Arabuluculuk Teklifine 30 Gün İçinde Cevap Verilmezse Ne Olur? 6325 m.13 Rehberi 2026
- Kanuni dayanak: 6325 m.13
- 30 günlük sürenin işleyişi
- Olumlu cevap ve sessizlik
- Dava şartı arabuluculuktan farkı
- Dava sırasında başvuru
- Zamanaşımı ve süreler
- Uygulama örnekleri
- Kontrol listesi
- SSS
Kanuni dayanak: 6325 sayılı Kanun m.13
6325 sayılı Kanun m.13/1, tarafların dava açılmadan önce veya davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabileceklerini düzenler. Mahkeme de tarafları arabulucuya başvurmak konusunda aydınlatabilir ve teşvik edebilir. Dolayısıyla arabuluculuk yalnız dava öncesine özgü bir yöntem değildir.
Maddenin ikinci fıkrası, bir tarafın diğerine yaptığı arabuluculuğa başvuru teklifinin cevapsız kalması hâlini düzenler. Aksi kararlaştırılmadıkça taraflardan birinin arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Kanun, belirsizliği sınırlamak amacıyla sessizliğe bu sonucu bağlamıştır.
Bu hüküm ihtiyari arabuluculuğun iradi yapısıyla uyumludur. Bir taraf diğerini arabuluculuğa davet edebilir; ancak diğer taraf sonsuza kadar cevap vermek zorunda değildir. Taraflar başka bir süre kararlaştırmamışsa 30 gün sonunda teklifin reddedilmiş sayıldığı kabul edilir.
30 günlük süre nasıl hesaplanır?
Sürenin sağlıklı hesaplanabilmesi için teklifin karşı tarafa hangi tarihte ulaştığının belirli olması gerekir. Bu nedenle özellikle yüksek tutarlı veya süre riski bulunan uyuşmazlıklarda teklifin ispatlanabilir bir yöntemle gönderilmesi önemlidir. Noter ihtarı, KEP, iadeli taahhütlü posta veya teslim tarihi ispatlanabilen elektronik iletişim araçları kullanılabilir.
Kanun, “otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse” teklifin reddedilmiş sayılacağını düzenler. Bu nedenle salt “inceleyeceğiz” veya “sonra döneceğiz” biçimindeki belirsiz cevaplar, arabuluculuğa katılma iradesini açık biçimde ortaya koymuyorsa olumlu cevap olarak kabul edilmemelidir.
Tarafın açıkça “arabuluculuğa başvurmayı kabul ediyorum” demesi, olumlu cevabı ortaya koyar. Kabulden sonra m.14 gereği arabulucunun seçimi, ücret, toplantı biçimi ve diğer usul konuları kararlaştırılabilir.
Karşı taraf hiç cevap vermezse ne olur?
Taraflar başka bir süre kararlaştırmamışsa teklif reddedilmiş sayılır. Bu sonuç yalnız arabulucuya başvurma teklifine ilişkindir. Karşı tarafın alacağı, borcu, kusuru veya maddi hukuk iddiasını kabul ya da reddettiği anlamına gelmez.
Örneğin alacaklı, borçluya “bu uyuşmazlığı arabuluculukla çözelim” diye teklif yapar ve borçlu 30 gün cevap vermezse, bu sessizlik borcun kabulü veya borcun reddi sayılmaz. Yalnız ihtiyari arabuluculuk teklifinin reddedilmiş sayılması sonucunu doğurur.
Teklif reddedilmiş sayılsa bile taraflar daha sonra arabuluculuğa gitme konusunda anlaşabilir. Kanun gelecekteki ortak iradeyi engellemez. Uyuşmazlık dava aşamasına geçse dahi taraflar m.13/1 uyarınca yeniden arabuluculuğa başvurabilir.
Taraflar 30 günden farklı süre kararlaştırabilir mi?
