Bir Yılda 4 Araç Satmak Yetki Belgesi Gerektirir mi? Yönetmelik m.5 | 2026
Yönetmelik m.5’teki kesin kural nedir?
27 Ağustos 2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, ikinci el araç ticaretinde kimin yetki belgesi almak zorunda olduğunu ve hangi satış yoğunluğunun ticari faaliyet karinesi doğurduğunu doğrudan düzenler. Güncel Yönetmelik m.5/1 iki ayrı hukuk kuralı içerir. Birincisi, yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlaması veya satışı yapılamaz. İkincisi ise bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık suretiyle üçten fazla ikinci el motorlu kara taşıtı satışı yapılması halinde, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe her bir satışın ticari faaliyet kabul edilmesidir.
Madde metnindeki “üçten fazla” ifadesi önemlidir. Matematiksel olarak bu eşik dört ve üzeri satıştır. Başka bir ifadeyle Yönetmelik, dördüncü satıştan itibaren satışları doğrudan ticari faaliyet karinesine bağlar. Karine, kişinin “ben galerici değilim”, “araçlar kendi adıma kayıtlıydı” veya “her araçtan kâr etmedim” demesiyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Bakanlığın somut olayda aksini tespit etmesi gerekir.
Bu düzenleme, araç sayısını tek başına vergi hukuku veya Türk Ticaret Kanunu bakımından tacir sıfatının bütün unsurlarını belirleyen bir hüküm olarak okumak anlamına gelmez. Buradaki sonuç, doğrudan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin uygulanması bakımından ticari faaliyet kabulüdür. Dolayısıyla esas soru “kaç araba satarsam vergi çıkar?” değil; “hangi noktada ikinci el araç ticareti mevzuatındaki yetki belgesi ve faaliyet kuralları uygulanır?” sorusudur.
Yönetmeliğin yürürlükteki metnine ilişkin resmi mevzuat bağlantıları Ticaret Bakanlığının Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfasında ve 27 Ağustos 2024 Resmî Gazete fihristinde görülebilir.
Dördüncü satış neden hukuken farklıdır?
Dördüncü satışın farkı, sayı eşiğinin geçilmesiyle ispat yükünün fiilen değişmesidir. İlk üç satış bakımından idarenin veya başka bir uyuşmazlıkta tarafın faaliyetin ticari niteliğini somut olgularla ortaya koyması gerekebilir. Dördüncü ve sonraki satışlarda ise Yönetmelik, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe tüm satışları ticari kabul eden özel bir karine kurmuştur. Bu nedenle kişinin satışlarının kişisel malvarlığı yönetimi amacı taşıdığını ileri sürmesi mümkündür; fakat bu iddia otomatik kabul edilmez.
Örneğin bir kişinin aynı takvim yılında dört farklı aracı kısa aralıklarla satın alıp ilan platformlarında satışa çıkarması, araçları satış amacıyla hazırlatması ve bu faaliyeti düzenli şekilde tekrar etmesi, Yönetmelik m.5 kapsamındaki ticari faaliyet değerlendirmesini güçlendirir. Buna karşılık miras, aile içi tasfiye veya işletme dışı olağanüstü bir malvarlığı düzenlemesi gibi istisnai bir olayda Bakanlığın aksi yönde tespit yapabilmesi mümkündür. Burada “mümkün” sözcüğü belirsizlik yaratmak için değil, maddenin bizzat “aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe” istisnasına dayanır.
Takvim yılı ölçütü de açıktır. Dönem 1 Ocak–31 Aralık arasıdır. Satışların birbirinden on iki ay geriye doğru kayan bir dönem içinde sayılması şeklinde bir düzenleme yoktur. Bununla birlikte, yıl sonu-yıl başı bölünmesiyle çok sayıda satış yapılması faaliyet niteliğini gizlemek için kullanılıyorsa, yalnızca aritmetik sayım üzerinden güvenli bir hukuki sonuç çıkarılması doğru değildir; m.5’in ilk cümlesindeki “ticari faaliyet kapsamında” ölçütü ayrıca uygulanır.
Üç veya daha az araç satmak her durumda serbest midir?
Hayır. Yönetmelik “yılda üç araca kadar herkes yetki belgesiz ticaret yapabilir” şeklinde bir istisna getirmemiştir. m.5/1’in ilk cümlesi yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlama veya satışını yasaklar. İkinci cümle ise yalnızca dört ve üzeri satışta ticari faaliyet karinesi kurar.
