Duruşmada Tartışılmayan Delilin Hükme Esas Alınmaması Dilekçesi | CMK 217
Duruşmada tartışılmayan delilin hükme esas alınmaması dilekçesi, CMK m. 217/1 uyarınca dosyada bulunmasına rağmen duruşmada ortaya konulup tarafların açıklamasına açılmayan belirli delilin değerlendirme dışı tutulmasını; kullanılacaksa önce eksik duruşma işlemlerinin tamamlanmasını ister. Örnek, delil tartışmasından sonra gelen MASAK ek analiz yazısına göre hazırlanmıştır.
- Kısa cevap: Duruşmada tartışılmayan delil hükme esas alınabilir mi?
- Örnek olay: Son oturumdan önce gelen MASAK ek analiz yazısı
- Dosyada bulunmak ile duruşmaya getirilmek arasındaki fark
- CMK 209 uyarınca belgenin duruşmada okunması
- Okuma sonrasında CMK 215 açıklama hakkı
- Delillerin tartışılması ve söz sırası
- Tartışılmayan delilin kimliği nasıl gösterilir?
- Belgenin tebliğ edilmemesi nasıl açıklanır?
- Savunmanın karşı açıklaması nasıl somutlaştırılır?
- Hukuka aykırılık ile tartışılmama aynı şey midir?
- Esas hakkındaki mütalaa tartışılmayan delile dayanıyorsa
- Gerekçeli kararla bağlantı: CMK 230
- Duruşma tutanağı nasıl denetlenir?
- Başvuru ne zaman yapılmalıdır?
- Talep reddedilirse hangi kayıtlar korunur?
- Sık yapılan hatalar
- İlgili site içi kaynaklar
- Word dilekçe nasıl kişiselleştirilir?
- Resmî kaynaklar
- Word indir
- SSS
Kısa cevap: Duruşmada tartışılmayan delil hükme esas alınabilir mi?
CMK m. 217/1’e göre hâkim, kararını yalnız duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bir belgenin UYAP dosyasında bulunması, iddianame ekinde yer alması veya mahkeme heyetince görülmüş olması tek başına yeterli değildir. Delil, kanunun öngördüğü yöntemle duruşmada ortaya konulmalı; sanık, müdafi, katılan taraf ve Cumhuriyet savcısı içeriğini öğrenip açıklama ve itirazlarını sunabilmelidir.
Dosyaya sonradan giren belge duruşmada okunmamış, kimliği açıklanmamış ve delil tartışmasına açılmamışsa dilekçe iki kademeli istem kurar: Öncelikle delilin hükme esas alınmaması; mahkeme delili değerlendirmeyi düşünüyorsa hükümden önce duruşmaya getirilip CMK m. 209–217 düzenine uygun biçimde okunması, ilgililere CMK m. 215 kapsamında diyeceklerinin sorulması ve CMK m. 216 uyarınca tartışılması. Böylece dosyadan fiziksel silme değil, kanuni değerlendirme sınırı istenir.
Örnek olay: Son oturumdan önce gelen MASAK ek analiz yazısı
Mersin 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/417 E. sayılı dosyasında sanık hakkında bilişim sistemi kullanılarak nitelikli dolandırıcılık ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiasıyla kamu davası açılmıştır. İddianamede, sanığın şirket hesabına giren 1.480.000 TL’nin aynı gün üç ayrı hesaba aktarılması suç bağlantısı olarak gösterilmiştir. Sanık ise transferlerin iki gerçek ticari faturaya ve bir borç iadesine dayandığını savunmaktadır.
Mahkeme 10 Eylül 2026 tarihli oturumda delil tartışmasının bittiğini bildirmiş, esas hakkındaki mütalaa için sonraki oturumu 28 Eylül 2026’ya bırakmıştır. MASAK tarafından düzenlenen 21 Eylül 2026 tarihli “ek analiz yazısı” 23 Eylül’de UYAP’a yüklenmiştir. Yazıda, iddianamede bulunmayan başka bir banka hesabı ile sanık arasında “dolaylı finansal bağ” kurulduğu ileri sürülmektedir. Belge ve ek işlem tablosu sanığa ya da müdafiine tebliğ edilmemiş, 28 Eylül oturumunda adı ve içeriği okunmamış, yalnız “gelen evrak dosyaya alındı” kaydı yazılmıştır.
