Basit Yargılama Usulünde Yazılı Savunma Nasıl Hazırlanır?

Yazılı savunma: Yazılı savunmanın içeriği, deliller, süre, beraat ve duruşma taleplerinin hazırlanması hakkında güncel bilgiler, resmî kaynaklar ve uygulamadaki kontrol noktaları açıklanmaktadır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Basit yargılama usulünde yazılı savunma, sanığın duruşma yapılmadan hüküm kurulabilecek bir dosyada suçlamaya, delillere ve hukuki sonuçlara ilişkin görüşlerini mahkemeye sunmasının temel aracıdır. CMK 251 kapsamında iddianame sanığa tebliğ edildiğinde savunma için güncel süre iki haftadır. Bu sürede yalnızca suçu kabul edip etmediğini bildirmek değil; iddianamedeki anlatımı denetlemek, eksik veya hukuka aykırı delilleri göstermek, lehe delillerin toplanmasını istemek ve sonuç taleplerini açıkça sıralamak gerekir.

Basit yargılama usulünde savunma nasıl hazırlanır?

Önce iddianamedeki suçlama ve deliller çıkarılır; ardından olayın sanık açısından kronolojisi oluşturulur. Suçun maddi ve manevi unsurlarının neden gerçekleşmediği, delillerin neden mahkûmiyet için yeterli olmadığı veya hukuka aykırı biçimde elde edildiği somut başlıklar altında açıklanır. Tanık, kamera kaydı, mesaj, konum, banka hareketi, sağlık belgesi veya bilirkişi incelemesi gibi taleplerin her biri hangi iddiayı ispatladığı belirtilerek sunulur.

Savunmanın sonunda öncelikli ve kademeli talepler ayrılır. Örneğin öncelikle beraat; mahkeme aksi kanaatteyse lehe kanun hükümleri; gerekiyorsa duruşma açılması; deliller tamamlanmadan hüküm kurulmaması talep edilebilir. Savunmanın biçimi kadar dosyaya özgü içeriği de önemlidir. Basit yargılama kurumunun genel yapısı için basit yargılama usulü nedir rehberini inceleyebilirsiniz.

Yazılı savunma süresi iki haftadır

CMK 251/2’nin güncel metnine göre mahkeme, iddianameyi sanığa, mağdura ve şikâyetçiye tebliğ ederek beyan ve savunmalarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmelerini ister. Tebligatta duruşma yapılmadan hüküm verilebileceği de açıklanır. Süre hesabında tebliğ tarihi, elektronik tebligatın açılma veya kanunen tebliğ edilmiş sayılma zamanı, hafta sonu ve resmî tatil kuralları dosyaya göre denetlenmelidir.

Adalet Bakanlığının genel bilgi sayfasında hâlen “on beş gün” ifadesi bulunabilmektedir. Buna karşılık 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiş ve kanun metnindeki süre “iki hafta” olmuştur. Uygulamada mahkemenin tensip tutanağı ve tebligatı mutlaka okunmalı; eski bilgiye dayanarak son gün hesabı yapılmamalıdır.

Süre kaçırılmışsa doğrudan “artık hiçbir şey yapılamaz” sonucu çıkarılmaz. Önce tebligatın usulüne uygun olup olmadığı, hüküm verilip verilmediği, mazeretin belgelendirilebilir niteliği ve başvurulabilecek kanun yolları incelenir. Bununla birlikte, sonradan telafi imkânına güvenmek yerine savunmayı iki haftalık sürede sunmak en güvenli yoldur.

Savunma yazılmadan önce hangi belgeler incelenmelidir?

• İddianame: Olay tarihi, yer, mağdur, suç adı, sevk maddeleri ve talep edilen yaptırım kontrol edilir.
• Basit yargılama tensip tutanağı: Mahkemenin verdiği süre, ihtarlar ve istenen belgeler belirlenir.
• İfade ve sorgu tutanakları: Sanık, müşteki ve tanık anlatımlarındaki çelişkiler karşılaştırılır.
• Uzmanlık belgeleri: Adli rapor, bilirkişi raporu, HTS, kriminal inceleme veya trafik raporu değerlendirilir.
• Dijital deliller: Mesaj, e-posta, sosyal medya kaydı, görüntü ve ses dosyalarının kaynağı ile bütünlüğü incelenir.
• Tebligat evrakı: Sürenin başlangıcı ve tebliğ usulü doğrulanır.
• Uzlaştırma, önödeme veya şikâyet belgeleri: Dava şartı veya düşme sonucuna etki edebilecek işlemler araştırılır.

