Bono, Çek ve Poliçe E-İmza ile Düzenlenebilir mi? TTK 1526 | 2026
TTK m.1526/1 neyi açıkça yasaklar?
Türk Ticaret Kanunu m.1526 elektronik imzanın ticaret hukukundaki kullanım alanını özel olarak düzenler. Maddenin birinci fıkrası, poliçe, bono, çek, makbuz senedi, varant ve kambiyo senetlerine benzeyen senetlerin güvenli elektronik imza ile düzenlenemeyeceğini açıkça belirtir. Aynı fıkra, bu senetlere ilişkin kabul, aval ve ciro gibi senet üzerinde gerçekleştirilen işlemlerin de güvenli elektronik imza ile yapılamayacağını düzenler.
Bu hüküm, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5’teki genel eşdeğerlik kuralına göre özel hükümdür. Güvenli elektronik imza kural olarak elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğursa da, kanun belirli işlemleri bu genel kuralın dışında bırakabilir. TTK m.1526 tam olarak böyle bir özel sınırlamadır.
Bu nedenle “güvenli e-imza ıslak imza ile aynıysa bono da e-imzalanabilir” sonucu yanlıştır. Kambiyo senetleri sıkı şekil şartlarına ve senet üzerindeki imza zincirine dayanan özel bir sistemdir. TTK, bu sistem içinde elektronik imzayı açıkça yasaklamıştır.
Bono güvenli elektronik imza ile düzenlenebilir mi?
Hayır. Bono TTK m.1526/1’de adı açıkça sayılan senetlerden biridir. Bononun zorunlu unsurları TTK m.776’da düzenlenir ve düzenleyenin imzası bu unsurlar arasındadır. TTK m.1526/1 nedeniyle bu imza güvenli elektronik imza ile ikame edilemez.
Bir kişinin bilgisayarda bono metni hazırlayıp PDF dosyasını nitelikli elektronik sertifikasıyla imzalaması, o elektronik dosyayı TTK anlamında bono hâline getirmez. Belge, içerdiği borç ikrarı veya taraf ilişkisi bakımından başka delil değerine sahip olabilir; ancak kambiyo senedi vasfı ayrıca ve sıkı şekilde değerlendirilir.
Bu ayrım icra hukukunda doğrudan sonuç doğurur. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilmesi için takip dayanağının kanunen kambiyo senedi niteliğinde olması gerekir. E-imzalı PDF’nin başlığına “bono” yazılması veya metinde kayıtsız şartsız ödeme vaadi bulunması, TTK m.1526’daki açık yasağı aşmaz.
Taraflar elektronik ortamda borç ilişkisi kurabilir, borç ikrarında bulunabilir ve güvenli e-imzalı sözleşme düzenleyebilir. Fakat bu elektronik sözleşmenin bono ile aynı takip avantajlarını taşıdığı varsayılamaz. Hukuki belge türü doğru belirlenmelidir.
Çek e-imza ile düzenlenebilir mi?
Hayır. Çek de TTK m.1526/1’de açıkça sayılmıştır. Çekin düzenlenmesi bankacılık ve kambiyo hukukuna özgü şekil ve içerik şartlarına tabidir. Güvenli elektronik imza, çek üzerindeki el yazısı imzasının yerine kullanılamaz.
Elektronik bankacılıkta para transferi talimatı verilmesi, karekodlu çek sistemlerinin kullanılması veya çek bilgilerinin elektronik ortamda görüntülenmesi bu sonucu değiştirmez. Elektronik sistemler çekin doğrulanması, raporlanması veya bankacılık süreçlerinde kullanılabilir; ancak çek senedinin düzenleyici imzasının güvenli e-imzaya dönüştürülmesi TTK m.1526/1’e aykırıdır.
Bir şirketin yetkilisinin nitelikli elektronik sertifikası bulunması da şirket adına elektronik çek düzenleme yetkisi vermez. TTK m.1526/4’te şirket adına güvenli elektronik imza kullanımına ilişkin genel kural, aynı maddenin birinci fıkrasında kambiyo senetleri için getirilen özel yasağı ortadan kaldırmaz.
Poliçe e-imza ile düzenlenebilir mi?
Hayır. Poliçe, m.1526/1’deki açık yasağın ilk sırasında yer alır. Poliçenin düzenleyenin imzasını taşıması gerekir ve güvenli elektronik imza bu senet üzerindeki imzanın yerini tutmaz. Poliçe ilişkisi düzenleyen, muhatap ve lehtar arasındaki özel kambiyo mekanizmasına dayanır.
Poliçe metninin elektronik ortamda hazırlanması ile poliçenin hukuken düzenlenmesi farklı kavramlardır. Taslak metin bilgisayarda hazırlanabilir, taraflar içerik üzerinde elektronik ortamda görüşebilir; ancak nihai senedin TTK’daki şekil şartlarına uygun biçimde düzenlenmesi gerekir.
