Ceza Dosyasında Bilirkişi Rapor Süresi Uzatma Dilekçesi | CMK 66 Word

Ceza dosyasında bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesi, görevlendirilen bilirkişinin raporu verilen süre içinde tamamlamasını engelleyen özel sebepleri somutlaştırıp 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 66/1. maddesi uyarınca kendisini atayan merciden ek süre istemesi için hazırlanır. İlk rapor süresi işin niteliğine göre belirlenir ve üç ayı geçemez. Ek süre kendiliğinden doğmaz; bilirkişinin istemi, özel sebeplerin zorunlu kılması ve Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemenin gerekçeli kararı gerekir. Verilebilecek ek sürenin toplamı da en çok üç aydır. Dilekçede mevcut sürenin başlangıç ve bitişi, tamamlanan incelemeler, kalan işler, gecikmenin bilirkişinin kontrolü dışındaki belgeli nedeni ve ihtiyaç duyulan kesin ek süre ayrı ayrı yazılmalıdır.

CMK 66 bilirkişi rapor süresinin uzatılmasını nasıl düzenler?

CMK m.66/1, bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin kararda üç unsurun gösterilmesini zorunlu kılar: cevaplandırılması uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren sorular; incelemenin konusu; görevin yerine getirileceği süre. Merci rapor süresini dosyanın niteliğine göre belirler, ancak ilk süre üç ayı aşamaz. “Üç ay” her dosyaya otomatik verilmesi gereken asgari süre değildir. Daha kısa bir süre belirlenmişse bilirkişi görevlendirme kararındaki o süreye uymakla yükümlüdür.

Aynı fıkranın ikinci cümlesine göre özel sebepler uzatmayı zorunlu kıldığında süre, bilirkişinin istemi üzerine ve kendisini atayan merciin gerekçeli kararıyla en çok üç ay daha uzatılabilir. Bu yapı dört ayrı şart içerir: mevcut ve geçerli bir görevlendirme bulunması, raporun henüz tamamlanmamış olması, özel sebebin işi süresinde bitirmeyi gerçekten engellemesi ve atayan merciin gerekçeli bir uzatma kararı vermesi. Dilekçenin UYAP’a yüklenmesi tek başına yeni süre başlatmaz; bilirkişi karar verilinceye kadar mevcut sürenin devam ettiğini gözetmelidir.

Ek süreyi kim isteyebilir?

CMK m.66/1’deki uzatma mekanizması bilirkişinin istemine bağlanmıştır. Bu nedenle örnek dilekçenin başvuranı, dosyada görevlendirilen gerçek kişi bilirkişi veya bilirkişi kuruludur. Kurul görevlendirmesinde başkan ya da bir üye tek başına başvuracaksa heyetin çalışma düzeni, imza yetkisi ve talebin bütün heyet adına yapılıp yapılmadığı açık olmalıdır. Dilekçede bilirkişinin adı, sicil numarası, temel ve alt uzmanlık alanı ile görevlendirme kararının tarihi yazılır.

Şüpheli, sanık, müdafi, katılan veya vekil, CMK m.66/1’de bilirkişi adına süre uzatımı isteyen kişi olarak düzenlenmemiştir. Taraflar gecikmeyi, yaklaşan duruşmayı veya delilin korunması ihtiyacını dosyanın merciine bildirebilir; süresi geçen rapor nedeniyle CMK m.66/2 kapsamında bilirkişinin değiştirilmesini ya da işlemin hızlandırılmasını isteyebilir. Ancak taraf dilekçesi bilirkişinin kanuni uzatma isteminin yerine geçmez. Bu ayrım, “bilirkişiye süre verilsin” diyen taraf başvurusuyla bilirkişinin kendi iş planını ve özel sebebini açıkladığı uzatma dilekçesini birbirine karıştırmamak için önemlidir.

Dilekçe hangi mercie sunulur?

Başvuru, bilirkişiyi atayan mercie sunulur. Soruşturma evresinde bilirkişiyi Cumhuriyet savcısı görevlendirmişse dilekçe ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına, soruşturma numarasıyla verilir. Sulh ceza hâkimi belirli bir işlem için bilirkişi atamışsa istem görevlendirmeyi yapan hâkimliğe yöneltilir. Kovuşturma evresinde bilirkişiyi davaya bakan mahkeme görevlendirmişse dilekçe o ceza mahkemesine, esas numarası belirtilerek sunulur.

Başka bir makamdan alınan idari izin, laboratuvar randevusu veya kurum yazısı rapor süresini değiştirmez. Süreyi uzatabilecek merci, CMK m.66/1’de açıkça “kendisini atayan merci” olarak gösterilmiştir. Dosya yargı çevresi değişikliği, birleştirme veya görevsizlik nedeniyle başka mercie geçmişse mevcut görevlendirmenin hangi merci tarafından sürdürüldüğü UYAP karar kayıtlarından kontrol edilmelidir. Dilekçenin başlık kısmına alışkanlıkla hem savcılık hem mahkeme yazılmamalı; yalnız güncel dosyada karar vermeye yetkili merci bırakılmalıdır.

Özel sebep nasıl gösterilir?

Kanun “özel sebepler zorunlu kıldığında” ifadesini kullanır. Bu koşul, bilirkişinin yalnız iş yoğunluğunu veya daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu söylemesiyle karşılanmaz. Gecikmenin görevlendirilen somut incelemeye etkisi açıklanmalıdır. İncelenecek dijital materyalin görevlendirme kararında bildirilen hacimden fazla çıkması, laboratuvar analizinin teknik olarak belirli bir hazırlık süresi gerektirmesi, rapor için zorunlu kurum kaydının merci yazısına rağmen henüz gönderilmemesi, yerinde incelemenin resmî nedenle ertelenmesi veya heyet çalışmasında zorunlu teknik işlemin belgeli biçimde uzaması; dosyaya özgü ve doğrulanabilir olduğu ölçüde değerlendirmeye sunulabilir.

Her sebep için tarih, kayıt ve nedensellik bağı kurulmalıdır. “Hastalık” ileri sürülüyorsa yalnız özel sağlık ayrıntılarını gereksizce açıklamak yerine çalışmaya engel dönemi gösteren uygun belge ve bunun rapor takvimine etkisi belirtilir. Kurum cevabı bekleniyorsa hangi yazının, hangi tarihte, hangi evrak numarasıyla gönderildiği ve beklenen kaydın hangi teknik soruyu cevaplamak için zorunlu olduğu yazılır. Materyal hacmi sebep gösteriliyorsa teslim tutanağındaki adet, veri boyutu veya inceleme kalemleri ile tamamlanan bölüm sayısal olarak karşılaştırılır. Böylece merci, talebin gerçek ihtiyaca mı yoksa planlama eksikliğine mi dayandığını denetleyebilir.

İlk süre ve ek süre nasıl hesaplanır?

İlk olarak görevlendirme kararındaki süre ve sürenin hangi tarihte başladığını gösteren kayıt okunur. Karar tarihi, görevin bilirkişiye bildirildiği tarih, UYAP erişiminin açıldığı tarih ve fiziki materyalin teslim tarihi her dosyada aynı gün olmayabilir. Başlangıç konusunda tereddüt varsa bilirkişi kendi varsayımıyla tarih seçmek yerine atayan merciden açıklama istemelidir. Dilekçede “mevcut süre … tarihinde sona ermektedir” denirken dayanak olarak tebligat, UYAP görev kabulü, teslim tutanağı veya açık ara karar gösterilir.

Uzatma isteminde ihtiyaç duyulan süre gün veya ay olarak kesin yazılmalıdır. CMK m.66/1 ek süre için üç aylık üst sınır koyar; bu sınır talep sahibine otomatik üç ay verilmesi anlamına gelmez. Otuz günlük iş kaldıysa üç ay istemek yerine kalan işlemler ve gerçek takvim üzerinden gereken süre talep edilir. Merci daha kısa ek süre verebilir veya talebi reddedebilir. Kanun, aynı görevlendirmede toplam ek süreyi en çok üç ayla sınırlar; parçalara bölünmüş kararlarla bu üst sınır aşılamaz.

CMK m.66/1, uzatma dilekçesi için ayrıca “sürenin bitiminden şu kadar gün önce” biçiminde sabit bir başvuru süresi yazmaz. Bununla birlikte uzatma, süresi devam eden görevin planlanmasına ilişkin olduğundan özel sebep ve gecikme riski belirlenir belirlenmez, mevcut süre dolmadan başvurulmalıdır. Süre dolduktan sonra verilen dilekçe, geçmiş dönemi kendiliğinden uzatmaz. Karar çıkmadan mevcut sürenin sona ereceği anlaşılıyorsa bilirkişi bunu dilekçede açıkça bildirir ve gecikmeden karar verilmesini ister.

Uzatma kararı nasıl olmalıdır?

Uzatma, gerekçeli kararla verilir. Kararda en azından istemin dayandığı özel sebep, bu sebebin neden ek süreyi zorunlu kıldığı, verilen ek sürenin miktarı ve yeni son tarih denetlenebilir biçimde gösterilmelidir. Yalnız “talebin kabulüne” denilmesi, yeni sürenin başlangıç ve bitişini belirsiz bırakır. Ceza mahkemesinin kararları bakımından CMK m.34’teki genel gerekçe yükümlülüğü de gözetilir.

Karar verilmesi, raporun içeriğine veya sonucuna müdahale yetkisi vermez. Bilirkişi ek sürede de bağımsız, tarafsız ve yalnız teknik görev sınırı içinde çalışır. Ek süre, görevlendirme sorularını genişletmez; yeni materyal veya yeni soru eklenmişse bunun ayrıca açık bir kararla bildirilmesi gerekir. İnceleme konusu değiştiğinde yalnız eski takvime gün eklemek, yeni iş yükünü ve cevaplanacak soruları belirsiz bırakabilir.

Bilirkişilik Yönetmeliği hangi kayıtları tamamlar?

Bilirkişilik Yönetmeliği m.51, görevlendirme yazısında inceleme konusunun sınırları, sorular, ücret ve raporun verilme süresinin gösterilmesini ister. Yönetmelik m.52/1 ise bilirkişinin raporu verilen süre içinde hazırlayıp sunmakla yükümlü olduğunu; işin niteliği itibarıyla bunun mümkün olmaması hâlinde talebi üzerine ek süre verilebileceğini düzenler. Bu hükümler, CMK m.66/1’deki istemin hangi dosya kayıtları üzerinden kurulacağını somutlaştırır.

Yönetmelik m.52/2-4, süresinde rapor verilmemesinin sonuçlarını ayrıca düzenler. Bilirkişi görevden alınabilir; o ana kadarki işlemleri açıklaması ve teslim edilen dosya ile ekleri eksiksiz iade etmesi istenir. Asıl veya ek süre mazeretsiz geçtiği hâlde rapor sunulmazsa yeni bilirkişilik görevi verilmemesi ve bölge kuruluna bildirim gündeme gelir. Ücret ve masraf ödenip ödenmeyeceği de gerekçeli olarak karara bağlanır. Bu sonuçlar, uzatma talebinin neden süresi dolmadan ve gerçek belgeyle sunulması gerektiğini gösterir.

Dilekçeye hangi belgeler eklenmelidir?

Temel ek, bilirkişi görevlendirme kararı veya yazısıdır. Bu belge; dosya numarasını, görevlendiren mercii, soruları, inceleme konusunu ve verilen süreyi göstermelidir. İkinci grup belgeler görevin başladığı ve materyalin bilirkişiye ulaştığı tarihi gösterir: UYAP görev kabul kaydı, tebligat, dizi pusulası, fiziki teslim tutanağı veya elektronik erişim kaydı. Üçüncü grup ise özel sebebi ve bunun takvime etkisini doğrulayan kayıtlardır.

Dilekçeye gereksiz dosya kopyaları yığılmamalıdır. Her ekin adı, tarihi ve ispat ettiği husus ekler listesinde yazılır. Kurum cevabı bekleniyorsa yazışmanın yalnız talep kısmı değil gönderilme ve teslim kaydı da eklenir. Teknik cihaz arızası ileri sürülüyorsa cihazın inceleme için zorunlu olduğu, arızanın ne zaman başladığı ve giderilme takvimi belgelenir. Heyet çalışmasında gecikme varsa hangi üyenin hangi teknik bölümü tamamladığı ve ortak rapor için hangi zorunlu işlemin kaldığı açıklanır; kişisel sorumluluğu belirsizleştiren genel ifadeler kullanılmaz.

Bu dilekçe hangi başvurulardan farklıdır?

CMK m.66/1 uzatma dilekçesi, rapor henüz hazırlanırken bilirkişinin süre planına ilişkindir. CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ise tamamlanmış raporun teknik içeriğine yönelir. CMK 69 bilirkişinin reddi dilekçesi bilirkişinin tarafsızlığı veya yasaklılık sebebiyle görev yapmasına; CMK 70 görevden çekinme dilekçesi ise bilirkişinin görevi sürdürmemesine ilişkindir.

Ek süre istemi, CMK 66/5 teknik bilgi verecek kişinin dinlenmesi talebinin veya CMK 66/7 teslim tutanağı talebinin yerine geçmez. İnceleme için başka bir kişinin teknik bilgisi veya eksik teslim kaydı gerekiyorsa bu işlemler kendi dayanaklarıyla ayrıca istenir. Hukuk davasındaki HMK 274 bilirkişi rapor süresi rehberi benzer bir süre başlığı taşısa da basit yargılama usulündeki iki aylık özel kural ceza muhakemesine taşınmaz.

CMK 66 bilirkişi rapor süresi uzatma Word dilekçesi

CMK 66 bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesini Word olarak indir. Şablon bilirkişi tarafından, gerçek görevlendirme kararı ve süre kayıtları esas alınarak doldurulmalıdır. Köşeli parantezlerdeki seçeneklerden yalnız dosyaya uyanı bırakılmalı; özel sebep, tamamlanan işlemler ve kalan iş takvimi gerçek belgelerle yazılmalıdır.

Başvurudan sonra hangi işlemler takip edilmelidir?

Dilekçenin evrak numarası alınır ve UYAP dosyasına doğru belge türüyle kaydedildiği kontrol edilir. Mevcut sürenin son günü ayrıca izlenir; yalnız başvuru yapıldığı için yeni sürenin başladığı kabul edilmez. Merci ek belge isterse istenen kayıt gecikmeden sunulur. Karar verildiğinde gerekçe, verilen sürenin miktarı, başlangıç hesabı ve yeni son tarih birlikte okunur. Kararın yalnız “uygun süre verilmesine” şeklinde belirsiz olması hâlinde yeni teslim tarihinin açıklanması istenir.

Talep kabul edilirse iş planı yeni son tarihe göre güncellenir ve raporun hazırlanması kesintisiz sürdürülür. Yeni bir engel ortaya çıkarsa bunun önceki sebepten farklı olup olmadığı ve toplam ek sürenin üç aylık sınırı ayrıca değerlendirilir. Talep reddedilirse bilirkişi, mevcut sürede raporun sunulup sunulamayacağını, görev sınırında eksik belge bulunup bulunmadığını ve CMK m.66/2 ile Yönetmelik m.52’deki sonuçları gözeterek atayan mercie durumu açıkça bildirir; kararı yok sayarak tek taraflı süre oluşturmaz.

Bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, görevlendirme kararındaki ilk süreyi ve başlangıç kaydını yazmamaktır. İkinci hata, “iş yoğunluğu” deyip dosyaya özgü özel sebebi göstermemektir. Üçüncü hata, bilirkişi yerine tarafın CMK m.66/1 başvurucusu gibi dilekçe kurmasıdır. Dördüncü hata, talep edilen süreyi belirtmemek veya doğrudan kanuni üst sınır olan üç ayı gerekçesiz istemektir. Beşinci hata, dilekçe verildiği anda sürenin uzadığını kabul edip mevcut son tarihi kaçırmaktır.

Altıncı hata, tamamlanan ve kalan işleri ölçülebilir biçimde ayırmamaktır. Yedinci hata, özel sebebi doğrulayan belgeyi eklememektir. Sekizinci hata, daha önce verilen ek süreyi gizleyip toplam üç aylık sınırı aşan yeni talepte bulunmaktır. Dokuzuncu hata, soruşturma ile kovuşturmadaki atayan mercii karıştırmaktır. Onuncu hata, ek süre talebiyle görev kapsamını veya soruları tek taraflı genişletmektir. On birinci hata, HMK m.274’teki basit yargılamaya ilişkin iki aylık kuralı ceza dosyasına uygulamaktır. On ikinci hata, kararın gerekçesini ve yeni son tarihi okumadan rapor takvimi oluşturmaktır.

İlgili dilekçe ve rehberler

• CMK 66/5 teknik bilgi verecek kişinin dinlenmesi dilekçesi
• CMK 66/7 bilirkişiye teslim tutanakları dilekçesi
• CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi
• CMK 69 ceza dosyasında bilirkişinin reddi dilekçesi
• CMK 70 bilirkişinin görevden çekinmesi dilekçesi
• HMK 274 hukuk davasında bilirkişi rapor süresi rehberi

Sık sorulan sorular

Ceza dosyasında bilirkişi raporu için ilk süre kaç aydır?

CMK m.66/1’e göre merci işin niteliğine uygun süre belirler; bu süre üç ayı geçemez. Kanun her dosyada zorunlu olarak üç ay verilmesini değil, üç aylık üst sınırı düzenler.

Ek süreyi taraflar mı bilirkişi mi ister?

CMK m.66/1’deki ek süre bilirkişinin istemine bağlanmıştır. Taraflar gecikmeyi ve işlem taleplerini mercie bildirebilir; bilirkişinin uzatma dilekçesinin yerine geçmez.

Bilirkişiye en fazla ne kadar ek süre verilebilir?

Gerekçeli kararla verilebilecek toplam ek süre en çok üç aydır. İhtiyaç daha kısaysa yalnız gerçek iş planının gerektirdiği süre istenmeli ve kararda yeni son tarih gösterilmelidir.

Başvuru yapılınca süre otomatik uzar mı?

Hayır. Uzatma için atayan merciin gerekçeli kararı gerekir. Dilekçe verilmesi mevcut sürenin işlemesini veya süresi geçen görevin sonuçlarını kendiliğinden durdurmaz.

Uzatma dilekçesi ne zaman verilmelidir?

CMK m.66/1 sabit bir gün sayısı koymaz. Özel sebep ve gecikme riski belirlenir belirlenmez, mevcut süre dolmadan ve karar verilebilecek kadar erken başvuru yapılmalıdır.

Genel iş yoğunluğu özel sebep sayılır mı?

Tek başına “iş yoğunluğu” ifadesi yeterli değildir. Dosyaya özgü engel, tarih ve belgelerle; bunun hangi zorunlu teknik işlemi ne kadar geciktirdiği açıklanmalıdır.

Soruşturmada dilekçe kime verilir?

Bilirkişiyi Cumhuriyet savcısı görevlendirmişse istem ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma numarasıyla sunulur. Atamayı hâkim yaptıysa dilekçe o hâkimliğe yöneltilir.

Kovuşturmada süre uzatımına kim karar verir?

Bilirkişiyi görevlendiren ceza mahkemesi karar verir. Dilekçe esas numarasıyla o mahkemeye sunulur; başka bir mahkemenin veya idari makamın yazısı süreyi değiştirmez.

Rapor süresinde verilmezse ne olur?

CMK m.66/2’ye göre bilirkişi hemen değiştirilebilir; yaptığı işlemleri açıklaması ve teslim edilen eşya ile belgeleri iade etmesi istenir. Ücret ve masraf ödenmemesi ile bölge kurulu yaptırımı da gerekçeli olarak gündeme gelebilir.

HMK 274’teki iki aylık basit yargılama süresi ceza dosyasında uygulanır mı?

Hayır. Basit yargılama usulüne ilişkin iki aylık kural HMK m.274’ün hukuk yargılamasına özgü hükmüdür. Ceza dosyasında CMK m.66/1’in üç aylık üst sınırı ve kendi koşulları uygulanır.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

Güncel metin kontrolünde Adalet Bakanlığı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF’sindeki CMK m.66, Bilirkişilik Yönetmeliği m.51–55 ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı esas alınmıştır. Mevzuat ve canlı site çakışma kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.