlanmış, işletme ve belge bilgileriyle eşleştirilmiş bir kayıt noktasıdır. Dolayısıyla şirketin kendi arazisinde boş alan bulunması, o alanın doğrudan katı yakıt deposu olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.
Açık alan depolamasında ayrıca hava kalitesinin korunması amacı öne çıkar. Kömür yığınından rüzgârla taşınan toz, yükleme/boşaltma tozu ve araç hareketlerinden kaynaklanan emisyonlar çevredeki yerleşimleri ve işyerlerini etkileyebilir. Yönetmelik bu riski TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemi ve sahaya özgü kontrol tedbirleriyle yönetir.
Katı yakıt yalnız KYM’de tanımlı depoda mı tutulabilir?
Evet. Yönetmelik kapsamındaki katı yakıtların KYM’de tanımlı depolarda muhafaza edilmesi esastır. Bu kural ithalatçı, üretici, dağıtıcı ve satıcıların stok hareketlerinin aynı sistem üzerinden izlenebilmesi için getirilmiştir.
KYM’de tanımlı olmayan geçici arazi, kiralık saha veya üçüncü kişiye ait depo alanının kullanılması izlenebilirlik zincirini bozar. Acil ticari ihtiyaç, depo doluluğu veya taşıma gecikmesi kayıt dışı depolamayı hukuka uygun hale getirmez.
İşletme her depo için adres, ruhsat, kullanım amacı, kapasite ve faaliyet ilişkisini güncel tutmalıdır. Adres veya kullanım hakkı değiştiğinde yalnız fiili taşınma yapılmamalı; idari kayıt da eş zamanlı güncellenmelidir.
Yeni depo açmak için hangi işlem yapılır?
İşletmenin yeni depo eklemek istemesi halinde il müdürlüğüne başvurması ve deponun KYM’ye tanımlanmasını sağlaması gerekir. Yeni depo için işyeri açma ve çalışma ruhsatı aranır. Depo ekleme işlemi tamamlanmadan yakıt sevkiyatı yapılmamalıdır.
Başvuruda depo adresi, mülkiyet veya kullanım hakkı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, işletmeci bilgisi ve Bakanlık/il müdürlüğünün istediği diğer teknik belgeler sunulur. Açık alanda depolama planlanıyorsa toz kontrol tedbirlerinin de dosyada açıklanması gerekir.
Deponun birden fazla faaliyet için kullanılması halinde katı yakıt alanının sınırları belirgin olmalı; farklı ürünler izlenebilirliği ortadan kaldıracak biçimde karıştırılmamalıdır.
Depo kapatılırsa KYM kaydı silinir mi?
Depo faaliyetine son verilmesi halinde il müdürlüğüne başvurularak KYM kaydının güncellenmesi gerekir. İşletmenin fiilen depoyu terk etmesi, sistemdeki aktif depo statüsünü kendiliğinden sona erdirmez.
Kapatma öncesinde depo stoğu sıfırlanmalı veya mevzuata uygun başka depoya sevk edilmelidir. Son stok hareketi, sevk belgeleri ve KYM kayıtları mutabık hale getirildikten sonra kapatma işlemi yürütülmelidir.
Depo kira sözleşmesi sona eriyorsa kira bitiş tarihi ile KYM kapatma tarihi koordine edilmelidir. Kiracının alandan ayrıldıktan sonra sistemde stok görünmesi ciddi kayıt uyuşmazlığı yaratır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı neden önemlidir?
Yeni katı yakıt deposunun KYM’ye tanımlanmasında işyeri açma ve çalışma ruhsatı, deponun yerel idare bakımından da faaliyete uygun olduğunu gösteren temel belgedir. Çevre mevzuatındaki depo kaydı bu ruhsatın yerine geçmez; ruhsat da KYM kaydını ikame etmez.
İşletmenin ruhsatındaki faaliyet konusu ile fiili katı yakıt depolama faaliyeti uyumlu olmalıdır. Sadece “depo” şeklindeki genel bir kayıt, somut belediye ruhsat mevzuatı bakımından yeterli olup olmadığı yönünden ayrıca incelenmelidir.
