Ceza Duruşma Tutanağında Ret Gerekçesi Eksikliği Dilekçesi | CMK 221
Ceza duruşma tutanağında ret gerekçesi eksikliği dilekçesi, belirli bir istem reddedildiği hâlde nedeninin tutanağa yazılmadığı durumda CMK m. 221/1-g uyarınca kayıtların korunmasını, gerçek işlemle karşılaştırılmasını ve eksikliğin şeffaf biçimde giderilmesini istemek için kullanılır.
- Kısa cevap: Ret gerekçesi tutanakta yoksa ne istenir?
- Örnek olay ve başvurunun sınırı
- CMK 221/1-g hangi bilgiyi zorunlu tutar?
- CMK 222 nedeniyle kayıt neden somut olmalıdır?
- Açıklanan gerekçe ile sonradan oluşturulan gerekçe ayrımı
- CMK 206 ile bağlantı nasıl kurulmalıdır?
- Hangi kayıtlar istenmeli ve korunmalıdır?
- İstem ve ret kararının eşleştirilmesi
- Başvuru ne zaman yapılmalıdır?
- Mahkemeden hangi işlem sırası istenmelidir?
- Dilekçede bulunması gereken somut bilgiler
- Sık yapılan hatalar
- İlgili site içi yazılar
- Word dilekçe nasıl uyarlanır?
- Resmî kaynaklar
- Word indir
- Sık sorulan sorular
Kısa cevap: Ret gerekçesi tutanakta yoksa ne istenir?
Ceza duruşmasında sanık müdafii belirli bir kamera kaydının getirtilmesini, bir tanığın yeniden dinlenmesini veya bilirkişinin çağrılmasını isteyebilir. Mahkeme istemi reddettiğinde yalnız “talebin reddine” yazılması yeterli bir kayıt değildir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 221/1-g maddesi, istemlerin ve reddedilmeleri hâlinde ret gerekçesinin duruşma tutanağında yer almasını zorunlu tutar. Başvuru, reddedilen istemi ve duruşmada açıklanan gerçek gerekçeyi belirleyip eksik tutanak kaydının denetlenebilir biçimde tamamlanmasını amaçlar.
Bu dilekçe ret kararının esasını yeniden tartışan genel bir itiraz değildir. Önce hangi istemin, kim tarafından, hangi celsede ve hangi delil ya da işlem için ileri sürüldüğü gösterilir. Ardından tutanakta bulunan ret sonucu ile eksik gerekçe karşılaştırılır. Mahkeme duruşmada bir gerekçe açıklamışsa teknik kayıt ve celse evrakı üzerinden o gerçek açıklamanın kayda geçirilmesi istenir. Hiç gerekçe açıklanmamışsa geçmiş celse için yeni bir gerekçe üretilmesi değil, yenilenen istem hakkında açık ve gerekçeli karar verilmesi talep edilir.
Örnek olay ve başvurunun sınırı
Örnekte Mersin 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/284 E. sayılı dosyasında 22 Eylül 2026 tarihli celse ele alınmaktadır. Sanık müdafii, olay yerindeki belediye MOBESE kamerasına ait 18 Mart 2026 günü saat 21.10–21.40 arasındaki ham görüntünün getirtilmesini istemiştir. Müdafi; dosyada bulunan kısa klibin başlangıç ve bitiş anlarını göstermediğini, ham kaydın sanığın olay yerine geliş saatini belirleyebileceğini açıklamıştır. Mahkeme heyeti istemi sözlü olarak reddetmiş; yazılı tutanakta yalnızca “kamera kaydının getirtilmesi talebinin reddine” ifadesi yer almıştır.
Bu senaryo, kamera kaydının mutlaka getirtilmesi gerektiği veya ret kararının kanuna aykırı olduğu varsayımına dayanmaz. Yazının konusu, ret gerekçesinin tutanakta bulunmamasıdır. Görüntünün mevcut olup olmadığı, daha önce getirtilip getirtilmediği, ispat edilecek vakıayla bağlantısı ve muhafaza süresi ayrı meselelerdir. Dilekçe, tutanak eksikliğini belirli istem ve belirli celseyle sınırlar; delilin esas değeri ile kanun yolu sebeplerini bu kayıt talebine karıştırmaz.
CMK 221/1-g hangi bilgiyi zorunlu tutar?
CMK m. 221 duruşma tutanağında bulunması gereken unsurları tek tek sayar. Birinci fıkranın (g) bendine göre istemler ve istem reddedilmişse ret gerekçesi kayda geçirilir. Kanun iki ayrı unsur arar: istemin ne olduğu ve reddin nedenidir. “Sanık müdafiinin talebi reddedildi” cümlesi, talebin konusu belirsizse ilk unsuru; “kamera kaydı talebinin reddine” cümlesi ise neden açıklanmamışsa ikinci unsuru karşılamaz. Tutanak, hangi delil veya işlem için ne istendiğini ve ret sonucunun hangi somut nedene dayandığını gösterebilmelidir.
Aynı maddenin (b) bendi, duruşmanın seyrini ve sonuçlarını yansıtan, yargılama usulünün temel kurallarına uyulduğunu gösteren unsurların da tutanağa yazılmasını ister. (h) bendi verilen kararları ayrıca sayar. Bu sistem içinde istem, ret gerekçesi ve ara karar birbirine bağlı fakat farklı kayıt alanlarıdır. Başvuru, yalnız karar sonucunu değil, kararın hangi isteme cevap verdiğini ve duruşmada açıklanan sebebi görünür kılar. Böylece sonraki celsede, istinafta veya temyizde dosya üzerinden sağlıklı denetim yapılabilir.
CMK 222 nedeniyle kayıt neden somut olmalıdır?
CMK m. 222, duruşmanın nasıl yapıldığının ve kanundaki usul kurallarına uyulup uyulmadığının kural olarak tutanakla ispatlanacağını düzenler. Bu nedenle “gerekçe salonda söylendi” biçimindeki soyut hatırlama yeterli değildir. Hangi hâkimin, hangi istem hakkında, hangi cümleyle ve hangi anda gerekçe açıkladığı dosyada denetlenebilir olmalıdır. Dilekçede celse tarihi, sayfa ve paragraf, istemin sahibi, istenen delilin kimliği ve mevcut ret kaydı açıkça gösterilir.
CMK m. 222 aynı zamanda tutanağa karşı yalnız sahtelik iddiası yöneltilebileceğini belirtir. Her eksik kayıt otomatik olarak sahtelik değildir. Gerçek bir istemin veya açıklanmış gerekçenin sehven eksik yazılması, öncelikle tutanak içeriğinin tamamlanması sorunudur. Duruşmada hiç açıklanmayan bir gerekçenin sonradan açıklanmış gibi geçmiş tarihli tutanağa eklenmesi ise farklı bir gerçeklik problemi doğurur. Bu yüzden dilekçe özgün tutanak sürümünün korunmasını, düzeltme tarihinin görünmesini ve eklenen bilginin dayanağının belirtilmesini ister.
Açıklanan gerekçe ile sonradan oluşturulan gerekçe ayrımı
İlk ihtimalde mahkeme ret nedenini duruşmada açıklar; zabıt kâtibi tutanağa yalnız sonucu geçirir. Örneğin başkan, görüntünün daha önce dosyaya getirildiğini ve müdafiin istediği zaman aralığının mevcut ham kayıtla aynı olduğunu söylemiş olabilir. Ses veya görüntü kaydı, celse içi ara karar notu, hâkim ekranı işlem kaydı ya da aynı anda UYAP’a girilmiş metin bu açıklamayı doğruluyorsa, eksik gerekçenin gerçek kaynak belirtilerek tamamlanması istenebilir. Tamamlama, ne söylendiğini yeniden yazmalı; yeni bir hukuki değerlendirme eklememelidir.
İkinci ihtimalde mahkeme yalnız “reddedildi” der ve hiçbir neden açıklamaz. Bu durumda geçmiş celseye sonradan gerekçe yerleştirmek doğru değildir. Başvuru, önce bu olgunun tutanak ve teknik kayıtla saptanmasını ister. Ardından savunmanın istemini güncelleyip yinelemesine ve mahkemenin gerçek tarihli, açık gerekçeli yeni bir ara karar vermesine yönelir. Yeni karar geçmişte açıklanmış gibi gösterilemez. Bu ayrım, hem tutanağın doğruluğunu hem de mahkemenin karar verme yetkisini korur.
CMK 206 ile bağlantı nasıl kurulmalıdır?
Örnek istem bir delilin ortaya konulmasına ilişkin olduğunda CMK m. 206 da önem taşır. Maddenin ikinci fıkrasında delilin kanuna aykırı elde edilmiş olması, karara etkisiz bulunması veya istemin davayı uzatma amacıyla yapılması gibi ret sebepleri düzenlenir. Duruşma tutanağındaki gerekçe, somut ret sebebini göstermelidir. Yalnız madde numarası yazmak veya “dosya kapsamına göre” demek, istem ile ret nedeni arasındaki bağı her zaman kurmaz. Kamera kaydının neden etkisiz görüldüğü ya da talebin neden uzatma amacı taşıdığı somut dosya üzerinden anlaşılmalıdır.
Bu bağlantı, her ret kararının CMK m. 206/2’deki bir bende dayanmak zorunda olduğu anlamına gelmez. İstemin türüne göre başka özel hükümler uygulanabilir. Örneğin tanığın yeniden dinlenmesi, bilirkişinin çağrılması veya SEGBİS kaydının incelenmesi farklı maddelerle ilişkili olabilir. Dilekçede yalnız somut isteme uygun hüküm kullanılmalıdır. Örnek Word metni kamera kaydı ve delil istemi için hazırlanmıştır; başka bir işlem reddedilmişse konu, vakıa ve hukuki dayanak bölümleri değiştirilmelidir.
Hangi kayıtlar istenmeli ve korunmalıdır?
İlk belge 22 Eylül 2026 tarihli celse tutanağının tam ve imzalı nüshasıdır. Yalnız UYAP ekran görüntüsü veya ilk sayfa yeterli olmaz. Tutanaktaki ara kararlar bölümü, müdafi beyanı, delil listesi ve celse sonu kararları birlikte okunmalıdır. Aynı evrakın UYAP sürüm geçmişi, oluşturulma ve imzalanma zamanı ile varsa önceki taslaklar korunmalıdır. Başvuru, dosyada bulunmayan bir taslağın yaratılmasını değil, mevcut elektronik işlem izinin kaybolmamasını ister.
Duruşma teknik araçla kayda alınmışsa ham ses veya görüntü kaydı, dönüştürme tutanağı ve kaydın celseyle eşleşmesini sağlayan zaman bilgisi önemlidir. SEGBİS veya başka bir sistem kullanılmadıysa bu kayıt varmış gibi talep edilmemelidir. Müdafi aynı celsede yazılı istem sunmuşsa havale veya UYAP evrak numarası belirtilir. Celse öncesi dilekçe ile duruşmada sözlü yenilenen istem birbirinden ayrılır. Tutanakta bulunan “okundu” kaydı, istemin sözlü olarak tartışıldığı anlamına gelmeyebilir.
İstem ve ret kararının eşleştirilmesi
Bir celsede birden fazla delil veya usul istemi ileri sürülebilir. Örneğin müdafi ham kamera kaydının getirtilmesini, raporu düzenleyen bilirkişinin dinlenmesini ve tanık A’nın yeniden çağrılmasını aynı celsede istemiş olabilir. Tutanakta yalnız “müdafi taleplerinin reddine” yazılması, her talebin akıbetini ve gerekçesini belirsiz bırakır. Dilekçe bu durumda her istemi ayrı satırda gösteren bir çizelge kullanmalı; istemin tarihi, sahibi, konusu, ispat amacı, mevcut karar cümlesi ve eksik gerekçe alanını ayrı ayrı yazmalıdır.
Mahkeme bazı istemleri kabul edip bazılarını reddetmişse toplu ifade daha büyük hata riski taşır. Ret gerekçesinin tamamlanması talebi, kabul edilen istemi reddedilmiş gibi göstermemelidir. Aynı şekilde bir istem hakkında karar verilmemesi ile açık ret farklıdır. Karar verilmemiş istem için “ret gerekçesi tamamlansın” denmez; istem hakkında karar verilmesi istenir. Word örneğinde bu ayrımı korumak için talep-karar eşleştirme tablosu bulunmaktadır.
Başvuru ne zaman yapılmalıdır?
CMK m. 221’de bu tutanak tamamlama talebi için özel bir gün sayısı gösterilmez. Bu, başvurunun süresiz ve sonuçsuz bırakılabileceği anlamına gelmez. Eksiklik UYAP’ta görüldüğünde, teknik kayıtların saklanması ve sonraki celsede doğru işlem kurulabilmesi için gecikmeden dilekçe verilmelidir. Başvuru tarihi, eksikliğin öğrenildiği gün ve bir sonraki celse tarihi somut olarak yazılmalıdır. Teknik kayıtların saklama politikası bilinmiyorsa hızlı koruma talebi daha da önemlidir.
Tutanak eksikliği ayrıca istinaf veya temyiz sebebi yapılacaksa ilgili kanun yolu süresi kendi hükmüne göre yürür. Tutanak tamamlama dilekçesi kanun yolu süresini kendiliğinden durdurmaz, kesmez veya uzatmaz. Başvuran, bir yandan tutanağın tamamlanmasını isterken diğer yandan uygulanacak kanun yolu süresini ayrı takip etmelidir. Yazıda otomatik süre uzaması veya kesin bozma sonucu vaat edilmez.
Mahkemeden hangi işlem sırası istenmelidir?
İlk istem, özgün tutanak ve mevcut teknik kayıtların korunmasıdır. İkinci istem, reddedilen talebin kimliği ile mevcut ret cümlesinin saptanmasıdır. Üçüncü istem, duruşmada gerçekten açıklanmış bir gerekçe bulunup bulunmadığının güvenilir kayıtla belirlenmesidir. Gerekçe açıklanmışsa gerçek açıklamanın kaynağı ve tamamlamanın yapıldığı tarih görünür biçimde ek tutanak veya ara karara geçirilmesi istenir. Hangi teknik yöntemin kullanılacağına mahkeme karar verir; başvuru sonucu değiştirmeyen, izlenebilir bir kayıt yöntemi talep eder.
Kayıtlar duruşmada hiç gerekçe açıklanmadığını gösterirse dördüncü istem devreye girer. Savunmanın delil talebini tekrar etmesine olanak tanınması ve bu talep hakkında gerçek tarihli, somut gerekçeli karar verilmesi istenir. Mahkeme önceki ret sonucunu koruyabilir veya talebi yeniden değerlendirebilir. Dilekçe mahkemeye hangi kararı vermesi gerektiğini dikte etmez; kararın belirli isteme cevap veren, dosyadan anlaşılabilir ve doğru tarihle kaydedilmiş olmasını ister.
Dilekçede bulunması gereken somut bilgiler
Başlıkta mahkeme adı ve dosya numarası bulunur. Başvuranın sanık, müdafi, katılan veya vekil sıfatı açıkça yazılır. Celse tarihi ile tutanağın UYAP evrak numarası belirtilir. Reddedilen istem, “kamera kaydı talebi” gibi genel bir etiketle bırakılmaz; kurum, kamera, tarih, saat aralığı, ham kayıt niteliği ve ispat edilmek istenen vakıa gösterilir. Mevcut ret cümlesi sayfa ve paragrafla aktarılır. Eksikliğin, karar sonucu değil gerekçe alanı olduğu açıklanır.
Deliller bölümünde yalnız gerçek kayıtlar sayılır. Duruşma kayda alınmadıysa ses kaydı; e-duruşma kullanılmadıysa bağlantı logu yazılmaz. Varsa celse günü sunulan imzalı dilekçe ve UYAP gönderim alındısı eklenir. Sonuç bölümünde önce koruma ve tespit, sonra uygun tamamlama, gerekçe hiç açıklanmamışsa yeni tarihli gerekçeli karar istenir. “Kararın yok hükmünde sayılması” veya “hükmün kesin bozulması” gibi bu aşamada doğrudan kanundan çıkmayan sonuçlar yazılmaz.
Sık yapılan hatalar
En önemli hata, ret kararının esasına ilişkin uzun savunmayı tutanak tamamlama talebiyle karıştırmaktır. Dilekçe önce kayıt sorununu çözer. Delilin neden toplanması gerektiği, yalnız reddedilen istemin kimliğini ve önemini açıklayacak ölçüde yazılır. İkinci hata, duruşmada açıklanıp açıklanmadığı bilinmeyen bir gerekçeyi “mahkemenin gerekçesi buydu” diye kurmaktır. Teknik kayıt veya celse evrakı bu sonucu doğrulamıyorsa, yeni gerekçe üretilemez.
Üçüncü hata, karar verilmemiş istemi reddedilmiş istem gibi göstermektir. Dördüncü hata, farklı talepleri tek satırda toplamak ve hangi ret gerekçesinin hangi isteme ait olduğunu belirsiz bırakmaktır. Beşinci hata, yalnız tutanak ekran görüntüsünü sunup tam nüshayı incelememektir. Altıncı hata, düzeltme talebinin kanun yolu süresini durdurduğunu varsaymaktır. Her belge, tarih, talep ve süre gerçek dosya üzerinden ayrı kontrol edilmelidir.
İlgili site içi yazılar
Tutanağın genel işlevi ve UYAP kaydı için duruşma zaptı nedir rehberi ile duruşma evrakı hazırlandı açıklaması okunabilir. Hâkim veya zabıt kâtibi imzası eksikse CMK 219 imza eksikliği dilekçesi; müdafi adı yoksa CMK 221 müdafi adı eksikliği dilekçesi farklı arama niyetlerine yöneliktir.
Reddedilen istem bir delilin ortaya konulmasına ilişkinse geç bildirilen delilin incelenmesi dilekçesi ve duruşmada tartışılmayan delil yazısı yararlı olabilir. Tutanakta gerçek dışı kayıt iddiası varsa duruşma tutanağının sahteliği rehberi ayrı şartlarla değerlendirilir. Bu bağlantılar aynı dilekçenin birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez.
Word dilekçe nasıl uyarlanır?
İndirilebilir Word belgesi, 22 Eylül 2026 tarihli celsede belirli saat aralığındaki belediye kamera kaydının getirtilmesi isteminin reddedildiği; ancak tutanakta ret gerekçesinin bulunmadığı örnek olaya göre hazırlanmıştır. Mahkeme, dosya, sanık, müdafi, celse, istem ve kayıt bilgileri gerçek dosyaya göre değiştirilmelidir. Kamera kaydı yerine tanık, bilirkişi veya başka işlem söz konusuysa olay anlatımı ve hukuki dayanak tamamen uyarlanmalıdır.
Word içinde tutanak ve istem kimliği tablosu, talep-karar eşleştirmesi, kayıt koruma istemi, iki farklı ihtimale göre sonuç bölümü, deliller, ekler ve doldurma kontrolü yer alır. Duruşmada gerçek bir gerekçe açıklanmışsa “açıklanan gerekçenin tamamlanması” seçeneği; hiçbir gerekçe açıklanmamışsa “yenilenen istem hakkında yeni tarihli gerekçeli karar” seçeneği kullanılmalıdır. Birbirine uymayan seçenekler mahkemeye sunulacak nüshadan silinmelidir.
Resmî mevzuat kaynakları
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Güncel CMK metni
- Resmî Gazete: 17 Aralık 2004 tarihli ve 25673 sayılı nüsha
- TBMM Kanunlar Sorgu Formu
Resmî Gazete bağlantısı ilk kabul metnini gösterir. Başvuru tarihinde yürürlükteki metin UYAP Mevzuat ve Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.
CMK 221 ret gerekçesi eksikliği Word dilekçe indir
Ceza duruşma tutanağında ret gerekçesi eksikliği dilekçesi (.docx) indir
Sık sorulan sorular
Ret gerekçesi duruşma tutanağında bulunmak zorunda mı?
Evet. CMK m. 221/1-g, istemleri ve reddedilmeleri hâlinde ret gerekçesini tutanakta zorunlu unsur olarak sayar.
Yalnız “talebin reddine” yazılması yeterli midir?
Hayır. Bu ifade karar sonucunu gösterir; ret nedenini göstermediği için CMK m. 221/1-g’deki gerekçe unsurunu karşılamaz.
Duruşmada söylenen fakat yazılmayan gerekçe eklenebilir mi?
Gerçek açıklama güvenilir kayıtla doğrulanırsa özgün sürüm korunarak, kaynağı ve tamamlama tarihi görünür biçimde eklenmesi istenebilir.
Duruşmada hiçbir gerekçe açıklanmadıysa ne olur?
Geçmiş celseye gerekçe uydurulmaz. İstem yenilenir ve mahkemeden gerçek tarihli, somut gerekçeli karar vermesi istenir.
Her tutanak eksikliği sahtelik iddiası mıdır?
Hayır. Sehven eksik kayıt öncelikle tamamlama sorunudur. Gerçek dışı kayıt veya geçmişe dönük uydurma ayrı değerlendirilir.
Başvuru ret kararını kendiliğinden kaldırır mı?
Hayır. Tutanak tamamlama talebi ile ret kararının esasına yönelik başvuru farklıdır; mahkeme sonucu ayrıca değerlendirir.
CMK 206 her ret kararında uygulanır mı?
Hayır. CMK 206 delil ortaya koyma istemleri bakımından önemlidir. Başka istemlerde ilgili özel hüküm kullanılmalıdır.
Birden fazla istem tek cümlede gösterilebilir mi?
Her istem ve karar ayrı eşleştirilmelidir. Toplu ifade hangi gerekçenin hangi talebe ait olduğunu belirsiz bırakabilir.
Tutanak düzeltme dilekçesi kanun yolu süresini durdurur mu?
Hayır. İstinaf veya temyiz süresi ilgili hükme göre ayrıca takip edilir.
Word örneği aynen sunulabilir mi?
Hayır. Örnek senaryodur; bütün köşeli alanlar gerçek dosyaya göre doldurulmalı ve uygun olmayan seçenekler silinmelidir.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından 5271 sayılı CMK m. 206, 219, 221 ve 222 esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler görev ve yetki kurallarına göre Mersin merkezli olarak yönetilir. Örnek kişi, dosya, tarih, delil ve kayıtlar öğretici senaryodur. Gerçek dosya incelenmeden dilekçe sunulmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