Dosyanın yalnız iddianameden ibaret olduğu düşünülmemelidir. İddianame, savcılığın kamu davası açmaya yeterli şüphe bulunduğu yönündeki değerlendirmesidir; mahkûmiyet için gereken her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı ispat standardının yerine geçmez. Savunma, iddianamenin dayandığı her önemli delili bu daha yüksek standart bakımından ele almalıdır.

Etkili yazılı savunmanın temel iskeleti

1. Mahkeme ve dosya bilgileri

Mahkemenin adı, esas numarası, sanık ve varsa müdafi bilgileri, suç ve savunmanın konusu üst bölümde açıkça gösterilir. Yanlış dosya numarası veya farklı mahkemeye gönderim süre kaybına yol açabileceğinden UYAP kaydıyla karşılaştırma yapılır.

2. Tebligat ve süre açıklaması

İddianamenin ve basit yargılama kararının hangi tarihte tebliğ edildiği yazılır; savunmanın süresinde sunulduğu belirtilir. Tebligata ilişkin itiraz varsa ayrı bir başlıkta gerekçelendirilir.

3. Olayın sanık açısından kronolojisi

Olay, gereksiz ayrıntıya boğulmadan tarih ve saat sırasına göre anlatılır. İddianamedeki hangi olgunun kabul edildiği, hangisinin yanlış veya eksik olduğu netleştirilir. Başka kişilere dayanaksız suç isnadı yöneltilmeden, sanığın kendi eylemi ve bilgisi üzerinden savunma kurulur.

4. Suçun unsurları bakımından inceleme

Fiil, netice, nedensellik, kast veya taksir, hukuka uygunluk nedenleri ve özel şartlar ayrı ayrı değerlendirilir. Örneğin hakaret dosyasında sözün kime yöneldiği ve bağlamı; tehdit dosyasında geleceğe dönük ciddi kötülük bildirimi bulunup bulunmadığı; yaralama dosyasında fiil, rapor ve nedensellik ilişkisi tartışılır.

5. Delillerin değerlendirilmesi

Her delilin neyi gösterdiği ve neden yeterli veya yetersiz olduğu açıklanır. “Deliller hukuka aykırıdır” şeklindeki soyut ifade yerine hangi işlemin hangi usul güvencesine aykırı olduğu, bu aykırılığın delilin kullanılmasına nasıl etki ettiği belirtilir.

Delil ve araştırma talepleri nasıl yazılmalıdır?

Mahkemenin basit yargılama usulünü seçmiş olması delil toplama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Karara etkili ve ulaşılabilir bir delil talebi gerekçesiz bırakılmamalıdır. Delilin kaybolma riski varsa bu durum ayrıca vurgulanmalı ve gerekirse mahkemeden ivedi müzekkere yazılması istenmelidir.

Savunmada ileri sürülebilecek hukuki itirazlar

• Fiilin kanunda suç olarak tanımlanan unsurları taşımaması,
• Şikâyet süresinin geçirilmesi veya geçerli şikâyetin bulunmaması,
• Uzlaştırma ya da önödeme hükümlerinin uygulanmamış olması,
• Zamanaşımı, ölüm, af veya başka bir düşme nedeninin bulunması,
• Aynı fiil hakkında kesin hüküm veya derdestlik sorunu,
• Görev, yetki veya birleştirme-ayırma ihtiyacı,
• Hukuka aykırı elde edilen delilin hükme esas alınamayacağı,
• Suçun basit yargılama kapsamı dışında kalmasına rağmen usulün uygulanması,
• İsnadın değişmesi hâlinde ek savunma hakkı tanınması gereği.

Bu itirazların hangisinin kullanılacağı somut dosyaya bağlıdır. Tüm ihtimalleri birbirini dışlayan şekilde sıralamak yerine, güçlü ve dosyayla bağlantılı savunmalar önceliklendirilmelidir.

Sonuç ve istem bölümü nasıl kurulmalıdır?

