Akaryakıt İthalatını Kimler Yapabilir? 5015 m.9 | 2026
Kısa ve net cevap: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.9 uyarınca yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edeceklerin kural olarak rafinerici, dağıtıcı veya ihrakiye teslim şirketi lisansına sahip olması gerekir. Dağıtıcı ithalatı lisansındaki ürün alt başlığıyla sınırlıdır ve EPDK’ya bayi bilgileriyle birlikte verilen pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olmalıdır.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 22 Eylül 2026. Bu yazı 5015 sayılı Kanun m.3, m.4, m.5, m.6 ve özellikle m.9 ile EPDK lisans, gümrük ve teknik düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
- Kanuni dayanak
- Kapsam
- Kimler yararlanabilir?
- Şartlar
- Belge düzeni
- Lisans ilişkisi
- Denetim
- Yaptırım
- Uygulama örnekleri
- Kontrol listesi
- Kaynaklar
- SSS
5015 m.9 İthalat Yetkisini Kimlere Veriyor?
Kanun, yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edeceklerin rafinerici, dağıtıcı veya ihrakiye teslim şirketi lisansına sahip olmasını öngörür. Gümrükte malı satın alabilmek petrol piyasası bakımından ithalat yetkisinin yerine geçmez.
Dağıtıcılar bakımından yetki daha da sınırlıdır: ithalat, lisanslarında yer alan alt başlık kapsamındaki ürünlerle sınırlı ve Kuruma verilen pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olmalıdır.
Türkiye’de ham petrol üretimi yapan üreticiler için düşük gravite yerli üretim ham petrolle karıştırılacak miktara ilişkin özel kanuni düzenleme ayrıca bulunur; bu hüküm genel ithalat serbestisi değildir.
Lisans Türüne Göre İthalat Yetkisi
Rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketi farklı faaliyet modellerine sahiptir. İthal edilen ürünün sonraki depolama, işleme veya satış zinciri hangi lisans hakkına dayanıyorsa o lisansın sınırları korunmalıdır.
Dağıtıcı lisansında ilgili ürün alt başlığı yoksa fiili ithalattan önce gerekli lisans tadili tamamlanmalıdır. Sonradan yapılan tadil geçmişteki kapsam dışı işlemi otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez.
Rafinerici Lisansı
Rafinerici lisansı ham petrol ve ilgili ürün tedarikini rafinaj faaliyetiyle bağlantılı olarak yürütür. İthalat sonrası ürünün işlenmesi ve piyasaya sunulması m.5 ve lisans hükümlerine tabidir.
Rafinerici, ithal edilen ham petrolün menşe, miktar ve teknik özelliklerini tesis kayıtlarıyla ilişkilendirmelidir.
ham petrol ve akaryakıt ithalatı yönünden bu başlığın pratik sonucu şudur: Rafineri faaliyeti dışında yapılacak ticaret için lisansın açık hakkı aranır. İşlemin şekli değişse bile 5015 m.9 ile lisansın çizdiği sınırlar korunmalıdır. Şirket içi prosedür, personelin sahada bu sınırı tereddütsüz uygulayabileceği kadar açık yazılmalıdır.
Dağıtıcının Ürün Alt Başlığı
M.9 dağıtıcı ithalatını lisans alt başlığı kapsamındaki akaryakıtlarla sınırlar. Ticari ürün adı yerine mevzuattaki resmi ürün sınıfı ve teknik standardı esas alınır.
Yeni ürün ithal edilecekse lisans kaydı önceden kontrol edilir.
ham petrol ve akaryakıt ithalatı yönünden bu başlığın pratik sonucu şudur: Alt başlıkta olmayan ürün için önce lisans tadili değerlendirilir. İşlemin şekli değişse bile 5015 m.9 ile lisansın çizdiği sınırlar korunmalıdır. Şirket içi prosedür, personelin sahada bu sınırı tereddütsüz uygulayabileceği kadar açık yazılmalıdır.
Pazarlama Projeksiyonu
Dağıtıcı ithalatı, bayi bilgileriyle birlikte Kuruma verilen pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğu bildirildikten sonra yapılır.