Adres değişikliği, kapasite artışı veya faaliyet türü değiştiğinde ruhsatın güncellenmesi gerekip gerekmediği ilgili belediye veya yetkili idare mevzuatı üzerinden kontrol edilmelidir.
TS 13883 toz bastırma sistemi ne zaman zorunludur?
Yönetmelik, açık alanda depolanan kömürlerde toz emisyonunun önlenmesi amacıyla TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemi kullanılmasını öngörür. Bu sistem açık kömür yığınlarında rüzgâr ve elleçleme kaynaklı tozun çevreye yayılmasını azaltmaya yöneliktir.
Standart uygunluğu yalnız ekipmanın satın alınmasıyla tamamlanmış sayılmaz. Sistem sahanın büyüklüğü, yığın yüksekliği, rüzgâr koşulları ve yükleme alanlarına göre doğru konumlandırılmalı; çalışır durumda tutulmalı ve bakım kayıtları saklanmalıdır.
Denetimde sistemin sahada bulunması kadar fiilen çalıştırılıp çalıştırılmadığı da önem taşır. Arızalı, su hattı kapalı veya kapsama alanı yetersiz bir sistem kâğıt üzerinde standart uygunluğu iddiasını zayıflatır.
Depo yeri seçilirken hangi çevresel unsurlar değerlendirilir?
Yönetmelik, açık kömür depolarında çevredeki bina ve yerleşimlerin konumu ile sahanın özelliklerinin değerlendirilmesini ister. Depo sınırının konut, okul, sağlık tesisi, işyeri veya diğer hassas alanlara mesafesi; hâkim rüzgâr yönü ve doğal/topografik engeller toz kontrol planında dikkate alınmalıdır.
Bu değerlendirme soyut “çevreye zarar verilmeyecektir” cümlesiyle geçiştirilemez. Alınan tedbirlerin neden yeterli olduğu teknik olarak gerekçelendirilmelidir. Toz bastırma nozulları, rüzgâr perdesi, yığın yüksekliği yönetimi, kapalı transfer noktası, yol sulama ve araç hız sınırı gibi tedbirler sahaya göre seçilebilir.
İl müdürlüğü sahadaki gerçek koşulların sunulan planla uyumlu olup olmadığını denetleyebilir. Taahhüt edilen tedbirlerin uygulanmaması idari risk yaratır.
Gerekçeli toz kontrol planında neler bulunmalıdır?
Plan, deponun krokisi ve komşu alanların gösterimiyle başlamalıdır. Yakıt yığınlarının yeri, yükleme-boşaltma noktaları, araç güzergâhları, toz bastırma sisteminin konumu, su kaynağı, rüzgâr yönü ve sınır mesafeleri gösterilmelidir.
Hangi koşulda hangi tedbirin devreye alınacağı açık yazılmalıdır. Örneğin kuru ve rüzgârlı havalarda sulama sıklığı, araç yollarının temizliği, yığın üstü uygulamalar ve yükleme sırasında kullanılacak ekipman belirlenebilir.
Bakım ve arıza prosedürü de planın parçası olmalıdır. Toz bastırma sistemi arızalandığında faaliyet hangi seviyede sınırlandırılacak, yedek sistem var mı, arıza kime bildirilecek ve bakım kaydı nasıl tutulacak soruları cevaplanmalıdır.
Yükleme ve boşaltmada hangi tedbirler alınmalıdır?
Kömürün kamyondan boşaltılması veya yükleyiciyle araca yüklenmesi kısa süreli ancak yüksek toz oluşturabilir. Toz bastırma sisteminin yalnız yığın yüzeyine değil aktif elleçleme noktalarına da etkili olması gerekir.
Malzemenin gereksiz yüksekten bırakılması, kuru zeminde hızlı araç kullanımı ve rüzgârlı havada kontrolsüz aktarma tozu artırır. İşletme operasyon talimatlarında boşaltma yüksekliği, araç hızı, alan temizliği ve sulama koşullarını belirlemelidir.