Evet. M.13/2 “aksi kararlaştırılmadıkça” ifadesini kullanır. Taraflar sözleşmede arabuluculuk teklifine örneğin 10, 15 veya 45 gün içinde cevap verilmesini kararlaştırabilir. Geçerli sözleşmesel süre varsa kanundaki 30 günlük yedek kural yerine tarafların kararlaştırdığı süre uygulanır.
Ticari sözleşmelerde çok aşamalı uyuşmazlık çözüm maddeleri sık görülür. Önce yöneticiler arası müzakere, ardından arabuluculuk, sonra tahkim öngörülebilir. Böyle bir maddede her aşamanın başlangıç ve cevap sürelerinin açık yazılması, sonradan yetki veya erken dava itirazı çıkmasını azaltır.
Ancak sözleşmesel düzenleme emredici dava şartı arabuluculuğu ortadan kaldıramaz. İlgili kanun belirli uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvuruyu zorunlu tutuyorsa tarafların “arabuluculuk istemiyoruz” hükmü dava şartını bertaraf etmez.
Dava şartı arabuluculukta 30 günlük teklif kuralı uygulanır mı?
Dava şartı arabuluculukta başvurunun yapılabilmesi için karşı tarafın önceden onayı aranmaz. Başvurucu yetkili arabuluculuk bürosuna başvurur, arabulucu görevlendirilir ve m.18/A uyarınca taraflarla iletişim kurularak toplantı düzenlenir.
Bu nedenle iş, ticaret, tüketici, kira veya başka bir dava şartı uyuşmazlıkta genel olarak “önce karşı tarafa arabuluculuk teklifi gönderip 30 gün beklemeliyim” şeklinde bir kural bulunmaz. M.13/2, ihtiyari arabuluculuk teklifinin cevapsız kalması hâlini düzenler; dava şartı arabuluculuk kendi usulüne tabidir.
Dava şartında zorunlu olan başvurudur, anlaşma değildir. Karşı taraf teklifi kabul etmese veya toplantıda anlaşma sağlanmasa dahi kanuni süreç tamamlanıp son tutanak düzenlenebilir ve dava şartı yerine getirilebilir.
Dava görülürken arabuluculuk teklifi yapılabilir mi?
Evet. M.13/1 tarafların davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabileceğini açıkça düzenler. Mahkeme de tarafları bu konuda aydınlatabilir ve teşvik edebilir.
Taraflar birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan ederse 6325 m.15/5 uyarınca yargılama mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu süre tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar daha uzatılabilir. Böylece dava devam ederken arabuluculuk için kanuni bir müzakere penceresi açılır.
Tarafların dava sırasında anlaşması hâlinde anlaşma kapsamı ile mahkemedeki taleplerin ilişkisi açıkça belirlenmelidir. Uyuşmazlığın tamamı çözülmüşse dosyanın sona erdirilmesi; yalnız bir kısım çözülmüşse kalan taleplerin durumu ayrıca değerlendirilir.
Arabuluculuk teklifinin ispatı neden önemlidir?
M.13/2’deki 30 günlük kuralın uygulanması, teklifin gönderildiği ve karşı tarafa ulaştığı tarihin belirlenebilmesini gerektirir. Sözlü teklif mümkündür ancak ispat güçlüğü yaratabilir. Özellikle sözleşmede arabuluculuğun tahkim veya dava öncesi bir aşama olarak düzenlendiği ticari ilişkilerde yazılı kayıt önem taşır.
Teklif metninde uyuşmazlığın genel konusu, arabuluculuk iradesi ve cevap yöntemi açıkça belirtilmelidir. Gereksiz biçimde bütün delilleri, ticari sırları veya müzakere sınırlarını teklif metnine koymak zorunlu değildir.
Olumlu cevap da yazılı saklanmalıdır. Taraf arabuluculuğu kabul ederken arabulucu adayı önerebilir; fakat ortak arabulucu seçimi başka bir anlaşma yoksa m.14’e göre tarafların ortak iradesine bağlıdır.