İthalat miktarı ile bayi ağı, geçmiş satış ve depolama kapasitesi arasında açıklanabilir ilişki bulunmalıdır.
ham petrol ve akaryakıt ithalatı yönünden bu başlığın pratik sonucu şudur: Satış planlama ve lisans birimi aynı güncel veri setini kullanmalıdır. İşlemin şekli değişse bile 5015 m.9 ile lisansın çizdiği sınırlar korunmalıdır. Şirket içi prosedür, personelin sahada bu sınırı tereddütsüz uygulayabileceği kadar açık yazılmalıdır.
Yetkili Gümrük İdaresi
Ham petrol ve akaryakıt ithalatı miktar ve belirli teknik ölçümleri yapabilecek donanıma sahip yetkili gümrük idarelerinden yapılır.
Bir limanın veya terminalin ürünü fiziksel olarak kabul edebilmesi, ilgili gümrük işlemi bakımından tek başına yeterli değildir.
ham petrol ve akaryakıt ithalatı yönünden bu başlığın pratik sonucu şudur: Sevkiyat öncesi giriş noktasının ürün için yetkisi teyit edilmelidir. İşlemin şekli değişse bile 5015 m.9 ile lisansın çizdiği sınırlar korunmalıdır. Şirket içi prosedür, personelin sahada bu sınırı tereddütsüz uygulayabileceği kadar açık yazılmalıdır.
Teknik Uygunluk ve Ulusal Marker
İthal edilen ürünün Türkiye’de piyasaya arzı teknik düzenlemelere uygun olmalıdır. Analiz sertifikası ve parti bilgileri dosyalanmalıdır.
5015 m.18 kapsamındaki ulusal marker yükümlülüğü iç piyasaya arz edilecek ithal akaryakıt bakımından ayrıca planlanır.
ham petrol ve akaryakıt ithalatı yönünden bu başlığın pratik sonucu şudur: Gümrük işlemi teknik standardı veya marker yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşlemin şekli değişse bile 5015 m.9 ile lisansın çizdiği sınırlar korunmalıdır. Şirket içi prosedür, personelin sahada bu sınırı tereddütsüz uygulayabileceği kadar açık yazılmalıdır.
Belge ve İspat
satın alma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi, lisans ve ürün alt başlığı, pazarlama projeksiyonu, kalite/analiz sertifikası, ulusal marker kaydı, depo giriş kaydı bu dosyanın ana ispat araçlarıdır. Belgeler ayrı ayrı değil, tek bir işlem zinciri olarak okunmalıdır. Tarih, taraf, ürün, miktar, teslim yeri veya faaliyet amacı bakımından çelişki varsa denetim öncesinde giderilmelidir.
Elektronik kayıt ile fiziksel belge aynı olayı göstermelidir. Sonradan hazırlanan açıklamalar, olay tarihinde hiç tutulmamış zorunlu kaydın yerini her zaman tutmaz. ithalat yapmak isteyen petrol piyasası lisans sahibi işlem tamamlanır tamamlanmaz ispat dosyasını kapatmalı ve saklama düzenine almalıdır.
Lisans ve Yetki Sınırı
İthalat yetkisi lisans türü ve ürün kapsamıyla sınırlıdır; ithal edilen ürünün sonraki satışı da lisansın izin verdiği piyasa ilişkilerine göre yapılır. Bir lisans sahibinin başka bir alanda da ticari faaliyet gösterebilmesi, petrol piyasası lisansının kapsamını genişletmez. Faaliyet hangi lisans hakkına dayanıyorsa ürün, müşteri, teslim şekli ve tesis o hakka uygun olmalıdır.
Lisans veya kayıt değişikliği gerekiyorsa fiili faaliyetten önce tamamlanmalıdır. “Önce işlemi yapalım, sonra lisansı düzeltiriz” yaklaşımı özellikle EPDK denetiminde geriye dönük uyumsuzluk yaratır.