Taşıma araçlarının depo dışına çamur veya kömür tozu taşımasını önlemek için tekerlek temizliği ve saha çıkış kontrolü de çevresel yönetimin parçasıdır. Belediyeden veya çevre idaresinden gelen şikâyetler kayıt altına alınmalı ve düzeltici faaliyet yapılmalıdır.
İthal katı yakıt depoda nasıl ayrılır?
İthal edilmek amacıyla gümrüklü sahaya veya gümrük idaresince izin verilen sahaya indirilen yakıtlar, numune alınmasına imkân verecek şekilde birbirine karıştırılmadan ayrı depolanmalıdır. Her yığın kendi ithalat ve uygunluk bilgileriyle tanımlanmalıdır.
Bu ayrım, numunenin hangi ithalat partisini temsil ettiğinin belirlenmesi açısından kritiktir. Farklı gemi veya gümrük beyannamesine ait yakıtların analiz tamamlanmadan karıştırılması uygunluk sürecini anlamsız hale getirir.
İthal yakıtın uygunluk belgesi alınmadan piyasaya arz edilmesi mümkün değildir. Depolama aşamasındaki ayrım ve yığın levhası, bu belge sürecinin fiziki izlenebilirliğini sağlar.
İthal yakıt yığın levhasında hangi bilgiler bulunur?
Yönetmelik, ithal katı yakıt yığınlarının üzerinde bilgilendirici levha bulunmasını ister. Levhada yakıtın adı, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) numarası, miktarı, getirildiği geminin adı, kullanım amacı, gümrük beyannamesi numarası ve Uygunluk Belgesi numarası gibi bilgiler yer alır.
Levha yalnız denetçi için değildir; depo personelinin yanlış yığını sevk etmesini ve farklı partileri karıştırmasını da önler. Yazılar okunaklı, güncel ve sahadaki gerçek yığınla eşleşir durumda tutulmalıdır.
Stok kısmen sevk edildiğinde miktar bilgisinin güncellenmesi ve KYM kayıtlarıyla uyumlu hale getirilmesi gerekir. Fiziki yığındaki miktarla sistemdeki stok arasında açıklanamayan fark bırakılmamalıdır.
Denetimde hangi belgeler istenebilir?
Denetimde KYM depo kaydı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, depo kullanım hakkı/kira sözleşmesi, toz kontrol planı, TS 13883 uygunluk belgeleri, sistem bakım kayıtları, stok listesi, sevk irsaliyeleri, laboratuvar analizleri, uygunluk/satış izin belgeleri ve ithal yakıtta gümrük belgeleri karşılaştırılabilir.
Denetçinin sahada gördüğü yığınlarla belgelerdeki stokların birebir eşleşmesi gerekir. Tanımsız yığın, etiketsiz ithal parti veya farklı yakıtların karıştırılması mevzuat uyumunu zayıflatır.
Şikâyet üzerine denetim yapılması halinde toz emisyonunun kaynaklandığı saatlerdeki faaliyet kayıtları, rüzgâr koşulları ve toz bastırma sisteminin çalışma kayıtları ayrıca önem kazanabilir.
Depolama kurallarına aykırılığın yaptırımı nedir?
Yönetmelik m.19, depolama, taşıma, yükleme, boşaltma ve torbalama hükümlerine aykırılığı 2872 sayılı Çevre Kanununun 20 nci maddesindeki ilgili idari para cezası düzenlemesine bağlar. Somut cezanın tutarı ihlal tarihi ve uygulanan bent üzerinden belirlenir.
Ayrıca alınması gereken belge ve izin olmadan depo/faaliyet yürütülmesi ayrı bir ihlal oluşturabilir. KYM’ye süresinde veri girilmemesi de farklı yaptırım hükmüne tabidir. Tek denetimde birden fazla bağımsız fiil tespit edilirse her birinin hukuki niteliği ayrı incelenmelidir.
İdari yaptırım kararına karşı yargısal denetimde depo kaydının durumu, toz kontrol sisteminin teknik belgeleri, denetim fotoğrafları, tutanak, ölçüm varsa ölçüm yöntemi ve işletmeye isnat edilen somut fiil değerlendirilmelidir.
Açık kömür deposu için pratik kontrol listesi
- Depoyu kullanmadan önce KYM’de tanımlı olduğunu doğrulayın.