Bu nedenle bir kişi iki aracı dahi açıkça al-sat amacıyla, düzenli ticari organizasyon içinde, ilan ve müşteri ağı kullanarak pazarlıyorsa satış sayısının üçü geçmemesi tek başına yetki belgesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Öte yandan kişinin uzun yıllardır kullandığı şahsi otomobilini satması, eşinin aracını değiştirmesi veya aile malvarlığı içindeki tekil satışlar kural olarak aynı nitelikte değildir. Hukuki ayrım satışın sadece sayısında değil, ekonomik amacında ve faaliyetin organizasyonundadır.
Bu nokta özellikle “üç araç hakkım var” şeklindeki yanlış piyasa söylemlerinde önem taşır. Yönetmelik bir kota veya üç adetlik ticaret izni vermiyor; dört ve üzeri satış için ispatı kolaylaştıran bir kanuni karine oluşturuyor. Bu nedenle yetki belgesiz düzenli al-sat yapanların “satış sayısını üçte tuttum” savunmasına güvenmesi hukuken risklidir.
Aracılık yoluyla yapılan satışlar sayı hesabına girer mi?
Evet. Yönetmelik m.5/1 yalnızca kişinin kendi adına tescilli taşıtları satmasını değil, doğrudan veya aracılık yapılmak suretiyle gerçekleştirilen satışları açıkça kapsar. Bu nedenle bir başkasına ait aracı müşteri bularak, ilan vererek, pazarlık yürüterek veya satış sürecini organize ederek satmak da Yönetmeliğin ticari faaliyet değerlendirmesinde göz ardı edilemez.
Aracılık faaliyetinin ayrıca m.15 ve m.19 ile bağlantısı vardır. İşletme, satışına yetkili olmadığı ikinci el motorlu kara taşıtı hakkında pazarlama ve aracılık faaliyeti yürütemez. Araç işletmeye satış amacıyla bırakılıyorsa teslim belgesi düzenlenmesi, aracın hukuki ve fiili durumuna ilişkin bilgilerin kayıt altına alınması ve araç işletmenin zilyetliğindeyken oluşan zararlara ilişkin sorumluluğun gözetilmesi gerekir. Bu konular ayrı arama niyeti taşıdığı için sitemizde ayrıca ayrıntılı rehberlerde ele alınmaktadır.
Aracılık ile vekâleten satış da birbirine karıştırılmamalıdır. Bir aile ferdinin tekil bir araç satışında noter vekâletnamesiyle işlem yapması ile düzenli biçimde üçüncü kişilerin araçlarını pazarlayan bir işletme faaliyeti aynı hukuki olgu değildir. Yurt dışından araç satışı için vekâletname düzenleyecek kişiler, yurt dışından Türkiye’deki aracı satmak için vekâletname rehberimize ayrıca bakabilir.
Yetki belgesi olmadan ticari araç satışı yapılırsa ne olur?
Yetki belgesi, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinin temel idari ön şartıdır. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenir. Her işletme için ayrı belge verilir ve belge devredilemez. Belge üzerinde MERSİS veya ESBİS kayıtları ile işletme ve adres bilgileri bulunur. Bu yapı, piyasanın kayıt altına alınması ve ilan, ekspertiz, noter ile ödeme sistemlerinin aynı ticari kimlik üzerinden çalışmasını amaçlar.
Yetki belgesiz ticari faaliyet tespitinde 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Yönetmeliğin denetim-ceza sistemi gündeme gelir. Ayrıca ilan platformlarının m.22 kapsamındaki doğrulama yükümlülükleri nedeniyle yetki belgesiz işletmenin platform üyeliği ve ticari ilan süreçleri de engellenebilir. Noterliklerdeki kayıtlar, Bilgi Sistemi ve platform doğrulamaları, faaliyetin yalnızca fiziki galeride değil elektronik ortamda da izlenebilmesine imkân verir.
İşletmenin yetki belgesi alabilmesi için m.6 uyarınca gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti, meslek odası kaydı, faaliyet konusunun kayıtlarda ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti olarak bulunması ve başvuru yapan alım satım sorumlusu bakımından yaş, öğrenim, iflas ve diğer kişisel şartların karşılanması gerekir. 29 Nisan 2026 değişikliğiyle öğrenim şartı “en az ilköğretim mezunu” olarak düzenlenmiştir. Başvuru süreci Bakanlığın Motorlu Kara Taşıtı Ticareti sayfasından izlenebilir.
Ticari faaliyet değerlendirmesinde hangi kayıtlar önem taşır?
