Finansal Kiralama Şirketinin Borcu İçin Leasing Malı Haczedilebilir mi? | 6361 m.29 (2026)
Kısa ve net cevap: Hayır. 6361 sayılı Kanun m.29 uyarınca finansal kiralama sözleşmesi devam ettiği sürece, kiralayan finansal kiralama şirketi aleyhine yapılan icra takibinde finansal kiralama konusu mal haczedilemez. Bu özel koruma, kiracının sözleşme boyunca malı kullanma hakkının kiralayanın kendi borçları nedeniyle bozulmasını önler. Kiralayanın başka alacaklıları kira alacağı veya şirketin diğer malvarlığı üzerinde kanunen mümkün takip yollarına başvurabilir; ancak devam eden leasing sözleşmesine konu malı haczettirip kiracıdan alamaz.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Koruma mutlak bir “mal hiçbir zaman icraya konu olamaz” kuralı değildir. m.29’un açık koruması finansal kiralama sözleşmesinin devam ettiği dönemde kiralayan aleyhine yürütülen takip bakımındandır. Sözleşme sona ermiş, mal kiralayana dönmüş veya finansal kiralama ilişkisi başka nedenle ortadan kalkmışsa malın hukuki durumu yeniden değerlendirilir. Ayrıca malın mülkiyetine veya finansal kiralama işleminin gerçekliğine ilişkin muvazaa iddiası varsa somut deliller incelenir.
6361 m.29 kiralayanın borcu nedeniyle haczi nasıl sınırlar?
Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana ait olsa da kiracının sözleşme süresince kanundan ve sözleşmeden doğan güçlü kullanım hakkı vardır. m.29, kiralayanın üçüncü kişilere olan borçları nedeniyle bu kullanım hakkının bozulmasını önlemek için açık haciz yasağı getirir.
Bu nedenle finansal kiralama şirketinin bir bankaya, vergi dairesine, tedarikçiye veya başka alacaklıya borcu olması, devam eden finansal kiralama sözleşmesine konu malın kiracının elinden alınmasını haklı kılmaz. İcra dosyasında alacaklı, borçlu şirketin maliki olduğu varlığı tespit etmiş olsa bile 6361 m.29’daki özel statüyü dikkate almak zorundadır.
Haciz yasağının uygulanabilmesi için söz konusu mal ile geçerli ve devam eden finansal kiralama sözleşmesi arasındaki bağın açıkça ispatlanması gerekir. Malın seri numarası, tapu bilgisi, plaka veya başka ayırt edici özelliği sözleşme ve sicil kayıtlarıyla eşleşmelidir.
Kiralayanın malı olmasına rağmen neden haczedilemez?
Finansal kiralama sözleşmesinin ekonomik yapısında mülkiyet finansman aracıdır. Kiralayan malı yatırım amacıyla kendi kullanımı için değil, belirli kiracının kullanımına bırakmak ve kira bedelleriyle finansman sağlamak için edinir. Kiracı çoğu zaman üretim hattını, lojistik filosunu veya işyerini bu mala dayanarak planlar.
Kiralayanın alacaklısı malı haczedip sattığında kiracının yatırım planı sona erer ve finansal kiralama sistemine duyulan güven zedelenir. Kanun bu sonucu önleyerek leasing sözleşmesini üçüncü kişi alacaklılara karşı güçlendirir.
Alacaklının hakkı tamamen ortadan kaldırılmaz. Kira alacağına haciz, şirketin diğer banka hesapları veya başka malvarlığı unsurlarına takip gibi İcra ve İflas Kanunundaki yollar somut şartlarla kullanılabilir. Özel koruma malın kendisine ilişkindir.
Hangi leasing malları m.29 korumasındadır?
6361 kapsamında geçerli bir finansal kiralama sözleşmesine konu taşınır ve taşınmaz mallar koruma kapsamına girebilir. Ticari araç, iş makinesi, üretim ekipmanı, tıbbi cihaz, gemi veya ilgili sicile kayıtlı başka varlık ile taşınmaz leasing işlemleri buna örnektir.
Malın kanunen finansal kiralamaya konu olabilmesi m.19’daki şartlara bağlıdır. Fikrî ve sınai haklar veya niteliği gereği finansal kiralamaya konu edilemeyen varlıklara ilişkin sözde leasing işlemi m.29 korumasına otomatik olarak dayanamaz.
Ayrıca malın gerçekten kiralayana ait olması ve kiracıya finansal kiralama sözleşmesi kapsamında teslim edilmiş bulunması gerekir. Muvazaalı, geriye dönük veya yalnız hacizden kaçınmak amacıyla kurulmuş belgeler gerçek işlemle desteklenmiyorsa koruma tartışmalı hâle gelir.
Haciz yasağı için finansal kiralama sözleşmesinin devam etmesi neden önemlidir?
m.29’un lafzı ve amacı, devam eden sözleşme sırasında kiracının kullanım hakkını korumaktır. Sözleşme süresinin sona ermesi, feshedilmesi veya başka nedenle ortadan kalkması hâlinde kiracının aynı ölçüde korunması için dayanak değişir.
Örneğin sözleşme süresi bitmiş ve kiracının satın alma hakkı bulunmuyor ya da kullanılmamışsa m.32 gereği malın kiralayana iadesi gerekir. Mal kiralayana döndükten sonra artık devam eden kiracılık yükü yoksa kiralayanın alacaklıları bakımından haciz durumu genel icra hükümlerine göre yeniden değerlendirilir.
Buna karşılık sözleşme sırf kiralayanın mali sıkıntısı veya borcu nedeniyle tek taraflı olarak sona erdirilemez. Haciz yasağını aşmak amacıyla sözleşmenin gerçekte devam ettiği hâlde sona ermiş gibi gösterilmesi hukuken korunmaz.
Kiralayanın kira alacağı haczedilebilir mi?
m.29 finansal kiralama konusu malı korur; kiralayanın kiracıdan olan para alacağını mutlak biçimde haciz dışı bırakmaz. Kiralayanın alacaklısı, İcra ve İflas Kanunundaki şartlarla kiracı nezdindeki kira alacağına haciz ihbarnamesi gönderebilir veya alacağın haczini talep edebilir.
Bu durumda kiracı malı kullanmaya devam eder ancak ödeme yapılacak kişi veya icra dosyası değişebilir. Kiracı, kendisine gelen haciz ihbarnamesini süresinde incelemeli ve borcunun varlığı, miktarı veya daha önceki ödeme/temlik durumuna göre kanuni cevaplarını vermelidir.
Kira alacağının üçüncü kişiye haczedilmesi veya devredilmesi, kiracının borcunu artırmaz. Kiracı yalnız sözleşmeye göre doğan gerçek kira borcundan sorumludur.
Kiralayan malı sözleşmeyle üçüncü kişiye devredebilirken alacaklı neden haczedemez?
İradi mülkiyet devri m.27’de özel şartlarla mümkündür. Kiralayan ancak sözleşmede bu yetki varsa malı üçüncü kişiye devredebilir ve yeni malik finansal kiralama sözleşmesine bağlı kalır. Bu işlem kiracının haklarını koruyan kontrollü bir mülkiyet değişikliğidir.
Haciz ve cebri satış ise alacaklının iradesiyle gerçekleşir ve sözleşme dikkate alınmadan uygulanırsa kiracının kullanım hakkını ortadan kaldırabilir. m.29 bu yüzden cebri icra bakımından daha güçlü koruma getirir.
Kısacası m.27 “sözleşmeyle yükümlü yeni malik” modeline izin verirken m.29 “alacaklı hacziyle kiracının kullanımını kesme” sonucunu engeller.
Leasing malına yanlışlıkla haciz konulursa ne yapılmalıdır?
Haciz tutanağında malın finansal kiralama sözleşmesine konu olduğu açıkça belirtilmelidir. Kiracı ve finansal kiralama şirketi, icra dosyasına sözleşme, fatura, teslim tutanağı ve sicil kayıtlarını sunarak m.29’daki özel haciz yasağını ileri sürmelidir.
Başvurunun hukuki biçimi somut icra dosyasına göre şikâyet, haczin kaldırılması talebi veya başka icra hukuku yolu olabilir. Süreler kısa olabileceğinden haciz öğrenildiğinde gecikmeden işlem yapılmalıdır.
Malın satış aşamasına geçmesine izin verilmemelidir. Satış gerçekleştikten sonra üçüncü kişinin kazanımı, ihale ve tazminat sorunları daha karmaşık hâle gelir. En etkili koruma haciz aşamasında sözleşme statüsünü ispatlamaktır.
Haczin kaldırılması için hangi belgeler sunulmalıdır?
Finansal kiralama sözleşmesinin imzalı nüshası, tedarikçi faturası, kiralayanın satın alma ödeme belgesi, kiracıya teslim tutanağı, ödeme planı, seri numarası/plaka/tapu bilgileri ve sözleşmenin tescil veya şerh belgeleri temel delillerdir.
Kira ödemeleri de ilişkinin fiilen uygulandığını gösterir. Sözleşme tarihi hacizden çok önceyse ve düzenli ödeme akışı varsa işlemin gerçekliği güçlenir. Hacizden hemen önce düzenlenen ve hiçbir ekonomik iz taşımayan belgeler ise alacaklının muvazaa iddiasını artırabilir.
Taşınmazlarda tapu kaydı ve finansal kiralama şerhi, tescilli taşınırlarda ilgili sicil kaydı ayrıca eklenmelidir.
Tapu veya özel sicil kaydı haciz yasağını nasıl güçlendirir?
