Alman Vatandaşı Türkiye’de Nasıl Evlenir? PStG §39 ve CIEC 1980

Odak konu: Almanya vatandaşı kişinin Türkiye’de Türk vatandaşıyla evlenmesi için Ehefähigkeitszeugnis temini, Alman Standesamt yetkisi, belgenin altı aylık süresi ve iki ülke arasında 1980 tarihli çok dilli evlenme ehliyet belgesi sözleşmesinin uygulanması. Bu yazı Almanya’da evlenmek isteyen Türk vatandaşının başvurusunu değil, Türkiye’de evlenmek isteyen Alman vatandaşının belge ve işlemlerini ele alır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa ve net cevap: Alman vatandaşı Türkiye’de Türk evlendirme memuru önünde evlenebilir. Alman eşin evlenme ehliyeti, 5718 sayılı MÖHUK m.13/1 gereğince kural olarak kendi millî hukuku olan Alman hukukuna; Türkiye’deki evlenme töreninin şekli MÖHUK m.13/2 gereğince Türk hukukuna tâbidir. Alman vatandaşı için yurtdışında evlenme ehliyet belgesinin düzenlenmesine ilişkin doğrudan Alman hükmü Personenstandsgesetz (PStG) §39‘dur. Belge Alman Standesamt tarafından verilir ve altı ay geçerlidir. Türkiye ve Almanya’nın taraf olduğu 5 Eylül 1980 tarihli CIEC 20 No.lu Sözleşme uyarınca uluslararası çok dilli modele uygun evlenme ehliyet belgesi ayrıca tasdik sorunu yaratmadan kullanılabilir; standart Alman belgeleriyle bu çok dilli belge birbirine karıştırılmamalıdır. Belgeyi veren makamın kararı, Türkiye’de nikâhı kıyan makamın kendi yetki ve belge kontrolünün yerine geçmez.

Kısa özet: Yedi ayrı hukuki aşama

1. Türkiye’de evlenmek isteyen Alman vatandaşına hangi hukuk uygulanır?

Bir Alman vatandaşı ile Türk vatandaşı evlenmek için Türkiye’de belediye evlendirme memurluğuna başvurduğunda iki temel konu ayrılır: tarafların evlenme ehliyeti ve evliliğin şekli. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 13. maddesinin birinci fıkrası, evlenme ehliyeti ve şartlarını her tarafın evlenme anındaki millî hukukuna bağlar. Alman vatandaşının evlenme engelleri Alman hukukuna; Türk vatandaşının evlenme ehliyeti Türk hukukuna göre incelenir. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise evliliğin şekline yapıldığı ülke hukukunu uygular. Nikâh Türkiye’de gerçekleşiyorsa evlendirme merasimi ve yetkili memur bakımından Türk hukukunun kuralları esas alınır.

Bu ikili sistem, yalnızca Alman makamından “evlenebilir” belgesi getirmenin Türk makamında nikâhı otomatik kurmadığını açıklar. Belge maddi ehliyetin ispatına yöneliktir; Türk memuru ayrıca başvuru dosyasının tamamlığını, tarafların kimliklerini, Türk eşin ehliyetini, sağlık raporu ve diğer usule ilişkin şartları denetler. Tersine tarafların Türkiye’de evlenmesi, Alman vatandaşının evlenme anındaki maddi ehliyetini tamamen Türk kanununa bağlamaz. Bir sınır ötesi evlilik dosyasında iki ayrı hukuk araştırmasının sonuçlarının birlikte yerine getirilmesi gerekir.

Resmî metin: 5718 sayılı MÖHUK m.13 – Resmî Gazete. Yurt dışında yapılmış evliliğin daha sonra Türkiye’de geçerliliğiyle ilgili ayrı mesele için MÖHUK m.13 ve yurt dışı evliliği rehberimiz incelenebilir. Bu makale özellikle Türkiye’de yapılacak nikâha hazırlık belgelerinin incelenmesine yöneliktir.

2. Alman Ehefähigkeitszeugnis nedir ve hangi makam düzenler?

Ehefähigkeitszeugnis, ilgilinin belirli bir kişiyle evlenmesine Alman hukuku bakımından engel bulunmadığını gösteren evlenme ehliyet belgesidir. Alman PStG §39/2, belgenin ancak Alman hukuku uyarınca planlanan evlenmeye engel bulunmadığında düzenlenebileceğini ve altı ay geçerli olduğunu belirtir. Bu sebeple belgeyi sadece genel bir “bekârlık yazısı” veya ikamet kaydıyla eş anlamlı görmek doğru değildir. Kimlik veya bekârlık beyanı belgenin incelenmesindeki unsurlardan biri olabilir; ancak Alman evlenme ehliyeti değerlendirmesi ayrı bir yasal yetkiye dayanır.

PStG §39/1, evlenmek isteyen Alman vatandaşı için belgeyi vermeye yetkili makamı Alman Standesamt olarak düzenler. Dolayısıyla Türkiye’deki Alman büyükelçiliği veya başkonsolosluğunun evlenme ehliyetini baştan inceleyip kendi kararıyla Standesamt yerine bu belgeyi düzenlediği varsayılmamalıdır. Alman dış temsilciliğinden bilgi alınabilir; ancak belgenin yasal yetkilisi §39’un gösterdiği Alman nüfus/medeni hâl makamıdır. Belgede planlanan evliliğe ilişkin iki tarafın kimlik ve medeni hâl bilgileri kontrol edilir.

Belge düzenlenmesinde yalnız başvuranın daha önce hiç evlenip evlenmediği değil, önceki evliliklerin geçerli biçimde sona erip ermediği, tarafların kimliği ve Alman hukukundaki evlenme engelleri araştırılır. Örneğin eski evliliğe ait bir boşanma kararının yabancı devlette alınmış olması, Alman medeni hâl kaydında sonuçlarının nasıl dikkate alınacağını gündeme getirir. İbraz edilecek belgelerin kapsamını belgeyi verecek Standesamt belirler; Türk nikâhı için ayrıca istenecek evraklarla karıştırılmamalıdır.

Alman resmî kaynak: PStG §39 – Ehefähigkeitszeugnis.

3. Almanya’da hangi Standesamt yetkili? Son ikamet ve Standesamt I ayrımı

Alman PStG §39/1’e göre ilk yetki bağlantısı, başvuran Alman vatandaşının Almanya’daki ikametgâhı veya mutad meskenidir. Bunlar bulunmuyorsa Almanya’daki son mutad meskenin bulunduğu yer esas alınır. Kişi Almanya’da hiç veya yalnız geçici bulunmuşsa Standesamt I in Berlin yetkilidir. Bu sıra, kişiye dilediği Alman şehrindeki herhangi bir Standesamt’ı sınırsızca seçme hakkı vermez. Kişinin güncel yerleşim durumu ve eski kayıtları yetkili merci için gerçek bir ön sorundur.

Örneğin uzun yıllar Berlin’de yaşamış, daha sonra Türkiye’ye yerleşmiş ve Almanya’da güncel ikametini sona erdirmiş Alman vatandaşı için sırf artık Türkiye’de oturuyor olması belgeye başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. §39’un öngördüğü son mutad mesken sistemi kullanılır. Almanya’da hiçbir zaman esas yerleşimi bulunmamış Alman vatandaşı için ise Standesamt I kuralı gündeme gelir. Yurtdışında yaşayan bir Alman vatandaşının eski adresini bulmakla kimlik, medeni hâl ve vatandaşlık belgelerini hazırlamak iki ayrı iştir.

Yetki konusu özellikle iki Alman vatandaşının farklı eyalet geçmişlerinin bulunduğu, önceki evliliklerin başka ülkelerde yapıldığı veya kişinin uzun süreli yurtdışı yaşamından sonra Türkiye’de evlenmek istediği olaylarda önemlidir. Önce §39 uyarınca hangi makamın dosyayı inceleyeceği tespit edilir; ardından o makamın resmî belge listesine göre başvuru hazırlanır. Türkiye’de nikâh günü ayarlanırken Alman makamındaki dosya değerlendirmesinin henüz tamamlanmadığı göz ardı edilmemelidir.

Alman Federal İdare Portalı da yurtdışında evlenecek Alman vatandaşları için evlenme ehliyet belgesi başvurusunu PStG §39 çerçevesinde açıklar. Bu portal örneği herkes için Berlin I yetkisini öngören tek bir ülke çapında başvuru adresi olarak okunmamalıdır; kanundaki yerleşim sırası esas alınır.

4. Altı aylık geçerlilik hangi tarihten başlar?

Alman PStG §39/2, Ehefähigkeitszeugnis’in altı ay geçerli olduğunu düzenler. Kanuni süre belgenin düzenlenmesinden itibaren işler; kişinin Türkiye’ye giriş tarihi, tercüme yaptırdığı gün veya belediyeden ilk nikâh randevusunu aldığı tarih başlangıç kabul edilmez. Bu nedenle Alman Standesamt’tan belge aylar önce alınıp Türkiye’deki nikâh günü daha ileri bir tarihe bırakılmışsa geçerlilik takvimi ayrıca yapılmalıdır.

Belgenin altı aylık geçerliliği ile Türk evlendirme memurluğunun kendi başvuru ve evlenme izin belgesi süreleri aynı hukuki süre değildir. İkisini birbirine eşitlemek, bir belgenin süresinin dolmasına rağmen başka evraktan hareketle nikâhın yapılabileceği gibi yanlış bir beklenti doğurabilir. Ayrıca evlenme ehliyeti belgesinin düzenlenmesinden sonra tarafların medeni hâlinin değişmesi veya önceki belgelerde önemli bir düzeltme olması, sadece süre hesabından bağımsız bir kontrol gerektirir.

Somut dosya akışında önce Alman yetkili makamdan belgenin alınabileceği tarih ve belgelerin hazırlanma süreci planlanır. Ardından Türk evlendirme memurluğunun talep ettiği randevu ve başvuru şartları belirlenir. Eşlerin Almanya’dan yalnız kısa bir izinle Türkiye’ye gelecek olması, bu sırayı daha da önemli kılar; fakat bir avukat veya evlendirme memuru §39’daki altı aylık süreyi kendi takdiriyle uzatamaz. Süre geçmişse belgenin yenilenmesi sorunu doğar.

5. BGB §1309 ile PStG §39 neden aynı hüküm değildir?

İnternette Almanya evlenme ehliyeti belgesi konusunda BGB §1309 ile PStG §39 sık sık birlikte anılır. Ancak bunların doğrudan düzenleme konuları farklıdır. Alman BGB §1309, Almanya’da evlenmek isteyen ve evlenme şartları yönünden yabancı hukuka tabi olan kişinin yabancı ülkeden evlenme ehliyeti belgesi getirmesini düzenler; belirli şartlarda üst eyalet mahkemesi başkanının muafiyet yetkisini de içerir. Bu hükmü, Almanya vatandaşı kişinin Türkiye’de nikâh için bizzat Alman makamından belge almasına ilişkin doğrudan yetki ve süre maddesi gibi göstermek teknik olarak doğru değildir.

Türkiye’de evlenmek isteyen Alman vatandaşı için belgenin Alman makamınca düzenlenmesi doğrudan PStG §39‘da düzenlenir. Buna karşılık Türk vatandaşının Almanya’daki nikâhı için Türk evlenme ehliyet belgesini Alman makama sunması BGB §1309’la ilgili farklı bir mesele oluşturur. Buradaki iki yön, aynı kelime olan Ehefähigkeitszeugnis kullanıldığı için karışır. Başvuru yönünü başlıkta açıkça yazmak gerek yanlış merci gerek yanlış muafiyet prosedüründen kaynaklanan vakit kaybını önler.

Karşılaştırılacak Alman resmî metinler: BGB §1309 ve PStG §39. Almanya’dan Türkiye’deki işlemlerin vekâletle takibi bakımından Almanya’dan avukata vekâlet verme rehberi ayrı bir yardımcı kaynaktır. Vekâlet, bizzat nikâhta bulunma kuralını ortadan kaldıran bir yetki gibi düşünülmemelidir.

6. 1980 CIEC Sözleşmesi’nde apostil ve tercüme nasıl değerlendirilir?

Türkiye ve Almanya, 5 Eylül 1980 tarihli evlenme ehliyet belgesi verilmesine ilişkin CIEC 20 No.lu Sözleşme‘ye taraftır. Uluslararası Ahvali Şahsiye Komisyonu’nun resmî taraflık listesine göre sözleşme Türkiye bakımından 1 Haziran 1989, Almanya bakımından 1 Kasım 1997 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Metin, yurt dışında evlenmek isteyen vatandaşa sözleşmedeki standart çok dilli örneğe uygun evlenme ehliyet belgesi düzenlenmesini öngörür. Bu nedenle Almanya’dan sıradan tek dilli yazı getirmek ile sözleşme modeli uluslararası belge sunmak aynı usul kategorisine sokulmamalıdır.

Alman Federal Dışişleri Bakanlığının resmî belge rehberi, CIEC modeliyle düzenlenmiş Almanya menşeli evlenme ehliyet belgelerinin diğer taraf devletlerde tasdik formalitelerinden muaf olduğunu açıklar. Bu açıklama, her Alman idari belgesinin otomatik olarak apostilden muaf olduğu veya her tercümenin gereksiz sayıldığı anlamına gelmez. Önce belgenin gerçekten 1980 CIEC modeline uygun olup olmadığına bakılır. Çok dilli belgede sunulan kimlik alanları, Türk evlendirme memurluğunun evrakı nasıl işleyeceği ve kimlik bilgilerinin eşleşmesi ayrı meselelerdir.

Tercüme tartışmasının asıl tehlikesi, bir belgenin adı doğru olmasına rağmen kişisel verilerde tutarsızlık çıkmasıdır. Ad, soyadı, doğum tarihi, doğum yeri ve önceki evlilik bilgileri hem Alman belge hem pasaport hem Türk dosyasında tutarlı olmalıdır. Alman ä/ö/ü/ß karakterlerinin Türkçe yazımları belgelerde farklılaştırıldığında evlendirme memurluğunun kimlik eşleştirmesinde sorun yaşanabilir. Bu, esasen belgenin içeriği ve kimlik doğruluğuyla ilgili olup, otomatik olarak bütün sözleşme muafiyetlerini ortadan kaldırmaz.

Resmî kaynaklar: CIEC 20 Sözleşmesi ve taraflık tablosu ve Almanya Dışişleri – yurtdışında Alman belgeleri.

7. Türk evlendirme memurluğu önünde nasıl başvurulur?

Evlendirme Yönetmeliği m.12, Türk vatandaşıyla yabancının Türkiye’de yetkili Türk evlendirme memuru önünde evlenebileceğini düzenler. Aynı düzenleme, yabancı tarafın evlenme ehliyet belgesini kendi devlet makamlarından temin etmesini esas alır. Alman taraf bakımından bu belge PStG §39 uyarınca Alman Standesamt’tan elde edilir. Diğer belgeler Türk makamının usulüne uygun evlenme dosyasına yerleştirilir; örneğin kimlik ve pasaport, sağlık raporu, başvuru ve fotoğraf gibi kalemlerin genel rejimi Evlendirme Yönetmeliği m.20’de bulunur.

Yabancı eşin Türkçe bilmemesi hâlinde tercüman gereksiniminin başvuru ve merasim için ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bu mesele evlenme ehliyeti belgesinin çok dilli olup olmamasından ayrı bir konudur: belgeyi okuyabilen memur ile tören sırasında evlenme iradesini anlayıp ifade etmesi gereken kişi farklı işlevlere sahiptir. Alman Dışişleri Bakanlığının Türkiye evlilikleri rehberi, yabancı taraf Türkçe bilmiyorsa nikâh sırasında yeminli tercüman bulundurulmasına dikkat çeker.

Belge listesinin nihai uygulanması, işlem yapılacak Türk evlendirme memurluğunun güncel evrak denetimine dayanır. Alman resmî rehberinin verdiği fotoğraf sayısını veya eski bir belediye internet duyurusundaki belge adedini değişmez kanuni şart gibi kopyalamak doğru değildir. Burada sabit olan kurallar MÖHUK m.13, Evlendirme Yönetmeliği m.12/m.20 ve Alman PStG §39’dur; somut dosya listesi bu çerçevede tamamlanır.

Resmî Türkiye kaynağı: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri – Evlenme İşlemleri ve Alman Dışişleri – Türkiye’de evlilik. Nikâh memurluğunun yetkisiyle ilgili genel ayrım için sitedeki yabancı eşle evlilikte yetkili makam rehberi de kontrol edilmelidir.

8. Önceki evlilik ve yabancı boşanma kararları dosyayı nasıl etkiler?

Alman vatandaşının daha önce Türkiye’de, Almanya’da veya üçüncü bir ülkede evlenmiş olması, Ehefähigkeitszeugnis başvurusunda ayrıca belgelendirilir. PStG §39/2’deki denetim, planlanan evlilik önünde Alman hukukuna göre engel bulunup bulunmadığını inceler. Önceki evlilik sona ermişse nasıl sona erdiği ispatlanmalıdır: ölüm, boşanma veya başka geçerli hukuki olay aynı belgeyle kanıtlanmaz. Yalnız yeni tarihli bir bekârlık beyanı, önceki evliliğin sınır ötesi hukuki etkisi hakkındaki bütün soruları ortadan kaldırmaz.

Özellikle yabancı mahkeme boşanma kararının Almanya’daki tanınması gerekebilir. Alman dış temsilciliğinin Türkiye evlilikleri açıklamasında, yabancı boşanma kararının Alman adalet makamlarınca tanınmasına ilişkin belgeler gerektiğinde incelendiği belirtilir. Bunun Türk hukukundaki tanıma/tescil süreciyle aynı işlem olmadığı unutulmamalıdır. Bir Alman vatandaşının eski evliliği bir Türk mahkemesince sona ermişse kararın Alman kayıt ve ehliyet incelemesindeki etkisi ayrı sorudur; Türk vatandaşı tarafın eski yabancı boşanmasının Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işlenmesi ayrı sorudur.

Yeni nikâhı planlayan taraflar önceki evliliğin sona erme tarihini, kararın kesinleşmesini, kimlik kayıtlarının güncel medeni hâlini ve gerekiyorsa yabancı tanıma durumunu iki ülke için ayrı kontrol eder. Birinin kayıt güncellemesi tamamlanmışken diğerinin tamamlanmamış olması belge uyumsuzluğu doğurabilir. Eski evliliğe ilişkin kayıt sorunu varsa Almanya boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tescili çalışması başvuru dosyasına ilişkin ayrı sorulara ışık tutar.

9. Türk–Alman çifte vatandaşlığı bulunan kişi hangi usulle evlenir?

Çifte vatandaşlık durumunda, Alman vatandaşlığının da bulunması kişinin Türk hukuku bakımından yabancı statüsünde kabul edileceği anlamına gelmez. 5718 sayılı MÖHUK m.4/b, vatandaşlık esasına göre hukuk tayininde birden fazla devlet vatandaşı olanlardan aynı zamanda Türk vatandaşı bulunanlar için Türk hukukunu gösterir. Dolayısıyla Türk–Alman çift vatandaşının evlenme ehliyeti, Türk hukukunda yapılan bağlama incelemesinde Türk hukukuna göre belirlenir. Alman Standesamt’ın bazı durumlarda kendi kayıtları için belge talep etmesi bu milletlerarası özel hukuk sonucunu değiştirmez.

Ancak Türk vatandaşlığını kaybedip yalnız Alman vatandaşı olarak devam eden Mavi Kartlı kişi ile Türk–Alman çifte vatandaş aynı vatandaşlık statüsüne sahip değildir. Mavi Kart kişiye Türk vatandaşlığını yeniden kazandıran bir pasaport değildir. Bu nedenle evlenecek kişinin gerçek vatandaşlık geçmişi ve işlem günündeki güncel statüsü nüfus ile pasaport kayıtlarından doğrulanmalıdır. “Almanya’da oturuyor” veya “Türk kökenli” gibi tanımlar, MÖHUK m.4 bakımından vatandaşlık tespitinin yerine geçmez.

Çift vatandaşlığın nüfusa işlenmesi ve kullanılması ile yabancı evlilik belgesinin kabulü farklı konulardır. Örneğin önce Alman vatandaşı olduğunun ispatı için belgelendirme, sonra Türkiye’deki evlenme dosyasında millî hukuk tayini yapılabilir. Başvuru daha baştan yanlış vatandaşlık sınıfıyla açılmışsa belge listesi hatalı oluşturulabilir. Bu tip dosyalarda önce statü tespiti, sonra ehliyet ve nikâh usulü araştırılır.

10. Türkiye’de yapılan nikâh Almanya’da nasıl ispatlanır?

Türk makamı önünde usulüne uygun yapılan sivil nikâhın Almanya’daki hukuki etkisiyle, belgenin Alman kurumuna sunulması birbirinden farklıdır. Alman Dışişleri Bakanlığının resmî açıklamasına göre Türkiye’de Türk medeni hukuk kurallarına göre yapılan sivil evlilik Almanya’da kural olarak ayrıca tanıma davası olmaksızın geçerlidir. Alman dış temsilcilikleri Türkiye’de nikâh kıyamaz. Alman nüfus kayıtlarına isteğe bağlı sonradan kayıt yapılması, bütün Türk evliliklerinin ancak o işlemden sonra var olacağı anlamına gelmez.

Türkiye’deki nikâh sonrasında Alman kurumlarına medeni hâli ispatlamak için uluslararası Formül B – Evlenme Kayıt Örneği önem taşır. Bu çok dilli belge, 8 Eylül 1976 tarihli CIEC 16 No.lu Sözleşme çerçevesinde düzenlenir. Alman resmî açıklaması, uygun Formül B’nin Almanya’da çoğu zaman ayrıca apostil veya tercüme gerektirmeden kullanılabildiğini, Türk uluslararası aile cüzdanının ise Alman hukukunda aynı çok dilli belgenin yerine geçmediğini özellikle belirtir. Bu, iki ayrı sözleşmenin alanına giren iki ayrı belge türüdür: 1980 belgesi evlenmeden önce ehliyet, 1976 Formül B evlenmeden sonra evlilik kaydı içindir.

Taraflardan biri Alman vatandaşlığına bağlı soyadı işlemleri, önceki evlilik kaydı, çocuğun nüfusa kaydı veya Alman pasaportuna medeni hâl güncellemesi yapmak istiyorsa Formül B yanında başka belgeler de istenebilir. Bu yazının konusu nikâhın kendiliğinden vatandaşlık kazandırması değildir: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16, Türk vatandaşıyla evlenmenin otomatik vatandaşlık sağlamadığını açıkça düzenler. Evliliğin kaydı ve vatandaşlık başvurusu iki ayrı hukukî süreçtir.

Resmî Alman rehberi: Türkiye’de evlilik, aile cüzdanı ve Formül B. Türkiye’den Alman makama belge gönderirken ilgili nüfus kayıtlarının temini konusunda Türkiye dışından nüfus işlemlerinin vekille takibi içeriği ayrı bir başvuru alanıdır.

11. Eksik belge veya nikâh talebinin reddi hâlinde nasıl işlem yapılır?

Evlendirme memurluğunun başvuruyu eksik belge gerekçesiyle tamamlamaya çağırması ile evlenmenin hukukî engel nedeniyle yapılamayacağının bildirilmesi aynı şey değildir. Evlendirme Yönetmeliği m.23, evlenme isteminin reddine ilişkin usulü düzenler. Dosyada bir evlenme engeli mi ileri sürüldüğü, belgenin geçerlilik süresi mi dolduğu, yoksa yabancı belgenin şekil/tasdik usulü mü tartışıldığı yazılı olarak ayrılmalıdır. İtiraz ve yargısal başvuru için somut işlem ve gerekçe ortaya konulmadan genel bir “kurum keyfi reddetti” anlatımı yeterli değildir.

Örneğin evlendirme memurluğu 1980 CIEC modeline uygun evlenme ehliyet belgesinden ayrıca apostil isterse, başvuranın uluslararası sözleşme ve Alman Dışişleri kaynaklarını göstererek bu belgeye özgü tasdik muafiyetini açıklaması gerekir. Buna karşılık sunulan belge 1980 modeline uymuyorsa sözleşme hükümlerini gerekçe göstererek her Alman kâğıdının muaf olduğunu ileri sürmek hatalıdır. Aynı şekilde evlendirme memuru süre dolumunu işaret ediyorsa PStG §39/2’deki altı ay kuralı esas alınmalı; yalnız belge tasdikini yenilemek Alman evlenme ehliyet belgesini süresiz hâle getirmez.

Hukukî inceleme için reddin yazılı gerekçesi, önceki sunumların tarihli listesi, yabancı evrakın asıl veya resmî sureti ve tarafların medeni hâl kayıtları toplanır. Bunlar üzerinden yetki, uygulanacak hukuk ve belge türü ayrı ayrı değerlendirilir. Belgelerin kurumca uygun bulunması da tek başına evlilik akdini kurmaz; nikâh Türk yetkili memur önünde tamamlanmalıdır.

12. Almanya’dan Türkiye’deki evlenme dosyası nasıl organize edilir?

Başvurudan önce tarafların işlem tarihindeki vatandaşlıkları, medeni hâlleri, mevcut Alman adresi, geçmişte Almanya’daki son mutad meskenleri ve daha önceki evlilikleri tespit edilir. Alman Standesamt’ın §39/1’e göre yetkili olup olmadığı belirlenir; gerekli kimlik, doğum, nüfus, evlilik ve boşanma belgeleri tek bir listeye alınır. Türk tarafın kendi evlenme ehliyet bilgileri de Türk nüfus kayıtlarından ayrı doğrulanır. Bu aşamada yalnız iki kişinin evlilik niyetini veya düğün gününü öğrenmek yeterli değildir.

Belge hazırlığı sırasında 1980 CIEC uluslararası model istenip istenmediği açıkça belirtilir. Bu tercihin nedeni apostil işlemi için harcanacak gereksiz zaman ve masrafın önlenebilmesidir. Alman Standesamt’ın verdiği belgenin kişisel bilgileri Türk pasaport ve nüfus kayıtlarıyla eşleştirilir. Alman belgesinin altı aylık süresi içinde Türk evlendirme memurluğunun kendi dosya ve randevu koşulları tamamlanır. Tercüme ihtiyacı, belge üzerindeki dil alanları ve tören tercümanı gereksinimi ayrıca incelenir.

Uzaktan hukukî destek, başvuru dosyalarının gözden geçirilmesi, tercüme/tasdik uyuşmazlığının çözümünün planlanması, önceki boşanma kararına ilişkin Türkiye’de kayıt işlemleri ve idari/yargısal başvuruların koordinasyonunu kapsayabilir. Avukatın Türkiye’deki dosyayı takip etmesi, nikâh sırasında tarafların bizzat evlenme iradesini açıklamasının yerine geçmez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun fiziksel ofisi Mersin’dedir; Almanya’dan gelen dosyalar Türkiye genelinde Mersin’den koordine edilir. Almanya’dan avukata vekâlet verme rehberi bu ayrım gözetilerek kullanılmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. Alman vatandaşı Türkiye’de Türk vatandaşıyla evlenebilir mi?

Evet. Evlendirme Yönetmeliği m.12 yabancıyla Türk vatandaşının yetkili Türk evlendirme memuru önünde evlenmesini düzenler. Ehliyet MÖHUK m.13/1, törenin şekli m.13/2 hükümlerine göre incelenir.

2. Ehefähigkeitszeugnis belgesini Alman konsolosluğu mu verir?

Alman vatandaşı için yurtdışı evlenme ehliyet belgesini düzenleme yetkisi PStG §39 uyarınca ilgili Alman Standesamt‘a aittir. Konsolosluk bilgi ve belge işlemlerinde yardımcı olabilir; asıl yetki kuralı §39’da gösterilmiştir.

3. Almanya’da hiç yaşamayan Alman vatandaşı nereye başvurur?

PStG §39/1 uyarınca Almanya’da hiç veya yalnız geçici bulunmuş kişi için Standesamt I in Berlin yetkilidir. Önce Almanya’daki ikamet veya son mutad mesken bağlantısı kontrol edilir.

4. Alman evlenme ehliyet belgesi kaç ay geçerlidir?

PStG §39/2 gereğince altı ay geçerlidir. Bu sürenin Türk nikâh randevusu alındıktan sonra yeniden başladığı kabul edilmez.

5. Alman uluslararası evlenme ehliyet belgesine apostil gerekir mi?

Türkiye ve Almanya’nın taraf olduğu 1980 CIEC 20 No.lu Sözleşme’nin modeline uygun uluslararası belge, karşılıklı tasdik kolaylığından yararlanır. Her Alman evrakı otomatik olarak aynı muafiyette değildir; belgenin modeli kontrol edilir.

6. Almanya’dan yalnızca bekârlık yazısı getirmek yeterli mi?

PStG §39’daki Ehefähigkeitszeugnis ile genel bekârlık/ikamet yazısı aynı belge değildir. Türk evlendirme memurluğunun istediği evlenme ehliyet belgesinin doğru türde düzenlenmesi gerekir.

7. BGB §1309 Alman vatandaşının Türkiye’deki nikâhına doğrudan uygulanır mı?

BGB §1309, Almanya’da evlenecek yabancının evlenme ehliyet belgesi sunmasını düzenler. Yurtdışında evlenecek Alman vatandaşı için yetkili makam ve altı aylık süre PStG §39‘da düzenlenmiştir.

8. Türk–Alman çifte vatandaşı Almanya’dan belge almak zorunda mı?

Türkiye bakımından vatandaşlığa dayalı hukuk tayininde MÖHUK m.4/b Türk vatandaşlığını esas alır. Somut belge ve kayıt işlemi için kişinin gerçekten çifte vatandaş olup olmadığı ve Türk nikâh memurluğunun dosyası ayrıca kontrol edilir.

9. Alman vatandaşı daha önce başka ülkede boşandıysa ne yapılır?

Önceki evliliğin sona erdiği Alman Standesamt incelemesinde belgelenir. Yabancı boşanmanın Alman hukukundaki tanınma ihtiyacı ve Türkiye’deki medeni hâl kaydının durumu ayrı değerlendirilir.

10. Alman vatandaşı Türkçe bilmiyorsa nikâh kıyılır mı?

Alman tarafın Türkçe bilmemesi halinde nikâh sırasında iradenin doğru açıklanması için yetkili evlendirme memurluğunun uyguladığı tercüman koşulu karşılanır. Bu konu belgenin çok dilli olmasından ayrıdır.

11. Türkiye’de kıyılan nikâh Almanya’da ayrıca tanıma davası gerektirir mi?

Alman Dışişleri açıklamasına göre Türkiye’de Türk makamı önünde kurallara uygun yapılan sivil evlilik Almanya’da kural olarak ayrıca tanıma kararı olmaksızın geçerlidir. Evliliğin belgeyle ispatı için uluslararası Formül B alınabilir.

12. Alman vatandaşı Türkiye’de evlenince Türk vatandaşlığını hemen alır mı?

Hayır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16 evliliğin doğrudan vatandaşlık kazandırmadığını düzenler. Evlilikten sonra vatandaşlık kazanılması ayrıca kanundaki başvuru şartlarına bağlıdır.

İlgili resmî mevzuat ve belgeler

• 5718 sayılı MÖHUK m.13 – Resmî Gazete
• Alman PStG §39 – Alman vatandaşının yurt dışında evlenmesi için evlenme ehliyet belgesi
• Alman BGB §1309 – Almanya’daki yabancı nişanlı için evlenme ehliyet belgesi
• CIEC 20 No.lu Sözleşme ve taraf devletler – 5 Eylül 1980
• Almanya Dışişleri – Türk nikâhı ve çok dilli evlenme ehliyet belgesi
• Almanya Federal Dışişleri – uluslararası belgeler ve tasdik muafiyetleri
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri – evlenme işlemleri

Hukuki bilgilendirme, yazar ve iletişim

Hazırlayan: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil 3472 — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Metnin amacı Alman vatandaşı kişinin Türkiye’de evlenme ehliyet belgesini doğru makamdan, doğru şekilde almasına ve MÖHUK’un hukuk ayrımlarını anlamasına yardımcı olmaktır. Fiziksel ofis Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yürütülür ve koordine edilir. Telefon: +90 552 224 43 66. Ofis iletişimi. Resmî kaynak kontrol tarihi: 29 Ekim 2026.