Bilirkişi Raporunun Tamamlattırılması Dilekçesi | HMK 281 Word

Kısa cevap: Hukuk davasında bilirkişi raporu, mahkemenin yönelttiği bir soruyu cevapsız bırakmışsa taraf, raporun kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin bilirkişiye tamamlattırılmasını isteyebilir. Dayanak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.281/1’dir. Mahkeme m.281/2 uyarınca yeni sorularla ek rapor alabilir veya bilirkişiyi duruşmada sözlü açıklama için dinleyebilir. Aşağıdaki Word dilekçesi, bir alacak davasında hesap dönemi ve ödeme kayıtları incelenmeden bırakılmış raporun somut eksiklerini gösteren tam bir örnektir.

Bilirkişi raporunun tamamlattırılması dilekçesini Word (.docx) indir. Örnek tutar veya taraf bilgisi uydurmaz; köşeli parantezlere yalnız dosyanızdaki doğru verileri yazın. Rapordaki ilgili sayfa, mahkemenin bilirkişiye verdiği görev ve dosyadaki belge birlikte kontrol edilmelidir.

Raporun tamamlattırılması hangi durumda istenir?

“Rapor aleyhime çıktı” ifadesi tek başına bir eksiklik göstermez. Tamamlama talebinde cevaplanmamış bir teknik soru, incelenmemiş belirli bir belge veya atlanmış hesap dönemi bulunur. Örneğin bilirkişi, mahkemenin “1 Ocak–31 Aralık dönemindeki tüm ödemeleri mahsup ederek bakiye hesapla” görevine rağmen yalnız ilk altı ayın banka hareketlerini incelemişse kalan dönem belirgin bir eksikliktir. Dilekçe, görev kararının ilgili bendini, raporun sayfasını, ikinci altı aya ait belgenin dosyadaki yerini ve ek raporda yanıtlanacak soruyu birlikte göstermelidir.

Belirsizlik ise raporun bir kalem için iki farklı sonuç vermesi, kullanılan faiz başlangıcını belirtmemesi veya hesap formülünü açıklamamasıdır. Böyle bir durumda “tamamlama” yanında bilirkişiden açıklama istenebilir. İnceleme baştan yanlış veri kümesine dayanıyorsa veya uzmanlık sınırı sorunu varsa yeni bilirkişi atanması talebi ayrıca değerlendirilir. HMK m.281/1 bu üç talebi ayrı sözcüklerle sayar: eksiklerin tamamlattırılması, belirsizliğin açıklattırılması ve yeni bilirkişi atanması. Hangisini istediğiniz sonuç bölümünde açık olmalıdır.

Bu içerik itiraz için ek süre isteme dilekçesinden farklıdır. Burada dosya incelenmiş, belirli eksikler belirlenmiş ve esasa ilişkin sorular hazırlanmıştır. Sitedeki uzman kişinin duruşmada dinlenmesi yazısı da HMK m.293 kapsamında tarafın sunduğu uzman mütalaasına ilişkindir; mahkemenin atadığı bilirkişinin HMK m.281/2 uyarınca açıklama vermesinden ayrı bir işlemdir.

HMK m.281 ve raporun içeriğine ilişkin kurallar

Güncel HMK m.281/1, taraflara raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlattırılması, belirsizliklerin açıklattırılması veya yeni bilirkişi atanması isteme hakkı verir. Bu hak, tarafın bilirkişiye doğrudan talimat verebilmesi anlamına gelmez. Talep davaya bakan mahkemeye sunulur; usul işlemini ve bilirkişiye yöneltilecek soruları mahkeme belirler.

HMK m.281/2’ye göre mahkeme, eksikliği veya belirsizliği gidermek için bilirkişiden yeni sorularla ek rapor alabilir; ayrıca duruşmada sözlü açıklama yapmasını kendiliğinden isteyebilir. HMK m.281/3, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse başka bir bilirkişi aracılığıyla yeniden incelemeye izin verir. Bu fıkralar, her itirazda otomatik ek rapor veya otomatik yeni kurul atanmasını zorunlu kılmaz. Dilekçenin görevi, mahkemenin karar verebileceği teknik sorunu somutlaştırmaktır.

