Boşanmada Denkleştirme Alacağı Nedir? TMK m.230 Kişisel Mal–Edinilmiş Mal Hesabı 2026
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. Boşanmada mal paylaşımı yapılırken yalnız “hangi mal kimin adına” sorusu cevaplanmaz. Bir eşin kişisel mal grubundan edinilmiş mal grubuna veya edinilmiş mal grubundan kişisel mal grubuna para/değer aktarılmışsa 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.230 uyarınca denkleştirme yapılır. Denkleştirme, aynı eşin iki ayrı mal kesimi arasındaki iç hesaplaşmadır.
Kısa ve Net Cevap
Denkleştirme alacağı, aynı eşin kişisel malları ile edinilmiş malları arasında yapılan karşılıksız değer aktarımının tasfiye sırasında düzeltilmesidir. Örneğin evlilikten önce alınmış kişisel evin kredi borcu evlilik içindeki maaştan ödenirse, edinilmiş mal grubundan kişisel mal grubuna katkı vardır ve TMK m.230 uygulanır.
Denkleştirme, TMK m.227 değer artış payından farklıdır. m.227 bir eşin diğer eşin malına katkısını; m.230 ise aynı eşin kişisel ve edinilmiş mal kesimleri arasındaki değer aktarımını düzenler.
Bu ayrım doğru kurulmadan yapılan hesap, katılma alacağını yanlış çıkarır.
Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Nedir?
TMK m.219 edinilmiş malları; m.220 kişisel malları düzenler. Çalışma karşılığı gelirler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malın yerine geçen değerler kural olarak edinilmiş maldır. Evlilik öncesi mallar, miras/bağış, kişisel kullanım eşyaları, manevi tazminat ve kişisel malın yerine geçen değerler ise kişisel maldır.
Denkleştirme Neden Gerekir?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde eşin kişisel malları tasfiye dışında kalır; edinilmiş malların artık değeri ise katılma alacağına konu olur. Eğer edinilmiş mal parasıyla kişisel malın borcu ödenirse bu aktarım düzeltilmeden kişisel mal grubu sebepsiz büyür, edinilmiş mal grubu küçülür. TMK m.230 bu dengesizliği giderir.
TMK m.230 Ne Düzenler?
Kanun, bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçların edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçların kişisel mallardan ödenmesi hâlinde tasfiye sırasında denkleştirme yapılmasını öngörür. Bir mal kesiminden diğer mal kesimindeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkı yapılması hâlinde de değer değişiklikleri dikkate alınır.
Evlilik Öncesi Ev Kredisi
En sık örnek evlilikten önce alınan kişisel evin kredi taksitlerinin evlilikte maaştan ödenmesidir. Maaş edinilmiş mal olduğundan kişisel evin kredi anaparasına giden kısım edinilmiş mal grubunun kişisel mal grubundan denkleştirme alacağını doğurabilir.
Ayrıntılı hesap için Evlilikten Önce Alınan Evin Kredisi Evlilikte Ödendiyse rehberimiz incelenebilir.
Miras Eve Tadilat Yapılması
Miras kalan ev kişisel maldır. Evlilikte maaş veya diğer edinilmiş mallardan büyük tadilat, güçlendirme veya değer artırıcı yatırım yapılırsa edinilmiş mal grubundan kişisel mala katkı oluşur. Tasfiyede denkleştirme hesabı yapılır.
Kişisel Para ile Evlilikte Alınan Araç Borcu
Evlilikte alınan araç edinilmiş mal olmakla birlikte peşinatın miras parasından veya evlilik öncesi birikimden ödenmesi hâlinde kişisel mal grubundan edinilmiş mal grubuna katkı vardır. Bu kez kişisel mal grubu edinilmiş mal grubundan denkleştirme alacaklısıdır.
Miras Parasıyla Konut Kredisi Kapatılması
Evlilik içinde alınmış edinilmiş mal niteliğindeki konutun kredi anaparası, daha sonra bir eşe miras kalan parayla kapatılırsa kişisel mal grubundan edinilmiş mala değer aktarımı yapılmış olur. Tasfiyede kişisel mal lehine denkleştirme gerekir.
Kişisel Malın Vergisi Maaştan Ödenirse
Kişisel taşınmaza ait vergi, zorunlu sigorta, bakım veya borçların edinilmiş mallardan ödenmesi her durumda aynı ölçüde değer artışı yaratmayabilir. Giderin niteliği, malın korunması için zorunlu olup olmadığı ve ekonomik etkisi incelenir.
Olağan Bakım ile Değer Artırıcı Yatırım
Küçük boya-badana gideri ile binaya yeni kat/tesis eklenmesi aynı değildir. Denkleştirme hesabında katkının malın değerine etkisi ve tüketim niteliği ayrılır. Kanunun amacı her günlük gideri yıllar sonra yeniden fiyatlandırmak değil, mal kesimleri arasındaki gerçek ekonomik aktarımı düzeltmektir.
Kredi Faizi Denkleştirmeye Girer mi?
Kredi taksitinin anapara kısmı doğrudan maldaki özkaynağı artırırken faiz finansman gideridir. Denkleştirme hesabında anapara ve faiz ayrıştırılmalıdır. Somut borç ve mal ilişkisine göre faiz/masrafın hangi mal kesimine yükletileceği ayrıca hesaplanır.
Değer Artış Payı ile Farkı
TMK m.227, bir eşin diğer eşe ait mala karşılıksız katkısı nedeniyle değer artış payını düzenler. Örneğin kadının kişisel miras parasını kocasının kişisel evinin tadilatına yatırması m.227 kapsamında olabilir. Kocanın kendi edinilmiş maaşıyla kendi kişisel evine katkısı ise m.230 denkleştirmedir.
Katılma Alacağı ile Farkı
Denkleştirme hesabı, artık değerin bulunmasından önce yapılan iç düzeltmedir. Katılma alacağı ise TMK m.236 uyarınca diğer eşin artık değerin yarısı üzerindeki hakkıdır. Önce denkleştirme yapılır, sonra edinilmiş mal artık değeri ve katılma alacağı hesaplanır.
Denkleştirme Doğrudan Diğer Eşe Ödenir mi?
Hayır. Denkleştirme aynı eşin mal grupları arasındadır. Örneğin A eşinin edinilmiş mal grubu A’nın kişisel mal grubundan alacaklı olur. Bu iç düzeltme A’nın artık değerini değiştirir; sonuçta B eşinin katılma alacağını etkiler.
Mal Rejimi Dava Tarihi
TMK m.225/2 gereği boşanma davasının açıldığı tarihte mal rejimi sona erer. Bu tarihe kadar yapılan katkılar ve borç ödemeleri mal rejimi hesabına alınır. Sonraki yeni gelir ve ödemeler aynı dönem için edinilmiş mal sayılmaz.
Malın Değeri Nasıl Belirlenir?
Taşınmaz, araç veya şirket payı gibi değerler bilirkişiyle belirlenebilir. TMK m.230 değer aktarımının katkı oranı ve maldaki değer değişimini dikkate alır. Kayıtlar nominal ödeme tutarıyla sınırlı kalmadan ekonomik değer üzerinden analiz edilir.
Mal Değer Kaybederse
Katkı yapılan malın değer kaybetmesi durumunda kanunun denkleştirme formülü somut katkı ve borç ilişkisiyle uygulanır. Değer artış payındaki asgari katkı koruması ile m.230’un mal kesimleri arası hesabı birbirine karıştırılmamalıdır.
Mal Satılmışsa
Katkı yapılan mal boşanma öncesi satılmışsa satış bedeli ve yerine geçen değerler takip edilir. TMK m.220/4 ve m.219/5 kişisel/edinilmiş malın yerine geçen değerleri ilgili mal grubunda tutar.
Satış Bedeli Başka Mala Yatırıldıysa
Kişisel ve edinilmiş katkı içeren malın satış bedeliyle yeni mal alınmışsa kaynak oranları yeni mala taşınabilir. Tasfiye, yalnız ilk malın tapu kaydına bakılarak bitmez.
Kişisel Mal Geliriyle Kişisel Mala Katkı
Kişisel malın kira geliri TMK m.219/4 gereği kural olarak edinilmiş maldır. Bu kira geliriyle aynı kişisel malın kredi veya değer artırıcı masrafı ödenirse edinilmiş mal grubundan kişisel mala denkleştirme doğabilir.
Kira geliri için Kişisel Evin Kira Geliri Boşanmada Paylaşılır mı? rehberimiz incelenebilir.
Şirket Sermayesi Artırımı
Evlilikten önceki kişisel şirket payına evlilikte maaştan sermaye konulması, edinilmiş maldan kişisel mala katkıdır. Tersine evlilikte edinilmiş şirket payına miras parasıyla sermaye konulması kişisel maldan edinilmiş mala katkı yaratabilir.
Banka Hesaplarında Denkleştirme
Kişisel miras parasıyla edinilmiş mal borcu kapatılmışsa banka hareketleri denkleştirmeyi ispatlar. Ortak hesap kullanılması kaynak izlemeyi zorlaştırsa da paranın niteliği kaybolmaz; TMK m.222 ispat kuralları uygulanır.
TMK m.222 İspat Kuralı
Bir malın eşlerden hangisine ait olduğunu iddia eden bunu ispatla yükümlüdür. Bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Denkleştirme talebinde katkının kaynağı ve miktarı banka, kredi ve resmi belgelerle gösterilmelidir.
Fatura Yoksa Denkleştirme İspatlanır mı?
Fatura tek delil değildir. Banka havalesi, kredi hareketi, tapu işlem dosyası, ekspertiz, tanık ve diğer belgeler birlikte kullanılabilir. Ancak yüksek tutarlı parasal katkının yalnız soyut tanık anlatımıyla ispatı güç olabilir.
Mal Rejimi Sözleşmesi Etkiler mi?
Eşler başka mal rejimi seçmişse yasal edinilmiş mallara katılma rejiminin denkleştirme sistemi aynı biçimde uygulanmaz. Önce mal rejiminin türü ve dönemleri tespit edilmelidir.
2002 Öncesi Evlilikler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002’de yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce evli olan eşler bakımından mal rejimi dönemleri ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir. 2002 öncesi mal ayrılığı dönemi ile 2002 sonrası edinilmiş mallara katılma dönemi ayrılır.
Denkleştirme Talebi Dilekçede Yazılmalı mı?
Mal rejimi davasında talep ve vakıaların açıkça ortaya konması gerekir. Hangi malın kişisel/edinilmiş olduğu, hangi borcun hangi mal grubundan ödendiği ve hangi denkleştirmenin istendiği somutlaştırılmalıdır. Bilirkişi hesabının hukuki çerçevesi dilekçeden anlaşılmalıdır.
İhtiyati Tedbir
Katkı yapılan malın kaçırılma riski varsa HMK m.389 şartları çerçevesinde ihtiyati tedbir talep edilebilir. Tedbir denkleştirme alacağını kesinleştirmez; dava sonucunun etkisiz kalmasını önlemek amacı taşır.
Denkleştirme Hesabında Belgeler
- tapu ve araç kayıtları,
- kredi sözleşmeleri ve ödeme planları,
- banka hesap hareketleri,
- maaş bordroları,
- miras ve bağış belgeleri,
- tadilat faturaları,
- ekspertiz/değerleme raporları,
- şirket sermaye artırım belgeleri,
- boşanma dava tarihi ve mal rejimi sözleşmesi.
Adım Adım Denkleştirme
- Her malın kişisel veya edinilmiş niteliğini belirleyin.
- İlgili borcun hangi mala ait olduğunu saptayın.
- Ödemenin hangi mal grubundan yapıldığını belgeleyin.
- Katkının anapara/değer artırıcı kısmını ayırın.
- Malın edinim ve tasfiye değerlerini belirleyin.
- TMK m.230 formülüne göre mal kesimleri arasındaki alacağı hesaplayın.
- Sonuçları edinilmiş mal bilançosuna aktarın.
- Ardından m.231 ve m.236 katılma alacağını hesaplayın.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Kişisel ev kredisi maaştan
Evlilik öncesi evin kredi anaparası evlilikte maaştan ödenirse edinilmiş mal grubundan kişisel mala denkleştirme doğar.
Örnek 2: Edinilmiş eve miras parası
Evlilikte alınan evin kredi borcu miras parasıyla kapatılırsa kişisel mal grubundan edinilmiş mala denkleştirme doğar.
Örnek 3: Kişisel şirkete maaştan sermaye
Evlilikten önceki şirket payına evlilikte maaştan sermaye eklenirse edinilmiş mal grubunun kişisel mala katkısı vardır.
Sık Sorulan Sorular
Denkleştirme alacağı nedir?
Aynı eşin kişisel ve edinilmiş mal grupları arasındaki değer aktarımının tasfiyede düzeltilmesidir.
Değer artış payından farkı?
Değer artış payı eşler arasındaki katkı; denkleştirme aynı eşin mal grupları arasındaki iç hesaptır.
Katılma alacağıyla aynı mı?
Hayır. Denkleştirme artık değer hesabından önce yapılır; katılma alacağı artık değerin paylaşımıdır.
Kredi faizi de sayılır mı?
Anapara, faiz ve masraflar ayrı incelenir; malın özkaynağını artıran anapara özellikle önemlidir.
Kira gelirinden kredi ödenirse?
Kişisel mal kira geliri kural olarak edinilmiş maldır; kişisel mala ödenirse denkleştirme doğabilir.
Miras parasıyla evlilikteki ev borcu ödenirse?
Kişisel maldan edinilmiş mala denkleştirme gündeme gelir.
Mal satıldıysa hak kaybolur mu?
Hayır. Satış bedeli ve yerine geçen değerler izlenir.
Fatura yoksa talep olmaz mı?
Hayır. Diğer delillerle ispat mümkündür; ancak kaynak ve miktar somutlaştırılmalıdır.
Boşanma davasından sonraki ödemeler?
Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden sonraki yeni ödemeler aynı dönemin edinilmiş malı değildir.
2002 öncesi evlilikte aynı mı?
Geçiş hükümleri nedeniyle dönemler ayrılmalıdır; 2002 öncesi mal ayrılığı dönemi ayrıca değerlendirilir.
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.219, m.220, m.222, m.225, m.227, m.230, m.231 ve m.236
- 6100 sayılı HMK – delil ve ihtiyati tedbir hükümleri
Sonuç
TMK m.230 denkleştirme alacağı, aynı eşin kişisel ve edinilmiş malları arasında yapılan değer aktarımını tasfiye sırasında düzeltir. Kişisel evin kredisinin maaştan ödenmesi, edinilmiş mal borcunun miras parasıyla kapatılması veya kişisel şirkete maaştan sermaye konulması tipik örneklerdir. Denkleştirme, değer artış payı ve katılma alacağından farklıdır; doğru hesap için önce mal grupları, ödeme kaynağı, anapara ve değer değişimi belirlenmelidir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 16 Eylül 2026 tarihinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun m.219-m.236 arasındaki mal rejimi hükümleri, özellikle m.227 ve m.230 ayrımı esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