- Yeni depo için işyeri açma ve çalışma ruhsatını dosyalayın.
- Saha krokisinde yığın, araç yolu ve komşu yapıları gösterin.
- TS 13883 uygun toz bastırma sistemini kurun.
- Sistemin kapsama alanını ve çalışma basıncını düzenli kontrol edin.
- Bakım ve arıza kayıtlarını saklayın.
- Yükleme/boşaltma talimatını yazılı hale getirin.
- İthal yakıt partilerini birbirinden ayrı tutun.
- Her ithal yığına mevzuattaki bilgileri içeren levha yerleştirin.
- Fiziki stok ile KYM stokunu düzenli mutabık hale getirin.
- Toz şikâyetlerini ve düzeltici faaliyetleri kayıt altına alın.
- Depo kapanışında stok sıfırlama ve KYM güncellemesini tamamlayın.
İlgili içerikler ve resmî kaynaklar
Katı yakıt belge, depo ve satış sisteminin genel çerçevesi için Katı Yakıt Satışında Uygunluk ve Satış İzin Belgesi 2026; 24 saatlik stok hareketleri için KYM 24 Saat Bildirim Yükümlülüğü 2026; şirket devrinde depo/stok geçişi için Katı Yakıt Firması Devri 2026 yazıları incelenebilir.
Resmî kaynaklar: 16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete ve 2872 sayılı Çevre Kanunu.
Sık Sorulan Sorular
1. Her boş arazi kömür deposu olarak kullanılabilir mi?
Hayır. Katı yakıtın KYM’de tanımlı depoda tutulması ve yeni depo için gerekli ruhsat/başvuru işlemlerinin tamamlanması gerekir.
2. Açık alanda kömür depolamak yasak mı?
Tümüyle yasak değildir; ancak toz emisyonunu önleyen tedbirler ve TS 13883 uygun toz bastırma sistemi gerekir.
3. TS 13883 sistemi yalnız kurulu olsa yeterli mi?
Hayır. Sistem çalışır, bakımlı ve saha koşullarını karşılayacak şekilde kullanılmalıdır.
4. Yeni depo KYM’ye eklenmeden stok getirilebilir mi?
Yönetmelik katı yakıtın KYM’de tanımlı depolarda tutulmasını öngörür; kayıt tamamlanmadan depolama yapılmamalıdır.
5. İthal kömür farklı gemilerden gelmişse aynı yığında tutulabilir mi?
Numune ve uygunluk sürecini bozacak biçimde karıştırılmamalı; partiler ayrı ve tanımlı tutulmalıdır.
6. İthal yakıt yığınında hangi bilgiler yazılır?
Yakıt adı, GTİP, miktar, gemi adı, kullanım amacı, gümrük beyannamesi ve Uygunluk Belgesi bilgileri bulunur.
7. Depo kapanınca sistem kaydı kendiliğinden kapanır mı?
Hayır. İl müdürlüğü ve KYM güncelleme süreci yürütülmelidir.
8. Toz şikâyeti gelirse ne yapılmalıdır?
Saha koşulları ve sistem çalışması derhal kontrol edilmeli, düzeltici tedbir uygulanmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
9. Depolama ihlalinin idari cezası var mı?
Evet. Yönetmelik m.19 ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili hükümleri uygulanabilir.
10. KYM stoğu ile fiziki stok farklı olabilir mi?
Açıklanamayan fark bırakılmamalı; sevkiyat, satış ve teslim kayıtlarıyla stok düzenli mutabık hale getirilmelidir.
Sonuç
Açık alanda kömür depolama, yalnız saha kiralamak ve yığın oluşturmak değildir. Depo KYM’de tanımlı olmalı, yeni depo ruhsatlandırılmalı, çevresel konum değerlendirmesi yapılmalı ve TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemi fiilen çalıştırılmalıdır. İthal yakıt yığınlarının ayrı tutulması ve mevzuattaki bilgilerle etiketlenmesi de izlenebilirlik için zorunludur. Depo, toz kontrolü ve KYM kayıtlarının aynı uyum dosyasında yönetilmesi idari yaptırım riskini azaltır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
