Bilirkişi Olmak İçin 5 Yıl Çalışma Şartı Nasıl Hesaplanır? Fiilî Çalışma | Yönetmelik m.38/1-f (2026)
Kısa ve net cevap: Bilirkişilik Yönetmeliği m.38/1-f uyarınca bilirkişiliğe kabul edilecek gerçek kişinin, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olması gerekir. Daire Başkanlığı, niteliği gereği bazı uzmanlık alanlarında beş yıldan daha fazla fiilî çalışma süresi de belirleyebilir. Beş yıllık şart diploma yaşına değil, başvurulan uzmanlık alanındaki gerçek mesleki faaliyete ilişkindir. Bu nedenle yalnız diploma tarihinin üzerinden beş yıl geçmesi yeterli değildir; adayın ilgili alandaki fiilî çalışmasını Yönetmelik m.40 kapsamında belgeleyebilmesi gerekir.
Kanuni dayanak: Bilirkişilik Yönetmeliği m.38/1-f, m.38/5 ve m.40/1-d. İçerik 18 Eylül 2026 tarihindeki güncel düzenlemeye göre hazırlanmıştır.
Bilirkişilikte beş yıllık çalışma şartının hukuki dayanağı nedir?
Yönetmelik m.38/1-f bilirkişiliğe kabul edilecek kişinin bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmasını zorunlu tutar. Hüküm, bilirkişinin yalnız teorik bilgiye değil uygulama tecrübesine de sahip olmasını amaçlayan kabul şartıdır.
Beş yıl genel alt sınırdır. Aynı bent, Daire Başkanlığına bazı uzmanlık alanlarında niteliği gereği daha fazla çalışma süresi belirleme yetkisi verir. Dolayısıyla aday yalnız Yönetmelikteki genel “5 yıl” ibaresine bakmamalı; başvurduğu temel ve alt uzmanlık alanı için güncel ilanda daha uzun süre aranıp aranmadığını da kontrol etmelidir.
Bu şart m.38’deki diğer koşulların yerine geçmez. Temel eğitim, adli sicil, mesleki yeterlilik, başka listede kayıtlı olmama ve uzmanlık alanına özgü koşullar da ayrıca aranır. 2026 bilirkişi olma şartları rehberi bütün kabul koşullarını birlikte açıklar.
Beş yıllık deneyimin başvuruda belgelendirilmesi m.40/1-d ile ayrıca zorunlu hale getirilmiştir. Şartın hem maddi olarak taşınması hem de başvuru dosyasında gösterilmesi gerekir.
“Fiilen çalışmış olmak” ne anlama gelir?
Yönetmelik yalnız “meslek mensubu olmak” veya “diploma sahibi olmak” dememiş, “fiilen çalışmış olmak” ifadesini kullanmıştır. Bu nedenle beş yıllık dönem başvurulan uzmanlık alanındaki gerçek mesleki faaliyeti ifade eder.
Fiilî çalışma, adayın uzmanlık bilgisini uyguladığı mesleki görevleri ve faaliyetleri kapsar. Çalışma süresinin uzmanlık alanıyla bağının başvuru belgelerinden anlaşılması gerekir. Genel bir işte geçirilen sürenin, başvurulan teknik alt uzmanlıkla ilişkisi yoksa bu süre otomatik olarak ilgili alan deneyimi sayılmaz.
Bölge kurulu, başvuruyu değerlendirirken sunulan çalışma belgelerinden kişinin hangi görevde, hangi tarihler arasında ve hangi uzmanlık faaliyetinde bulunduğunu inceleyebilir. Yönetmelik m.42/3 gerekli bilgi ve belgelerin istenmesine ve başvuranın davet edilerek dinlenmesine de imkân verir.
Bu yüzden çalışma belgesinin yalnız işe giriş ve çıkış tarihini göstermesi her durumda yeterli olmayabilir. Belgenin başvurulan uzmanlık alanıyla bağlantıyı ortaya koyması önemlidir.
Beş yıl herhangi bir meslekte mi, başvurulan uzmanlık alanında mı aranır?