Cumhuriyet savcısı aynı oturumda esas hakkındaki mütalaasında ek analizdeki “dolaylı bağ” ifadesine dayanmıştır. Müdafi, belgenin tarih-sayı ve eklerini ancak duruşmadan sonra UYAP evrak listesinde görmüştür. Örnek dilekçe, ek analizin ve 186 satırlık işlem tablosunun tartışılmadan hükme esas alınmamasını; değerlendirilecekse belge kimliği, dayanak hesaplar, yöntem ve işlemlerin duruşmada açıklanmasını; ticari faturalar ile banka dekontlarına ilişkin savunmanın alınmasını ister.
Dosyada bulunmak ile duruşmaya getirilmek arasındaki fark
UYAP kaydı bir belgenin dosyaya giriş tarihini ve evrak kimliğini gösterir. CMK m. 217/1 ise bundan ayrı olarak delilin duruşmaya getirilmiş ve hâkimin huzurunda tartışılmış olmasını arar. Tarafın belgeyi teknik olarak görebilmesi de her zaman duruşmada tartışma yerine geçmez. Belgenin hangi maddi olguyu ispat için kullanılacağı, hangi bölümlerinin önemli görüldüğü ve tarafların buna ne dediği duruşma işlemlerinden anlaşılmalıdır.
Örnekte ek analiz son delil tartışmasından sonra gelmiştir. “Gelen evrak dosyaya alındı” ifadesi; belgenin adını, tarihini, sayısını, eklerini ve çıkarılan sonucu göstermemektedir. Savunmanın belgeye karşı ticari işlem açıklamasını, hesap sahibi bağlantısını ve yönteme ilişkin itirazını sunabildiği de tutanakta kayıtlı değildir. Bu nedenle dosyaya giriş ile duruşmada ikame ve tartışma birbirinden ayrılır.
CMK 209 uyarınca belgenin duruşmada okunması
CMK m. 209/1, bir belge veya yazının delil olarak kullanılabilmesini kural olarak duruşmada okunmasına bağlar. Önceden verilmiş mahkûmiyet hükümleri, adli sicil ve kişisel hâl sicilleri ile keşif, muayene ve istinabe yoluyla alınan tanık ifadelerine ilişkin tutanakların okunmasına dair hükümler aynı maddede yer alır. Belgenin türü ve kanundaki okuma yöntemi doğru belirlenmelidir.
MASAK ek analiz yazısı ile işlem tablosu bakımından, belgenin yalnız adı anılarak dosyaya alınması açıklama için yeterli değildir. Analizin hangi hesaplar, dönem ve eşleştirme ölçütleri üzerinden yapıldığı; hangi satırların sanıkla ilişkilendirildiği ve dayanak bankacılık kayıtlarının neler olduğu okunmalı veya duruşmada anlaşılır biçimde ortaya konulmalıdır. Savunma bu somut içerik üzerinden görüş bildirebilir.
Okuma sonrasında CMK 215 açıklama hakkı
Belge duruşmada okunduğunda süreç bitmez. CMK m. 215/1 uyarınca katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine belgeye karşı diyecekleri olup olmadığı sorulur. Bu hak, belgeyi kabul veya reddeden tek kelimelik cevapla sınırlandırılamaz; taraflar kaynağa, içeriğe, yönteme, bütünlüğe ve diğer delillerle ilişkisine dair somut açıklama yapabilmelidir.
Belge okunmuş fakat açıklama alınmamışsa CMK 215 okunan delile karşı açıklama hakkı dilekçesi doğrudan bu eksikliği hedefler. Bu yazının konusu daha önceki aşamadadır: Belge hiç belirlenmemiş veya okunmamış ve buna rağmen hüküm ya da mütalaa için kullanılmak istenmektedir. Gerektiğinde iki talep aynı dilekçede kademeli kurulabilir.
Delillerin tartışılması ve söz sırası
CMK m. 216, ortaya konulan delillerin tartışılmasında katılan veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine söz verilmesini düzenler. Sanık ve müdafii, savcının ve katılan tarafın açıklamalarına cevap verebilir. Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığa aittir. Sonradan gelen belge, tamamlanmış delil tartışmasının dışında bırakılamaz.
