Bilirkişi Olma Şartları Nelerdir? 2026 Güncel Kabul Koşulları | Yönetmelik m.38
Kısa ve net cevap: Bilirkişiliğe kabul için Bilirkişilik Yönetmeliği m.38’deki şartların birlikte taşınması gerekir. Gerçek kişiler bakımından; belirli mahkûmiyet engellerinin bulunmaması, terör örgütleriyle iltisak veya irtibatın bulunmaması, daha önce belirli sebeplerle sicilden/listeden çıkarılmamış veya bilirkişilikten yasaklanmamış olmak, meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından geçici/sürekli yasaklı olmamak, başka bir bölge kurulu listesinde kayıtlı olmamak, bilirkişilik temel eğitimini başarıyla tamamlamak, uzmanlık alanında kural olarak en az beş yıl fiilen çalışmış olmak, mesleki yeterliliği ve mesleği yapabilme yetkisini belgelemek ve Daire Başkanlığının ilgili uzmanlık alanı için belirlediği özel koşulları taşımak gerekir. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler ve bazı kamulaştırma alt uzmanlıkları için m.38’de ayrıca özel hükümler vardır.
Kanuni dayanak: 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m.10 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m.38. İçerik 18 Eylül 2026 tarihindeki güncel mevzuata göre hazırlanmıştır.
Bilirkişiliğe kabul şartları neden birlikte aranır?
Yönetmelik m.38, bilirkişiliğe kabulü tek bir diploma veya meslek şartına bağlamaz. Bilirkişilik, yargılama faaliyetinde özel veya teknik bilgi sunan bir görev olduğu için kişisel güvenilirlik, mesleki yeterlilik, deneyim ve eğitim koşulları birlikte değerlendirilir.
Bir adayın alanında uzun süre çalışmış olması, adli sicil veya mesleki yasak şartlarını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde temel eğitimi tamamlamış olmak da beş yıllık fiilî çalışma ve uzmanlık koşulunun yerine geçmez. Bölge kurulu başvuruyu m.38’deki bütün şartlar bakımından değerlendirir.
Başvuru belgeleri Yönetmelik m.40’ta ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle “şartı taşımak” ile “şartı başvuru belgesiyle göstermek” iki ayrı aşamadır. Kabul koşulları m.38’de; belgeler, başvuru ve değerlendirme usulü ise m.40-43’te yer alır.
Temel eğitimden kimlerin muaf olduğu konusunda temel eğitim muafiyeti rehberimiz incelenebilir.
Hangi adli sicil durumu bilirkişiliğe engel olur?
Yönetmelik m.38/1-a, Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile bazı mahkûmiyetleri bilirkişiliğe kabul bakımından engel sayar. Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet, genel kabul engellerinden biridir.
Ayrıca cezanın süresine veya affa uğramış olup olmadığına bakılmaksızın maddede sayılan suçlardan mahkûmiyet de engeldir. Yönetmelik; devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarını bu kapsamda sayar.
Adli sicil engelinin ayrıntıları ayrı bir arama niyetidir. bilirkişi olmaya engel suçlar rehberimiz, m.38/1-a listesini madde madde açıklar.
Başvuru değerlendirmesinde yalnız cezanın infaz edilmiş olması esas alınmaz; m.38’in özel kabul hükmü uygulanır. Adayın kendi adli sicil durumunu başvuru öncesinde bu hüküm çerçevesinde kontrol etmesi gerekir.
Terör örgütleriyle iltisak veya irtibat kabul şartını nasıl etkiler?
Yönetmelik m.38/1-b, terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamayı bilirkişiliğe kabul şartı olarak düzenler. Bu koşul, m.38’deki diğer kabul şartlarından bağımsız olarak ayrıca değerlendirilir.
Bölge kurulu başvuruyu mevzuatın öngördüğü kayıt ve belgeler üzerinden inceler. Adayın diğer tüm mesleki koşulları taşıması, bu kabul şartının aranmasını ortadan kaldırmaz.
Bu hüküm bakımından başvurunun doğru bilgi ve belgelerle yapılması gerekir. Bölge kurulu gerekli gördüğü hâllerde Yönetmelik m.42/3 kapsamında başvuran hakkında bilgi ve belge isteyebilir veya kişiyi davet ederek dinleyebilir.
