Bağlı Tüketici Kredisinde Satıcı ve Bankanın Sorumluluğu: 6502 m.30 (2026)
Kısa ve net cevap: 6502 sayılı Kanun m.30’a göre bağlı kredi; tüketici kredisinin münhasıran belirli bir mal veya hizmetin finansmanı için verildiği ve kredi sözleşmesiyle satış/hizmet sözleşmesinin objektif açıdan ekonomik birlik oluşturduğu kredi modelidir. Tüketici, mal veya hizmet sözleşmesinden kanuni süresinde cayarsa ve cayma bildirimini aynı süre içinde kredi verene de yöneltirse bağlı kredi sözleşmesi de tazminat ve cezai şart olmaksızın sona erer. Mal veya hizmet hiç ya da gereği gibi teslim/ifa edilmez ve tüketici bedelden indirim veya sözleşmeden dönme hakkını kullanırsa, kanundaki koşullarla satıcı/sağlayıcı ile kredi veren müteselsilen sorumlu olur. Kredi verenin sorumluluğu kullanılan kredi miktarıyla ve m.30’da öngörülen süreyle sınırlıdır. Tüketicinin kendi seçtiği satıcıdan alışveriş yapmak için aldığı bağımsız ihtiyaç kredisi ise her zaman bağlı kredi sayılmaz.
Bağlı tüketici kredisi nedir?
Bağlı kredi, genel amaçlı nakit ihtiyaç kredisinden farklıdır. Kredi, belirli bir malın veya hizmetin satın alınmasını finanse etmek üzere verilir ve kredi sözleşmesi ile satış/hizmet sözleşmesi arasında ekonomik bağ bulunur.
Örneğin otomobil, mobilya, eğitim paketi veya belirli bir hizmet için satıcının yönlendirdiği finansman kuruluşundan yalnız o işlemde kullanılmak üzere kredi alınması bağlı kredi niteliği taşıyabilir.
Bu bağlantı tüketiciye ek koruma sağlar. Satıcı edimini hiç veya gereği gibi yerine getirmezse tüketici yalnız satıcıya karşı değil, m.30’un koşulları içinde kredi verene karşı da hak ileri sürebilir.
Ekonomik birlik hangi hâllerde kabul edilir?
6502 m.30, satış/hizmet sözleşmesi ile kredi arasında objektif ekonomik birlik arar. Satıcı veya sağlayıcının krediyi tüketici için finanse etmesi, kredi veren üçüncü kişi ise kredi sözleşmesinin hazırlanması/kurulmasında satıcının hizmetlerinden yararlanması veya belirli mal/hizmetin kredi sözleşmesinde açıkça gösterilmesi ekonomik birlik bakımından temel göstergelerdir.
Mağaza içinde banka/finansman masası bulunması, satıcının kredi başvurusunu doğrudan sisteme girmesi, kredi tutarının tüketiciye değil satıcıya aktarılması ve ürünün kredi belgesinde açıkça yazılması bağlı kredi iddiasını güçlendirir.
Yalnız aynı gün kredi kullanılması yeterli olmayabilir. Kredi veren ile satıcı arasında işlemsel bağlantı ve kredinin belirli mal/hizmete tahsis edilmiş olması incelenir.
Her ihtiyaç kredisi bağlı kredi midir?
Hayır. Tüketici bankadan bağımsız bir nakit ihtiyaç kredisi alıp parayı kendi seçtiği satıcıdan alışverişte kullanıyorsa, kredi veren ile satıcı arasında m.30 anlamında ekonomik birlik yoksa bağlı kredi oluşmaz.
Kanun, kredi veren ile satıcı/sağlayıcı arasında belirli mal veya hizmetin teminine ilişkin bir ilişki bulunmadan, tüketicinin kendi seçtiği satıcı için aldığı krediyi bağlı kredi saymaz.
Bu ayrım önemlidir; çünkü bağımsız kredide satıcının ayıplı mal sorumluluğu otomatik olarak bankaya yüklenmez.
Tüketici mal veya hizmet sözleşmesinden cayarsa bağlı kredi ne olur?
Tüketici, mal veya hizmet sözleşmesinden kanuni cayma hakkını kullanır ve cayma bildirimini cayma süresi içinde kredi verene de yöneltirse, bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmadan sona erer.
Bu nedenle yalnız satıcıya “ürünü istemiyorum” demek kredi dosyasını kendiliğinden kapatmayabilir. Kredi verene de süresi içinde açık bildirim yapılmalıdır.
Bildirim yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmalı; tarih ve teslim kaydı saklanmalıdır. Satıcı ile banka arasındaki iç iletişime güvenmek yerine tüketici kendi bildirimini ispatlamalıdır.