Sonuç bölümü, savunma metninde açıklanan gerekçelerle uyumlu olmalıdır. Öncelikle istenen karar tek cümlede anlaşılabilmelidir. Beraat talep ediliyorsa hangi CMK 223 nedeni bakımından beraat istendiği; düşme talep ediliyorsa dayanak; delil toplanması isteniyorsa işlemler numaralı biçimde yazılmalıdır.

Kademeli talep kurulabilir: “Öncelikle beraat; mahkeme aksi kanaatteyse lehe hükümlerin uygulanması” gibi. Ancak ceza indirimi veya HAGB talebi yapılması, suçlamayı zorunlu olarak kabul eden ifadelerle yazılmamalıdır. Esas savunma ile tali taleplerin sınırı korunmalıdır.

HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım nasıl belirtilir?

CMK 251 kapsamında mahkeme, koşulları varsa kısa süreli hapis cezasını seçenek yaptırıma çevirebilir, hapis cezasını erteleyebilir veya sanığın yazılı olarak karşı çıkmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bu kurumlar dörtte bir basit yargılama indiriminden farklıdır ve her birinin kendi kanuni şartları vardır.

Sanığın kişisel, mesleki veya hukuki durumu nedeniyle HAGB’ye karşı çıkma iradesi varsa bunun açıkça yazılması gerekir. HAGB istendiğinde de sabıka durumu, yeniden suç işlemeyeceği yönündeki kanaat, zarar giderimi ve diğer koşullar dosya üzerinden denetlenir. Ayrıntılı hesap için basit yargılamada ceza indirimi rehberine bakabilirsiniz.

Yazılı savunmada duruşma talep edilebilir mi?

Evet. Sanık; yüz yüzelik, tanığın doğrudan dinlenmesi, çelişkilerin giderilmesi, bilirkişiye soru yöneltilmesi veya kişisel durumunun değerlendirilmesi için duruşma açılmasını gerekçeli olarak isteyebilir. Bununla birlikte talep, mahkemeyi otomatik olarak bağlamaz. Mahkeme dosya üzerinden karar vermeyi yeterli görürse basit yargılama kapsamında hüküm kurabilir.

Duruşma ihtiyacının nedenleri ne kadar somut gösterilirse talebin değerlendirilmesi o kadar sağlıklı olur. “Savunma hakkım için duruşma istiyorum” yerine hangi tanığın neden dinleneceği veya hangi çelişkinin ancak duruşmada giderilebileceği açıklanmalıdır. Mahkeme hüküm verilinceye kadar re’sen de duruşma açıp genel hükümlere dönebilir.

Basit yargılama yazılı savunma iskeleti

Bu iskelet doğrudan kopyalanacak tek tip bir dilekçe değildir. Suç türü, deliller, savunma stratejisi ve kişisel durum değiştikçe içerik yeniden kurulmalıdır.

Yazılı savunmada sık yapılan hatalar

• İki haftalık süreyi tebligat zarfını veya elektronik tebliğ kaydını incelemeden hesaplamak.
• İddianamedeki her iddiaya cevap vermeden genel inkârla yetinmek.
• Delilin nerede bulunduğunu ve neyi ispatlayacağını belirtmemek.
• Ekran görüntülerini tam konuşma akışı ve kaynak bilgisi olmadan sunmak.
• Beraat savunmasıyla çelişen gereksiz ikrar cümleleri kullanmak.
• HAGB’ye karşı çıkma veya kabul etmeme iradesini belirsiz bırakmak.
• Duruşma talebini somut gerekçeye bağlamamak.
• Ekleri numaralandırmamak ve sunum/alındı kaydını saklamamak.

Resmî kaynaklar ve 2026 güncellik notu

• Adalet Bakanlığı – Basit Yargılama Usulü Genel Bilgiler
• Adalet Bakanlığı – Basit Yargılama Usulüne Tabi Suçlar Tablosu
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

İçerik ve mevzuat kontrol tarihi: 3 Eylül 2026.

Basit yargılama içerik kümesi

• Basit yargılama usulü nedir?
• Basit yargılama kapsamına giren suçlar
• Basit yargılamada 1/4 ceza indirimi
• Basit yargılama kararına itiraz
• Basit yargılama itiraz dilekçesi örneği
• Ceza davasının aşamaları

Sık sorulan sorular

Bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgi verir; somut dosya için hukuki görüş veya sonuç garantisi değildir. Suç vasfı, tebligat, deliller ve savunma stratejisi dosya bazında değerlendirilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →