Afet Kıymet Takdirine Dava Süresi Kaç Gün? 7269 m.19 (2026)

Afet kıymet takdiri davasının hukuki dayanağı nedir?

7269 sayılı Kanun m.17-20, yeniden yerleşme yapılan afet alanlarında belirli taşınmazların kıymetinin özel komisyonca belirlenmesini ve kıymet belgesine bağlanmasını düzenler. M.19, bu değerlemenin ilanını ve malikin bedel uyuşmazlığını mahkemeye taşıyabileceği özel yolu gösterir. Bu dava, idari bir plan veya hak sahipliği kararına karşı açılan iptal davası değildir; taşınmaz için takdir edilen kıymetin belirlenmesine ilişkin adli yargı davasıdır.

Komisyon, kanunda gösterilen üyelerden oluşur ve taşınmazların kıymetlerini ayrı ayrı belirler. Hazırlanan cetvelde taşınmazın kimliği, yüzölçümü ve bedeli yer alır. Cetvel ilan edilince malik veya diğer ilgililer, kendi taşınmazına yazılan değeri süresi içinde kontrol etmelidir.

Güncel kanun metni 7269 sayılı Kanun üzerinden kontrol edilmelidir. Kıymet belgesinin genel sistemi için afet kıymet belgesi rehberimizi ayrıca inceleyebilirsiniz.

Kıymet cetveli kaç gün ilan edilir?

M.19, kıymet takdir komisyonunca hazırlanan cetvellerin 10 gün süreyle mahallî imkân ve şartlara göre ilan edilmesini düzenler. Bu ilan dönemi yalnız bilgilendirme değildir; arkasından başlayacak özel 7 günlük dava süresinin başlangıç hesabı bakımından belirleyicidir.

İlanın nerede ve nasıl yapıldığı somut dosyada kayıt altına alınmalıdır. Belediye ilan panosu, köy ilanı, muhtarlık, valilik/kaymakamlık duyurusu veya diğer resmî yöntemler ilgili afet ve yerleşime göre kullanılabilir. Malik ilanı internetten daha geç görmüş olsa bile Kanunun bağladığı 10 günlük mahallî ilan süresi ayrıca araştırılmalıdır.

İlan başlangıç ve bitiş tarihlerini gösteren tutanağın örneği alınmalıdır. “Bedeli bugün öğrendim” şeklinde yalnız kişisel öğrenme tarihine dayanarak süre hesabı yapmak 7 günlük özel sürenin kaçırılmasına yol açabilir.

7 günlük dava süresi ne zaman başlar?

Kanun, dava süresini kıymet cetvelinin 10 günlük ilan süresinin sona ermesinden başlatır. Yani 7 günlük süre, cetvel ilk gün asıldığı anda değil, 10 günlük ilan dönemi tamamlandıktan sonra işlemeye başlar. Dava dilekçesi bu 7 günlük özel süre içinde görevli ve yetkili mahkemeye sunulmalıdır.

Sürenin hesabında son günün resmî tatile rastlaması gibi usul meseleleri Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Ancak bu kadar kısa bir sürede son güne bırakmak doğru değildir. İlan tarihleri tespit edilir edilmez tapu ve değerleme belgeleri hazırlanmalıdır.

İdareye yapılan genel itiraz veya dilekçe, m.19’daki 7 günlük dava süresini kendiliğinden durdurmaz. Kanun özel olarak mahkemeye başvuru yolunu düzenlediği için, idari düzeltme talebi yapılacaksa dahi dava süresi ayrıca korunmalıdır.

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

M.19 açık biçimde, taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesini gösterir. Bu nedenle uyuşmazlık bir idari komisyonun belirlediği bedelden doğsa da görevli mahkeme idare mahkemesi değil, özel kanunun belirlediği Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Yetki de taşınmazın bulunduğu yere bağlanmıştır. Afetzede başka şehirde yaşıyor olsa bile dava taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Birden fazla taşınmaz farklı yargı çevrelerinde bulunuyorsa her taşınmaz bakımından yetki ayrıca değerlendirilir.

Görev ve yetki hatası bu kısa sürede ciddi risk yaratır. Dilekçe hazırlanırken ada-parsel ve taşınmazın bulunduğu il/ilçe doğru yazılmalı, kıymet cetveli eklenmelidir.

Kıymet takdiri davasının konusu nedir?

Davanın konusu, komisyon tarafından taşınmaz için takdir edilen bedelin doğru olup olmadığıdır. Malik taşınmazın yüzölçümü, konumu, vasfı, yapı özellikleri veya karşılaştırmalı değer unsurlarının yanlış değerlendirildiğini ileri sürebilir. Mahkemeden kanuna uygun gerçek kıymetin tespiti istenir.