Elektronik bir sözleşmede “poliçe hükümlerine tabidir” denilmesi de belgeyi poliçeye dönüştürmez. Kambiyo senedi vasfı, senedin kanuni zorunlu unsurlarına ve düzenlenme biçimine göre belirlenir.
Ciro güvenli elektronik imza ile yapılabilir mi?
Hayır. TTK m.1526/1, yalnız senedin ilk düzenlenmesini değil, senet üzerinde gerçekleştirilen ciroyu da açıkça güvenli elektronik imza dışında bırakır. Ciro, kambiyo senedinden doğan hakların devrinde ve senet zincirinde temel işlev görür.
Senet sahibi, bonoyu veya çeki tarayıp elektronik dosya üzerinde güvenli e-imza ile “ciro ettim” şeklinde beyan oluştursa bu işlem kambiyo hukuku anlamında senet üzerindeki ciro yerine geçmez. Alacağın başka bir hukuki yöntemle devri mümkün olabilir; fakat bu, kambiyo senedi üzerindeki ciro ile aynı sonuçları doğuran işlem olarak kabul edilmez.
Özellikle faktoring, ticari finansman veya şirketler arası alacak devrinde bu ayrım önemlidir. Taraflar temel alacağı TBK’daki alacağın devri kurallarına göre devredebilecekleri hâllerde bile, kambiyo senedine bağlı hakların ciro zinciri farklı bir hukuki rejime tabidir.
Aval e-imza ile verilebilir mi?
Hayır. Aval, kambiyo senedinde bedelin ödenmesini tamamen veya kısmen teminat altına alan özel bir kambiyo taahhüdüdür. TTK m.1526/1, aval işleminin güvenli elektronik imza ile yapılamayacağını açıkça düzenler.
Avalin e-imza ile yapılamaması iki yönden önemlidir. Birincisi, güvenli elektronik imzanın genel eşdeğerliği burada uygulanmaz. İkincisi, avalin kambiyo hukukuna özgü teminat niteliği nedeniyle senet üzerindeki şekil şartı korunur. Ayrı bir elektronik garanti veya kefalet belgesi düzenlenmesi ise aval değildir ve kendi geçerlilik şartlarına tabidir.
Bu nedenle “bonoya elektronik aval” adı altında PDF’ye güvenli e-imza eklemek, avalin TTK’daki senet üzerindeki hukuki sonucunu doğurmaz. Teminat ilişkisinin başka bir sözleşmeyle kurulup kurulamayacağı ayrıca incelenebilir.
Poliçede kabul e-imza ile yapılabilir mi?
Hayır. Poliçenin muhatap tarafından kabulü de TTK m.1526/1’in açıkça yasakladığı senet üzeri işlemlerdendir. Muhatabın ayrı bir elektronik belgede güvenli e-imza ile “kabul ediyorum” beyanında bulunması, poliçe üzerindeki kabul işleminin yerine geçmez.
Elektronik kabul beyanının temel borç ilişkisi bakımından farklı delil etkileri olabilir. Ancak kambiyo taahhüdü ile temel sözleşme borcu birbirinden ayrılmalıdır. Kambiyo hukukunda senedin şekli ve üzerindeki imza zinciri başlı başına önem taşır.
E-imzalı borç ikrarı ile bono arasındaki fark nedir?
Bir kişi güvenli elektronik imza ile “A kişisine 100.000 TL borcum vardır ve 1 Aralık 2026 tarihinde ödeyeceğim” şeklinde belge imzalayabilir. Bu elektronik veri, 5070 sayılı Kanun ve HMK m.205 bakımından güçlü ispat sonucu doğurabilir. Ancak belgenin elektronik imzalı olması onu bono yapmaz.
Bono, TTK m.776’daki zorunlu unsurları taşıyan ve m.1526/1’in elektronik imza yasağına tabi bir kambiyo senedidir. Elektronik borç ikrarı ise taraflar arasındaki borç ilişkisinin ispatında kullanılabilecek ayrı nitelikte bir elektronik belgedir. İki belgenin takip yolu, defiler ve ispat rejimi aynı değildir.
Bu fark nedeniyle ticari tarafların “e-imzalı bono” başlıklı belgeler üretmesi ciddi takip riski doğurur. Amaç kambiyo senedi oluşturmaksa kanuni şekil izlenmelidir. Amaç yalnız borç ilişkisinin elektronik ortamda ispatıysa güvenli e-imzalı sözleşme veya borç ikrarı başka bir hukuki araç olarak kullanılabilir.
E-imzalı bono ile kambiyo takibi başlatılırsa ne olur?