HMK m.273/1 uyarınca bilirkişinin görevlendirme kararında inceleme konusu, sınırlar ve cevaplanması gereken sorular bulunur. Bu yüzden önce o kararla raporu yan yana okuyun. HMK m.279/2 raporda görevlendirilen hususlar, incelenen maddi vakıalar, gerekçe ve sonuçların yer almasını öngörür. Raporun yalnız sonuç rakamı vermesi, ara hesapları ve hangi belgenin dikkate alındığını açıklamaması, özellikle hesap uyuşmazlıklarında denetlenebilirlik sorununa işaret eder. HMK m.279/4 bilirkişinin hukuki değerlendirme yapamayacağını da söyler; sözleşmenin hukuki yorumu ile muhasebe hesabını ayırın.

HMK m.280/1 uyarınca raporun örneği duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilir. HMK m.282 ise hâkimin bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceğini belirtir. Raporun tek başına hüküm olmadığı bu sistemde, itirazın amacı hakimin yerine geçmek değil, teknik hesabın hangi veri ve yöntemle yapıldığını tartışılabilir hâle getirmektir. Rapor eksikse mahkemenin mevcut delilleri değerlendirme yetkisi devam eder; bu yüzden sonuç bölümünde kesin “rapor hükümsüzdür” kalıbı yerine cevaplanacak noktaları yazın.

İki haftalık süre hangi tarihten başlar?

HMK m.281/1, sürenin başlangıcını raporun tarafa tebliğ edildiği tarih olarak kurar. Raporun imzalandığı, mahkeme kalemine verildiği veya UYAP dosyasında ilk göründüğü tarih otomatik başlangıç değildir. Tebliğ belgesini ve elektronik tebligat kaydını inceleyin. Bu sayfada tek tek dosyalara göre son gün hesabı yapılmıyor; çünkü teslim yöntemi, kayıt ve tatil günü somut dosyaya göre doğrulanmalıdır. İki haftalık süreyi sırf bir sonraki duruşma gününe kadar var sanarak beklemeyin.

Mahkemenin bilirkişiye rapor hazırlaması için verdiği süre ile tarafın rapora itiraz süresi başka şeylerdir. HMK m.274 bilirkişinin görev süresine, m.281/1 ise tarafın tebliğ sonrası talebine ilişkindir. Rapor için önceden avans yatırılması ya da önceki bir celsede itiraz hakkının hatırlatılmış olması, m.281’deki tebliğ esasını ortadan kaldırmaz. Tamamlama dilekçesinde raporun tarihini ve tebliğ tarihini ayrı satırlarda göstermek bu karışıklığı önler.

HMK m.281/1’de, talebin iki haftada hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik çalışma gerekiyorsa yine ilk iki haftada başvurma şartıyla ek süre düzenlenir. Ek süre ilk sürenin bitiminden işler; bir defaya mahsustur ve iki haftayı aşamaz. Gerekçeli ek süre istemi ayrı dilekçeyle açıklanmıştır. Somut eksiği zaten belirlediyseniz bunu süresinde sunun; karşı tarafın başvurusunu beklemeyin. Sırf uzman mütalaası almak için süre isteme ise HMK m.293/1’deki ayrı kuralla değerlendirilir.

Eksikliği gösteren dört parçalı karşılaştırma

İlk parça görev kararıdır: mahkemenin bilirkişiden tam olarak neyi sorduğunu yazın. İkinci parça rapordur: soru hangi başlıkta ele alınmış veya tamamen atlanmıştır? Üçüncü parça dosyadaki delildir: ödeme dekontu, hesap ekstresi, sözleşme eki veya teslim tutanağı hangi tarih ve dosya ekiyle mevcuttur? Dördüncü parça net sorudur: bilirkişi ek raporda hangi dönemi, hangi kalemi ve hangi yöntemi açıklamalıdır? Bu dört parça bir araya gelince itiraz, soyut memnuniyetsizlikten denetlenebilir bir talebe dönüşür.