Kredi verene bildirim nasıl yapılmalıdır?
Bildirimde satış/hizmet sözleşmesinden cayma hakkının kullanıldığı, işlemin bağlı krediyle finanse edildiği ve m.30 uyarınca bağlı kredi sözleşmesinin sona erdirilmesinin istendiği açıkça yazılmalıdır.
Kredi sözleşme numarası, satıcı adı, mal/hizmet, işlem tarihi ve cayma bildiriminin satıcıya gönderildiği tarih eklenmelidir.
Banka şubesi, mobil/internet bankacılığı başvurusu, KEP veya sözleşmede belirlenen kalıcı veri saklayıcısı kullanılabilir. Başvuru numarası ve ekran görüntüleri saklanmalıdır.
Mal ayıplı çıkarsa banka da sorumlu olur mu?
Bağlı kredi ilişkisinde malın veya hizmetin hiç ya da gereği gibi teslim/ifa edilmemesi hâlinde, tüketicinin ayıplı mala/hizmete ilişkin seçimlik haklarından belirli olanlarını kullanması kredi vereni de etkiler.
Özellikle tüketicinin bedelden indirim veya sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, 6502 m.30 kapsamında satıcı/sağlayıcı ile kredi veren müteselsilen sorumlu olabilir.
Bankanın sorumluluğu sınırsız değildir; kullanılan kredi miktarı ve kanuni süre sınırı vardır. Ayıbın varlığı, teslim/ifa tarihi ve tüketicinin hangi seçimlik hakkı kullandığı belgelenmelidir.
Mal hiç teslim edilmezse kredi taksitleri ödenmeye devam eder mi?
Malın hiç teslim edilmemesi bağlı kredi korumasının en tipik uygulamalarındandır. Tüketici satıcıya karşı sözleşmeden dönme ve diğer kanuni haklarını kullanabilir; m.30 kapsamında kredi verenin müteselsil sorumluluğu da gündeme gelir.
Ancak tüketici kendi kararıyla banka taksitlerini hiçbir bildirim yapmadan durdurmamalıdır. Temerrüt kaydı oluşmaması için bankaya derhâl yazılı başvuru yapılarak kredi işleminin m.30 kapsamında düzeltilmesi istenmelidir.
Uyuşmazlık çözülmezse tüketici hakem heyeti/mahkeme ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir gibi hukuki yollar değerlendirilir.
Bedelden indirim hakkı kullanılırsa kredi borcu nasıl değişir?
Tüketici ayıplı mal veya hizmet nedeniyle bedelden indirim seçimlik hakkını kullanırsa, bağlı kredi tutarı da bu indirime uygun biçimde azaltılmalı ve ödeme planı yeniden düzenlenmelidir.
Örneğin 100.000 TL’lik malın 80.000 TL değerinde olduğu kabul edilerek 20.000 TL indirim uygulanmışsa, finansman ilişkisinin de tüketiciye artık var olmayan 20.000 TL bedel üzerinden faiz yüklemeye devam etmemesi gerekir.
Satıcı ve kredi verenin sistemlerinin birbiriyle uyumlu güncellenmesi önemlidir. Tüketici yeni ödeme planını yazılı almalıdır.
Sözleşmeden dönmede daha önce ödenen taksitler ne olur?
Tüketici sözleşmeden dönme hakkını kullanırsa, mal/hizmet sözleşmesinin tasfiyesi ve bağlı kredinin sona ermesi birlikte ele alınır. Tüketicinin yaptığı ödemelerin iadesi ve kredi bakiyesinin kapatılması taraflar arasındaki müteselsil sorumluluk rejimi içinde düzenlenir.
Tüketici aynı borcu hem satıcıya hem bankaya ödemek zorunda bırakılamaz. Banka hesabında kalan borç, satıcıya aktarılan kredi bedeli ve tüketicinin yaptığı taksitler birlikte mahsup edilmelidir.
İade hareketleri banka hesap ekstresi ve satıcı tahsilat kayıtlarıyla takip edilmelidir.
Kredi verenin sorumluluğu sınırsız mı?
Hayır. 6502 m.30, kredi verenin bağlı kredi sorumluluğunu kullanılan kredi miktarıyla sınırlı tutar ve ayrıca kanunda belirli süre sınırı öngörür.
Malın hiç teslim edilmediği/hizmetin hiç ifa edilmediği hâllerde süre, sözleşmede belirtilen teslim/ifa tarihinden; teslim/ifa yapılmış fakat ayıplı ise fiili teslim/ifa tarihinden itibaren kanundaki süreye göre değerlendirilir.
Bu nedenle ayıp veya teslim sorunu ortaya çıktığında bankaya başvuru ertelenmemelidir. Teslim belgesi ve sözleşmedeki vaat edilen tarih saklanmalıdır.
Bağlı kredi uyuşmazlığında hangi belgeler gerekir?
- Mal/hizmet satış sözleşmesi.
- Tüketici kredisi sözleşmesi.
- Kredinin hangi mal/hizmeti finanse ettiğini gösteren kayıt.
- Satıcının kredi başvurusundaki rolünü gösteren belgeler.
- Kredi tutarının satıcıya aktarım dekontu.
- Teslim/ifa belgesi.
- Ayıp fotoğrafları, servis ve bilirkişi raporları.
- Satıcıya yapılan cayma/dönme/indirim bildirimi.
- Kredi verene aynı konuda yapılan bildirim.
- Taksit ödeme kayıtları.
Bağlı kredi iddiasının merkezinde ekonomik birlik bulunduğu için satıcı-banka bağlantısını gösteren evrak özellikle önemlidir.
Uyuşmazlıkta hangi yol izlenir?
Öncelikle hem satıcı/sağlayıcıya hem kredi verene yazılı başvuru yapılmalıdır. Talep; cayma, dönme, bedelden indirim veya ödeme planının düzeltilmesi olarak açıkça belirtilmelidir.
Parasal değere göre Tüketici Hakem Heyeti veya tüketici mahkemesi görevli olabilir. Mahkeme yolunda dava şartı arabuluculuk hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Banka takibi veya kredi sicili riski varsa tüketici uyuşmazlığının yanı sıra icra ve geçici hukuki koruma yolları gecikmeden ele alınmalıdır.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
6502 m.30 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de otomotiv, mobilya, eğitim ve diğer belirli mal/hizmet finansmanlarında satıcının yönlendirdiği krediler bağlı kredi koşulları bakımından incelenebilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki bağlı kredi ve tüketici finansmanı uyuşmazlıkları yetkili merciler nezdinde Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Bağlı kredi nedir?
Belirli mal veya hizmetin finansmanına özgülenmiş ve satış/hizmet sözleşmesiyle ekonomik birlik oluşturan tüketici kredisidir.
2. Her ihtiyaç kredisi bağlı kredi mi?
Hayır. Tüketicinin kendi seçtiği satıcı için bağımsız aldığı nakit kredi kural olarak bağlı kredi değildir.
3. Satıştan cayarsam kredi de biter mi?
Cayma bildirimi kanuni süre içinde kredi verene de yöneltilirse bağlı kredi tazminatsız ve cezasız sona erer.
4. Bankaya ayrıca bildirim şart mı?
Evet. m.30 cayma bildiriminin kredi verene de süresi içinde yöneltilmesini esas alır.
5. Mal ayıplıysa bankaya başvurabilir miyim?
Bağlı kredi ve m.30 şartları varsa bedelden indirim veya dönme hakkı bakımından kredi verenin müteselsil sorumluluğu gündeme gelir.
6. Mal hiç gelmezse banka sorumlu mu?
Bağlı kredi koşullarında kanuni sorumluluk doğabilir.
7. Bankanın sorumluluğu ne kadar?
Kullanılan kredi miktarı ve m.30’daki süre sınırıyla sınırlıdır.
8. Satıcı kredi başvurusunu yaptıysa bağlı kredi midir?
Bu güçlü bir ekonomik birlik göstergesidir; sözleşmelerin bütünü incelenir.
9. Bedel indirimi olursa kredi taksiti değişir mi?
Bağlı kredi buna uygun azaltılmalı ve ödeme planı güncellenmelidir.
10. Taksitleri kendim durdurabilir miyim?
Temerrüt riski nedeniyle bankaya yazılı başvuru ve gerekli hukuki yol izlenmeden tek taraflı durdurmak risklidir.
11. Banka kredi sicilime olumsuz kayıt düşerse ne olur?
Uyuşmazlığın haklılığına göre düzeltme, itiraz ve tazminat yolları ayrıca değerlendirilebilir.
12. Bağlı kredi uyuşmazlığı tüketici mahkemesinde mi görülür?
Parasal sınırın üstündeki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesi; altındaki taleplerde hakem heyeti rejimi uygulanır.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6502 sayılı Kanun
- Tüketici kredisinde cayma – m.24
- Tüketici kredisinde erken ödeme – m.27
- Tüketici cayma hakkı
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki 6502 sayılı Kanun m.30 esas alınarak hazırlanmıştır. Bağlı kredi, ekonomik birlik, caymanın krediye etkisi ve ayıplı/ifa edilmeyen mal-hizmette müteselsil sorumluluk güncel kanun metnine göre açıklanmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