Bu davada hak sahipliği komisyonunun “afet konutu verilsin/verilmesin” kararı doğrudan dava konusu değildir. Hak sahipliği uyuşmazlığı idari yargıda ayrı süreçtir. Aynı şekilde afete maruz bölge sınırının yanlış olduğu iddiası da m.19 bedel davasının konusu değildir.

Arama niyetlerinin ayrılması SEO bakımından da önemlidir: kıymet takdiri davası yalnız bedel ve özel 7 günlük süreye odaklanır; genel kıymet belgesi işlemleri ayrı rehberde açıklanmıştır.

Dava dilekçesine hangi belgeler eklenmelidir?

Temel belgeler güncel tapu kaydı, kıymet takdir cetveli, ilan başlangıç-bitiş tutanağı, varsa kıymet belgesi taslağı veya bildirim, taşınmazın ada-parsel ve yüzölçümünü gösteren kadastro kayıtlarıdır. Yapı değeri tartışılıyorsa bina özelliklerini gösteren ruhsat, proje, fotoğraf ve teknik belgeler de eklenebilir.

Emsal satışlar veya özel değerleme raporları destekleyici delil olabilir; ancak mahkeme kanuni ölçütlere göre bilirkişi ve keşif yoluyla değerlendirme yapabilir. Özel rapor mahkemenin bilirkişi incelemesinin yerini otomatik olarak tutmaz.

İlanın usulsüz olduğu ileri sürülüyorsa bunu gösteren ilan panosu, muhtarlık/yerel idare yazıları veya ilan tutanağı istenmelidir. Süre yönünden ilk inceleme riskini azaltmak için dava dilekçesinde ilan tarihleri açıkça gösterilmelidir.

Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yapar mı?

Kıymet uyuşmazlığı teknik değerlendirme gerektirdiği için mahkeme gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesine başvurabilir. Taşınmazın afet öncesi ve değerleme tarihindeki özellikleri, konumu, büyüklüğü, imar durumu ve ilgili değer unsurları dosyanın niteliğine göre incelenir.

Afet nedeniyle yapı yıkılmışsa fiziksel inceleme sınırlı olabilir. Bu durumda eski fotoğraflar, tapu ve belediye kayıtları, yapı ruhsatı, hasar tespit raporu ve komisyon dosyası önem kazanır. Deliller afet sonrası kaybolmadan toplanmalıdır.

Bilirkişi raporunda yanlış parsel, yanlış yüzölçümü veya uygunsuz emsal kullanıldığı düşünülüyorsa HMK hükümleri kapsamında süresinde itiraz yapılmalı ve teknik hata somutlaştırılmalıdır.

Kıymet davası afet inşaatlarını veya tescil işlemlerini durdurur mu?

Hayır. 7269 m.19, bu davaların ve kanun yolu başvurularının Kanun gereğince yapılacak işlemlere ve inşaat işlerine engel olmadığını açıkça düzenler. Amaç, tek tek bedel uyuşmazlıklarının afet sonrası yeniden yerleşmeyi topluca durdurmamasıdır.

Bu nedenle dava devam ederken yeni konut inşaatı, yerleşim planı veya diğer afet işlemleri ilerleyebilir. Dava sonunda taşınmazın kıymeti değişirse mali hesaplar kesinleşen yargı kararına göre düzeltilir.

Yeni konut maliyetinden kıymet belgesi tutarının mahsup edilmesi m.27’ye tabidir. Dava sonunda bedel yükselmişse mahsup hesabının da buna göre güncellenmesi gerekir.

Bu davada ihtiyati tedbir kararı alınabilir mi?

M.19 özel olarak, bu davalar nedeniyle ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini düzenler. Bu hüküm genel HMK tedbir sistemine göre özel kanun kuralıdır. Dolayısıyla kıymet takdiri bedeline ilişkin dava, afet işlemlerini tedbir yoluyla durdurmak için kullanılamaz.

Bu sınırlama yalnız m.19 kapsamındaki kıymet takdiri davasıyla ilgilidir. Başka bir idari işlem veya özel hukuk uyuşmazlığı için hangi geçici hukuki korumanın mümkün olduğu, o işlemin hukuki rejimine göre ayrıca değerlendirilir.

Malik bu nedenle “dava açtım, eski taşınmazla ilgili bütün işlemler durdu” varsayımıyla hareket etmemelidir. Tapu ve yeniden iskân kayıtlarını dava devam ederken de takip etmelidir.

Maddi hata ile kıymet uyuşmazlığı arasındaki fark nedir?

