B&KBakırcı & KeskinHUKUK BÜROSU
TR
TürkçeEnglishDeutschРусскийالعربية中文Français
Menü

Alman İthalatçının Türk Su Sayacında MID İşareti Eksikse: MI-001, MessEG ve CISG Rücu (2026)

Türk su sayacının Almanya MID MI-001 uygunluk ve debi ölçüm kontrolünün yapıldığı teknik laboratuvar
Su sayacında cihazın gerçek modeli, MI-001 test aralığı ve CE ile ek metrologi işareti birlikte kontrol edilir.

Kısa özet

Hukuki sorun Kontrol edilecek temel dayanak
Su sayacının kapsamı 2014/32/AB Ek III MI-001, MessEV §8
İşaret ve ölçüm uygunluğu MessEG §6, MessEV §14–15
İthalatçının kontrol görevi MessEG §25, Alman kullanım bilgisi
Üretici ve dağıtıcı sorumluluğu MessEG §§23,26
Türk satıcıya sözleşmesel başvuru CISG 34–35,38–40,45–50,74–77
Türkiye’de dava ve delil HMK 199,219,389,400; TTK 4,5/A

1. Uyuşmazlık hangi işlemden doğar?

Türkiye'de imal edilen bir su sayacının Alman şirket tarafından satın alınması, Avrupa Birliği piyasasına ilk kez sürülmesi ve Almanya'da faturalandırma amaçlı kurulması üç ayrı hukuki aşamadır. Ticari alıcının Türkiye'deki üreticiyle yaptığı sözleşme özel hukuk ilişkisidir. Alman makamlarının ölçüm cihazı konusunda uyguladığı piyasaya arz ve ölçü güvenliği kuralları ise kamu hukukudur. Sayacın bir fabrikaya ulaşması, yasal ölçüm için kullanılmasına kendiliğinden izin vermez; ürünün kullanım amacı, kapsamı ve belgeleri incelenir. İthalatçı önce üretici, marka, model ve seri numarasına göre kimlerin hangi işlemden sorumlu olduğunu belirlemelidir. Yetkili makamın yazısı, teslim tarihi, taşıma kaydı ve sözleşme aynı dosyada fakat ayrı kategorilerde saklanmalıdır.

2. MID kapsamına gerçekten giren su sayaçları

2014/32/AB sayılı Ölçü Aletleri Direktifi'nin Ek III bölümündeki MI-001, temiz soğuk veya sıcak suyun hacmini ölçmek için kullanılan su sayaçlarına ilişkindir. Almanya MessEV §8/1-1, evsel kullanım, ticari kullanım ve hafif sanayi amaçlı sayaçları açıkça ele alır. Her tesisat içi debimetre, proses sensörü ya da yalnız işletmenin iç izleme aracı otomatik olarak bu kapsamda kabul edilemez. Cihazın fatura hesaplamasında kullanılması, teknik işlevi ve pazara sunum şekli özenle incelenmelidir. Aynı dış görünüşteki iki ürünün yasal statüsü, piyasaya sunulduğu kullanım amacı farklıysa değişebilir. Teknik katalog, sipariş şartnamesi ve cihaz üzerindeki bilgiler bu ilk ayrım için kritik kayıtlardır.

3. MI-001 ile genel kalite sertifikası arasındaki fark

Bir üreticinin ISO kalite yönetim belgesine sahip olması su sayacının MID gereklerini yerine getirdiğinin doğrudan kanıtı değildir. MI-001 bakımından ölçüm doğruluğu, çalışma koşulları, dayanıklılık ve uygunluk değerlendirme yöntemi cihaz modeline özgü ele alınır. MessEV Ek 3 Tablo 1'de EU-Wasserzähler satırı, Direktif'in Ek III metnine ve uygun değerlendirme modüllerine atıfta bulunur. Satın alma sözleşmesine yalnız 'CE belgeli' yazmak, istenen teknik performansı belirlemekte yetersiz kalabilir. Alıcı, model kodu, onay kapsamı, ilgili modül, uygunluk beyanı ve cihazın gerçek seri üretim varyantının belgede yer alıp almadığını sormalıdır. Bir test raporunun başka modelin sonuçlarını içermesi ayrı bir uyumsuzluk ihtimalidir.

4. CE ve metrologi işareti birlikte nasıl incelenir?

Alman MessEV §14/1, kapsamındaki cihazlarda CE işareti ile ek metrologi işaretini birlikte düzenler. Metrologi işaretinde çerçeve içindeki M harfi ve işaretin konulduğu yılın son iki rakamı bulunur. Üretim aşamasındaki uygunluk değerlendirme kuruluşu katılımına göre ilgili kuruluşun kimlik numarasının da gösterilmesi gerekir. Sırf bir kutuda CE logosunun görülmesi, cihaz üzerinde gerekli bütün işaretlerin bulunduğu anlamına gelmez. İşaretlerin konumu, kalıcılığı, seri/model bilgileri ve eşlik eden belge birlikte kontrol edilir. Sahte veya teknik içeriği doğrulanmamış işaret kullanımı, yalnız etiket değiştirerek giderilebilecek basit bir basım hatası olarak varsayılmamalıdır.

5. Almanya MessEG §6 ile piyasaya giriş testi

MessEG §6/1, ölçü cihazlarının piyasaya arzını belirlenen koşullara bağlar. Aynı maddenin ikinci fıkrasında temel gereklerin ve hata sınırlarının sağlanması; üçüncü fıkrasında uygunluk değerlendirmesi ile beyan; dördüncü ve beşinci fıkralarında ise gerekli işaret ve bilgiler ele alınır. Bu nedenle eksik işareti bulunan bir su sayacı için belge ve teknik performans incelemesi birbirinden koparılamaz. Önce eksikliğin yalnız belge taşıyıcısında mı, işaret üzerinde mi, yoksa uygunluk değerlendirmesinin kendisinde mi olduğu belirlenir. İlgili Alman idaresinin belirttiği sakınca, ticari alıcının kendi risk değerlendirmesi ve test laboratuvarının raporu ayrı delil niteliğindedir. Her noksanlık aynı yaptırımı otomatik doğurmaz.

6. İthalatçının MessEG §25 kapsamındaki özel yükümlülükleri

Almanya'da üçüncü ülkeden ölçü cihazı getiren ithalatçı için MessEG §25 doğrudan önem taşır. Birinci fıkra yalnız uygun cihazların piyasaya sürülmesini öngörür. İkinci fıkra, üreticinin uygunluk değerlendirmesi yaptığını ve teknik dosyayı hazırladığını, işaret ile yazıların yerinde olduğunu, Almanca kullanım bilgisinin eşlik ettiğini ve depolama/taşımanın uygunluğu bozmadığını kontrol etmeyi gerektirir. Dördüncü fıkraya göre uygunluk beyanının kopyası piyasaya arzdan itibaren on yıl saklanmalıdır. Bu görevleri yerine getirmeyen ithalatçı, Türk üreticinin sözleşmesel taahhüdüne dayanarak kendi kamu hukuku yükümlülüğünün hiç doğmadığını ileri süremez. Rücu dosyası kurulurken bu kontrol yükünün nasıl ifa edildiği de gösterilmelidir.

7. Üreticinin MessEG §23 sorumluluğu

MessEG §23, üreticinin temel gerekleri karşılayan cihaz üretmesi ve seri imalat süresince uyumun korunmasını sağlaması üzerine kuruludur. Ölçüm mekanizmasındaki yazılım değişikliği, akış yolunun yeniden tasarlanması ya da yeni gövde malzemesi gibi değişikliklerin eski uygunluk değerlendirme kapsamına girip girmediği araştırılmalıdır. Türk satıcı gerçek üretici olmayabilir; fason üretim, özel marka ve üçüncü kişi imalat ilişkileri dosyada ayrıştırılmalıdır. Alman ithalatçı teslim ettiği test sonuçları, ürün broşürü ve imzalı beyanın kime ait olduğunu belirlemelidir. Satıcının kalite kontrol beyanı, üreticinin yasal teknik dokümantasyon borcunun kendiliğinden yerine geçtiği anlamına gelmez. Bu ayrım tazminat hesabında kusur ve sözleşme kapsamını etkileyebilir.

8. Alman dağıtıcı ile ithalatçıyı ayırma

MessEG §26 satıcıya/dağıtıcıya yönelik yükümlülükler öngörür. Ancak aynı Alman şirket ürünün AB pazarına ilk girişini sağlıyor ve daha sonra yeniden satıyorsa yalnız 'distribütör' adını kullanarak ithalatçı sorumluluğundan kaçınamaz. Sipariş bedelinin hangi ülkede ödendiği veya sevkiyatın hangi Incoterms kuralına bağlandığı aktör statüsünü tek başına değiştirmez. Fatura, gümrük beyannamesi, distribütörlük anlaşması ve ürün üzerindeki işletmeci bilgisi birlikte değerlendirilir. Ürün zaten başka bir AB işletmecisi tarafından piyasaya sürülmüşse olayın niteliği değişebilir. İthalatçı ve dağıtıcı görevleri iç içe geçtiğinde denetim yazısına tek sıfatla cevap vermek yerine her faaliyeti tarihlendirmek gerekir.

9. Ürüne eşlik eden Almanca bilgiler

MessEG §25/2-3 ve MessEV §17 çerçevesinde ürünle verilmesi gereken kullanım bilgilerinin dili ve kapsamı incelenir. Yalnız Türkçe bakım talimatı, Almanya piyasasına yönelik bir su sayacı için uygunluk sorunu yaratabilir. Montaj şekli, kullanım sıcaklığı, akış yönü, bağlantı koşulları, izin verilen basınç ve ölçüm sonuçlarının kaydı gibi bilgiler teknik dosyada ve kullanım kılavuzunda tutarlı olmalıdır. Alıcı, Almanca kılavuzun hangi revizyonla hangi seri partiye eşlik ettiğini belgelemelidir. Sonradan e-posta ile çeviri göndermek, her durumda teslim tarihindeki bilgi eksikliğini geriye dönük olarak ortadan kaldırmaz. Belgenin düzeltilmesi ile cihazın ölçüm uygunluğu ayrı meselelerdir.

10. Q1, Q2, Q3, Q4 ölçüm aralıkları ve delil

MID MI-001 sisteminde Q1, Q2, Q3 ve Q4 akış kavramları performansın anlaşılmasında önemlidir. Satın alınan sayacın prospektüsünde yazan debi ve sıcaklık sınıfı, bağımsız testte kullanılan koşullarla karşılaştırılmalıdır. Bir cihazın tek akış noktasında kabul edilebilir sonuç vermesi, bütün düzenleyici gerekleri karşıladığını ispat etmez. Laboratuvarın cihazı sökmeden önceki durumu fotoğraflaması, numuneyi mühürlemesi, kalibrasyon izini koruması ve belirsizlik hesabını raporlaması gerekir. Seri numarası, parti numarası ve kutu etiketindeki farklılıklar kayda geçirilmelidir. Ölçümde hata iddiasıyla yalnız metrologi etiketinin eksikliği iddiası ayrı bilirkişi sorularıyla sorulmalıdır.

11. Yalnızca etiket eksiği mi, uygunsuz cihaz mı?

İşaretin silinmesi, yanlış basılması, üreticinin değerlendirme prosedürünü hiç yürütmemesi ve gerçekte ölçüm sınırını aşan cihaz sevkiyatı dört farklı vakadır. İlkinde belge ve işaret doğrulaması öne çıkar; sonuncusunda somut teknik test gerekir. İdari makamın 'piyasadan çekme' yazısı bulunması doğrudan bütün partinin fiziken kusurlu olduğu sonucunu vermez. Tersine, eksiksiz görünen etiket de ayıpsız ürün garantisi değildir. Alman alıcı, hangi teslimat grubunun etkilenmiş olduğunu bir tabloyla göstermeli; satıcının düzeltim önerisini gerçekçi süre, maliyet, mevzuat uygunluğu ve müşteriye verilen taahhüt bakımından değerlendirmelidir. Eksikliğin niteliği kurulmadan hem zarar hem talep türü doğru hesaplanamaz.

12. Numune alma ve zincirleme muhafaza

Uyuşmazlık öğrenilir öğrenilmez örnek cihazlar işletmeden ayrılmalı ve her biri seri numarasıyla kayıt altına alınmalıdır. Kurulumdan sökülen sayaç için sökme tutanağı, mühür durumu, tesisat fotoğrafı, veri kaydı ve sökme gerekçesi saklanmalıdır. Laboratuvara giden kutunun üzerinde saat, tarih, taşıyan kişi, depo çıkış kaydı ve teslim imzası bulunmalıdır. Aksi halde test edilen cihazın sözleşme konusu partiden geldiği tartışmalı olabilir. Satıcının test sürecine katılabilmesi için makul biçimde bilgilendirilmesi, delilin güvenilirliğini artırabilir; fakat idari güvenlik gereklerini geciktirmeye yol açmamalıdır. İmha, tadilat veya etiket değişikliği öncesinde karşılaştırma numunesi korunması özellikle önemlidir.

13. Gümrükte tutulan parti ve depolama maliyeti

AB dışından gelen su sayaçları gümrük işlemleri sırasında veya daha sonra pazar gözetiminde incelenebilir. Her sınır beklemesi otomatik olarak ithalat yasağı ya da ürün kusuru değildir; makam yazısı ve dayanak norm somutlaştırılmalıdır. Mal henüz ithalatçının tasarrufuna geçmemişse taşıma sözleşmesindeki risk ve masraf hükümleri de önem kazanır. Bekleme süresinde ardiye, yeniden taşıma, numune test ücreti ve alıcı müşterinin alternatif temin gideri ayrı belgeye bağlanmalıdır. İthalatçı sırf ihtilaf olduğu için bütün taşıma kalemlerini Türk üreticiye yansıtamaz. CISG 74 uyarınca ihlal, uygun nedensellik, öngörülebilirlik ve ispat; 77 uyarınca zararı azaltma çabası da incelenir.

14. Satış sözleşmesinin teknik eki ve ürün tanımı

Türk üretici ile Alman ithalatçı arasında imzalanan sözleşmede 'su sayacı' ibaresi tek başına ölçüm rejimini açıklamayabilir. Sözleşmenin teknik eki MI-001 kapsamını, hedef pazarı, cihaz sınıfını, sertifika numarasını, teslim edilecek uygunluk beyanlarını ve seri üretimde değişiklik bildirimi yükünü açıkça gösteriyorsa uyuşmazlığın değerlendirilmesi kolaylaşır. Teklif belgesi, satın alma siparişi ve tarafların yazışmaları da yorumda önemlidir. 'Almanya'da kullanılabilir' taahhüdünün kapsamı; satışın profesyonel taraflar arasında yapılması, alıcının bildirdiği kullanım amacı ve üreticinin bunu kabulü üzerinden incelenir. Belgesel taahhüdün ihlali ile cihazın fiilî ölçüm ayıbı, istem sonucunda ayrı ayrı açıklanmalıdır.

15. CISG uygulanmasının ön koşulları

Türkiye ve Almanya'daki ticari işletmeler arasındaki uluslararası mal satımında, CISG'nin uygulanma koşulları kural olarak araştırılır. Tarafların işyerlerinin farklı akit devletlerde olması ve sözleşmenin malların satımına ilişkin bulunması önemlidir. Taraflar CISG'yi sözleşmede geçerli biçimde dışlamış olabilir; böyleyse hukuk seçimi ve uygulanacak maddi hukuk ayrıca incelenir. Kullanıcının kişisel tüketimi için yapılan alışverişin özel durumu CISG m.2 bakımından farklıdır. Ölçüm cihazları hakkında tarafların ayrı servis, montaj ve veri işleme taahhütleri bulunuyorsa karma sözleşmenin ağırlığı ayrıca değerlendirilmelidir. Kamu hukuku uyumsuzluğu tespiti, CISG'nin otomatik olarak uygulanması ya da satıcının otomatik tazmin sorumluluğu anlamına gelmez.

16. CISG 35 ve Almanya pazarına uygunluk

CISG m.35 bakımından teslim edilen malın miktarı, niteliği, açıklaması ve sözleşmede öngörülen özellikleri araştırılır. Alman ithalatçı alımın Almanya piyasasında yasal ölçüm için yapıldığını somut biçimde bildirdiyse ve satıcı bu kullanıma ilişkin taahhütte bulunduysa uygunluk değerlendirmesi önem kazanabilir. Buna karşılık Alman kamu mevzuatının her ayrıntısına uyma yükünün otomatik biçimde Türk satıcıda olduğu ileri sürülemez. Sözleşme, teknik ek, sipariş öncesi e-posta, örnek ürün ve tarafların bilgi düzeyi birlikte incelenir. Aynı cihazın Türkiye'de yasal bir kullanım için üretilmiş olması, Almanya'daki satım taahhüdüyle uygunluğu hakkında tek başına sonuca götürmez.

17. Belgelerin teslim edilmesi ve CISG 34

Su sayacı sevkiyatında malın yanında belli teknik belgelerin teslimi kararlaştırılmış olabilir. CISG m.34, satıcının belgeleri teslim yükümlülüğünü düzenler; hangi belgelerin kapsama girdiği sözleşme ve uygulanabilir satım şartları üzerinden saptanır. Doğru cihazın gönderilip AB uygunluk beyanının eksik kalması, cihazın fiilen ölçüm yapamamasından farklı bir uyuşmazlıktır. Sözleşmenin uygunluk beyanını elektronik ortamda mı, orijinal imzalı metinle mi istediği ayrıca araştırılır. İthalatçının belge tamamlamaya makul imkân tanıması, zorunlu kamu hukuku kuralları gereğince satış yapamama durumunu göz ardı ettirmez. Gecikmenin sonucu ve istenen düzeltimin mümkün olup olmadığı ayrı gerekçelendirilmelidir.

18. CISG 38 ve 39 uyarınca ayıp ihbarı

Alman alıcı malı koşulların izin verdiği en kısa uygulanabilir süre içinde incelemeli; aykırılığı öğrendiğinde veya öğrenmesi gerektiğinde makul süre içinde niteliğini belirten bildirim yapmalıdır. CISG m.38 ve 39 bu nedenle kritik olup, yalnız 'ürünler uygun değil' yazmak yeterli açıklık sağlamayabilir. Satıcıya model, seri aralığı, bulunmayan işaret ve belgenin adı, varsa idare yazısı ve denetim raporu aktarılmalıdır. CISG m.39/2'nin teslimden itibaren iki yıllık üst sınırına ilişkin kural da, sözleşmesel garanti istisnası ve diğer hükümlerle birlikte değerlendirilir. Salt iç denetim raporu hazırlanması, karşı tarafa aykırılığın bildirildiğini ispat etmez. Bildirimin tebliğ kaydı önemlidir.

19. CISG 40 ve satıcının bildiği olgu

CISG m.40, satıcının bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı ve alıcıya açıklamadığı olgular için m.38 ve 39'a dayanmasına sınırlama getirir. Bu hükmü kullanmak için 'satıcı üreticidir, her şeyi bilmelidir' şeklindeki varsayım yetmez. Önceki laboratuvar reddi, teknik departman uyarısı, onay kaydı veya etiket hatasını gösteren iç yazışma gibi somut deliller aranmalıdır. Üretim sürecinde test edilmeyen ürünlerin Almanya uygunluğuna ilişkin yanıltıcı teknik beyanlarla sevk edilmesi ayrı değerlendirilir. İddia ispatlanırsa sonuç bildirimin zamanlamasına etkili olabilir; ancak hükmün otomatik uygulandığı kabul edilmemelidir. Satıcıya sunulan dosyada hangi bilginin ne zaman elde edildiği kronolojik gösterilmelidir.

20. CISG 46 uyarınca ifa ve ikame mal

Alıcı eksik teknik belgeyi tamamlama veya sözleşmeye uygun yeni cihaz teslimini isteyebilir; ancak CISG m.46 kapsamındaki koşullar gözden geçirilmeden her talebin kabul edileceği söylenemez. İkame mal talebinin bazı hallerde esaslı ihlal eşiğine bağlı olduğu, onarım talebinin de makullük sınırları bulunduğu unutulmamalıdır. Ürünün sadece kutu etiketinin eksik olması ile tüm seri üretimde yasal değerlendirme bulunmaması aynı çözümü gerektirmez. Önerilen düzeltme için gerçek test kapasitesi, kuruluş katılımı, sertifikasyon takvimi ve idari iznin mümkün olup olmadığı incelenmelidir. Almanya'daki ithalatçı satışın durdurulması nedeniyle doğan zararı ayrıca ve belgeli olarak değerlendirmelidir.