Kabul şartlarının sonradan kaybedilmesi veya başvuru sırasında taşınmadığının sonradan anlaşılması, sicil/listeden çıkarılma sürecinde de önem taşır. Yönetmelik m.48 bu durumu çıkarılma sebepleri arasında düzenler.
Daha önce listeden çıkarılmak veya mesleki yasak almak yeniden kabulü engeller mi?
Yönetmelik m.38/1-c, daha önce kendi isteği dışında sicilden ve listeden çıkarılmamış veya bilirkişilik yapmaktan yasaklanmamış olmayı şart koşar. Bu hüküm, disiplin veya güvenilirlik nedeniyle bilirkişilik statüsü sona ermiş kişilerin yeniden kabulünde doğrudan önem taşır.
M.38/1-ç ise meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış olmayı; sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmayı kabul şartı olarak düzenler. Böylece yalnız bilirkişilik sicili değil, adayın asıl mesleki statüsü de değerlendirmeye alınır.
Kişinin kendi isteğiyle listeden çıkmış olması ile disiplin/kanuni sebeple çıkarılmış olması aynı değildir. Yönetmelik m.44, kendi isteğiyle listeden çıkarılıp daha sonra yeniden kabul edilenlerin yemin usulünü ayrıca düzenler.
Başvuru belgeleri arasında mesleki faaliyet yasağı bulunmadığını gösteren belge de m.40 kapsamında istenebilir. Adayın bağlı olduğu meslek kuruluşu veya kamu kurumu kayıtları bu nedenle önem taşır.
Bilirkişilik temel eğitimi kabul için zorunlu mudur?
Yönetmelik m.38/1-e bilirkişilik temel eğitimini başarıyla tamamlamayı kabul şartı sayar. Eğitimin içeriği ve süresi Yönetmelik m.30’da, muafiyet hâlleri m.31’de, katılım belgesi ise m.32’de düzenlenmiştir.
Temel eğitim yalnız biçimsel bir belge şartı değildir. Bilirkişinin yargılama içindeki rolü, etik ilkeler, raporlama esasları ve uygulamaya ilişkin temel konuların öğrenilmesini amaçlar. Başvuruda temel eğitimi tamamladığını gösteren belge sunulur.
Yenileme eğitimi ise bilirkişilik sürecinin devamında ayrı bir başlıktır. yenileme eğitimi rehberimiz mevcut bilirkişilerin eğitim yenileme düzenini açıklar.
Temel eğitimden muaf olan gruplar için muafiyet hükmü uygulanır; muafiyetin şartları başvuru dosyasında doğru belgelendirilmelidir.
Bilirkişi olmak için en az beş yıl çalışma şartı var mı?
Evet. Yönetmelik m.38/1-f kural olarak bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmayı kabul şartı sayar. Daire Başkanlığı bazı uzmanlık alanlarında beş yıldan daha fazla çalışma süresi de belirleyebilir.
Burada önemli kavram “fiilen çalışmış olmak”tır. Yalnız diploma tarihinin üzerinden beş yıl geçmiş olması otomatik olarak bu koşulu karşılamaz. Adayın başvurduğu uzmanlık alanında gerçek mesleki faaliyetini belgeleyebilmesi gerekir.
Beş yıllık sürenin hangi belgelerle gösterileceği Yönetmelik m.40’taki başvuru belgeleriyle bağlantılıdır. Aday, ilgili uzmanlık alanında fiilen en az beş yıl çalıştığını gösteren belgeleri başvuru dosyasına eklemelidir.
Bu konu için beş yıllık fiilî çalışma şartı rehberimiz süre ve ispat konusunu ayrı olarak açıklar.
Mesleki yeterlilik ve mesleği yapabilme yetkisi nasıl değerlendirilir?
Yönetmelik m.38/1-g, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında mesleki yeterliliğini gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmayı ve mesleğini icra edebilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları taşımayı kabul koşulu olarak düzenler.
Bu hüküm iki ayrı unsuru içerir. Birincisi uzmanlık alanındaki bilgi ve yeterliliğin belgeyle gösterilmesidir. İkincisi, mesleğin icrası için özel mevzuatta ruhsat, oda üyeliği, izin veya başka koşul aranıyorsa bu koşulların da taşınmasıdır.
Diplomanın varlığı tek başına fiilî çalışma şartının yerine geçmez. Beş yıllık deneyim ve mesleki belge koşulları birlikte değerlendirilir. Benzer şekilde uzun süre çalışmış olmak da mevzuatın zorunlu kıldığı mesleki yetki belgesinin yerine geçmez.
Başvuru sırasında diploma ve yeterlilik belgeleri ile mesleki faaliyet belgelerinin güncel ve okunabilir şekilde sunulması gerekir.
Daire Başkanlığı uzmanlık alanına göre ek koşul belirleyebilir mi?
Evet. Yönetmelik m.38/1-ğ, Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımayı ayrıca kabul şartı sayar. Bu nedenle her aday için yalnız Yönetmeliğin genel şartlarına bakmak yeterli değildir.
Aday, başvuracağı temel ve alt uzmanlık alanının Daire Başkanlığınca yayımlanan güncel niteliklerini kontrol etmelidir. Bazı alanlarda belirli eğitim, lisans, sertifika, mesleki deneyim türü veya daha uzun çalışma süresi aranabilir.
Başvurunun doğru uzmanlık alanından yapılması da önemlidir. Mesleki geçmişle uyuşmayan bir alt uzmanlık alanı seçildiğinde, aday genel m.38 şartlarını taşısa bile o alanın özel yeterlilik koşulunu karşılamayabilir.
Uzmanlık alanları ve başvuru ilanları Bilirkişilik Daire Başkanlığı ile bölge kurullarının resmî duyurularından takip edilmelidir.
Hukuk öğrenimi görmüş kişiler her uzmanlık alanına başvurabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.38/4, hukuk öğrenimi görmüş kişilerin hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelemedikçe bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemeyeceğini düzenler.
Bu hüküm, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi için bilirkişiye başvurulamaması temel ilkesiyle uyumludur. Bilirkişilik hukuki değerlendirme yapmak için değil, özel veya teknik bilgi sağlamak için kullanılır.
hukuki bilgi için bilirkişi atanamayacağı ve bilirkişinin hukuki değerlendirme yapamayacağı rehberlerimiz bu sınırı yargılama açısından açıklar.
Hukuk mezununun farklı bir teknik uzmanlığı gerçekten varsa, bu uzmanlığı ve m.38 koşullarını ayrı belgelerle göstermesi gerekir.
Tüzel kişiler bilirkişi olabilir mi?
Yönetmelik m.38/2 özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik yapabilmesi için, bünyesinde bilirkişi olarak görev yapacak kişilerin bilirkişilik siciline kayıtlı olması gerektiğini düzenler. Tüzel kişi başvurusu kendi kurumsal belgeleriyle yapılır.
Tüzel kişi bilirkişilerin başvuru belgeleri Yönetmelik m.40/2’de ayrıca sayılmıştır. Şirketler bakımından ticaret sicil tasdiknamesi, diğer tüzel kişiler bakımından faaliyette olduğunu gösteren belge, bünyede çalışan bilirkişilerin listesi ve uzmanlık alanları, banka hesabı ve MERSİS numarası gibi belgeler istenir.
Tüzel kişi bünyesinde görev yapan gerçek kişilerin statüsü ile tüzel kişinin liste kaydı aynı şey değildir. Yönetmelik m.46 bu kişilerin listeye nasıl yansıtılacağını ayrıca düzenler.
Kurumsal başvuru yapacak tüzel kişilerin yalnız kuruluş belgelerine değil, bünyedeki bilirkişilerin sicil durumuna da dikkat etmesi gerekir.
Mesleki yetersizlik nedeniyle reddedilen kişi hemen yeniden başvurabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.38/3, daha önce yaptığı başvurusu mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilen kişinin bir yıl geçmedikçe aynı uzmanlık alanına yeniden başvuramayacağını düzenler.
Bu bir yıllık sınırlama her türlü ret kararına değil, maddede belirtilen “mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmama” gerekçesine ilişkindir. Başvurunun hangi nedenle reddedildiği karar metninden kontrol edilmelidir.