Yönetmelik dört ve üzeri satışta karine kurduğu için satış adedi başlı başına belirleyici bir veridir. Ancak aksi tespitin veya daha düşük adetlerde ticari niteliğin incelenmesinde alış-satış tarihleri, araçların elde tutulma süresi, ilan sıklığı, ilanlarda kullanılan hesaplar, satış bedelleri, banka hareketleri, araçların hangi amaçla edinildiği, aynı kişilerin veya şirketlerin sistematik şekilde sürece dahil olup olmadığı ve aracılık organizasyonu gibi objektif kayıtlar önem kazanır.
Özellikle farklı aile bireyleri adına araç tescil edilerek aynı ekonomik faaliyetin bölünmesi, her durumda satışların birbirinden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Aynı telefon, aynı ilan hesabı, aynı ödeme hesabı, aynı fiziki işletme, aynı aracılar veya sürekli aynı ticari yöntem kullanılıyorsa idare ekonomik bütünlüğü değerlendirebilir. Bu nedenle gerçekte ticari olan faaliyeti yalnızca tescil sahibini değiştirerek kişisel satış görüntüsüne sokmak güvenli bir yöntem değildir.
Öte yandan gerçekten kişisel nedenlerle yapılan çoklu satışlarda da belgelerin saklanması yararlıdır. Miras intikali, aile malvarlığının tasfiyesi, şirket faaliyeti dışı satış, aracın uzun süre kişisel kullanımı veya benzeri maddi olgular somut belgelerle gösterilebiliyorsa Bakanlığın m.5’te öngörülen “aksi tespit” değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
4 araç eşiği ile 6 ay–6 bin kilometre kuralı aynı şey midir?
Hayır. Bunlar farklı hukuk kurallarıdır. m.5, ikinci el araç ticaretinin yetki belgesi ve ticari faaliyet niteliğiyle ilgilidir. Yönetmeliğin geçici 2. maddesindeki “6 ay–6 bin kilometre” düzenlemesi ise belirli taşıtların ilk tescilden hemen sonra ticari amaçla pazarlanması ve satılmasını sınırlayan geçici piyasa tedbiridir. Ticaret Bakanlığı 22 Haziran 2026 tarihli duyurusuyla uygulamanın 1 Ocak 2027’ye kadar devam edeceğini açıklamıştır.
Bu nedenle kişi dört ve üzeri satışla m.5 karinesine giriyorsa, satışa konu motosiklet, otomobil veya arazi taşıtı için ayrıca geçici 2. madde koşulları da incelenir. Aynı işlem birden fazla düzenlemeye aynı anda tabi olabilir. Benzer biçimde ikinci el taşıtın güvenli ödeme sistemiyle devredilmesi de ayrı bir yükümlülüktür. Özellikle yurt dışında yaşayan satıcılar için hazırladığımız araç satışında güvenli ödeme rehberi bu sürecin pratik tarafını açıklar.
Somut uygulama örnekleri
Örnek 1: Bir kişi Ocak, Mart, Haziran ve Eylül 2026’da dört farklı ikinci el aracı satmıştır. m.5/1 uyarınca “üçten fazla” satış gerçekleştiği için aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe her bir satış ticari faaliyet kabul edilir. Kişinin dördüncü aracın satışında “sadece son araç ticari sayılır” demesi madde metniyle bağdaşmaz; metin “her bir satış” ifadesini kullanır.
Örnek 2: Kişi aynı yıl iki aracı satın aldıktan kısa süre sonra kâr amacıyla ilan platformunda satışa çıkarıyor, bunu sürekli müşteri temini ve aracılık faaliyetiyle birlikte yürütüyor. Dört satış karinesi henüz oluşmasa da m.5’in ilk cümlesi gereği faaliyet gerçek anlamda ticari ise yetki belgesi zorunluluğu gündemdedir.
Örnek 3: Miras yoluyla dört araç bir kişiye intikal ediyor ve miras tasfiyesi kapsamında aynı yıl satılıyor. Sayısal karine oluşur; ancak maddenin açık istisnası nedeniyle kişi satışların ticari olmadığını gösteren miras ve intikal kayıtlarını Bakanlığın değerlendirmesine sunabilir. Sonucu kişi kendisi ilan etmez; mevzuat “aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe” der.
Örnek 4: Bir kişi kendi adına yalnızca iki araç satıyor fakat başka kişilere ait üç araca düzenli olarak müşteri buluyor ve satışa aracılık ediyor. “Ben sadece iki araç sattım” yaklaşımı eksiktir; m.5 doğrudan satışın yanı sıra aracılık suretiyle gerçekleştirilen satışları da açıkça hesaba katar.