Savcının ek analize dayanarak mütalaa vermesi, savunmaya belgeyi tartışma olanağı verilmediyse eksikliği gidermez. Müdafi, mütalaaya genel cevap vermekle birlikte, belgenin eklerini görmeden 186 işlem satırının ticari kaynağını açıklayamaz. Mahkeme belgeyi değerlendirecekse makul inceleme olanağı sağlamalı, somut savunmayı almalı ve ardından CMK m. 216 sırasını tamamlamalıdır.
Tartışılmayan delilin kimliği nasıl gösterilir?
Dilekçede “sonradan gelen MASAK raporu” demek yerine düzenleyen kurum, tarih, sayı, UYAP evrak numarası, ana belge sayfa sayısı, eklerin adı ve yüklenme tarihi yazılır. İşlem tablosunun satır sayısı, kapsadığı dönem ve hesap numaralarının maskelenmiş son haneleri belirtilir. Böylece hangi belgenin hükme esas alınmamasının istendiği açıkça belirlenir.
Aynı dosyada birden fazla MASAK raporu bulunuyorsa ilk rapor, ek rapor, banka cevapları ve analiz tabloları ayrı satırlarda gösterilir. Duruşmada tartışılmış eski rapor ile tartışılmamış yeni ek rapor birbirine karıştırılmaz. Word örneğindeki delil kimlik ve duruşma işlem çizelgesi, gerçek dosyadaki evraklar üzerinden doldurulmak üzere hazırlanmıştır.
Belgenin tebliğ edilmemesi nasıl açıklanır?
CMK m. 217 itirazının merkezi, delilin duruşmaya getirilip tartışılmamasıdır. Belgenin sanığa veya müdafiine tebliğ edilmemiş olması, somut dosyada içeriğin zamanında öğrenilememesini gösteren ek olgudur. Dilekçe; UYAP yüklenme tarihi, duruşma tarihi, belgeye erişim tarihi ve varsa tebliğ kaydını kronolojik biçimde yazar. Dosyada tebliğ varsa yokmuş gibi ileri sürmez.
Savunmanın UYAP’tan belgeyi duruşmadan sonra açabilmiş olması da önceki oturumda tartışma yapıldığı anlamına gelmez. Buna karşılık belge önceden görülmüş ve hakkında ayrıntılı yazılı savunma sunulmuşsa başvuru bu gerçeği saklamamalıdır. Hangi bölümün tartışılmadığı, sonradan eklenen hangi veri veya sonuca cevap verilemediği somutlaştırılmalıdır.
Savunmanın karşı açıklaması nasıl somutlaştırılır?
Ek analizde suç bağlantısı kurulan her işlem için tarih, tutar, gönderen, alıcı, açıklama ve dayanak belge ayrı gösterilir. Örnekte 620.000 TL’nin lisans faturası, 410.000 TL’nin ekipman alımı ve 450.000 TL’nin önceki borç iadesi olduğu ileri sürülmektedir. Dilekçeye yalnız gerçekten mevcut fatura, sözleşme, sevk kaydı veya dekont eklenir; işlem sonradan uydurulmuş ticari ilişki gibi sunulmaz.
“Rapor hatalıdır” yerine, hangi hesap ilişkisinin hangi belgeyle çeliştiği açıklanır. Dolaylı bağ kurulan hesabın sanığın yönetiminde olmadığı, temsil yetkisinin bulunmadığı veya işlem tarihinde başkasınca kullanıldığı ileri sürülüyorsa ticaret sicili, banka yetki kaydı ya da kullanıcı logu gösterilir. Uzmanlık gerektiren analiz yöntemi için bilirkişi açıklaması veya ek rapor istenebilir.
Hukuka aykırılık ile tartışılmama aynı şey midir?
Hayır. CMK m. 217/1 duruşmaya getirme ve huzurda tartışma şartını; m. 217/2 ise suçun hukuka uygun biçimde elde edilmiş delillerle ispat edilebilmesini düzenler. Bir delil hukuka uygun elde edilmiş olsa bile duruşmada tartışılmadan hükme esas alınamaz. Tersine, yalnız duruşmada okunmuş olması hukuka aykırı elde etme iddiasını ortadan kaldırmaz.
Dilekçe iki itirazı ayrı başlıklarda kurmalıdır. MASAK yazısının dosyaya yasal yoldan gelmesi, içindeki çıkarımların tartışılması gereğini kaldırmaz. Banka verisinin elde edilmesine ilişkin ayrıca hukuka aykırılık iddiası varsa dayanak karar, talep ve veri kapsamı dosyadaki gerçek kayıtla incelenir. Kanunda bulunmayan bir otomatik sonuç yazılmaz.
Esas hakkındaki mütalaa tartışılmayan delile dayanıyorsa
Cumhuriyet savcısı esas hakkındaki mütalaasında tartışılmamış delile dayanmışsa, sanık ve müdafi delilin kimliğini ve mütalaadaki kullanım yerini gösterir. Talep yalnız mütalaaya karşı süre istemekle sınırlı kalmayabilir; delilin kanuni usulle duruşmaya getirilmesi, okunması ve tartışılması gerekir. Savunma hazırlama süresi, belgenin hacmi ve teknik niteliğiyle bağlantılı somut gerekçeyle istenir.
Örnekte “dolaylı finansal bağ” ifadesi mütalaanın hangi sayfasında ve hangi suç unsuruna dayanak olarak kullanılmışsa belirtilir. Savcı belgenin yalnız bir sonucuna değinmiş olsa bile mahkeme hükmünde kullanmayı düşünüyorsa savunmanın yöntem ve ham veri itirazı alınmalıdır. Mütalaa hüküm değildir; mahkeme kendi değerlendirmesini yalnız tartışılmış deliller üzerinden kurar.
Gerekçeli kararla bağlantı: CMK 230
CMK m. 230, mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde iddia ve savunmada ileri sürülen görüşlerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin gösterilmesini düzenler. Duruşmada tartışılmayan bir belgeye gerekçeli kararda ilk kez belirleyici anlam verilmesi, savunmanın o sonuca karşı açıklama yapmasını engeller.
Hüküm öncesi dilekçenin amacı, bu sorunu doğmadan gidermektir. Mahkeme belgeyi kullanmayacaksa bunun hükme esas alınmamasına; kullanacaksa duruşmanın ilgili aşamasına dönülüp tartışmanın tamamlanmasına karar verebilir. Dilekçe, mahkemenin delil takdirini sonuç yönünden dikte etmez; takdirin CMK m. 217 ve 230’un denetlenebilir usulü içinde yapılmasını ister.
Duruşma tutanağı nasıl denetlenir?
Tutanakta belgenin gelişinin bildirildiği, adının okunduğu, içeriğinin ortaya konulduğu, taraflara diyeceklerinin sorulduğu ve delil tartışmasının yapıldığı kayıtlar ayrı ayrı aranır. “Gelen evrak okundu” kaydı varsa hangi evrakı kapsadığı dosya sırası ve oturum akışıyla belirlenir. Belgenin tarih-sayısı hiç yazılmamışsa bunun ek analiz olduğunu kesin kabul etmek yerine belirsizlik açıklanır.
CMK m. 219 ve m. 221 çerçevesinde talepler, kararlar ve duruşma işlemleri tutanaktan izlenebilir olmalıdır. Önceki tutanak değiştirilmez. Sonraki celsede eksik işlem tamamlanır; belgenin kimliği, okunan bölüm, taraf açıklamaları, süre talebi ve ara karar yeni tutanağa yazılır. Bu kayıt daha sonra yapılacak gerekçe ve kanun yolu denetimini mümkün kılar.
Başvuru ne zaman yapılmalıdır?
Belgenin sonradan geldiği fark edilir edilmez ve hüküm kurulmadan önce başvuru yapılmalıdır. Dilekçe, belgenin UYAP’a giriş tarihi ile öğrenme tarihini ayrı gösterir. Bir sonraki celsede sözlü istem de tutanağa geçirilir. Mahkeme hüküm için duruşmayı bitirmeden önce, tartışılmayan delili kullanıp kullanmayacağını ve eksikliği nasıl gidereceğini karara bağlamalıdır.
Hüküm verilmişse bu örneğin mahkemeyi kendiliğinden yeniden duruşmaya döndürdüğü söylenemez. İstinaf veya temyiz yolu, süre, merci ve hükmün türü dosyaya göre değerlendirilir. Kanun yolu dilekçesinde tartışılmayan delilin hükmün hangi kabulüne etkili olduğu, önceki tutanak ve gerekçeli karar birlikte gösterilmelidir.
Talep reddedilirse hangi kayıtlar korunur?