Alacak davasında örnek sorun şu olabilir: Davalı 15 Mayıs’ta ödeme yaptığını ileri sürmüş, banka dekontu dosyada bulunmuş, rapor ise ana para bakiyesini tüm dönem boyunca sabit kabul etmiştir. Tamamlama sorusu “dekont hesaba alındı mı?” ile sınırlı kalmaz. Ödemenin tarihi, tutarı, hangi borç kalemine mahsup edildiği, mahsuptan önce ve sonraki ana para, faiz yürütülen dönem ve varsa alternatif hesap açıkça istenir. Dilekçeye kayıtta bulunmayan bir ödeme tutarı yazılmaz.

Bir başka örnek, sözleşmenin farklı dönemlerde değişen birim fiyat öngörmesidir. Bilirkişi yalnız son tarifeyi bütün döneme uygularsa her dönemin geçerli tarife belgesi, uygulanan miktar ve ara çarpımın ayrı satırlarda gösterilmesini isteyin. “Hesap yanlış” cümlesi yerine raporun sayfa ve tablo numarasını, yanlış varsayımı ve hangi belgeye göre düzeltileceğini belirtin. Hukuki geçerlilik tartışmasını mahkemenin önüne ayrı bir argüman olarak koyabilirsiniz; bilirkişiden nihai hukuki hüküm istemeyin.

Üçüncü örnek, birbiriyle çelişen iki ara toplamdır. Raporun üçüncü sayfasındaki toplam ile sonuç sayfasındaki bakiye farklıysa ilk toplamdan ikincisine hangi kesinti veya eklemenin yapıldığını sorun. Matematik hatasını gösterebiliyorsanız kısa bir karşılaştırma çizelgesi ekleyin; kendi hesap cetvelinizin kaynağı ve varsayımlarını da yazın. Mahkemenin görevlendirmediği tamamen yeni bir ekonomik zarar kalemini ek rapor yoluyla kendiliğinden davaya sokmaya çalışmayın.

Ek listesinde her belgenin adı, tarihi ve sayfa sayısı yer alsın. Dosyada zaten bulunan ek için yeniden ibraz yerine mevcut tarih veya ek numarasına atıf yapılabilir; yine de okunaklı karşılaştırma çizelgesi yararlıdır. Yeni belge eklenecekse bunun dosyada daha önce bulunup bulunmadığını doğru söyleyin. Bilirkişinin eksikliği ile tarafın kendi delil sunumundaki eksiği karıştırmak, istemin nedenini zayıflatır.

Bilirkişi raporunun tamamlattırılması dilekçesi Word örneği

Örnekte raporun bir ödeme dekontunu dikkate alıp almadığı, dönem sonu bakiyesinin nasıl bulunduğu ve faiz hesabının hangi veriyle yapıldığı soruluyor. Her dosyada faiz talebi bulunmaz; yoksa ilgili soru silinir. Belge tarihini, sayfa numarasını ve talep sonucunu gerçeğe göre tamamlayın. İndirilebilir Word metni mahkemeye hitap, tebliğ bilgisi, somut karşılaştırma, hukuki dayanak, sonuç ve ekleri içerir.

Dilekçeden sonra ne olur?

Mahkeme talebin içeriğini ve dosyayı değerlendirir. Ek rapor almayı, bilirkişiyi duruşmada dinlemeyi veya gerekli görürse yeni bilirkişi görevlendirmeyi seçebilir; HMK m.281/2-3 bu usul seçeneklerini tanır. Tarafın dilekçesinde “ek rapor alınsın” yazması tek başına bilirkişiye yeni görev verilmiş olduğu anlamına gelmez. Mahkemenin ara kararını izleyin; gerekiyorsa yatırılması istenen gider avansını da dosya kaydına göre takip edin.

Ek rapor geldiğinde ilk raporun yalnız sonuç rakamıyla karşılaştırmayın. Sorular tek tek yanıtlanmış mı, ödeme belgesi ve dönem hesabı açıklanmış mı, yeni tablo eski tabloyla hangi noktada farklı? Ek rapor yeni bir hesap varsayımı kullanıyorsa bunun dosyadaki dayanağı nerede? Bu kontrol, ilk itirazın etkisini ölçer. Ek raporun tebliğ kaydı ve mahkemenin verdiği işlem süresi ayrıca incelenmelidir.