Aday bu süreyi yalnız bekleme dönemi olarak görmemeli; reddin dayandığı mesleki yeterlilik eksikliğini giderecek belge, deneyim veya uzmanlık şartlarını tamamlamalıdır.
Başvuruların değerlendirme usulü ve eksik belgelerin tamamlanması Yönetmelik m.42’de ayrıca düzenlenmiştir.
2026 bilirkişilik başvurusu öncesi kontrol listesi
- M.38/1-a kapsamındaki mahkûmiyet engellerini kontrol edin.
- Terör örgütleriyle iltisak veya irtibat şartını değerlendirin.
- Daha önce sicilden/listeden çıkarılma veya bilirkişilik yasağı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Meslekten/memuriyetten çıkarılma veya mesleki faaliyet yasağı durumunu kontrol edin.
- Başka bir bölge kurulu listesinde kayıtlı olmadığınızı doğrulayın.
- Temel eğitimi tamamlayın veya geçerli muafiyet durumunu belgeleyin.
- Başvurulan uzmanlık alanında en az beş yıllık fiilî çalışmayı belgeleyin.
- Diploma, yeterlilik, uzmanlık ve meslek icra yetkisi belgelerini hazırlayın.
- Daire Başkanlığının uzmanlık alanına özgü güncel yeterlilik koşullarını kontrol edin.
- Hukuk mezunuysanız hukuk dışı ayrı uzmanlığı ayrıca belgeleyin.
Sık Sorulan Sorular
Bilirkişi olmak için kaç yıl çalışmak gerekir?
Kural olarak başvurulan uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak gerekir; Daire Başkanlığı bazı alanlarda daha uzun süre belirleyebilir.
Bilirkişilik temel eğitimi zorunlu mu?
Yönetmelik m.38/1-e temel eğitimi başarıyla tamamlamayı şart sayar; Yönetmelikteki muafiyet halleri saklıdır.
Bir yıldan fazla hapis cezası bilirkişiliğe engel mi?
Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezasına mahkûmiyet m.38/1-a kapsamında kabul engelidir.
Başka bölge listesinde kayıtlı kişi yeniden başvurabilir mi?
M.38/1-d başka bir bölge kurulu bilirkişi listesinde kayıtlı olmamayı kabul şartı olarak düzenler.
Diploma tek başına yeterli mi?
Hayır. Diploma/yeterlilik belgesine ek olarak fiilî çalışma, eğitim ve diğer m.38 koşulları da aranır.
Hukuk mezunu teknik alanda bilirkişi olabilir mi?
Hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve m.38/1 şartlarını taşıdığını belgelediğinde bu uzmanlık yönünden başvuru yapabilir.
Mesleki yetersizlik nedeniyle reddedilen kişi ne zaman yeniden başvurabilir?
Aynı uzmanlık alanına yeniden başvuru için bir yıl geçmesi gerekir.
Tüzel kişi bilirkişi olabilir mi?
Evet; Yönetmelikteki kurumsal şartları taşımalı ve bünyesinde bilirkişi olarak görev yapacak kişiler sicile kayıtlı olmalıdır.
Daire Başkanlığı ek uzmanlık şartı belirleyebilir mi?
Evet. M.38/1-ğ temel ve alt uzmanlık alanlarına göre Daire Başkanlığının belirlediği yeterlilik koşullarını da arar.
Bilirkişilik şartları sonradan kaybedilirse ne olur?
Kabul şartlarının sonradan kaybedilmesi Yönetmelik m.48 kapsamında sicil ve listeden çıkarılma sebebi olabilir.
Sonuç
2026 itibarıyla bilirkişi olma şartları yalnız diploma ve meslek kıdeminden ibaret değildir. Yönetmelik m.38 güvenilirlik, adli sicil, örgüt bağlantısı, önceki disiplin durumu, temel eğitim, fiilî çalışma, mesleki yeterlilik ve uzmanlık alanına özgü koşulları birlikte arar. Başvuru yapacak kişinin önce m.38 koşullarını tek tek kontrol etmesi, ardından m.40’taki belgeleri eksiksiz hazırlaması en doğru yoldur.
Resmî kaynaklar: Bilirkişilik Yönetmeliği – Bilirkişilik Daire Başkanlığı · Bilirkişilik Daire Başkanlığı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