Kambiyo senetlerine özgü takipte icra müdürlüğü ve şikâyet/itiraz aşamasında takip dayanağı belgenin kambiyo senedi vasfı önem taşır. TTK m.1526/1’e aykırı biçimde güvenli e-imza ile oluşturulmuş elektronik belge, sırf “bono” başlığı taşıdığı için kambiyo senedi vasfı kazanmaz.
İİK m.170/a, takip dayanağı senedin kambiyo senedi vasfına ilişkin şikâyet bakımından özel hükümler içerir. Borçlu, takip dayanağının kanunen kambiyo senedi olmadığını ileri sürebilir. Bu konuda Kambiyo Senedi Vasfı Yoksa İİK 170/a Şikâyet rehberi ayrıca incelenebilir.
Alacaklının temel alacağı bulunması, yanlış takip yolunun kendiliğinden doğru hâle gelmesini sağlamaz. Alacak başka delille ispatlanabiliyorsa genel haciz yolu veya alacak davası gibi farklı hukuki yollar gündeme gelebilir. Takip stratejisi belgenin gerçek hukuki niteliğine göre kurulmalıdır.
Şirket adına güvenli e-imza kullanılabilirken neden çek ve bono kullanılamıyor?
TTK m.1526/3-4, ticaret şirketleri ve tacirler bakımından kanunun zorunlu tuttuğu birçok işlemin güvenli elektronik imza ile yapılabilmesine ve şirket adına imza yetkisini haiz kişinin kendi adına üretilen güvenli elektronik imzayla şirket namına imza atabilmesine imkân verir. Ancak aynı maddenin birinci fıkrası kambiyo senetlerini açıkça bu kullanım alanının dışında bırakır.
Bu sistem çelişki değildir. Kanun, ticari hayatın büyük bölümünü elektronikleştirirken kambiyo senetlerindeki klasik senet ve imza yapısını korumayı tercih etmiştir. Şirket yetkilisi elektronik sözleşme, başvuru veya şirket işlemi imzalayabilir; fakat aynı güvenli e-imza ile bono düzenleyemez veya çek üzerinde ciro yapamaz.
Şirket içi onay sisteminde bir bononun düzenlenmesine ilişkin yönetim kararı veya yetki belgesi e-imza ile oluşturulabilir. Bu elektronik iç karar ile bono üzerindeki düzenleyici imza yine farklı işlemlerdir. İç kararın elektronik olması senedin kendisinin e-imza ile düzenlenmesine izin vermez.
Elektronik kambiyo senetleri gelecekte mümkün olabilir mi?
Mevcut TTK m.1526/1 yürürlükte olduğu sürece poliçe, bono ve çekin güvenli elektronik imza ile düzenlenemeyeceği kuralı uygulanır. Teknik gelişmeler veya başka ülkelerdeki elektronik devredilebilir kayıt sistemleri, Türkiye’deki açık kanun hükmünü ortadan kaldırmaz.
Elektronik kambiyo senedinin hukuken mümkün hâle gelmesi için kanuni altyapının değiştirilmesi ve elektronik senedin düzenlenmesi, zilyetlik/devredilebilirlik, ciro, aval, ibraz ve takip sonuçlarının özel olarak düzenlenmesi gerekir. Mevzuat değişmeden teknik platform kullanımı tek başına yeterli değildir.
Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığı mevzuat kaynağındaki Türk Ticaret Kanunu ve elektronik imza mevzuatı için BTK Elektronik İmza Mevzuatı esas alınmalıdır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TTK m.1526/1 ülke genelinde uygulanır. Mersin’de düzenlenen bono ile İstanbul’da düzenlenen bono arasında e-imza yasağı bakımından fark yoktur. Senedin düzenleme veya ödeme yeri başka şehir olsa dahi kambiyo senedi vasfı TTK’nın emredici şekil kurallarına göre değerlendirilir.
Mersin’de ticari alacak dosyalarında elektronik ortamda hazırlanmış ve e-imzalı “bono” belgeleriyle karşılaşıldığında önce kambiyo senedi vasfı kontrol edilmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bakımından takip açılmadan veya takibe itiraz edilmeden önce belgenin özgün yapısı, imza biçimi, zorunlu unsurlar ve temel alacak ilişkisi ayrı ayrı incelenir.
Sık Sorulan Sorular
Bono e-imza ile düzenlenir mi?
Hayır. TTK m.1526/1 bono dahil sayılan kambiyo senetlerinin güvenli elektronik imza ile düzenlenemeyeceğini açıkça düzenler.
Çek e-imza ile imzalanabilir mi?
Hayır. Çek TTK m.1526/1’de açıkça e-imza dışında bırakılmıştır.
Poliçe e-imza ile düzenlenir mi?
Hayır. Poliçe de aynı hüküm kapsamında güvenli elektronik imza ile düzenlenemez.
