Bulgaristan Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Tanınır? MÖHUK m.58 ve Tenfiz Ayrımı | 2026

Kısa ve net cevap: Bulgaristan’da verilmiş ve kesinleşmiş bir boşanma kararı 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A üzerinden doğrudan nüfusa tescil edilemiyorsa, kararın Türkiye’de hukukî sonuç doğurması için 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 58. maddesi uyarınca tanıma istenir. Boşanmanın Türkiye’de geçerli medeni hâl sonucu doğurması için tanıma yeterlidir; Bulgar kararındaki para, teslim veya icra edilmesi gereken nafaka gibi hükümler Türkiye’de cebren yerine getirilecekse MÖHUK m.50-57 kapsamında tenfiz gerekir. Tanıma ile tenfiz aynı işlem değildir. MÖHUK m.58 gereğince tanımada tenfizin karşılıklılık şartını düzenleyen m.54/1-a uygulanmaz. Mahkeme yabancı boşanmanın esasını yeniden yargılamaz; kesinleşme, kamu düzeni ve kanunda öngörülen diğer tanıma şartlarını inceler.

Bulgaristan boşanma kararında tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma, Bulgaristan mahkemesinin verdiği kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisinin kabul edilmesidir. Boşanma hükmü bir statü hükmüdür: tarafların evliliğinin sona erdiğini belirler. Bu sonucun Türkiye’de kabul edilmesi için kural olarak tanıma yeterlidir.

Tenfiz ise yabancı mahkeme kararındaki icra edilebilir eda hükmünün Türkiye’de cebri icra gücü kazanmasıdır. Örneğin Bulgar mahkemesi boşanmanın yanında bir eşin diğerine belirli tutarda para ödemesine karar vermişse, bu para hükmünü Türkiye’de icra dairesi aracılığıyla zorla tahsil etmek için tenfiz gerekir.

MÖHUK m.58 tanımayı düzenler ve yabancı mahkeme ilamının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabulünü, gerekli şartların mahkemece tespitine bağlar. Aynı madde, tenfizdeki karşılıklılık şartının tanımada uygulanmayacağını açıkça belirtir. Bu ayrım, Bulgaristan boşanma dosyalarında “karar Türkiye’de geçerli olsun” talebi ile “karardaki para/teslim hükmünü Türkiye’de icra edeyim” talebinin neden ayrı incelendiğini açıklar.

Resmî kanun metni için 5718 sayılı MÖHUK incelenebilir. Doğrudan nüfus tescili şartları için Bulgaristan boşanma kararının 5490 m.27/A ile tescili rehberimize bakılabilir.

5490 m.27/A varken neden ayrıca tanıma davası açılır?

5490 m.27/A, belirli yabancı boşanma kararları için mahkemeye gitmeden nüfus tescili imkânı verir. Ancak bu yolun kendi şartları vardır. Kararın yetkili yabancı makamca verilmesi ve kesinleşmesi, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve başvuru şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Örneğin iki tarafın da Türk vatandaşı ve hayatta olduğu dosyada gerekli ortak başvuru sağlanamıyorsa idari yol işlemeyebilir. Yine sunulan kararın m.27/A kapsamına girip girmediği konusunda idare ret kararı verebilir. Kanunun kendisi, m.27/A şartları yerine getirilmediği için tescil talebi reddedilen kararların Türkiye’de tanınmasının MÖHUK hükümlerine göre yapılacağını düzenler.

Bu nedenle 5490 m.27/A ile MÖHUK m.58 birbirinin alternatifi gibi görünse de aralarındaki ilişki nettir: şartları varsa önce daha hızlı idari tescil yolu kullanılabilir; şartları yoksa veya idari talep reddedilmişse mahkeme önünde tanıma istenir.

İdari başvurunun reddi, Bulgar boşanma kararının hukuken değersiz olduğu anlamına gelmez. Ret nedeni tanıma davasında incelenecek şartlardan farklı olabilir. Örneğin ortak başvuru eksikliği idari tescili engelleyebilir; oysa mahkeme önündeki tanıma davasında davalının usulüne uygun şekilde sürece dahil edilmesiyle kararın tanınması mümkündür.

MÖHUK m.58 uyarınca Bulgar boşanma kararının tanınması için ne gerekir?

İlk şart, Türkiye’de tanınması istenen bir yabancı mahkeme ilamının bulunmasıdır. Bulgaristan’daki boşanma bir mahkeme kararıyla gerçekleşmişse bu şart doğrudan gündeme gelir. Yabancı idari makam kararlarında ise 5490 m.27/A gibi özel tescil düzenlemeleri veya işlemin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilir; her yabancı idari belge MÖHUK m.58 anlamında mahkeme ilamı değildir.

İkinci temel unsur kararın Bulgaristan hukukuna göre kesinleşmiş olmasıdır. Henüz istinaf veya başka bir kanun yoluna açık olan karar, kesin hüküm etkisi kazanmadığı için tanıma konusu yapılamaz. Kesinleşme, varsayımla değil resmî şerh veya belgeyle gösterilmelidir.

MÖHUK m.58, tanımada m.54’teki tenfiz şartlarının esas alınmasını; ancak m.54/1-a’daki karşılıklılık şartının uygulanmamasını öngörür. Böylece Bulgaristan ile Türkiye arasında tenfiz bakımından karşılıklılığın ayrıca nasıl değerlendirileceği, sırf boşanmanın tanınması bakımından engel oluşturmaz.

Tanıma davasında Türk mahkemesi “Bulgar mahkemesi boşanmaya doğru mu karar verdi?” sorusunu tekrar çözmez. Tanıma, yabancı mahkemenin esasa ilişkin değerlendirmesini temyiz eden yeni bir boşanma davası değildir.

MÖHUK m.54’teki hangi şartlar tanımada önemlidir?

MÖHUK m.54, tenfiz için yabancı kararın Türk hukukuyla ilişkisini belirleyen temel şartları içerir. Tanımada karşılıklılık şartı uygulanmaz; diğer ilgili şartlar ise m.58 yollamasıyla değerlendirilir.

Öncelikle kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması gerekir. Boşanma statüsü bakımından yabancı mahkeme kararlarının tanınması mümkündür; sırf taraflardan birinin Türk vatandaşı olması, boşanmayı yalnız Türk mahkemelerinin görebileceği münhasır bir alan haline getirmez.

Kanun ayrıca yabancı mahkemenin dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmaksızın kendisini yetkili saydığı durumlarda, davalının bu yöndeki itirazını dikkate alan bir denetim öngörür. Bulgaristan’da yaşayan, evli olan veya davayla gerçek bağlantısı bulunan taraflar bakımından somut bağlantı belgelerden anlaşılabilir.

Türk kamu düzenine açık aykırılık da tanıma engelidir. Buradaki ölçüt, Bulgar hukukunun Türk hukukuyla aynı olması değildir. Yabancı kararın sonucu veya verilme biçimi Türk hukuk düzeninin temel değerleriyle açık ve ağır bir çatışma yaratmalıdır. Kamu düzeni istisnası yabancı kararın esasını yeniden incelemenin aracı olarak kullanılamaz.

Son olarak, karar kendisine karşı tenfiz/tanıma istenen kişi bakımından savunma hakkına ilişkin kanuni güvenceleri ihlal etmişse ve ilgili taraf bu hususta itiraz ederse sorun doğabilir. Özellikle gıyapta verilmiş kararlarda dava dilekçesinin veya duruşmanın usulüne uygun bildirilip bildirilmediği önem taşır.

Bulgaristan boşanma kararının tanınmasında görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

MÖHUK m.51, tenfiz kararları bakımından görevli mahkemeyi asliye mahkemesi olarak düzenler. Aile hukukundan doğan yabancı boşanma kararlarının tanınması uygulamada aile mahkemelerinin görev alanında görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Yetki bakımından MÖHUK m.51, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesini; yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesini esas alır. Türkiye’de yerleşim veya sakin olunan bir yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri seçilebilir. Tanıma davalarında da bu sistem esas alınır.

Yetki belirlenirken sırf davacının istediği herhangi bir adliye seçilemez. Davalının Türkiye’deki bağlantısı ve kanundaki alternatifler kontrol edilmelidir. Tarafların ikisi de uzun süredir Bulgaristan’da yaşıyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir seçeneği gündeme gelebilir.

Dosyanın aile mahkemesine sunulması, yargılama usulü ve tebligat planı baştan doğru kurulmalıdır. Davalının Bulgaristan’da bulunması, uluslararası tebligat gerektirebilir ve dava süresini etkiler.

Tanıma davasında hangi belgeler sunulur?

MÖHUK m.52-53 çerçevesinde tanıma/tenfiz talebinde yabancı ilamın usulüne uygun şekilde onanmış aslı veya kararın yetkili makamca onanmış örneği ile kararın kesinleştiğini gösteren belge temel evraktır. Bu belgelerin onaylı Türkçe tercümeleri de dosyaya eklenir.

Bulgaristan kararında tarafların kimlik bilgileri, dava numarası, karar tarihi ve hüküm sonucu açık olmalıdır. Türk nüfus kaydındaki ad-soyad ile Bulgar karardaki isim farklıysa aynı kişiye ait olduğunu açıklayan doğum, evlilik, isim değişikliği veya pasaport belgeleri sunulmalıdır.

Tanıma talebi vekille yürütülüyorsa vekâletnamenin gerekli özel yetkiyi taşıması kontrol edilmelidir. Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılmasında apostil, tercüme ve noter/temsilcilik işlemleri belge türüne göre tamamlanır. Yurt dışından vekâletle nüfus işlemleri rehberimiz genel belge düzenini açıklar.

Kararın yalnız kısa bir özetinin veya ekran çıktısının sunulması yeterli değildir. Mahkemenin kararı veren makamı ve kesinleşmeyi denetleyebilmesi için resmî belge zinciri kurulmalıdır.

Bulgaristan kararında kesinleşme, apostil ve tercüme nasıl hazırlanır?

Bulgar kararının kesinleşmesi Bulgar hukukuna göre belirlenir. Karar tarihinden farklı bir kesinleşme tarihi bulunabilir. Bu nedenle “kararın üzerinden uzun zaman geçti” gerekçesiyle kesinleşme varsayılmaz; Bulgar makamınca düzenlenen resmî kesinleşme kaydı sunulur.

Türkiye ve Bulgaristan 5 Ekim 1961 tarihli Apostil Sözleşmesine taraftır. Sözleşme kapsamındaki Bulgar kamu belgelerinde apostil, klasik diplomatik tasdik zincirinin yerine geçebilir. Apostil belgenin esasının doğru olduğunu değil, imza, sıfat ve mühür yönünden resmî kaynağını doğrular. Taraflık bilgisi Lahey Milletlerarası Özel Hukuk Konferansının resmî tablosundan kontrol edilebilir.

Karar ve kesinleşme belgesinin Türkçe tercümesi gerekir. Tercüme, yabancı kararın hüküm fıkrasını, taraf bilgilerini ve kesinleşme ibaresini eksiksiz yansıtmalıdır. Yalnız hüküm kısmının tercüme edilip diğer sayfaların bırakılması, özellikle savunma hakkı incelemesinde eksiklik yaratabilir.

Apostil ve tercüme hakkında Bulgaristan belgelerine özgü dosya düzeni için Bulgaristan belgesinin Türkiye’de kullanımı rehberimize bakılabilir.

Bulgaristan boşanma kararındaki nafaka, tazminat veya mal hükmü için ne yapılır?

Boşanma hükmünün tanınması, kararın içindeki her eda hükmünü kendiliğinden Türkiye’de icra edilebilir hale getirmez. Örneğin Bulgar mahkemesi eşlerden birinin diğerine 20.000 leva ödemesine hükmetmişse, bu miktarın Türkiye’de haciz yoluyla tahsili için tenfiz kararı gerekir.

MÖHUK m.50, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye’de icra olunabilmesini yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlar. Tenfiz kararı alındığında yabancı ilam Türk icra hukukunda icra edilebilir hale gelir.

Nafaka bakımından Türkiye ve Bulgaristan’ın taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin uygulanma alanı ayrıca kontrol edilmelidir. Uluslararası nafaka tahsilinde özel anlaşma mekanizması varsa, MÖHUK genel rejimiyle ilişkisi somut alacak ve karar türüne göre belirlenir.

Velayet ve çocukla kişisel ilişki kararlarında da yalnız boşanmanın tanınmış olması, yabancı velayet düzenlemesinin Türkiye’de nasıl icra edileceği sorununu tek başına çözmez. Çocuğun bulunduğu ülke, ilgili uluslararası sözleşmeler ve kamu düzeni/çocuğun üstün yararı ayrıca değerlendirilir.

Bu ayrıntı için Bulgaristan nafaka kararının Türkiye’de tenfizi rehberimiz kullanılabilir.

Tanıma kararı hangi tarihten itibaren sonuç doğurur?

MÖHUK m.59, yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisinin yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade edeceğini düzenler. Bu nedenle Türk mahkemesinin tanıma kararı, boşanmayı tanıma kararının verildiği tarihte ilk kez doğuran yeni bir boşanma kararı değildir.

Bu tarih özellikle miras, yeniden evlilik, mal rejimi ve soyadı gibi alanlarda önemlidir. Örneğin Bulgar boşanma kararı 2024’te kesinleşmiş, Türkiye’de tanıma davası 2026’da sonuçlanmışsa yabancı kararın tanınan kesin hüküm etkisi MÖHUK m.59 çerçevesinde 2024’teki kesinleşme anına bağlanır.

Tanıma kararı kesinleştiğinde nüfus tescili için gerekli bildirim yapılır ve Türk aile kütüğü yabancı kararın kesinleşme durumuna uygun hale getirilir. Karardaki tarihlerin doğru tercümesi bu sebeple yalnız şekli değil maddi önem taşır.

Türkiye’de nüfus tescilinden sonra dahi yabancı karardaki para veya diğer icra hükümleri için ayrıca tenfiz gerekiyorsa bu talep bağımsız biçimde takip edilir.

Tanıma davasında Bulgar boşanmanın sebepleri yeniden tartışılır mı?

Hayır. Tanıma davası ikinci bir boşanma davası değildir. Türk mahkemesi eşlerden hangisinin kusurlu olduğunu yeniden belirlemez, tanıkları yeniden dinleyerek evliliğin neden bittiğine ilişkin yeni bir hüküm kurmaz.

Mahkemenin denetimi MÖHUK’un tanıma şartlarıyla sınırlıdır. Yabancı kararın kesinleşmiş olması, savunma hakkı bakımından kanuni koşullar, Türk kamu düzenine açık aykırılık ve ilgili diğer tanıma şartları incelenir.

Bu sınırlı denetim, yabancı kararın hukuki güvenliğini korur. Aksi halde tanıma davası yabancı davanın baştan görülmesine dönüşürdü. MÖHUK sistemi bunu öngörmez.

Tarafın Bulgaristan’daki yargılamada usulüne uygun şekilde haberdar edilmediği iddiası ise boşanmanın esasından farklıdır ve savunma hakkı bakımından tanıma şartları içinde ileri sürülebilir.

Sık Sorulan Sorular

Bulgaristan boşanma kararı için her zaman tanıma davası gerekir mi?

Hayır. 5490 m.27/A şartları sağlanıyorsa doğrudan nüfus tescili mümkündür. Bu şartlar sağlanmıyorsa veya idari başvuru reddedilmişse MÖHUK m.58 kapsamında tanıma yoluna gidilir.

Tanıma ile tenfiz aynı şey mi?

Hayır. Tanıma yabancı kararın kesin hüküm/kesin delil etkisini kabul eder; tenfiz yabancı kararın icra edilebilir eda hükmüne Türkiye’de cebri icra gücü kazandırır.

Boşanma hükmü için tenfiz gerekir mi?

Sırf evliliğin sona erdiğinin Türkiye’de kabulü için tanıma yeterlidir. Karardaki para, teslim veya diğer icra edilebilir hükümler için tenfiz gerekebilir.

Tanımada karşılıklılık şartı aranır mı?

Hayır. MÖHUK m.58, tanımada m.54/1-a’daki karşılıklılık şartının uygulanmayacağını açıkça düzenler.

Bulgar kararının kesinleşmesi zorunlu mu?

Evet. Yabancı kararın Bulgaristan hukukuna göre kesinleşmiş olması ve bunun resmî belgeyle ispatı gerekir.

Görevli mahkeme hangisidir?

Aile hukukundan doğan yabancı boşanma kararlarının tanınması aile mahkemesinde; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesinin aile mahkemesi sıfatıyla görülür.

Davalı Türkiye’de yaşamıyorsa dava nerede açılır?

MÖHUK m.51’deki yetki sistemi uygulanır; Türkiye’de yerleşim veya sakin olunan yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri gündeme gelir.

Apostil tek başına tanıma için yeterli mi?

Hayır. Apostil belgenin kaynağını tasdik eder. Kesinleşme ve MÖHUK’taki tanıma şartları ayrıca sağlanmalıdır.

Tanıma kararı boşanmayı hangi tarihten itibaren etkili kılar?

MÖHUK m.59 uyarınca yabancı ilamın kesin hüküm/kesin delil etkisi yabancı kararın kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder.

Bulgaristan’daki boşanma nafakasını Türkiye’de hacizle alabilir miyim?

Yabancı kararın nafaka hükmünün Türkiye’de cebren icrası için uygulanabilir özel uluslararası sözleşmeler ve MÖHUK kapsamında tenfiz şartları ayrıca değerlendirilmelidir.