Hüküm açıktır: süre, “bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında” fiilî çalışma süresidir. Adayın toplam meslek kıdemi ile başvurduğu özel uzmanlık alanındaki kıdemi aynı olmayabilir.
Bir meslek içinde birden fazla alt uzmanlık bulunduğunda başvuru ilanındaki temel ve alt uzmanlık tanımı dikkate alınmalıdır. Daire Başkanlığı m.38/1-ğ kapsamında alanlara göre özel yeterlilik koşulları belirleyebilir. Beş yıllık çalışma belgesi de başvurulan alanla uyumlu olmalıdır.
Adayın farklı uzmanlık alanlarında yaptığı çalışmalar ayrı ayrı değerlendirilebilir. Bir alandaki uzun mesleki deneyim, başka ve bağımsız bir alt uzmanlık için aranan fiilî çalışma süresini kendiliğinden karşılamaz.
Başvurudan önce Daire Başkanlığının güncel uzmanlık alanı listesinin ve ilan koşullarının kontrol edilmesi, yanlış alan seçimi nedeniyle ret riskini azaltır.
Diploma tarihinin üzerinden beş yıl geçmesi yeterli midir?
Hayır. Yönetmelik m.38/1-f diploma tarihinden itibaren geçen süreyi değil, fiilen çalışma süresini arar. Diploma, m.38/1-g kapsamında mesleki yeterliliğin belgelendirilmesinde önemlidir; ancak fiilî deneyim şartından ayrı bir unsurdur.
Aday mezun olduktan sonra mesleki faaliyete daha sonra başlamışsa, fiilî çalışma dönemi bu gerçek faaliyete göre değerlendirilir. Benzer şekilde aday başka bir alanda çalışmış, başvurduğu uzmanlık alanına daha sonra geçmişse başvuru alanındaki deneyim ayrıca incelenir.
Bu ayrım başvuru belgelerinde açık olmalıdır. Diploma tarihi ile çalışma başlangıç tarihi aynı kabul edilmemeli; mesleki faaliyet belgeleri gerçek çalışma dönemini göstermelidir.
Yönetmelik m.40/1-d’nin ayrıca “fiilen en az beş yıl çalıştığını gösterir belge” istemesi, diploma tarihinin tek başına yeterli olmadığını sistematik olarak da doğrular.
Beş yıllık fiilî çalışma hangi belgelerle gösterilir?
Yönetmelik m.40/1-d, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösteren belgeyi başvuru evrakı arasında sayar. Belgenin türü mesleğin niteliğine göre değişebilir; temel ölçüt, fiilî çalışma süresini ve uzmanlık alanıyla bağını güvenilir biçimde göstermesidir.
Kamu çalışanları için görev ve hizmet belgeleri; özel sektörde çalışanlar için işveren ve sosyal güvenlik kayıtlarıyla uyumlu mesleki çalışma belgeleri; serbest meslek faaliyeti yürütenler için meslek kuruluşu, vergi ve faaliyet kayıtları ilgili olabilir. Başvuru ilanında istenen belge formatı ayrıca kontrol edilmelidir.
Mesleki oda üyeliği zorunlu alanlarda, Yönetmelik m.40/1-ç son altı ay içinde alınmış faaliyet/üyelik belgesini ayrıca arar. Oda belgesi ile beş yıllık fiilî çalışma belgesi farklı başvuru unsurlarıdır; biri diğerinin yerine otomatik olarak geçmez.
Çalışma belgesinde tarih aralığı, görev veya faaliyet türü ve kurum bilgisi açık olmalıdır. Bölge kurulu gerektiğinde m.42 kapsamında ek bilgi ve belge isteyebilir.
Daire Başkanlığı beş yıldan uzun deneyim şartı koyabilir mi?
Evet. M.38/1-f, niteliği gereği bazı uzmanlık alanlarında Daire Başkanlığınca daha fazla çalışma süresinin belirlenebileceğini açıkça düzenler. Beş yıl bu nedenle bütün alanlar için değişmez üst sınır değil, genel asgari süredir.
