Ara Dinlenmesinin Kullandırılması Talep Dilekçesi

Ara dinlenmesinin kullandırılması talep dilekçesi, çalışanın günlük molasını gerçekten kullanabilmesi için işverene yönelttiği yazılı başvurudur. Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu m.68 hükmüdür. Dinlenme saatlerinin çalışanlara duyurulması bakımından m.67, iş görmeye hazır beklenen sürelerin çalışma hesabına alınması bakımından m.66/1-c de önem taşır. Başvuruda yalnız “mola istiyorum” denilmez; hangi gün ve görevde dinlenmenin kullandırılmadığı, ne kadar dinlenildiği ve istenen iş düzeni belirtilir.

Bu sayfadaki metin, İş Kanunu kapsamındaki yetişkin işçinin devam eden çalışma düzenini düzeltme talebine yöneliktir. Ücret alacağı davası, istifa bildirimi veya geçmiş bütün çalışmaları kapsayan hesap raporu değildir. İndirilebilir Word dosyasında işverene sunulacak dilekçe, günlük olay kaydı ve cevap sonrası uygulama takip formu bulunur. Başvurunun dayandığı olaylar bu formlara gerçek tarih ve saatleriyle yazılır; kanuni dinlenme hakkının varlığı ile o gün fiilen yaşanan olay birbirine karıştırılmaz.

Başvuru neyi sağlamalıdır?

İlk amaç, günlük çalışmanın içinde kanuna uygun dinlenmenin fiilen kullanılmasını sağlamaktır. İşverenin hazırladığı listede mola bulunması, çalışanın o sırada görevinden ayrılabildiği anlamına gelmez. Dilekçe bu nedenle planlanan süreyi ve gerçek kullanımı ayrı anlatır. İkinci amaç, uygulamadaki engelin giderilmesidir. Görev devri yapılmadığı, iş emri verilmeye devam edildiği veya ilan edilen sürenin tamamlanmasına izin verilmediği durumlarda engelin ne olduğu açıkça gösterilir.

Üçüncü amaç, başvuru sonrasındaki düzenin anlaşılır biçimde duyurulmasıdır. Çalışan yalnız geçmişe ilişkin bir şikâyet sunmakla kalmaz; dinlenmenin hangi saatlerde, hangi görev organizasyonuyla kullanılacağının açıklanmasını ister. Geçmiş puantaj kaydında somut yanlışlık da varsa hangi satırın düzeltilmesinin istendiği belirtilir. Bu üç konu birbirine bağlıdır, fakat aynı değildir: yeni mola planı yapmak geçmiş kaydı düzeltmez; eski kaydı düzeltmek de ertesi vardiyada dinlenmenin fiilen kullandırılmasını tek başına sağlamaz.

4857 m.68 kapsamında asgari süreler

Kanuni alt sınır günlük çalışma süresine göre belirlenir. Dört saat veya daha kısa süreli işlerde en az on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar işlerde en az yarım saat, yedi buçuk saati aşan işlerde en az bir saat ara dinlenmesi verilir. Tam dört saat ilk gruptadır. Tam yedi buçuk saat ikinci gruptadır. Sınır değerler yuvarlanarak daha az dinlenme uygulanamaz. Daha uzun dinlenme sağlayan sözleşme hükümleri ayrıca dikkate alınır.

Tablodaki süre, işyerine giriş ile çıkış arasında geçen zamanın tamamı üzerinden doğrudan seçilmez. Gerçekten kullanılan dinlenme ile çalışma süresi ayrılır. Ancak çizelgede yazılı olup gerçekte kullandırılmamış bir ara, sırf adı mola olduğu için hesaptan düşülmez. Dilekçeye eklenecek günlük kayıtta işe başlama, işi bırakma, ilan edilen ara ve gerçekleşen dinlenme ayrı alanlarda gösterilir. Böylece başvurunun hangi süreye dayandığı kontrol edilebilir.

Çocuk ve genç işçiler için özel koruyucu kurallar bulunduğundan bu yetişkin tablosu doğrudan uygulanmaz. Memurların, ayrı iş kanunlarına tabi çalışanların ve 4857 m.4 kapsamındaki istisna ilişkilerin hukuki rejimi de ayrıca belirlenir. Dilekçede çalışanın statüsü bilinmeden bütün çalışma ilişkilerine aynı madde yazılmamalıdır. Genel hesap çerçevesi için ara dinlenmesi ve mola hakkı rehberi tamamlayıcı açıklama sunar.

Molanın zamanının belirlenmesi ve duyurulması

M.68 dinlenmenin günlük çalışmanın ortalama bir zamanında, yerin gelenekleri ve işin gereği dikkate alınarak ayarlanmasını düzenler. M.67 ise günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleriyle dinlenme saatlerinin işçilere duyurulmasını gerektirir. Bu iki hüküm birlikte uygulandığında, çalışanın gün içinde ne zaman ara vereceğini bilmesi gerekir. Dilekçede belirli bir saatin tek taraflı olarak kesinleştiği ilan edilmez; kanuna uygun zaman düzeninin oluşturulması ve bildirilmesi talep edilir.

İşin kesintisiz sürmesi, bütün çalışanların aynı anda dinlenmesi gerektiği anlamına gelmez. Kanun aynı veya farklı saatlerde dinlenmeye izin verir. Bu imkân personel planlamasıyla kullanılmalıdır. Bir çalışanın görevinden ayrılabilmesi için devir gerekiyorsa, kimin hangi saatte devralacağı belirlenir. Çalışanın kendi başına yerine başka birini bulması talebi ile işverenin çalışma organizasyonu aynı şey değildir. Başvuruda, görevi devredecek kişinin belirlenmesi ve dinlenmenin bu düzen içinde kullandırılması istenir.

Aralıksız kullanım ve bölünmüş molalar

Dinlenmenin aralıksız verilmesi esastır. M.68, iklim, mevsim, yerel gelenekler ve işin niteliği dikkate alınarak sözleşmelerle aralı kullanım düzenlenmesine de izin verir. Bu nedenle yalnız gün içindeki kısa boşlukları toplayıp kanuni süre tamamlandı demek yeterli değildir. Parçalı uygulama ileri sürülüyorsa ilgili sözleşme düzeni ve gerçek kullanım açıklanmalıdır. Başvuruda çalışanın bilmediği bir sözleşme hükmü varmış veya kesinlikle yokmuş gibi yazılmaz; dayanılan düzenlemenin bildirilmesi istenir.

İşin kısa süreli yavaşlaması, müşterinin gelmemesi veya çağrı olmaması dinlenmenin gerçekleştiğini tek başına göstermez. İşçi işinin başında her an çalışmaya hazır tutuluyorsa m.66/1-c kapsamında çalışma süresi söz konusudur. Gerçek dinlenme aralığı belirlenirken o sırada hangi görev yükümlülüğünün sürdüğü yazılır. Dilekçenin gücü, “hiç durmadan çalışıyorum” şeklindeki ölçüsüz ifadeden değil, belirli günlerdeki görev ve saatlerin açıklanmasından gelir.

İşverene sunulacak başvuru örneği

Metni, başvuranın gerçek çalışma düzenine göre doldurun. Gerçekleşmeyen ihlali yazmayın. Geçmiş kayıt düzeltmesi talep edilmiyorsa ilgili cümleyi çıkarın. Dilekçedeki olayları ekli günlük kayıtla aynı tarihler üzerinden anlatın.

Ara dinlenmesi başvurusunu ve kayıt formlarını Word olarak indirin. Dilekçe imzalanır; kişisel takip sayfası başvuranda kalır. Günlük olay kaydı, açıklamayı destekleyen bölüm olarak eklenir.

Günlük kayıt formu nasıl doldurulur?

Her farklı gün için ayrı kayıt tutulur. İlk alan işin başladığı ve bittiği saattir. Ardından işverence duyurulan dinlenme aralığı yazılır. Gerçekten görevden ayrılınan ve göreve dönülen saatler farklı alana kaydedilir. Molanın iki bölümde kullanıldığı olayda her bölümün başlangıcı ve bitişi ayrı gösterilir. Bu veriler olmadan yalnız toplam dakika yazılması, dinlenmenin aralıksız olup olmadığını ve işin hangi aşamada devam ettiğini açıklamaz.