Arabuluculuk teklifi zamanaşımını durdurur mu?
Sırf karşı tarafa m.13 kapsamında teklif gönderilmesi ile m.16 anlamında arabuluculuk sürecinin başlaması aynı şey değildir. M.16, dava açılmadan önce arabulucuya başvuruda sürecin; tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri, taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılması ve bu durumun tutanakla belgelendirildiği tarihte başladığını düzenler.
Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz. Bu nedenle kritik süre bulunan dosyada yalnız arabuluculuk teklifine güvenilmemelidir.
Dava şartı arabuluculukta ise m.18/A’nın özel süre etkisi uygulanır. İhtiyari teklif, ihtiyari sürecin kanuni başlangıcı ve dava şartı başvuru tarihi birbirinden ayrılmalıdır.
Uygulama örnekleri
Ticari fatura uyuşmazlığı
Satıcı şirket alıcı şirkete “fatura uyuşmazlığını ihtiyari arabuluculukla çözelim” teklifini ispatlanabilir biçimde gönderir ve sözleşmede farklı süre yoksa, 30 gün içinde olumlu cevap gelmemesi üzerine teklif reddedilmiş sayılır. Bu sonuç faturanın hukuken geçerli veya geçersiz olduğuna karar vermez.
Sözleşmede 15 günlük süre
Tarafların sözleşmesinde arabuluculuk teklifine 15 gün içinde cevap verileceği kararlaştırılmışsa m.13/2’deki “aksi kararlaştırılmadıkça” ibaresi nedeniyle bu özel süre esas alınır.
Kira uyuşmazlığı
İİK’ya göre ilamsız icra yoluyla tahliye istisnası dışında m.18/B kapsamındaki kira uyuşmazlığında dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Kiraya verenin ayrıca 30 günlük ihtiyari teklif sürecini tamamlaması dava şartı başvurusunun ön koşulu değildir.
Dava açılmış dosya
Dava sırasında taraflar arabuluculuk konusunda anlaşırsa mahkemeye birlikte başvurabilir. M.15/5 uyarınca mahkeme yargılamayı üç aya kadar erteleyebilir ve ortak talep üzerine üç aya kadar ek süre verebilir.
Kontrol listesi
- Uyuşmazlığın ihtiyari mi dava şartı mı olduğunu belirleyin.
- Sözleşmede özel arabuluculuk ve cevap süresi maddesi olup olmadığını kontrol edin.
- Teklifin ulaştığı tarihi ispatlayabilecek yöntem kullanın.
- Teklifte arabuluculuğa başvurma iradesini açık yazın.
- Olumlu cevabı yazılı saklayın.
- 30 günlük süreyi zamanaşımı süresi sanmayın.
- Teklif gönderilmesini m.16’daki kanuni başlangıçla karıştırmayın.
- Dava açılmışsa m.15/5’teki 3+3 aylık erteleme imkanını değerlendirin.
- Arabulucu seçimini m.14’e göre planlayın.
- İlk teklif reddedilse bile sonradan yeniden arabuluculuk yapılabileceğini bilin.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
6325 m.13 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’deki ticari, kira, inşaat, lojistik, hizmet ve diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuk teklifinin yazılı ve ispatlanabilir gönderilmesi 30 günlük kuralın uygulanmasını kolaylaştırır.
Özellikle Mersin’deki liman ve lojistik sözleşmelerinde çok aşamalı uyuşmazlık çözüm maddeleri bulunabildiğinden, sözleşmede 30 günden farklı cevap süresi varsa önce o hüküm kontrol edilmelidir. Türkiye genelindeki dosyalarda da aynı yaklaşım geçerlidir.
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk teklifine kaç gün içinde cevap verilir?
Taraflar aksini kararlaştırmamışsa 6325 m.13/2 uyarınca 30 gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
30 gün cevap verilmezse borç reddedilmiş mi olur?
Hayır. Yalnız arabulucuya başvurma teklifi reddedilmiş sayılır.