Cetvelde ada-parselin yanlış yazılması, yüzölçümünün sehven farklı girilmesi veya malik adının hatalı olması maddi hata niteliğinde olabilir. Taşınmaz doğru tanımlandığı halde bedelin düşük olduğu iddiası ise kıymet uyuşmazlığıdır. Her iki durumda idareye düzeltme talebi verilebilir; ancak bedel uyuşmazlığı için m.19’un özel dava süresi korunmalıdır.

İdarenin “hata düzeltilecek” şeklindeki sözlü açıklaması 7 günlük sürenin geçtiği riskini ortadan kaldırmaz. Düzeltme süresi içinde tamamlanmıyorsa hukuki yol geciktirilmemelidir.

Maddi hata düzeltilirse yeni cetvelin ilan veya bildirim durumunun dava süresine etkisi somut işlem üzerinden değerlendirilmelidir; varsayıma dayalı yeni süre kabul edilmemelidir.

Hisseli veya miras kalan taşınmazda davayı kim açabilir?

Kıymet belgesi hissedarlar veya intikali yapılmamışsa kanuni mirasçılarla bağlantılı olarak düzenlenebilir. Bedel doğrudan paydaşların mali hakkını etkilediği için taraf sıfatı ve zorunlu dava arkadaşlığı, mülkiyet yapısına göre değerlendirilmelidir.

Mirasçılık belgesi alınmamışsa kısa 7 günlük süre ciddi sorun yaratabilir. Afet bölgesindeki malikler, kıymet cetveli ilanını beklemeden tapu ve veraset belgelerini hazır tutmalıdır. Bir vekil dava açacaksa vekâletname ve temsil yetkisi kontrol edilmelidir.

Bir paydaşın açtığı davanın diğer paydaşlara etkisi, taşınmazın mülkiyet şekli ve talebin niteliğine göre hukuk usulü kapsamında değerlendirilir. Herkesin otomatik olarak aynı davanın tarafı olduğu varsayılmamalıdır.

Mahkeme kararı kıymet belgesini ve yeni konut borcunu nasıl etkiler?

Dava sonunda taşınmazın kıymeti komisyon bedelinden farklı belirlenirse kesinleşen bedel kıymet belgesine ve mali hesaplara yansıtılmalıdır. M.27 gereğince kıymet belgesindeki tutar yeni arsa/bina maliyetinden düşüldüğü için bedel artışı hak sahibinin borçlandırılacak bakiyesini azaltabilir.

Yeni konut borçlandırması dava sonuçlanmadan yapılmışsa, kesinleşen mahkeme kararından sonra maliyet cetveli yeniden kontrol edilmeli ve yanlış bakiye varsa yazılı düzeltme talep edilmelidir. Ödeme yapılmışsa fazla tahsilatın mahsup veya iade yöntemi idareden istenmelidir.

Kıymet belgesi bedelinin yeni maliyetten yüksek çıkması halinde m.27’deki fark ödeme kuralı ayrıca uygulanır. Kıymet belgesi genel rehberimiz bu hesabı ayrıntılı açıklar.

Kıymet davası için hızlı kontrol listesi

Yeni yerleşime ilişkin genel süreç için toplu nakil rehberimize, afet sınırları bakımından afete maruz bölge rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

1. Afet kıymet takdirine dava süresi kaç gündür?

Kıymet cetvelinin 10 günlük ilanı bittikten sonra 7 gündür.

2. Dava hangi mahkemede açılır?

Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde.

3. İdareye itiraz dava süresini durdurur mu?

Kanunda böyle bir durma kuralı yoktur; 7 günlük özel dava süresi ayrıca korunmalıdır.

4. Dava açınca afet konutu inşaatı durur mu?

Hayır. M.19 davanın ve kanun yollarının işlemleri ve inşaatı durdurmayacağını düzenler.

5. İhtiyati tedbir alınabilir mi?

M.19 bu davalar nedeniyle ihtiyati tedbir verilemeyeceğini açıkça düzenler.

6. Değerleme cetveli kaç gün ilan edilir?

10 gün.

7. Özel ekspertiz raporu sunabilir miyim?

Evet, destekleyici delil olabilir; mahkeme gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapar.

8. Yanlış parsel yazılmışsa ne yapmalıyım?

İdareye maddi hata düzeltme talebi verin; bedel uyuşmazlığı varsa 7 günlük dava süresini de kaçırmayın.

9. Dava kazanılırsa yeni konut borcu azalır mı?

Kesinleşen kıymet arttığında m.27 kapsamındaki mahsup hesabı buna göre düzeltilir.

10. Bu dava hak sahipliği reddine karşı mı açılır?

Hayır. M.19 davası taşınmazın takdir edilen kıymetine ilişkindir; hak sahipliği idari yargıda ayrı uyuşmazlıktır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →