Almanya’da Boşandım, Türkiye’deki Ev ve Banka Hesabı Ne Olacak?

Almanya’daki karar yalnızca boşanmaya mı ilişkindir?

Yurt dışında yaşayan eşler, boşanma kararı kesinleşince Türkiye’deki bütün ekonomik ilişkilerinin de sona erdiğini düşünür. Önce kararın hüküm bölümü okunmalıdır. Evliliğin sona erdirilmesi, nafaka, emeklilik hakları, belirli para ödemesi ve taşınmazla ilgili anlaşma farklı başlıklardır. Kararın yalnızca boşanmayı gösteren sayfası, diğer hakların nasıl düzenlendiğini açıklamaz. Ek karar veya onaylanmış protokol bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Alman mahkemesindeki dosyada Türkiye’deki evin hiç gündeme gelmemiş olması ile evin değerinin hesaplamaya dâhil edilmesi aynı değildir. Birinci durumda ayrıca ileri sürülmemiş hakların durumu değerlendirilir. İkinci durumda yabancı kararın kapsamı ve Türkiye’de istenen taleple ilişkisi incelenir. Aynı ekonomik değer üzerinden mükerrer tahsilat istenmemelidir. Fakat yalnızca evden söz edilmiş olması da bütün hakların kesin olarak tasfiye edildiğini göstermez.

Mahkeme kararı, tarafların özel sözleşmesi ve avukatlar arasındaki uzlaşma yazışması ayrı belgelerdir. Yabancı mahkemenin onayladığı anlaşmanın hangi hukuki etkiyi taşıdığı belirlenir. İmzalanmamış taslak, üzerinde görüşülen fakat kabul edilmeyen teklif veya tek taraflı ödeme hesabı kesin anlaşma sayılmaz. Türkçe tercümede belgenin niteliği açık tutulmalı; hepsine mal paylaşım kararı denilmemelidir.

Kesinleşme tarihi ile karar tarihi farklıdır. Türkiye’de kullanılacak kararın hangi bölümünün kesinleştiği ve sonradan değiştirilip değiştirilmediği kontrol edilir. Özellikle boşanma kesinleşmişken ekonomik uyuşmazlığın ayrı dosyada sürmesi mümkündür. Bu durumda bütün dosyanın sonuçlandığını varsaymak yerine mevcut kararlar ve devam eden talepler tek çizelgede gösterilmelidir.

MÖHUK m.15 mal rejimi için hangi bağlantıları kurar?

MÖHUK m.15, eşlerin mal rejiminde hukuk seçimi ve seçim bulunmayan hâller için özel bağlama kuralları içerir. Evliliğin Türkiye’de yapılmış olması veya bugün Almanya’da yaşanması tek başına bütün incelemeyi sonuçlandırmaz. Evlilik anındaki vatandaşlıklar, mutad mesken ve geçerli hukuk seçimi araştırılır. Eşlerin sonradan imzaladığı sözleşmenin niteliği de ayrıca belirlenir.

Kanun, eşlerin evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açıkça seçmesine ilişkin düzen getirir. Seçim bulunmadığında evlenme anındaki müşterek millî hukuk, müşterek mutad mesken ve Türk hukuku yönündeki sıra değerlendirilir. Sözleşmede bir ülkenin adının geçmesi, her zaman geçerli hukuk seçimi anlamına gelmez. Hangi ilişki için seçim yapıldığı metinden anlaşılmalıdır.

Mal rejiminin tasfiyesinde taşınmazlar için m.15’in ikinci fıkrasındaki bulunduğu ülke hukukuna ilişkin özel kural dikkate alınır. Türkiye’deki ev, yabancı ülkedeki ev ve banka hesabı aynı sınıfa otomatik yerleştirilmez. Bu ayrım, yabancı mahkemenin daha önce yaptığı hesapla birlikte dikkatle değerlendirilmelidir. Uygulanacak hukuk belirlenmeden yarısı kesin senindir şeklinde sonuç açıklanmaz.

Vatandaşlığın sonradan değişmesi veya farklı dönemlerde başka ülkelerde yaşanması hâlinde tarihli kayıt hazırlanır. Evlilik, taşınmaz edinimi ve boşanma başvurusu farklı zaman noktalarıdır. MÖHUK’un genel hükümleri ve varsa uygulanacak milletlerarası sözleşmeler ayrıca gözetilir. İki pasaport bulunması, tarafın kendisine daha yüksek pay sağlayan hukuku sonradan sınırsız seçme hakkı vermez.

Türkiye’deki evin tapusu ile mal rejimi alacağı

Evin tapuda yalnızca bir eş adına görünmesi, diğer eşin hiçbir ekonomik talebi bulunmadığı anlamına gelmez. Buna karşılık evlilik sırasında alınmış her evde diğer eşin tapuda otomatik yarı pay sahibi olduğu da söylenemez. Mülkiyet ile mal rejiminden doğan alacak ayrılır. Davanın tapu tesciline mi yoksa para ödenmesine mi yöneldiği açıkça belirlenmelidir.

Türk mal rejimi hükümleri uygulanıyorsa edinilmiş mallar ve kişisel mallar ayrımı önemlidir. TMK m.219 ve 220, çalışma karşılığı edinimler ile miras veya karşılıksız kazandırma gibi kişisel mal kaynaklarını farklı düzenler. Evin edinme tarihi yanında finansman kaynağı da araştırılır. Nikâhtan sonra tapuya geçirilmiş olması, finansmanın tamamının edinilmiş mal olduğu sonucunu tek başına doğurmaz.

Evlilikten önce alınmış evin kredi taksitlerinin evlilik içinde ödenmesi veya kişisel paranın başka mala dönüşmesi karma hesap gerektirir. Peşinat, kredi anaparası, faiz ve sonraki katkılar ayrı gösterilir. Eşin hesaptan ödeme yapmasıyla paranın ekonomik kaynağı aynı soru değildir. Boşanmada kredi borcu rehberi bu ayrımı tamamlar.

Türkiye’deki taşınmazın aynına doğrudan ilişkin yabancı karar ile taşınmaz değeri dikkate alınarak hükmedilmiş para alacağı aynı değildir. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi ve MÖHUK m.54 bakımından inceleme, kararın gerçek sonucuna göre yapılır. Her kararda Türkiye’de evden söz edilmesi otomatik ret sebebi sayılmaz. İstenen etkinin ayni hak mı, kişisel ödeme yükümlülüğü mü olduğu belirleyicidir.

Tapunun güncel durumu ayrıca alınmalıdır. Boşanma dosyasında kullanılan eski belge, sonraki satış veya ipotek işlemlerini göstermeyebilir. Malın elden çıkarılması hâlinde yeni malikin durumu ve talep sebebi değişir. Boşanma sürerken evin satılması rehberi, satışın tek başına bütün hakları ortadan kaldırmadığını açıklayan ayrı bir başlangıç kaynağıdır.

Türkiye’deki banka hesabı nasıl değerlendirilir?

Banka hesabının Türkiye’de bulunması, hesaptaki bütün paranın taşınmazlara uygulanan özel kurala tabi olduğu anlamına gelmez. Mal rejimine uygulanacak hukuk ve hesabın niteliği ayrı incelenir. Maaş birikimi, miras parası, şirketten borç iadesi ve üçüncü kişiye ait emanet aynı hukuki kategoride değildir. Hesap sahibinin adı, paranın kaynağına ilişkin incelemenin yerine geçmez.

Boşanma başvurusundan önceki ve sonraki hareketler ayrı tutulur. Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.225 çerçevesindeki mal rejiminin sona erme tarihi önem kazanır. Ancak hesabın bugünkü bakiyesi tek başına tasfiye hesabını göstermez. İlgili dönem hareketleri, başka hesaplara transferler ve mevcut varlığın yerine geçen değerler incelenir.

Yabancı mahkemenin banka hesabına ilişkin ödeme hükmü varsa hangi tutarın ve hangi dönemin kapsandığı belirlenir. Türkiye’de yeni talepte aynı tutarın tekrar istenip istenmediği karşılaştırılır. Yapılmış ödemeler, kur dönüşümü ve mahsuplar dosyaya alınır. Kısmi ödeme, bütün alacağın sona erdiği anlamına gelmediği gibi hiç ödeme yapılmamış gibi de gösterilmemelidir.

Hesap bilgileri hukuka uygun şekilde temin edilir. Eşin şifresini kullanmak, onun adına bankaya giriş yapmak veya belgeyi değiştirmek uygun delil toplama yöntemi değildir. Gerekli kayıtlar yargısal inceleme ve yetkili talepler üzerinden istenir. Talep edilen tarih aralığı ve hesap bağlantısı somutlaştırılarak gereksiz özel veri paylaşımından kaçınılmalıdır.

Nüfusa işleme, tanıma ve tenfiz neden ayrıdır?

Yabancı boşanmanın nüfus kütüğüne işlenmesine ilişkin idari yol, kanundaki şartlar içinde medeni hâl kaydını düzenler. Bu işlem, yabancı kararın bütün para ve malvarlığı hükümlerinin icra edildiği anlamına gelmez. Nüfusta boşanmış görünmek ile eşten hükmedilmiş alacağı Türkiye’de tahsil etmek farklı sonuçlardır. Hangi bölüm için hangi hukuki yol gerektiği ayrı belirlenir.

MÖHUK m.50 ve devamındaki tenfiz, yabancı kararın Türkiye’de icra etkisini gündeme getirir. M.58 kapsamındaki tanıma ise kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisi bakımından önemlidir. Başvurunun adı, yalnızca alışkanlıkla tanıma ve tenfiz şeklinde birlikte yazılmaz. Gerçekte istenen etki ve kararın ilgili bölümü açıkça gösterilmelidir.

Apostil ve tercüme, yabancı kararın Türkiye’de hukuki etkisinin incelenmesinin yerine geçmez. Kararın onaylı örneği, gerekli kesinleşme belgesi ve tamamını yansıtan tercüme hazırlanır. Yabancı belge ve apostil rehberi bu aşamayı açıklar. Belgenin resmî olması, her hükmün hiçbir inceleme olmadan uygulanması demek değildir.

Yabancı yargılamada tebligat ve savunma hakkı yönünden sorun ileri sürülüyorsa ilgili belgeler alınır. Türkiye’de yürütülecek inceleme, yabancı boşanma davasının bütün esasını yeniden görmekle aynı değildir. Kanundaki tanıma veya tenfiz şartları üzerinden değerlendirme yapılır. Önceki yargılamada yapılmış başvurular ve kararın güncel durumu gizlenmeden dosyaya sunulmalıdır.

Edinme ve finansman dosyası nasıl hazırlanır?

Evlilik belgesi, vatandaşlık kayıtları ve yerleşim tarihleri başlangıç dosyasını oluşturur. Daha sonra her mal için edinim, finansman ve mevcut durum ayrı listelenir. Birden fazla ev, araç veya hesap bulunuyorsa tümünün aynı parayla alındığı varsayılmaz. Her ekonomik olay kendi belge zinciriyle açıklanmalı; benzer isimli hesap ve taşınmazlar karıştırılmamalıdır.

Yurt dışından gönderilen havalelerde gönderen, alıcı, açıklama ve net ulaşan tutar görülür. Aile hesabından çıkan paranın yalnızca bir eşe mi yoksa ikisine mi ait olduğu ayrıca araştırılır. Banka masrafı ve kur dönüşümü gerçek kayıtlarla gösterilir. Bugünkü döviz kuru kullanılarak yıllar önceki bütün katkılar tek yönteme zorlanmamalıdır.

Miras veya bağışla edinilen para kullanılmışsa bu kaynağı gösteren belgeler alınır. Sadece ailem yardım etti açıklaması miktarı ve hukuki niteliği göstermez. Bağışın kime yapıldığı, geri ödeme beklenip beklenmediği ve paranın hangi mala aktarıldığı önemlidir. Eşe kalan mirasın boşanmadaki durumu bu başlığı ayrıca açıklar.

Almanya’daki dosyada hazırlanmış değerleme ve mali raporlar da temin edilir. Bunların hangi tarihe ve hangi mal grubuna ilişkin olduğu belirtilmelidir. Yabancı raporun Türkiye’deki taşınmazın bugünkü durumunu eksiksiz gösterdiği varsayılmaz. Gerekli ek kayıt ve uzman incelemesi, önceki raporla çelişki yaratmadan fakat güncel olgular göz ardı edilmeden hazırlanır.

Malın kaçırılması iddiasında hangi koruma düşünülür?

Malın devredileceğine ilişkin somut risk varsa talep edilen hakla uygun geçici koruma değerlendirilir. Tapuya yönelik ihtiyati tedbir ile para alacağı için ihtiyati haciz farklı araçlardır. Her boşanma veya mal rejimi başvurusu bütün banka ve tapu kayıtlarını otomatik dondurmaz. Hak iddiası, tehlike ve ilgili kanuni şartlar belgelerle açıklanmalıdır.

Yabancı mahkemenin verdiği koruma kararının Türkiye’de doğrudan nasıl etki göstereceği ayrıca incelenir. Belgenin Almanya’da geçerli olması, Türk tapu müdürlüğünün hiçbir yerel usul olmadan uygulama yapacağı anlamına gelmez. Gerekli Türk yargısal başvuru ve uygulanacak milletlerarası düzen değerlendirilir. Aynı mal üzerinde mevcut kararlar açıkça bildirilmelidir.

Aile konutu koruması, eşin tasarruf yetkisinin sınırlandırılması ve mal rejimi alacağı farklı hukuki temellerdir. Boşanmanın hangi aşamada olduğu her biri bakımından önem taşır. TMK m.199 kapsamında tasarruf yetkisinin sınırlandırılması ayrı şartlarla değerlendirilir. Bir kurumdaki koruma sona erdiğinde diğer talebin otomatik kaybolduğu düşünülmemelidir.

Süreler ve önceki başvurular için ayrı çizelge tutulur. Alman dosyasının uzun sürmesi, Türkiye’deki bütün talep sürelerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Tanıma, mal rejimi ve tazminat taleplerinin hangi sebeple ve ne zaman ileri sürüldüğü belirlenir. Tek bir genel boşanma tarihi üzerinden tüm süreler hesaplanmamalıdır.

Almanya’da imzalanmış ibra Türkiye’deki malları kapsar mı?

Anlaşmanın kapsamı, kullanılan dil ve açıklanan mallar üzerinden belirlenir. Türkiye’deki ev açıkça listelenmişse bunun hukuki sonucu incelenir. Buna karşılık sadece belirli bir banka borcunu kapatan metin, bütün ülkelerdeki tüm mal rejimi haklarından vazgeçme olarak otomatik okunmaz. Metindeki genel ibra ifadeleri, anlaşmanın bütünü ve uygulanacak hukukla birlikte değerlendirilmelidir.

Bir eşin anlaşmayı anlamadığı, yanlış bilgiyle imzaladığı veya baskıya maruz kaldığı iddiası varsa somut olgular araştırılır. Sonradan ekonomik sonuçtan memnun olmamak ile irade bozukluğu aynı değildir. İmzalanan asıl metin, tercüman bilgisi, görüşmeler ve öğrenme tarihleri korunur. İtiraz yolunun ve süresinin hangi hukukta düzenlendiği ayrıca belirlenmelidir.

Anlaşma uyarınca ödeme yapılmışsa tutar ve amacı belgeye bağlanır. Ev payı, nafaka ve yargılama gideri için yapılan ödemeler aynı kalemde gösterilmez. Bir banka havalesinin hangi borcu kapattığı açıklanmalıdır. Türkiye’deki başvuruda yapılan ödemeyi gizlemek yerine kalan talep denetlenebilir biçimde hesaplanır.

Örnek: Ev tapusu Türkiye’de, para hükmü Almanya’da

Alman mahkemesinin boşanma yanında eşlerden birinin diğerine belirli miktar para ödemesine karar verdiği ve hesapta Türkiye’deki evin değerini dikkate aldığı varsayılsın. Önce hükmün gerçekten para alacağına mı yoksa Türk tapusunda doğrudan malik değişikliğine mi yöneldiği okunur. Bu ayrım tanıma ve tenfiz incelemesinde önemlidir. Evin hesapta bulunması tek başına iki sonucu aynılaştırmaz.

Türkiye’de ayrıca mal rejimi talebi düşünülüyorsa önceki kararın kapsamı, kullanılan değer ve yapılan ödeme karşılaştırılır. Aynı değer iki kez tahsil edilmemeli; karar dışında kalan haklar da açıklamasız biçimde yok sayılmamalıdır. Çözüm, iki dosyayı birbirinden habersiz yürütmek değil, belgeleri ve talepleri ortak bir hesap üzerinde fakat farklı hukuk kurallarını gözeterek düzenlemektir.

Konsolosluk vekâletnamesi ve Türkiye’de dosya takibi

Türkiye’deki işlem için Dünya Türk Konsoloslukları ve Vekâletname Rehberi üzerinden belge hazırlığı yapılır. Boşanma, tanıma, mal rejimi, sulh ve taşınmaz tasarrufuna ilişkin yetkiler aynı kapsamda değildir. Temsilciye hangi dosyaların ve önceki ödemelerin bulunduğu eksiksiz bildirilmelidir. Vekâletname düzenlenmesi eski yabancı kararı değiştiren bir işlem değildir.

Genel boşanma hazırlığı için yurt dışı bağlantılı boşanma rehberi, Almanca bilgi isteyen eş veya aile üyesi için Almanca ana sayfa kullanılabilir. Bu Türkçe içerik Türkiye’deki hukuki ayrımları açıklar. Almanya’daki her usul veya bütün yabancı malvarlığı için tek başına kapsamlı ülke hukuku görüşü yerine geçmez.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye geneli dosya takibi ve Mersin uygulaması

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye geneli dosya yönetimi Mersin’den koordine edilir. Eşlerin vatandaşlıkları, evlilik tarihleri, yabancı kararları ve Türkiye’deki malları birlikte değerlendirilir. Büro merkezinin Mersin olması bütün uyuşmazlıkları aynı mahkemeye veya aynı hukuka bağlamaz. Belgeler görülmeden mal payı, tahsilat veya dava sonucu garanti edilmez.

Resmî kaynaklar

• 5718 sayılı MÖHUK: m.15, 21, 50, 54 ve 58.
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: m.199, 219, 220 ve 225.
• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu: m.27/A.
• Dışişleri Bakanlığı: noterlik işlemleri.