30 günden kısa süre kararlaştırılabilir mi?
Evet. Taraflar geçerli sözleşmeyle farklı süre belirleyebilir.
Dava şartı arabuluculukta 30 gün beklemek gerekir mi?
Hayır. Dava şartı arabuluculuk m.18/A ve ilgili özel kanundaki usule tabidir.
Dava sırasında arabuluculuk yapılabilir mi?
Evet. M.13/1 buna açıkça izin verir.
Mahkeme tarafları arabuluculuğa yönlendirebilir mi?
Evet. Mahkeme tarafları aydınlatıp teşvik edebilir.
Teklif noterle mi yapılmalıdır?
Kanun belirli şekil öngörmez; ancak teklif ve ulaşma tarihinin ispatlanabilir olması önemlidir.
Teklif reddedilince tekrar arabuluculuk önerilebilir mi?
Evet. Taraflar daha sonra yeniden arabuluculuğa gitme konusunda anlaşabilir.
Teklif zamanaşımını etkiler mi?
Sırf teklif gönderilmesi ile m.16 anlamında arabuluculuk sürecinin başlaması aynı değildir.
Olumlu cevap nasıl olmalı?
Arabulucuya başvurma iradesini açıkça göstermelidir; yazılı ve ispatlanabilir cevap güvenlidir.
30 Gün Geçtikten Sonra Gelen “Kabul” Cevabı Ne Sonuç Doğurur?
6325 m.13/2 uyarınca taraflar aksini kararlaştırmamışsa 30 gün içinde olumlu cevap verilmemesiyle ilk teklif reddedilmiş sayılır. Otuzuncu günden sonra gönderilen “kabul ediyorum” beyanı, süresi içinde verilmiş cevap olarak ilk teklifi geriye dönük biçimde kabul edilmiş hâle getirmez. Buna karşılık arabuluculuk iradilik esasına dayandığından taraflar o aşamada yeniden anlaşarak ihtiyari arabuluculuk sürecini başlatabilir.
Bu nedenle geç cevap alan teklif sahibi iki ayrı konuyu birbirinden ayırmalıdır: İlk teklifin m.13/2 uyarınca reddedilmiş sayılması ve tarafların daha sonraki tarihte yeni ortak irade oluşturması. Yeni anlaşmanın tarihi, arabulucunun seçimi ve sürecin m.16 anlamındaki başlangıcı ayrıca belgelendirilmelidir. Özellikle zamanaşımı veya sözleşmedeki dava/tahkim süresi devam ediyorsa “geç de olsa kabul geldi” düşüncesiyle kanuni süreler ihmal edilmemelidir.
Sessiz Kalmak ile Arabuluculuk Toplantısına Katılmamak Aynı Şey midir?
Hayır. M.13/2’deki sessizlik, henüz ihtiyari arabuluculuğa birlikte başvurma aşamasında yapılan teklife 30 gün olumlu cevap verilmemesidir. Dava şartı arabuluculukta veya tarafların zaten başlattığı bir süreçte toplantıya katılmamak ise farklı bir aşamadır ve o sürecin kendi hükümleri uygulanır.
Bu ayrım özellikle yargılama giderleri bakımından önemlidir. İhtiyari teklifin cevapsız kalması otomatik olarak “ilk toplantıya mazeretsiz katılmama” sonucunu doğurmaz. Aynı şekilde dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılmışsa karşı tarafın daha önce ihtiyari teklifi reddetmiş olması, görevlendirilen arabulucunun toplantı davetini yok sayma hakkı vermez. Her hukuki sonuç, hangi aşamadaki davranışa bağlandığına göre değerlendirilmelidir.
Çok Aşamalı Uyuşmazlık Çözüm Maddesinde 30 Gün Nasıl Yönetilir?
Ticari sözleşmelerde uyuşmazlığın önce yöneticiler arasında görüşülmesi, ardından arabuluculuk ve son olarak tahkim veya dava yoluna gidilmesi kararlaştırılabilir. Böyle bir hüküm varsa m.13/2’deki 30 günlük yedek kural uygulanmadan önce sözleşmenin özel cevap süresi ve aşamalar arasındaki geçiş şartları okunmalıdır. “Aksi kararlaştırılmadıkça” ibaresi taraflara farklı süre belirleme imkânı verir.
Sözleşmede örneğin “uyuşmazlık bildiriminin alınmasından itibaren 10 gün müzakere; sonuç alınamazsa 15 gün içinde arabuluculuk teklifi; tekliften sonra 7 gün cevap” sistemi kurulmuşsa tarafların kendi düzenlemesi esas alınır. Ancak bu sözleşmesel prosedür, kanunen dava şartı arabuluculuğa tabi bir uyuşmazlıkta zorunlu başvuruyu kaldırmaz.
Dosyada her aşama ayrı tarih sütunuyla izlenmelidir: uyuşmazlık bildirimi, müzakere başlangıcı, arabuluculuk teklifinin karşı tarafa ulaştığı tarih, verilen cevap, arabulucunun seçimi ve varsa son tutanak. Böylece dava veya tahkim aşamasında “erken başvuru yapıldı” ya da “sözleşmedeki ön aşama tamamlanmadı” tartışması belge üzerinden değerlendirilebilir.
Arabuluculuk Teklifinde Neler Yazılmalı, Neler Yazılmamalıdır?
Teklifin amacı karşı tarafa uyuşmazlığı arabuluculukla çözme iradesini açıkça iletmektir. Tarafların kimliği, uyuşmazlığın genel konusu, arabuluculuğa başvurma önerisi, varsa sözleşmedeki özel cevap süresi ve cevabın gönderileceği iletişim kanalı yazılmalıdır. Teklifin karşı tarafa ulaştığı tarih sonradan ispatlanabilir olmalıdır.
Buna karşılık teklif mektubuna bütün dava dilekçesini, tüm ticari sırları veya uzlaşma alt sınırını yazmak zorunlu değildir. Müzakere stratejisi ile m.13/2’deki teklifin ispat fonksiyonu ayrılmalıdır. Teklifin açık olması, gereksiz ölçüde delil ve gizli bilgi açıklanmasını gerektirmez.
30 Günlük Ret Karinesi Dosyada Nasıl İspatlanır?
- Teklif metninin gönderilen nihai nüshasını saklayın.
- Karşı tarafa ulaştığı tarihi gösteren KEP, noter, posta veya güvenilir elektronik teslim kaydını koruyun.
- Sözleşmede farklı cevap süresi varsa ilgili maddeyi dosyaya ekleyin.
- Gelen her cevabın tarih ve tam metnini saklayın.
- 30 gün içinde açık olumlu cevap yoksa ret karinesinin oluştuğu tarihi dosya çizelgesine yazın.
- Daha sonra ortak irade oluşursa bunu ilk tekliften ayrı yeni bir anlaşma olarak belgelendirin.
- Zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri teklif takviminden ayrı izleyin.
Bu belge seti, “teklif yapıldı mı”, “ne zaman ulaştı” ve “süresinde olumlu cevap geldi mi” sorularını ayrı ayrı cevaplar. Böylece 30 günlük kural maddi uyuşmazlığın kabul veya reddiyle karıştırılmaz.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İnceleyen: Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu
Güncelleme: 11 Eylül 2026. İçerik 6325 sayılı Kanun m.13, m.14, m.15, m.16 ve m.18/A birlikte değerlendirilerek hazırlanmıştır. M.13/2’deki 30 günlük ihtiyari teklif kuralı, dava şartı arabuluculuk usulünden açıkça ayrılmıştır.
İlgili rehberler
Resmî kaynaklar
Hukuki destek: Arabuluculuk teklifi, dava öncesi uyuşmazlık çözüm maddeleri ve süre yönetimi için Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