EPDK Denetimi
EPDK’nın 5015 m.14 kapsamındaki denetim yetkisi, ham petrol ve akaryakıt ithalatı bakımından işlem öncesi ve sonrası kayıtların incelenmesine imkân verir. Şirket, hangi kararı hangi belgeye dayanarak verdiğini ve fiili faaliyetin lisans sınırları içinde kaldığını gösterebilmelidir.
Denetim dosyasında satın alma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi, lisans ve ürün alt başlığı hızlı erişilebilir biçimde tutulmalıdır. İşlem hacmi yüksek şirketlerde örnekleme kontrolü yerine otomatik mutabakat kurulması, hatanın tekrarını azaltır.
İdari Yaptırım Riski
Lisanssız veya lisans kapsamı dışında ithalat ve piyasaya arz faaliyeti, 5015’in idari para cezası ve lisans yaptırımı hükümlerini gündeme getirir. 5015 m.19 uyarınca 2026 yılında uygulanacak idari para cezası tutarları 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete tebliğiyle güncellenmiştir. M.20’deki yaptırım rejimi ise fiilin niteliğine göre ihtar, geçici durdurma, soruşturma ve lisans sonucu doğurabilir.
Petrol piyasası yaptırımı, vergi, gümrük, çevre, kaçakçılık veya özel hukuk sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı olay farklı mevzuat bakımından ayrı hukuki sonuç doğurabilir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Lisans Alt Başlığında Olmayan Ürün
Dağıtıcı yeni bir akaryakıt türünü ithal etmek istiyorsa önce lisansındaki ürün kapsamını kontrol etmeli ve gerekiyorsa tadili tamamlamalıdır.
Örnek 2: Projeksiyonla Uyumsuz Yüksek Hacim
Bayi ağı ve EPDK’ya bildirilen pazarlama planıyla açıklanamayan ithalat hacmi m.9 uyumu yönünden incelenir.
Örnek 3: Yetkisiz Giriş Noktası
Terminalin fiziksel kapasitesi bulunması, gümrük idaresinin m.9 bakımından gerekli ölçüm ve yetkiye sahip olduğu anlamına gelmez.
Operasyon Öncesi Hukuki Kontrol
ham petrol ve akaryakıt ithalatı için operasyon emri verilmeden önce sorumlu kişi dört soruyu cevaplamalıdır: İşlem lisans kapsamında mı, karşı taraf uygun mu, ürün/tesis yetkisi mevcut mu ve belge seti tamam mı? Bu dört sorudan biri olumsuzsa işlem durdurulmalı ve uyum birimine yönlendirilmelidir.
Enerji piyasasında yüksek işlem hızı mevzuat kontrolünün atlanması için gerekçe değildir. Standart kontrol ekranı, zorunlu alanlar ve ikinci onay mekanizması özellikle yüksek hacimli işlemlerde insan hatasını azaltır.
Uyuşmazlık Halinde Dosya Kurulumu
İdari inceleme veya ticari uyuşmazlık doğarsa işlem kronolojisi çıkarılır. İlk talep veya sipariş, lisans kontrolü, teknik/operasyon kaydı, fatura ve teslim/bildirim belgeleri tarih sırasıyla dosyalanır. Böylece hangi aşamada hangi yükümlülüğün yerine getirildiği açık biçimde görülür.
Teknik konu varsa hukuk görüşü tek başına yeterli değildir. Ölçüm, ürün spesifikasyonu, taşıma veya tesis verileri ilgili uzman tarafından doğrulanmalı; hukuki savunma bu somut veri üzerine kurulmalıdır.
Kontrol Listesi
- Lisans türünü doğrulayın.
- Ürün alt başlığını kontrol edin.
- Gerekirse lisans tadilini önce tamamlayın.
- Pazarlama projeksiyonunu güncelleyin.
- Bayi bilgilerini doğrulayın.
- Yetkili gümrük giriş noktasını teyit edin.
- Teknik standardı sözleşmeye yazın.
- Analiz belgelerini alın.
- Ulusal marker sürecini planlayın.
- Depolama kapasitesini ayırın.
- Gümrük ve EPDK kayıtlarını aynı partiyle eşleştirin.
- İthal ürünün sonraki satış kanalını lisansla doğrulayın.