İkinci alan, dinlenmeyi engelleyen somut olaydır. Çalışanın görev başında tutulduğu zaman ile kişisel tercihle dinlenme alanına geçmediği zaman aynı değildir. İş emri varsa emrin içeriği, tarihi ve iletildiği kanal belirtilir. Görev devri gecikmişse devir saati ile bundan sonra kullanılan dinlenme kaydedilir. Başka bir çalışanın izinli olması tek başına bütün gün mola verilmediğini kanıtlamaz; o eksikliğin başvuranın görevini nasıl etkilediği anlatılır.

Üçüncü alan dayanak belgesidir. Vardiya çizelgesi, görev teslim kaydı ve ilgili yazışma kendi tarihleriyle eşleştirilir. Çalışanın hazırladığı form resmî puantaj yerine geçmez; olayları düzenli açıklayan yardımcı kayıttır. İmzalanmış bir belgeye ilişkin itiraz varsa belgenin tarihi ve yanlış olduğu ileri sürülen satır gösterilir. İşyerine ait olmayan veriler, ilgisiz müşteri bilgileri ve başka çalışanların gereksiz kişisel kayıtları eklenmez. Başvuru için gerekli bölüm korunur.

Görev devri gerektiren çalışma düzeni

Tek kişinin yürüttüğü bir görevde, işçinin ara verebilmesi için işverenin yerine bakacak kişiyi veya işi durdurma yöntemini belirlemesi gerekir. Dilekçe, bu organizasyon sorununu görünür kılmalıdır. Görevin kesilmesiyle ortaya çıkacak somut iş riski varsa açıkça yazılır; çalışanın kendi başına iş güvenliğini tehlikeye sokacak bir devir yöntemi oluşturması istenmez. Talep, işin devamı ile çalışanın dinlenmesinin birlikte planlanmasıdır.

Birden fazla bölümde çalışan kişide hangi bölümün dinlenmeyi düzenleyeceği belirsiz kalabilir. Dilekçede görevlendirme sırası ve ilgili amirlerin verdiği talimatlar tarihleriyle anlatılır. Bölümler arasındaki yol veya görev değişimi kendiliğinden dinlenme olarak kaydedilmemelidir. Çalışan bu süre içinde işle ilgili görevini sürdürüyor mu, serbest dinlenme imkânı bulunuyor mu, bunlar ayrılır. Yanıtın yalnız “biriminizle görüşün” olması halinde sorumlu planlama biriminin açıkça bildirilmesi istenir.

Uzaktan çalışmada kullanılan ara nasıl gösterilir?

Uzaktan çalışan kişinin başvurusunda fiziki görev devri yerine toplantı, çağrı veya teslim görevinin zamanlaması önem kazanır. Dilekçeye bütün ekran hareketlerinin dökümü eklenmez. İlan edilen dinlenme sırasında yerine getirilmesi istenen belirli görev, talimat saati ve gerçek çalışma aralığı kaydedilir. Bilgisayarın açık olması bütün sürenin çalışma olduğunu; otomatik durum göstergesinin mola yazması da gerçek dinlenme kullanıldığını tek başına kanıtlamaz.

Başvuru, çevrim içi çalışma takviminde dinlenmenin korunmasını ve bu sırada iş görevinin sürdürülmesini gerektiren talimatların düzenlenmesini ister. Çalışanın iş saatleri dışında kendi isteğiyle yaptığı kişisel işlemler bu kayda katılmaz. Farklı saat dilimleriyle çalışan ekiplerde kullanılan saatin hangi saat dilimine ait olduğu belirtilir. Toplantının takvimdeki planlanan süresi ile gerçekte sürdüğü süre farklıysa bu ayrım da yazılır; planlanan süre otomatik olarak gerçekleşmiş kabul edilmez.

Eksik mola ve ücret alacağı birbirinden nasıl ayrılır?

M.68 uyarınca gerçekten kullanılan ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz. Dinlenme diye yazılan aralıkta çalışılmışsa gerçek çalışma hesabı buna göre değerlendirilir. Ancak her eksik mola dakikasının doğrudan yüzde elli zamlı ücret doğurduğu söylenemez. Haftalık toplam, sözleşmedeki süre, geçerli denkleştirme düzeni ve yapılan ödemeler ayrıca incelenir. Bu dilekçe, tutarı hesaplanmamış bir alacak için rastgele ödeme rakamı içermez.