6361 m.22 finansal kiralama sözleşmesinin mal türüne göre tapu veya özel sicilde şerh ve tescilini öngörür. Bu kayıt, alacaklıların ve icra organlarının malın sıradan şirket malvarlığı olmadığını önceden görmesini sağlar.
Taşınmazın tapu kaydında finansal kiralama şerhi bulunuyorsa cebri icra talebi değerlendirilirken bu yük dikkate alınmalıdır. Araç ve başka tescilli mallarda da ilgili sicil kaydı aynı işlevi görür.
Kayıt eksikliği m.29’un kanuni hükmünü tamamen ortadan kaldırmaz; ancak ispat ve üçüncü kişi uyuşmazlığı riskini artırır. Bu nedenle sözleşme kurulduğunda tescil/şerh yükümlülükleri gecikmeden tamamlanmalıdır.
Finansal kiralama sözleşmesi sona erdikten sonra mal haczedilebilir mi?
Sözleşme sona ermiş ve mal kiralayana iade edilmişse, m.29’un kiracının devam eden kullanımını koruma gerekçesi ortadan kalkar. Bu aşamada mal kiralayanın serbest malvarlığı unsuruna dönüşmüşse alacaklıların haciz imkânı genel icra hükümlerine göre değerlendirilir.
Ancak kiracı satın alma opsiyonunu süresinde kullanmış ve mülkiyet devri yükümlülüğü doğmuşsa durum farklıdır. Kiracının sözleşmeden doğan devir talep hakkı ve ödeme durumu dikkate alınmalıdır. Haciz ile satın alma hakkının çatışması somut tapu/sicil ve sözleşme tarihleri üzerinden çözülür.
Sözleşmenin sona erdiği iddiası tartışmalıysa icra organına m.30–32 kapsamındaki belgeler sunulmalıdır.
Mersin’de kiralayanın borcu nedeniyle leasing malına haciz uygulanırsa
Mersin’de lojistik, liman, tarım ve sanayi işletmelerinde finansal kiralama yoluyla kullanılan araç ve makineler kiralayan şirketin mülkiyetinde görünse de işletmenin üretim sisteminin parçasıdır. Kiralayanın başka bir borcu nedeniyle haciz talebi gelirse 6361 m.29 doğrudan ileri sürülmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde finansal kiralama malına haciz, icra şikâyeti, alacak haczi ve sözleşme statüsüne ilişkin dosyaları incelemektedir.
Sık Sorulan Sorular
1. Leasing şirketinin vergi borcu için leasing malı haczedilebilir mi?
Devam eden finansal kiralama sözleşmesine konu mal bakımından m.29’daki özel haciz yasağı dikkate alınmalıdır.
2. Kiralayanın banka borcu için makine haczedilebilir mi?
Sözleşme devam ediyorsa leasing konusu mal m.29 korumasındadır.
3. Kira alacağı haczedilebilir mi?
Malın kendisinden farklı olarak kiralayanın kiracıdaki para alacağı genel icra hükümleriyle hacze konu olabilir.
4. Kiracı haciz ihbarnamesi alırsa ne yapmalı?
İhbarnameyi süresinde incelemeli, gerçek borç miktarı ve ödeme/temlik durumu hakkında İcra ve İflas Kanununa uygun cevap vermelidir.
5. Mal üçüncü kişiye satılabilir mi?
m.27’deki şartlarla ve sözleşmede devir yetkisi varsa mümkündür; yeni malik leasing sözleşmesine bağlı kalır.
6. Haciz yanlışlıkla konulursa ne yapılır?
Sözleşme ve mülkiyet belgeleriyle icra dosyasına başvurulup m.29 gereği haczin kaldırılması talep edilir.
7. Tapu şerhi zorunlu mu?
Taşınmaz finansal kiralamada m.22 kapsamındaki tapu şerhi üçüncü kişilere karşı görünürlüğü sağlar ve haciz uyuşmazlığında önemlidir.
8. Sözleşme bittikten sonra da haciz yasağı sürer mi?
m.29’un sözleşme devamına bağlı koruması sona erme sonrasında aynı şekilde uygulanmaz; malın yeni hukuki durumu incelenir.
9. Kiracı satın alma hakkını kullanmışsa?
Mülkiyet devir talebi ile haciz arasındaki öncelik, sözleşme, ödeme ve sicil tarihleri üzerinden ayrıca değerlendirilir.
10. Kiralayanın iflası ile haczi aynı konu mu?
Aynı maddede iki ayrı koruma vardır: iflasta sözleşmenin devamı ve icra takibinde leasing malının haczedilememesi.
Resmî kaynaklar
- BDDK – 6361 sayılı Kanun
- Mevzuat Bilgi Sistemi – İcra ve İflas Kanunu
- BDDK – finansal kiralama düzenlemeleri
İlgili rehberler
- Leasing şirketinin iflasında sözleşmenin durumu
- Kiracının haczi ve iflasında leasing malı
- Leasing malının mülkiyeti
Leasing malına haciz ve icra dosyası incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