Resmî ve Site İçi Kaynaklar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
- EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
- Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi
- Resmî Gazete
- Rafinerici Lisansı Hangi Faaliyetleri Yapabilir?
- İhrakiye Teslim Şirketi Lisansı
- Petrol Lisansında Değişiklik
Sık Sorulan Sorular
1. Her şirket akaryakıt ithal edebilir mi?
Hayır; m.9 belirli lisans sahiplerini yetkilendirir.
2. Dağıtıcı ithalat yapabilir mi?
Evet, ürün alt başlığı ve diğer m.9 şartlarıyla.
3. İhrakiye teslim şirketi ithalat yapabilir mi?
Kendi lisans ve m.9 kapsamındaki yetkiyle.
4. Alt başlıkta olmayan ürün ithal edilebilir mi?
Önce gerekli lisans işlemi yapılmalıdır.
5. Pazarlama projeksiyonu önemli mi?
Evet.
6. Her gümrükten ithalat olur mu?
Hayır; m.9 gerekli ölçüm donanımına sahip yetkili gümrüğü arar.
7. İthal ürün markerden muaf mı?
İç piyasaya arzda m.18 yükümlülüğü uygulanır.
8. Gümrük işlemi lisans yerine geçer mi?
Hayır.
9. İthal ürün herkese satılabilir mi?
Hayır; sonraki satış lisans haklarına tabidir.
10. EPDK ithalat belgelerini inceleyebilir mi?
5015 m.14 kapsamındaki yetkileri çerçevesinde inceleyebilir.
Sonuç
5015 m.9 ithalatı belirli lisans sahiplerine ve ürün/lisans sınırlarına bağlar. Dağıtıcı bakımından ürün alt başlığı, pazarlama projeksiyonu, bayi bilgileri, yetkili gümrük, teknik uygunluk, marker, depolama ve satış zinciri birlikte kontrol edilmelidir.
2026 Mevzuat Kontrolü
2026 yılında işlem yapılırken eski yıllara ait Kurul kararı, ceza tutarı veya lisans prosedürüyle hareket edilmemelidir. ham petrol ve akaryakıt ithalatı için işlem tarihindeki güncel 5015 metni ve EPDK ikincil mevzuatı esas alınır.
Şirket prosedürlerinde mevzuat bağlantıları ve son kontrol tarihi bulunması, eski PDF veya eski iç talimat kullanımını azaltır. Özellikle yaptırım ve ücret düzenlemeleri yıllara göre değişebildiğinden tarih kontrolü zorunlu olmalıdır.
Kayıtların Birbiriyle Uyumlu Olması Neden Önemlidir?
ham petrol ve akaryakıt ithalatı bakımından mevzuata uygunluk yalnız sözlü açıklamayla değil, işlem anında üretilen kayıtlarla gösterilir. satın alma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi birbirini doğrulamazsa olayın gerçekte nasıl gerçekleştiği konusunda idari şüphe oluşur.
Bu nedenle aylık veya haftalık iç denetimde rastgele örnek dosyalar seçilerek baştan sona iz sürülmelidir. Tekrarlayan hata görülürse yalnız hatalı dosya düzeltilmemeli, süreci üreten sistem de revize edilmelidir.
Yönetim Kurulu ve Müdürler İçin Uyum Notu
ham petrol ve akaryakıt ithalatı doğrudan operasyon ekibinin işi gibi görünse de lisans sahibinin kurumsal sorumluluğu vardır. Yetki matrisi, imza düzeni ve iç prosedürler kimin hangi işlemi onaylayacağını açıkça göstermelidir.
Yönetim, mevzuat değişikliklerini takip edecek sorumlu birim belirlemeli ve önemli EPDK değişikliklerini satış, lojistik, muhasebe ve saha ekiplerine yazılı olarak duyurmalıdır.
2026 Mevzuat Kontrolü
2026 yılında işlem yapılırken eski yıllara ait Kurul kararı, ceza tutarı veya lisans prosedürüyle hareket edilmemelidir. ham petrol ve akaryakıt ithalatı için işlem tarihindeki güncel 5015 metni ve EPDK ikincil mevzuatı esas alınır.