Aday başvuracağı yılın ilanını ve Daire Başkanlığının temel/alt uzmanlık alanı koşullarını kontrol etmelidir. İlanda daha uzun fiilî çalışma süresi aranıyorsa genel beş yıllık kıdem yeterli olmaz.
Bu yetki, yüksek teknik uzmanlık veya uzun uygulama tecrübesi gerektiren alanlarda bilirkişi niteliğini korumaya yöneliktir. Başvuranın ilgili alandaki kıdemini ilan edilen süreye göre belgelendirmesi gerekir.
Yeterlilik şartlarının değişebileceği dikkate alınarak geçmiş yıl ilanına güvenilmemeli; 2026 başvurusu için 2026’da geçerli resmî ilan ve uzmanlık listeleri esas alınmalıdır.
Beş yıllık fiilî çalışma şartının kamulaştırma bakımından istisnası var mı?
Evet. Yönetmelik m.38/5 özel bir istisna düzenler. Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları ile taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar bakımından, Kamulaştırma Kanunu m.15 uyarınca sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla m.38/1-f’deki beş yıllık fiilî çalışma şartı aranmaz.
İstisna genel bilirkişilik için sınırsız bir deneyim muafiyeti değildir. Hüküm kişileri, nitelikleri ve görev alanını açıkça sınırlar. Yalnız belirtilen nitelikteki uzmanlar ve yalnız kamulaştırma alt uzmanlık alanı için uygulanır.
Aday bu istisnaya dayanıyorsa SPK yetkilendirmesini veya taşınmaz geliştirme alanındaki yüksek lisans/doktora durumunu ve başvuru alanını belgelemelidir. Diğer m.38 kabul şartları ayrıca geçerliliğini sürdürür.
İstisnanın kapsamı ayrı bir arama niyeti olduğundan kamulaştırmada beş yıl istisnası rehberimizde ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
Çalışma geçmişindeki farklı dönemler nasıl değerlendirilir?
Yönetmeliğin temel ölçütü fiilî çalışma süresidir. Adayın çalışma geçmişi birden fazla kurum veya dönemden oluşuyorsa her dönemin başvurulan uzmanlık alanıyla ilişkisi ve belgeyle doğrulanması gerekir.
Başvuruda çalışma süreleri açık kronolojiyle sunulmalıdır. Aynı tarihlerde çakışan belgeler, görev değişiklikleri veya uzmanlık alanı değişimleri açıklanabilir olmalıdır. Bölge kurulunun fiilî deneyimi doğru değerlendirebilmesi için tarihlerin ve görevlerin belirsiz bırakılmaması önemlidir.
Çalışma süresinde kesinti bulunması tek başına başvuru yasağı olarak düzenlenmemiştir; ancak toplam fiilî deneyimin aranan süreyi karşılaması ve her dönemin uzmanlık alanıyla bağlantısının belgelenmesi gerekir.
Daire Başkanlığının ilgili uzmanlık alanı için kesintisiz çalışma veya belirli özel tecrübe şartı getirmiş olması halinde güncel ilan koşulları ayrıca uygulanır.
Beş yıl şartını sağlayan herkes bilirkişi olabilir mi?
Hayır. Beş yıllık fiilî çalışma m.38’deki kabul koşullarından yalnız biridir. Adayın adli sicil engelinin bulunmaması, temel eğitimi tamamlaması, mesleki yeterliliğini ve mesleği icra yetkisini taşıması, başka bölge listesinde kayıtlı olmaması ve Daire Başkanlığının özel yeterlilik şartlarını karşılaması da gerekir.
Başvurunun mesleki olarak yeterli bulunmaması halinde ve bu gerekçeyle ret verilirse, m.38/3 aynı uzmanlık alanına bir yıl geçmeden yeniden başvuru yapılmasını engeller.
Bölge kurulu kabul şartlarını değerlendirdikten sonra m.43 kapsamında liyakat yönünden de seçim yapar. Mesleki tecrübe süresi, lisansüstü eğitim ve meslek içi eğitim gibi unsurlar bu aşamada önem taşır.
Dolayısıyla “beş yılı doldurdum, otomatik olarak listeye girerim” sonucu Yönetmelikten çıkmaz. Kabul ve listeye kayıt ayrı değerlendirme aşamalarına tabidir.