Ciro e-imza ile yapılır mı?
Hayır. TTK m.1526/1 senet üzerindeki cironun güvenli elektronik imza ile yapılamayacağını belirtir.
Aval e-imza ile verilir mi?
Hayır. Aval da hükümde açıkça e-imzayla yapılamayan senet üzeri işlemler arasındadır.
E-imzalı borç ikrarı bono sayılır mı?
Hayır. E-imzalı borç ikrarı delil niteliği taşıyabilir; kambiyo senedi vasfı ise TTK’daki özel şekil ve m.1526 kuralına tabidir.
Şirket yetkilisinin e-imzasıyla bono düzenlenebilir mi?
Hayır. Şirket adına e-imza kullanılabilen diğer işlemler bulunmasına rağmen TTK m.1526/1 kambiyo senetleri için özel yasak getirir.
E-imzalı bono ile kambiyo takibi yapılır mı?
Takip dayanağının kambiyo senedi vasfı bulunmalıdır. TTK m.1526/1’e aykırı elektronik bono bu vasfı kazanmaz.
Karekodlu çek elektronik çek midir?
Karekodun bulunması çekin güvenli e-imza ile düzenlendiği anlamına gelmez; çekin TTK ve Çek Kanunu’ndaki şekil kuralları geçerlidir.
Kambiyo senedi yasağı 5070 m.5 ile çelişir mi?
Hayır. 5070 m.5 genel eşdeğerlik kuralıdır; TTK m.1526 kambiyo senetleri için özel hüküm getirir.
Fiziksel kambiyo senedinin taranmış kopyası elektronik ortamda saklanabilir mi?
Evet. Fiziksel olarak geçerli biçimde düzenlenmiş bono, çek veya poliçenin taranması ve elektronik arşivde saklanması, senedin e-imza ile düzenlenmesiyle aynı şey değildir. Taranmış kopya belge yönetimi, muhasebe veya dosya takibi için kullanılabilir; ancak kambiyo senedinden doğan hakların kullanılması gereken aşamalarda senedin aslının önemi devam eder. Özellikle icra takibi, ibraz, ciro zinciri ve senet aslının incelenmesini gerektiren uyuşmazlıklarda yalnız taranmış görüntüye dayanılması yeterli olmayabilir.
Elektronik arşivde bulunan kopyanın güvenli e-imza ile ayrıca imzalanması da fiziksel senedin hukuki niteliğini elektronik senede dönüştürmez. Bu imza, taranmış kopyanın belirli kişi tarafından onaylandığını veya kopyanın bütünlüğünü göstermeye yarayabilir; ancak TTK m.1526/1’deki kambiyo senedini güvenli e-imzayla düzenleme yasağını aşmaz.
Ciro yapılamıyorsa alacak elektronik sözleşmeyle devredilebilir mi?
Kambiyo senedindeki ciro ile temel alacağın Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre devri aynı işlem değildir. TTK m.1526/1 senet üzerindeki cironun e-imza ile yapılmasını yasaklar. Buna karşılık senetten bağımsız temel alacağın devredilebilir olup olmadığı ve alacağın devri sözleşmesinin şekli TBK hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Tarafların güvenli e-imza ile bir alacağın devri sözleşmesi kurması mümkün olabilir; ancak bu sözleşme senet üzerindeki ciro zincirinin yerini otomatik olarak tutmaz.
Bu ayrım özellikle finansman ve tahsilat işlemlerinde önemlidir. Alacağı devralan kişi, “elektronik devir sözleşmesi yaptık” diyerek kambiyo hukukunun ciroya bağladığı tüm hakları kazanmış sayılmaz. Hangi hakkın devredildiği, senedin kimin elinde bulunduğu ve temel ilişkinin kapsamı birlikte incelenmelidir.
E-imzalı borç ikrarı genel haciz yolunda kullanılabilir mi?
E-imzalı borç ikrarının kambiyo senedi olmaması, belgenin hiçbir şekilde alacak takibinde kullanılamayacağı anlamına gelmez. Güvenli elektronik imza ile oluşturulmuş elektronik veri HMK m.205 kapsamında senet hükmünde olabilir ve alacağın ispatında kullanılabilir. Alacaklı, somut ilişkinin niteliğine göre genel haciz yoluyla ilamsız takip veya alacak davası gibi yollara başvurabilir.
Ancak kambiyo senetlerine özgü takip, genel haciz yolundan farklı ve daha özel sonuçlara sahiptir. Bu nedenle alacaklı takip türünü seçmeden önce belgenin gerçek hukuki niteliğini belirlemelidir. Elektronik borç ikrarını “bono” olarak adlandırmak, ona kambiyo senedi vasfı ve kambiyo takibine özgü sonuç kazandırmaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