Geçmiş fazla çalışma alacağı ayrıca talep edilecekse ilgili dönem ve gerçek süreler üzerinden hesap kurulmalıdır. Bu konuda sitedeki fazla çalışma için serbest zaman talep dilekçesi de farklı bir hakkı açıklar. M.41 kapsamındaki serbest zaman ile m.68 kapsamındaki günlük mola birbirinin yerine kullanılamaz. Gün içinde verilmeyen dinlenmenin sonraki günlerde topluca izin adıyla kullandırılması, günlük dinlenme yükümlülüğünü aynı şekilde yerine getirmez.

Ücret ödenmesi de dinlenmenin sağlanmasıyla aynı sonuç değildir. Dilekçede bu yüzden ileriye dönük kullanım talebi açık tutulur. İşveren geçmiş bir çalışma için ödeme yaptığını bildirirse ödeme belgesi ayrı saklanır; sonraki günlerin mola uygulaması ayrıca izlenir. Çalışan, alacak değerlendirmesini yapmadan “bütün haklarımı aldım” gibi geniş bir ifadeyi yalnız mola düzeni konusunda yapılan yazışmaya eklememelidir. Hangi konunun çözüldüğü somut biçimde belirtilmelidir.

Başvurunun teslimi ve işveren cevabı

İmzalı başvurunun bir nüshası saklanır. Elden teslimde teslim tarihi ve alan birim, elektronik kanalda gönderilen metin ve ulaşma bilgisi korunur. Yalnız telefon görüşmesi yapılmışsa görüşmenin tarihi kişisel kayda yazılır; yazılı dilekçe teslim edilmiş gibi gösterilmez. Eklerin hangi sürümünün gönderildiği de belli olmalıdır. Sonradan düzeltilen çizelge, önceki ekin yerine sessizce konulmaz; düzeltmenin tarihi ve nedeni açıklanır.

M.67 ve m.68 bu dilekçe için özel bir genel otuz günlük cevap süresi koymaz. Kanunda bulunmayan süreyi kesin yaptırım şartı gibi yazmak yerine devam eden uygulama ve beklenen düzenleme belirtilir. İşveren yanıtında yeni mola saatini duyurduğunda çalışma başlangıcı, bitişi ve görev devriyle uyumu kontrol edilir. Yanıt yalnız süreyi söylüyor, uygulama yöntemini açıklamıyorsa eksik husus yeniden sorulur. Cevap alınması, gerçek kullanımın ayrıca izlenmesine engel değildir.

Başvurudan sonraki kontrol

Takip formunda yeni düzenin ilk uygulandığı tarih yazılır. İlan edilen ara ve gerçekleşen dinlenme yeniden karşılaştırılır. Sorun tamamen giderildiyse bu sonuç kaydedilir; düzelmiş uygulama eski ihlalle aynı şekilde anlatılmaz. Kısmen giderilmişse kalan eksik açıkça belirtilir. Dinlenme süresi tamamlanmış fakat sözleşmeye dayanmayan parçalara bölünmüşse süre ve bölünme konusu ayrı satırlarda değerlendirilir.

İşyerindeki başka bir çalışanın farklı saatte dinlenmesi tek başına başvuranın hakkının ihlal edildiğini göstermez; kanun farklı saatlere izin verir. Asıl kontrol, başvuranın kendi günlük süresine uygun gerçek dinlenmedir. Tekrarlayan sorunda önceki başvuru tarihi, verilen cevap ve yeni olaylar birlikte dosyalanır. Böylece ikinci başvuru, ilk dilekçenin aynısını tekrar etmek yerine hangi tedbirin uygulanmadığını gösterir. Bu kayıt düzeni sonraki hukuki değerlendirmenin de somut olay üzerinden yapılmasına yardımcı olur.