Beş yıllık fiilî çalışma şartı için başvuru kontrol listesi
- Başvuracağınız temel ve alt uzmanlık alanını kesinleştirin.
- Bu alan için güncel ilanda beş yıldan uzun süre aranıp aranmadığını kontrol edin.
- Fiilî çalışma başlangıç ve bitiş tarihlerini kronolojik çıkarın.
- Her dönemin başvuru alanıyla bağını gösterin.
- Çalışma belgelerini resmi/kurumsal kayıtlarla uyumlu hazırlayın.
- Diploma ile fiilî çalışma belgesini birbirinden ayrı başvuru unsuru olarak değerlendirin.
- Meslek odası belgesi gerekiyorsa son altı ay şartını ayrıca kontrol edin.
- Kamulaştırma istisnasına dayanıyorsanız m.38/5 niteliklerini belgeleyin.
- Diğer m.38 kabul koşullarını da tamamlayın.
- Başvuru ilanındaki belge formatına ve elektronik başvuru usulüne uyun.
Sık Sorulan Sorular
Bilirkişi olmak için tam kaç yıl çalışmak gerekir?
Genel kural en az beş yıl fiilî çalışmadır; Daire Başkanlığı bazı uzmanlık alanlarında daha uzun süre belirleyebilir.
Beş yıl hangi alanda aranır?
Bilirkişilik yapılacak uzmanlık alanında fiilî çalışma aranır.
Diplomayı beş yıl önce almak yeterli mi?
Hayır. Yönetmelik diploma yaşını değil, ilgili uzmanlık alanında fiilen çalışma süresini arar.
Fiilî çalışma belgesi başvuruda zorunlu mu?
Evet. M.40/1-d en az beş yıl fiilen çalışıldığını gösteren belgeyi başvuru evrakı arasında sayar.
Daire Başkanlığı 7 veya 10 yıl deneyim isteyebilir mi?
M.38/1-f, niteliği gereği bazı uzmanlık alanlarında beş yıldan daha fazla çalışma süresi belirlenmesine izin verir; güncel ilan esas alınır.
Farklı işyerlerindeki süreler birlikte değerlendirilebilir mi?
Başvurulan uzmanlık alanındaki fiilî çalışma olduğu ve belgelerle doğrulandığı ölçüde farklı dönemler değerlendirmeye alınabilir.
Meslek odası üyeliği beş yıl çalışmayı tek başına kanıtlar mı?
Oda/faaliyet belgesi ayrı bir başvuru unsurudur; fiilî çalışma süresinin ilgili alanda gerçekten çalışıldığını gösteren belgelerle ortaya konulması gerekir.
Kamulaştırma bilirkişiliğinde beş yıl şartı her zaman var mı?
Hayır. M.38/5’te belirli gayrimenkul değerleme ve taşınmaz geliştirme uzmanları için yalnız kamulaştırma alt uzmanlığında özel istisna vardır.
Beş yıl çalışmak listeye otomatik kayıt sağlar mı?
Hayır. M.38’deki diğer kabul şartları ve m.43’teki değerlendirme de uygulanır.
Çalışma belgesi eksikse ne olur?
Başvuru belgelerinin eksik olması halinde m.42 kapsamındaki tamamlama usulü uygulanır; kabul şartının gerçekten taşınması ayrıca zorunludur.
Sonuç
Bilirkişilikte beş yıl şartı, diploma tarihinin üzerinden geçen süre değil, başvurulan uzmanlık alanındaki fiilî mesleki deneyimdir. Bu deneyim m.40 kapsamında belgeyle gösterilmelidir. Daire Başkanlığı bazı alanlarda daha uzun deneyim isteyebilir ve m.38/5 yalnız sınırlı bir kamulaştırma istisnası düzenler. Başvuru yapmadan önce uzmanlık alanı, fiilî çalışma kronolojisi, belge formatı ve diğer m.38 koşulları birlikte kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar: Bilirkişilik Yönetmeliği – Bilirkişilik Daire Başkanlığı · Bilirkişilik Daire Başkanlığı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