Örnek 5: Bir kişi üç araç satmış ve yeni yılın ilk haftasında iki araç daha satmıştır. Yönetmelikteki dört satış karinesi her takvim yılı bakımından ayrı değerlendirilir. Bununla birlikte faaliyet baştan beri düzenli ticari organizasyonsa, takvim yılının değişmesi yetki belgesiz ticari faaliyeti hukuka uygun hale getirmez.
İkinci el araç alıcısı açısından bu kural neden önemlidir?
Alıcı bakımından satıcının ticari işletme olup olmadığı yalnızca idari belge meselesi değildir. Yetkili işletmeden yapılan satışlarda ekspertiz, belirli araçlarda üç ay veya beş bin kilometre işletme garantisi, taşıt tanıtım kartı, ilan bilgilerinin doğruluğu, teslim belgesi ve ödeme sistemi gibi ek kurallar uygulanır. Bir satıcının fiilen ticari faaliyet yürütmesine rağmen işlemleri “bireysel satış” şeklinde göstermesi, alıcının Yönetmelikteki koruyucu mekanizmalardan yoksun kalmasına neden olabilir.
Aracın sonradan ayıplı çıkması halinde ise Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun birlikte değerlendirilmelidir. Sitemizdeki ayıplı ikinci el araç satışında alıcının hakları ve ayıplı araçta iade ve bedel indirimi rehberleri, bu ayrı uyuşmazlık türünü ayrıntılı ele alır.
Sık sorulan sorular
Yılda 3 araç satmak otomatik olarak ticaret sayılır mı?
Yönetmelik m.5/1’deki otomatik karine “üçten fazla” satış için kurulmuştur. Bu nedenle üç satış, bu sayısal karineyi tek başına doğurmaz. Ancak faaliyet gerçekte ticari nitelikteyse satış sayısının üç veya daha az olması yetki belgesi zorunluluğunu otomatik kaldırmaz.
Yılda 4 araç satılırsa ne olur?
Dört satış “üçten fazla” eşiğini aşar. Aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe o takvim yılındaki her bir satış Yönetmelik bakımından ticari faaliyet kabul edilir.
Aile bireyleri adına yapılan satışlar ayrı mı sayılır?
Her kişi ve işlem kendi maddi gerçekliğiyle incelenir. Fakat gerçekte tek bir ticari organizasyonun satışları aile bireylerinin adına bölünüyorsa yalnızca tescil sahibinin farklı olması faaliyetin ticari niteliğini ortadan kaldırmaz.
Aracılık yaptığım satışlar hesaba katılır mı?
Evet. m.5/1 “doğrudan veya aracılık yapılmak suretiyle” gerçekleştirilen satışları açıkça kapsar.
Takvim yılı ne demektir?
1 Ocak ile 31 Aralık arasındaki dönemdir. Yönetmelik dört satış karinesini takvim yılı üzerinden kurar.
Yetki belgesi devredilebilir mi?
Hayır. m.5/4’e göre yetki belgesi her bir işletme için ayrı düzenlenir ve devredilemez.
Yetki belgesi nereden alınır?
İşletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bilgi Sistemi üzerinden verilir. Başvurular IETTS/Bilgi Sistemi üzerinden yürütülür.
4 araç satmış olmak kesin olarak ceza verileceği anlamına gelir mi?
Hayır. Madde, öncelikle satışların ticari faaliyet kabulüne ilişkin karine getirir ve “aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe” ifadesini içerir. İdari yaptırım bakımından somut ihlal, yetki belgesi durumu ve ilgili ceza hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Şahsi aracımı satmak için yetki belgesi gerekir mi?
Tekil ve şahsi malvarlığı yönetimi niteliğindeki satış, sırf araç satışı olduğu için ticari faaliyete dönüşmez. Ancak düzenli al-sat organizasyonu varsa işlem farklı değerlendirilir.
6 ay–6 bin kilometre kuralı 2026’da devam ediyor mu?
Evet. Ticaret Bakanlığı 22 Haziran 2026 tarihinde süreyi 1 Ocak 2027’ye kadar uzattığını duyurmuştur. Bu kural, m.5’teki dört satış karinesinden ayrı bir düzenlemedir.
Bu rehber, 17 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.5 ve bağlantılı hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. 29 Nisan 2026 tarihli değişiklikler ile 22 Haziran 2026 tarihli Ticaret Bakanlığı uzatma duyurusu dikkate alınmıştır. Resmî işlemlerde yürürlükteki Resmî Gazete ve Bakanlık kayıtları esas alınmalıdır.
İkinci el araç ticareti, tüketici hukuku ve ticari uyuşmazlıklarda somut işlem ve belgelere göre hukuki değerlendirme yapılır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