Şirket prosedürlerinde mevzuat bağlantıları ve son kontrol tarihi bulunması, eski PDF veya eski iç talimat kullanımını azaltır. Özellikle yaptırım ve ücret düzenlemeleri yıllara göre değişebildiğinden tarih kontrolü zorunlu olmalıdır.
Kayıtların Birbiriyle Uyumlu Olması Neden Önemlidir?
ham petrol ve akaryakıt ithalatı bakımından mevzuata uygunluk yalnız sözlü açıklamayla değil, işlem anında üretilen kayıtlarla gösterilir. satın alma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi birbirini doğrulamazsa olayın gerçekte nasıl gerçekleştiği konusunda idari şüphe oluşur.
Bu nedenle aylık veya haftalık iç denetimde rastgele örnek dosyalar seçilerek baştan sona iz sürülmelidir. Tekrarlayan hata görülürse yalnız hatalı dosya düzeltilmemeli, süreci üreten sistem de revize edilmelidir.
Yönetim Kurulu ve Müdürler İçin Uyum Notu
ham petrol ve akaryakıt ithalatı doğrudan operasyon ekibinin işi gibi görünse de lisans sahibinin kurumsal sorumluluğu vardır. Yetki matrisi, imza düzeni ve iç prosedürler kimin hangi işlemi onaylayacağını açıkça göstermelidir.
Yönetim, mevzuat değişikliklerini takip edecek sorumlu birim belirlemeli ve önemli EPDK değişikliklerini satış, lojistik, muhasebe ve saha ekiplerine yazılı olarak duyurmalıdır.
2026 Mevzuat Kontrolü
2026 yılında işlem yapılırken eski yıllara ait Kurul kararı, ceza tutarı veya lisans prosedürüyle hareket edilmemelidir. ham petrol ve akaryakıt ithalatı için işlem tarihindeki güncel 5015 metni ve EPDK ikincil mevzuatı esas alınır.
Şirket prosedürlerinde mevzuat bağlantıları ve son kontrol tarihi bulunması, eski PDF veya eski iç talimat kullanımını azaltır. Özellikle yaptırım ve ücret düzenlemeleri yıllara göre değişebildiğinden tarih kontrolü zorunlu olmalıdır.
Kayıtların Birbiriyle Uyumlu Olması Neden Önemlidir?
ham petrol ve akaryakıt ithalatı bakımından mevzuata uygunluk yalnız sözlü açıklamayla değil, işlem anında üretilen kayıtlarla gösterilir. satın alma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi birbirini doğrulamazsa olayın gerçekte nasıl gerçekleştiği konusunda idari şüphe oluşur.
Bu nedenle aylık veya haftalık iç denetimde rastgele örnek dosyalar seçilerek baştan sona iz sürülmelidir. Tekrarlayan hata görülürse yalnız hatalı dosya düzeltilmemeli, süreci üreten sistem de revize edilmelidir.
Yönetim Kurulu ve Müdürler İçin Uyum Notu
ham petrol ve akaryakıt ithalatı doğrudan operasyon ekibinin işi gibi görünse de lisans sahibinin kurumsal sorumluluğu vardır. Yetki matrisi, imza düzeni ve iç prosedürler kimin hangi işlemi onaylayacağını açıkça göstermelidir.
Yönetim, mevzuat değişikliklerini takip edecek sorumlu birim belirlemeli ve önemli EPDK değişikliklerini satış, lojistik, muhasebe ve saha ekiplerine yazılı olarak duyurmalıdır.
2026 Mevzuat Kontrolü
2026 yılında işlem yapılırken eski yıllara ait Kurul kararı, ceza tutarı veya lisans prosedürüyle hareket edilmemelidir. ham petrol ve akaryakıt ithalatı için işlem tarihindeki güncel 5015 metni ve EPDK ikincil mevzuatı esas alınır.
Şirket prosedürlerinde mevzuat bağlantıları ve son kontrol tarihi bulunması, eski PDF veya eski iç talimat kullanımını azaltır. Özellikle yaptırım ve ücret düzenlemeleri yıllara göre değişebildiğinden tarih kontrolü zorunlu olmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