21. CISG 47 ek süre ve 49 dönme eşiği

CISG m.47, somut ifa için makul ek süre tanınmasına imkân verir. Bununla birlikte alıcının sözleşmeden dönmesi için CISG m.49'daki koşulların gerçekleşmesi gerekir; her eksik işaret otomatik esaslı ihlal değildir. Seri bir su sayacı partisinin yasal kullanımının belirsiz süreyle engellenmesi ile kısa sürede giderilebilir kılavuz eksikliğinin ağırlığı aynı olmayabilir. Dönme bildirimi, karşı tarafa açık şekilde iletilmeli ve teslim edilen malların durumu açıklanmalıdır. Satıcıya tanınan süre, Alman makamının satış yasağını kendiliğinden askıya almaz. Bu sebeple idari uyum planı ile sözleşmesel ifa/dönme planı iki ayrı zaman çizelgesinde yürütülmelidir.

22. CISG 50 bedel indirimi yöntemi

CISG m.50 kapsamında bedel indirimi, malların teslim anındaki sözleşmeye uygun ve aykırı değerlerinin oranına göre tartışılır. Bu yöntem, ithalatçının kendi belirlediği bir indirim yüzdesini doğrudan faturadan düşmesi anlamına gelmez. Düzeltilmesi mümkün belgesel eksikliği bulunan cihazın ticari değeri ile uygunluk değerlendirmesi olmadan Alman pazarında satılamayan cihazın değeri farklı olabilir. Piyasa teklifi, bağımsız uzman raporu, yeniden sertifikasyon maliyeti ve alternatif satış olanakları delillendirilmelidir. Satıcının uygun düzeltim yapması halinde hükmün uygulaması ayrıca tartışılabilir. Bedel indirimi ile aynı kaybın iki kez tazmini talebinden kaçınmak için hesap kalemleri ayrıştırılmalıdır.

23. CISG 74–77 zarar ve ikame tedarik

İthalatçının ardiye, taşıma, yeniden test, müşteri sözleşmelerinin iptali ve ikame su sayacı alımından doğan zararları ayrı kalemler halinde değerlendirilebilir. CISG m.74 kapsamında sözleşme ihlalinden kaynaklanan öngörülebilir zarar ve kar kaybı ilkeleri; m.75–76'da uygun şartlarla ikame işlem ve piyasa bedeli hesabı, m.77'de ise zararı azaltma yükümlülüğü önemlidir. Alman idari yaptırımının tamamının Türk satıcıya otomatik yansıtılacağı iddiasından kaçınılmalıdır. İthalatçının kendi kontrol borcunu ihlal etmesi, kusur/nedensellik ve zarar hesabında somut etkiler yaratabilir. Her fatura için sözleşmeyle bağlantı, zorunluluk, dönem, para birimi ve başka yolla karşılanan tutar gösterilmelidir.

24. CISG 79 ve ithalatçının kamu hukuku yükü

Satıcı uygunluk değerlendirmesinin üçüncü kuruluşta geciktiğini veya sevkiyatta başka bir engel oluştuğunu ileri sürebilir. CISG m.79'un uygulaması belirli şartlara bağlıdır; sırf belgeyi alamamak veya üreticiyle anlaşmazlık yaşamak sorumluluktan kendiliğinden kurtarmaz. Alman ithalatçı da kendi MessEG §25 yükümlülüğünü yerine getirmesi gerektiğini göz ardı edemez. Bu iki durum birbiri yerine geçmez: CISG sözleşmesel taraflar arasındaki sonucu, MessEG ise Alman pazarındaki yasal görevleri düzenler. Satıcının gerekli teknik bilgileri vermeyi reddetmesi ile alıcının teslim sonrası denetimi hiç yapmaması farklı risk faktörleridir. Uyuşmazlık çözümünde tarihler ve sorumluluk alanları ayrıntılı kurulmalıdır.

25. Akreditasyon ve test raporu değerlendirmesi

Almanya'daki bir laboratuvar raporunun güvenilirliği, raporun test metoduna, kullanılan referans ekipmana, cihazın kalibrasyon izine ve numune kimliğine bağlıdır. Onaylanmış kuruluşun belirli bir modülde rolü bulunması, her bağımsız test laboratuvarının aynı hukuki yetkiye sahip olduğu anlamına gelmez. Teknik dosyada denetim kuruluşu, sertifika numarası ve kapsamın doğru gösterilmesi gerekir. İthalatçı, numunenin ilk mühür halini, test sırasında değişen parçaları ve yazılım sürümünü belgelemelidir. Taraflar kendi raporlarını sunuyorsa yöntem farkları ayrı değerlendirilir. Tek bir fotoğraf ya da sertifika ekran görüntüsü yerine doğrulanabilir orijinal belge, denetim kuruluşu teyidi ve ölçüm verisi birlikte istenmelidir.

26. Yazılım ve uzaktan okuma özellikleri

Modern su sayaçları uzaktan okuma ve veri iletimi işlevi taşıyabilir. Bu özellik tek başına MI-001 kurallarını ortadan kaldırmaz; ölçümün güvenilirliği ve cihazın müdahaleye karşı korunması önem kazanabilir. Ürün tesliminden sonra firmware güncellemesi yapılmışsa hangi sürümün hangi değerlendirme kapsamına alındığı sorulmalıdır. Veri iletimindeki kesinti, ölçüm mekanizmasındaki hata ve hukuken gerekli işaret eksikliği üç ayrı iddia olarak tutulmalıdır. Log dosyaları, uzaktan erişim yetkileri, güncelleme kayıtları ve cihazın kilitlenme durumu silinmeden korunmalıdır. Teknik inceleme, yalnız ithalatçıya ait platformun arızasını Türk üreticinin imalat ayıbı olarak varsaymamalıdır. Böylece delil ve zarar hesabı doğru konuya bağlanır.

27. Türkiye’de delil tespiti: HMK 400

Cihazlar Türk satıcının deposunda veya üretim tesisinde bulunuyorsa, henüz esas davaya başlanmadan delil kaybı riskine karşı HMK m.400 kapsamında delil tespiti düşünülebilir. Bu talepte hangi cihazın hangi seri numarasına sahip olduğu, hangi teknik testin yapılacağı ve delilin neden sonradan elde edilmesinin zorlaşacağı somutlaştırılmalıdır. Mahkemeden soyut biçimde bütün ticari kayıtların incelenmesini istemek yerine üretim kartları, test raporları, sertifikasyon ilişkisi ve teslimat belgeleri belirlenmelidir. Gerekirse yerinde inceleme ve bilirkişi soruları ölçüm mühendisliği uzmanlığına göre hazırlanır. Almanya'daki denetim raporunun tercümesi ile Türkiye'de toplanacak fiziksel deliller birbiriyle eşleştirilmelidir.

28. HMK 199 ve 219 ile elektronik kayıtlar

Türk mahkemesinde HMK m.199 elektronik ortamdaki kayıtların belge niteliğine ilişkin genel dayanak sağlar. HMK m.219 ve devamında belge ibrazı gündeme gelebilir; ancak taraflardan talep edilecek belgelerin belirlenebilir olması ve uyuşmazlıkla ilgisi önemlidir. Üretim takip sisteminden alınan seri numarası tablosu, kalite kontrol raporunun ham verisi, kuruluşla yapılan yazışmalar ve değişiklik yönetim kayıtları ayrı ayrı istenebilir. PDF'nin oluşturulma zamanı ile imzalanma tarihi farklıysa bu fark açıklanmalıdır. E-postaların başlık bilgileri, eklerin hash değerleri ve sunucu kayıtları saklanmalıdır. Böyle bir delil planı teknik uygunluğun gerçekten hangi tarihte sağlandığını göstermeye yardımcı olur.

29. Hangi mahkeme yetkili ve hangi hukuk uygulanır?

Türk satıcıya karşı dava açmadan önce yetki kaydı, tahkim şartı, teslim yeri ve tarafların işyerleri incelenir. Bir sözleşmede Alman mahkemesi kaydı bulunması, bütün iddiaların otomatik Almanya'da görüleceği sonucunu tek başına doğurmaz; kaydın geçerliliği ve kapsamı değerlendirilir. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, MÖHUK ve ilgili usul hükümleri çerçevesinde belirlenir. CISG'nin maddi hukuk olarak uygulanması ile hangi devlet mahkemesinin yetkili olduğu birbirinden farklı sorulardır. Dava konusu para alacağı ve tazminatın ticari dava niteliği ayrıca incelenmeli; arabuluculuk dava şartının somut isteme uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilmelidir. Bu sıralama dava stratejisinde temel hata riskini azaltır.

30. TTK 4, 5/A ve dava şartı arabuluculuk

Türkiye'de ticari işletmelerle bağlantılı uyuşmazlıklarda TTK m.4 kapsamına giren bir ticari dava söz konusu olabilir. TTK m.5/A'nın dava şartı arabuluculuk düzenlemesi, ilgili talepler bakımından ayrıca kontrol edilmelidir. Sadece metrologi sertifikasının eksik olması bir Alman idari kararını Türk ticaret mahkemesinin ortadan kaldırabileceği anlamına gelmez. Türk satıcı aleyhindeki para alacağı veya tazminat talebi ile Alman idari işleminin yargısal denetimi farklı hukuk düzenlerinde yürür. Ticari alacak davası için belge dosyası hazırlanırken arabuluculuk son tutanağı, yetki sözleşmesi ve yabancı belge tercümeleri kontrol edilmelidir. İlgisiz idari başvuru sürecini beklemek, özel hukuk başvurusundaki süreleri tehlikeye sokabilir.

31. İhtiyati tedbir ve ticari sır dengesi

Sözleşme veya belgelere erişim hakkında acil korunma ihtiyacı bulunabilir. HMK m.389 kapsamında geçici hukuki koruma koşulları somutlaştırılmalı; karşı tarafın tüm üretim arşivine sınırsız erişim gibi orantısız taleplerden kaçınılmalıdır. Teknik dosyada ticari sır niteliğinde çizimler, şifreler ve üretim parametreleri bulunabilir. Mahkemeye sunum yöntemi, incelemeye katılacak bilirkişinin uzmanlığı ve karşı tarafın savunma hakkı gözetilerek çözüm aranmalıdır. İthalatçının Almanya'daki idari yükümlülüğü belgelerin yetkili makama teminini gerektirebilir; bu durum ticari sır tartışmasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Hangi kaydın hangi amaçla isteneceği baştan bir matriste gösterilmelidir.

32. Denetim yazısına cevap ve Türkiye dosyası iki ayrı süreç

Alman gözetim makamı açıklama veya belge istediyse bu yazıya ülke içi süre ve usulüne göre cevap hazırlanmalıdır. Türk satıcıya karşı ayıp ihbarı veya ihtar göndermek, Alman makamı önündeki cevabı yerine geçirmez. Bunun tersine ithalatçının Alman makama test raporu sunması da her durumda CISG m.39 anlamında satıcıya ayıp bildirimi değildir. Bu nedenle iki dosya tutulmalıdır: birincisinde Almanya hukukuna göre ürünün durumu, yetkili makam ve geçici düzeltim; ikincisinde sözleşme, ihbar, zarar ve rücu. Belgeler ortak kullanılabilir fakat süreler, taraflar ve sonuç talepleri farklıdır. Şirket içi sorumlu kişiler bu ayrımı yazılı iş planına bağlamalıdır.

33. Düzeltim, yeniden test, iade ve yeniden satış

Uygunsuz parti için üreticinin yeniden test veya etiket düzeltimi önermesi halinde bunun mevzuata ve somut ürüne gerçekten uygulanabilir olduğu doğrulanmalıdır. Test tamamlanmadan ürüne yeni CE veya M işareti basmak uygun bir çözüm varsayılamaz. Türk satıcıya iade ihtimali, ithalat ülkesindeki gümrük ve atık yönetimi kurallarından bağımsız değildir. Tekrar satış için ürünün farklı amaçla kullanımı düşünülüyorsa bunun yasal kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Alman alıcı iade ve yeniden sevkiyat öncesinde cihazların seri numarası, mühür durumu, ambalaj ve navlun masrafını kaydetmelidir. Tarafların sulh anlaşmasında ürünlerin mülkiyeti, belge teslimi ve kalan sorumluluk açıkça düzenlenmelidir.

34. Alman ithalatçı için sözleşme öncesi kontrol listesi

Yeni alımda istenecek asgari belgeler arasında ürünün MI-001 kapsamı açıklaması, imzalı AB uygunluk beyanı, uygunluk değerlendirme belgeleri, cihaz ve yazılım revizyon listesi, geçerli işaret fotoğrafı, Almanca kullanım kılavuzu ve seri numarası eşleştirmesi bulunabilir. Taşıma ve depolama koşulları da tarafların sorumluluk matrisiyle belirlenmelidir. Numuneler üzerinden ön kabul testi öngörülürse bunun tüm partiyi ne ölçüde temsil ettiği sözleşmeye yazılmalıdır. Satıcının teknik belgeyi geciktirmesi halinde ödeme ve teslim hükümleri açık kurulmalıdır. Bununla birlikte her sözleşmesel teminat, Alman ithalatçının MessEG §25 uyarınca bağımsız denetim görevini ortadan kaldırmaz. Risk yönetimi bunun bilinciyle hazırlanmalıdır.

35. İlk 48 saatte uygulanacak hukuki işlem sırası

Önce satışa ve yeni kurulumlara ilişkin risk değerlendirmesi yapılıp gerekiyorsa stok ayrılır. Ardından cihaz/parti listesi ile işaret fotoğrafları, üreticinin beyanı ve sevkiyat belgeleri arşivlenir. Alman makama gelen resmi yazının süresi, kapsamı ve istenen belgeler tespit edilir. Türk satıcıya gönderilecek ayıp ihbarında somut aykırılık, parti, denetim sonucu ve istenen düzeltim açıklanır; bildirimin alındığı kanıtlanır. Bağımsız teknik uzman, MI-001 kapsamı ve ölçüm testi ayrımına göre görevlendirilir. Son olarak satıcıya karşı ifa, bedel indirimi, dönme veya zarar talepleri için ayrı delil ve hesap tablosu hazırlanır. Bu adımlar tüm somut olaylarda otomatik hüküm yaratmaz; süreler ve sözleşme koşulları ayrıca kontrol edilir.

36. Türkiye-Almanya ihtilafında sonuçların ayrımı

Bir Türk su sayacında MID veya M işareti sorunu bulunması halinde önce cihazın hangi kullanım için imal edildiği ve ilgili Alman piyasasına hangi sıfatla sunulduğu belirlenmelidir. Resmi uygunluk denetimi MessEG, MessEV ve 2014/32/AB çerçevesinde; Türk satıcıya karşı talepler ise sözleşme ile CISG hükümleri ışığında ayrı yürütülür. Ölçüm yanlışlığı ile belge/işaret eksikliği aynı iddia değildir. Laboratuvar raporunu, seri numarası zincirini ve hukuken gerekli bildirimi doğru kuran taraf ispat bakımından daha sağlam dosya oluşturabilir. Dava yetkisi, uygulanacak hukuk, talep türü ve muhtemel arabuluculuk şartı somut belgelere göre değerlendirilmelidir. Genel bilgiler tek başına belirli bir tazminat sonucunu garanti etmez.

İlgili hukuk rehberleri

Ürün uygunluk belgeleri, ithalatçı denetimi ve sözleşmeye bağlı rücu konusundaki benzer fakat farklı ürün türlerine ilişkin aşağıdaki içerikler tamamlayıcı olabilir:

Resmî mevzuat ve birincil kaynaklar

Sık sorulan sorular

Her Türk su sayacı MID MI-001 kapsamında mıdır?

Hayır. Kullanım amacı, su türü ve cihazın teknik işlevi belirlenir. MessEV §8/1-1 ev, ticaret ve hafif sanayide temiz sıcak/soğuk su hacmini ölçen cihazları kapsar.

Almanya için yalnız CE işareti yeterli mi?

Kapsam içindeki EU-Wasserzähler cihazlarında MessEV §14 uyarınca CE yanında ek metrologi işareti ve ilgili şartlara göre kuruluş numarası da kontrol edilir.

M işareti bulunmuyorsa bütün stok kendiliğinden imha mı edilir?

Hayır. Yetkili makamın somut işlemi ve uyumsuzluğun niteliği incelenir. Yeniden değerlendirme, düzeltim ve diğer seçenekler mevzuata uygunluk temelinde ele alınır.

Alman ithalatçının MessEG §25 uyarınca görevi nedir?

İthalatçı uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya, gerekli işaretler, Almanca bilgiler ve taşıma/depolama koşullarını kontrol etmeli; uygunluk beyanını on yıl saklamalıdır.

Tek bir laboratuvar raporu tüm parti için yeterli midir?

Her zaman değil. Numune seçimi, seri ve model eşleşmesi, ölçüm metodu, akış aralığı ve raporun kapsadığı cihaz grubu teknik açıdan incelenmelidir.

CISG Alman ithalatçı ile Türk üreticiye uygulanır mı?

Uluslararası mal satımı koşulları mevcutsa ve geçerli biçimde dışlanmamışsa uygulanabilir. Somut sözleşme ve tarafların işyerleri incelenir.

Satıcıya ayıp ihbarı ne zaman yapılmalı?

CISG 38–39 kapsamında uygun inceleme sonrası makul sürede ve aykırılığı tarif ederek bildirim gerekir; m.39/2 üst sınırı ve istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Eksik uygunluk beyanı ile ölçüm hatası aynı şey midir?

Hayır. Belgesel aykırılık için imzalı beyan ve seri eşleşmesi; fiilî ölçüm hatası için uygun teknik test ve kalibrasyon delili gerekir.

Gümrükte bekleme masrafı Türk satıcıdan istenebilir mi?

Otomatik değil. Sözleşme ihlali, öngörülebilirlik, nedensellik, belgelenen zarar ve CISG 77 uyarınca azaltma yükü birlikte değerlendirilir.

Hangi durumda sözleşmeden dönme düşünülebilir?

CISG m.49 koşulları gerçekleşirse; özellikle esaslı ihlal değerlendirmesi gerekir. Her eksik etiket dönme hakkını otomatik doğurmaz.

Türkiye’de üretim belgeleri nasıl korunabilir?

HMK 400 uyarınca somut delil tespiti ve HMK 199, 219 çerçevesinde belirli elektronik kayıtların korunması/ibrazı değerlendirilebilir.

Alman idari itirazı ile Türk ticari dava aynı süreç midir?

Hayır. Alman makamı önündeki düzenleyici süreç ile Türk satıcıya karşı CISG/TTK kapsamında sözleşmesel talep, ayrı süre ve hukukî dayanaklara tabidir.

Mersin ve İstanbul hukuk ofislerimiz

Mersin: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin merkez. İstanbul: Maslak, Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul. Telefon: +90 552 224 43 66.

Mersin ofisi haritası

İstanbul Maslak Polaris Plaza ofisi haritası

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla Araİletişim Bilgileri

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

    İSTANBUL · MERSİN · ÇEVRİM İÇİ

    Hukuki görüşme talebi

    Konunuzu kısaca paylaşın. Görüşme için tercih ettiğiniz ofisi veya çevrim içi seçeneğini belirtebilirsiniz.

    * İşaretli alanlar zorunludur.




    Mesaj uzunluğu0 / 1000

    Kalan karakter: 1000Boşluklar dahildir.Sınıra yaklaşıyorsunuz.1.000 karakter sınırına ulaştınız.

    Kimlik numarası, banka bilgisi veya hassas belge paylaşmayın. KVKK Aydınlatma Metni

    İlk iletişim tek başına avukatlık ilişkisi kurmaz ve yasal süreleri durdurmaz. Acil süreli konularda telefonla ulaşın.

    Bu Yazıyla İlgili Soru Sor

    Gerçek sorular yönetici incelemesinden sonra anonim olarak yayımlanabilir. İsim, telefon, kimlik numarası, dosya numarası veya özel bilgi paylaşmayın. Bu alan hukuki danışmanlık değildir.

    Gizlilik ve KVKK bilgilendirmesi

    Telefon WhatsApp