Birden fazla çalışanın ortak başvurusu

Aynı vardiyada çalışan birden fazla kişi ortak başvuru yapacaksa her başvuranın adı, görevi ve imzası ayrı yer almalıdır. Ortak sorunun bulunması, bütün çalışanların her gün aynı süre boyunca dinlenemediği anlamına gelmez. Görevleri ve gerçek mola kullanımları farklı olan kişiler için ayrı günlük kayıt hazırlanır. Ortak dilekçede yalnız gerçekten ortak olan organizasyon sorunu anlatılır. Bir çalışan, temsil yetkisi olmadan diğerleri adına alacaklardan vazgeçtiğini veya çalışma düzenini kabul ettiğini beyan etmiş gibi gösterilmez.

Başvuruya cevap verilecek iletişim kanalı belirlenirken ortak başvuranların kişisel bilgileri gereksiz biçimde dağıtılmaz. Bir işçinin sağlık, aile veya özel hayatına ilişkin durum ortak mola dilekçesine kendiliğinden eklenmez. İşveren farklı bölümler için farklı çözüm bildirmişse her bölümün sonucu kendi kaydında takip edilir. Böylece genel bir cevap, bütün başvuranların sorununun çözüldüğü şeklinde kayda geçirilmez.

Çizelgedeki hatanın düzeltilmesi için ek açıklama

Somut bir kayda itirazda “Puantajın [tarih] satırında [saat aralığı] dinlenme olarak gösterilmiştir. Bu aralıkta [yapılan görev ve gerçek saatler] nedeniyle kullanılan dinlenme [gerçek süre] olmuştur. Ekli [belge] dikkate alınarak kaydın düzeltilmesini talep ederim” cümle yapısı kullanılabilir. Boşluklar gerçek verilerle doldurulur. Bu açıklama işverenin belgesini çalışan tarafından değiştirme yetkisi vermez; düzeltmeyi yetkili birimden ister. Düzeltilen kayıt alındığında tarih, süre ve belge sürümü ilk taleple karşılaştırılır.

Sık sorulan sorular

Yemek bedeli verilmesi mola yerine geçer mi?

Geçmez. Yemek yardımı bir menfaat, ara dinlenmesi günlük çalışma içinde sağlanan zamandır. Çalışan yemek yerken görevini sürdürüyor ve iş görmeye hazır tutuluyorsa gerçek kullanım ayrıca incelenir. Dilekçede yemek yardımı ile dinlenme süresi birbirine mahsup edilmez.

Molayı işten erken çıkışa çevirebilir miyim?

M.68 günlük çalışmanın ortalama bir zamanında ara verilmesini düzenler. Günün içindeki dinlenmenin yerine yalnız erken çıkış yazılması aynı uygulama değildir. Bu dilekçe çalışma gününün içinde kanuna uygun ara verilmesini talep eder; tek taraflı erken ayrılma bildirimi içermez.

Başvuruyu yalnız insan kaynaklarına vermek yeterli mi?

İşveren adına başvuruyu kabul eden yetkili birime teslim ve ulaşma kaydı önemlidir. İşyerindeki yetkili kanal belirlenir. Bir iş arkadaşına belge bırakılması, işverene ulaştığını kendiliğinden göstermez. Teslim edilen nüsha ve ek listesi başvuranda saklanır.

Bu dilekçe iş sözleşmesini sona erdirir mi?

Örnek metin çalışma düzeninin düzeltilmesini ister ve fesih beyanı içermez. Fesih veya alacak takibi ayrı hukuki işlemdir. Dilekçeye gelişigüzel “aksi hâlde istifa etmiş sayılırım” cümlesi eklenmesi, başvurunun amacını ve hukuki sonuçlarını değiştirir.

Resmî kaynaklar ve imza öncesi kontrol

Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu m.66, m.67 ve m.68 hükümleridir. Asgari süreler ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Dinlenme Hakkı ve Süreleri rehberinin yedinci sayfasında açıklanmıştır. Mevzuat kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır.

İmzadan önce işveren unvanını, olay tarihlerini, gerçek kullanım sürelerini ve ekleri karşılaştırın. Boş bırakılan seçenekleri temizleyin. İlan edilen molayı gerçekleşmiş mola olarak yazmayın. Çalışma koşullarının düzeltilmesi, kayıt düzeltmesi ve varsa ayrı alacak talebinin sınırlarını koruyun. Başvurunun sonucunu, yalnız verilen cevap üzerinden değil sonraki vardiyalarda gerçekleşen dinlenme üzerinden takip edin.