Mahkeme rapora katılmak zorunda değildir. HMK m.282, diğer delillerle birlikte serbest değerlendirme kuralını getirir. Bu yüzden talebinizi yalnız “bilirkişi yanlıştır” çevresinde kurmayın; ödeme kaydı veya hesap çizelgesinin ispat ettiği vakıayı doğrudan da açıklayın. Nihai hükmün rapora dayanması hâlinde, süresinde ve somut yapılmış itirazın dosyada bulunması ayrıca önem taşır.

Sık sorulan sorular

Bilirkişi raporuna itiraz ve tamamlama talebi aynı dilekçede olabilir mi?

Evet. HMK m.281/1 rapordaki eksiklerin tamamlattırılmasını bir itiraz talebi olarak düzenler. Eksik, belirsiz ve yeni bilirkişi istemlerini birbirine karıştırmadan ayrı başlıklarla yazın.

Süre raporun düzenleme tarihinde mi başlar?

Hayır. HMK m.281/1, iki haftalık süreyi raporun tarafa tebliğine bağlar. Düzenleme ve tebliğ tarihlerini dosyada ayrı ayrı kontrol edin.

Ek raporu bilirkişiden doğrudan isteyebilir miyim?

Talep mahkemeye yöneltilir. HMK m.281/2 uyarınca ek rapor için yeni soruları mahkeme düzenleyebilir; taraf bilirkişiye tek taraflı görev vermez.

Her itirazda yeni bilirkişi atanır mı?

Hayır. HMK m.281/3’te yeni bilirkişiyle tekrar inceleme, mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görmesine bağlanır. Belirli eksikler ek raporla giderilebilecekse talebi buna göre kurun.

Hesap tablosunu kendim ekleyebilir miyim?

Evet; belgenin dayanağını, satırlarını ve varsayımlarını gösteren kısa karşılaştırma çizelgesi itirazı somutlaştırır. Mahkemenin bilirkişi incelemesinin yerine geçtiğini ileri sürmeyin.

Raporda hukuki sonuç yazılmışsa ne söylemeliyim?

HMK m.279/4 bilirkişinin hukuki değerlendirme yapamayacağını belirtir. Hangi paragrafın teknik tespit yerine hukuki nitelendirme içerdiğini gösterin; sözleşmenin hukuki sonucunu mahkemenin değerlendirmesine bırakın.

Raporun bütün sayfalarını özetlemem gerekir mi?

Hayır. Görev kararındaki cevapsız soru, raporun ilgili sayfası ve dosyadaki belge üzerinden gidin. Olumlu veya çekişmesiz kısımları gereksiz yere yeniden yazmayın.

Word örneğinde hangi alanları mutlaka değiştirmeliyim?

Mahkeme türü, esas numarası, taraf bilgisi, bilirkişi raporu ve tebliğ tarihi, ilgili sayfa, somut ödeme belgesi, hesap dönemi, sonuç ve ek listesini dosyanıza uyarlayın. Uydurma örnek tutarı kullanmayın.

Faiz hiç talep edilmediyse örnekteki faiz sorusu kalmalı mı?

Hayır. Şablondaki faiz sorusu yalnız dosyada faiz hesabı varsa kullanılır. Olmayan bir hesap kalemini ek rapor bahanesiyle istemeyin.

Mahkeme bilirkişi raporunu aynen kabul etmek zorunda mı?

Hayır. HMK m.282’ye göre hâkim bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Somut itirazınızı dayanak belgelerle kayıt altına alın.

Son kontrol listesi

Raporun gerçek tebliğ tarihini, HMK m.281’deki iki haftayı, bilirkişinin görev kararını ve raporun ilgili sayfalarını karşılaştırın. Her eksik için dosyada bulunan belgeyi ve cevaplanacak soruyu gösterin. Dilekçedeki ek numarasıyla yüklenen dosya aynı olsun. Sonuç bölümünde tamamlama ve ek rapor talebini açık yazın; imza ve dosyaya sunma kaydını kontrol edin.

Kaynak kontrolü: 30 Eylül 2026. Güncel HMK m.273, 278–282 ve 293, Adalet Bakanlığı UYAP metninden karşılaştırılmıştır. Bu örnek alacak hesabındaki somut eksiklerin tamamlattırılmasına yöneliktir. Dosya verileri, görev kararı ve tebligat kaydıyla eşleştirilmelidir.