Mahkeme delilin zaten tartışıldığını düşünüyorsa hangi celse ve tutanak bölümüne dayandığını açıklaması istenir. Savunma; belge kimliğini, dosyaya giriş tarihini, okunmayan bölüm ve ekleri, sunmak istediği karşı belgeleri, talep ettiği inceleme süresini ve ret kararını kayda geçirir. Genel itiraz yerine somut belge ve işlem listesi korunur.
Kanun yolu denetiminde yalnız usul eksikliği değil, sonuca etkisi de ortaya konur. Ek analiz olmadan mütalaadaki dolaylı finansal bağın kurulup kurulamayacağı, mahkûmiyet gerekçesinde hangi işlem satırlarının kullanıldığı ve savunmanın hangi faturalarının cevaplanmadığı gösterilir. Dilekçe, önceden kesin bozma sonucu vaat etmez; denetlenebilir olguyu ve hukuki dayanağı sunar.
Sık yapılan hatalar
Dosyadaki bütün belgelerin okunmadığını varsaymak, yalnız UYAP yükleme tarihine bakarak belgenin hiç tartışılmadığı sonucuna ulaşmak, eski ve yeni raporu karıştırmak, belgenin dosyadan silinmesini tek çözüm gibi istemek ve tartışılmama ile hukuka aykırı elde etmeyi aynı kavram saymak hatalıdır. Duruşma tutanakları, evrak listesi ve gerekirse sesli-görüntülü kayıt birlikte incelenir.
Profesyonel talep kademelidir: Delil tartışılmadıysa hükme esas alınmaması; mahkeme kullanacaksa önce duruşmada ortaya konulması, okunması, açıklama ve karşı delil olanağı tanınması, ardından tartışılması. Savunma, belgeye vereceği cevabı da ana hatlarıyla gösterir. Böylece istem yalnız şekli bir itiraz olarak kalmaz.
İlgili site içi kaynaklar
Belge okunmuş fakat ardından diyecekler sorulmamışsa CMK 215 açıklama hakkı dilekçesi kullanılır. Delil geç bildirilmişse geç bildirilen delilin incelenmesi dilekçesi, belgenin açık oturumda anlatılmasının sakıncası varsa kapalı oturumda anlatma dilekçesi farklı arama niyetlerine cevap verir.
Sanığın önceki beyanının okunması için CMK 213 dilekçesi; ceza dosyasında delil sunma ve toplama hakkında genel bilgi için ceza davasında delil toplama rehberi incelenebilir. Her araç, dosyadaki gerçek eksik işleme göre seçilmelidir.
Word dilekçe nasıl kişiselleştirilir?
Word dosyası, delil tartışmasının tamamlanmasından sonra gelen MASAK ek analiz yazısının okunmadan ve savunmaya açıklama olanağı verilmeden mütalaada kullanılması örneğine göre hazırlanmıştır. Mahkeme, dosya, sanık, belge tarih-sayı, UYAP evrak numarası, yükleme ve öğrenme tarihi, duruşma tutanağı ile mütalaa sayfaları gerçek kayıttan doldurulmalıdır.
Gerçek dosyada MASAK, banka veya 1.480.000 TL işlemi yoksa senaryo tamamen değiştirilir. Yalnız tartışılmadığı kayıtla gösterilebilen belge bırakılır. Karşı açıklama ve ekler gerçek dosyaya göre düzenlenir; mevcut olmayan fatura, hesap, tebliğ eksikliği veya teknik sorun yazılmaz. Köşeli alanlar ile doldurma kontrolü nihai nüshadan silinir.
Resmî mevzuat kaynakları
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 5271 sayılı CMK
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Güncel CMK metni
- Resmî Gazete: 17 Aralık 2004 tarihli yayın
- Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat: CMK 217 uygulaması
- TBMM: 5271 sayılı Kanunun kabul metni
Güncel uygulamada Mevzuat Bilgi Sistemi metni esas alınmalı; TBMM kabul metninin sonraki değişiklikleri tek başına göstermediği gözetilmelidir.
CMK 217 Word dilekçe indir
Duruşmada tartışılmayan delilin hükme esas alınmaması dilekçesi (.docx) indir
Sık sorulan sorular
Dosyada bulunan her delil tartışılmış sayılır mı?
Hayır. CMK m. 217/1, delilin duruşmaya getirilmiş ve hâkimin huzurunda tartışılmış olmasını arar. Salt dosyada bulunmak yeterli değildir.
Belgenin okunması zorunlu mudur?
CMK m. 209/1’e göre bir belge veya yazının delil olarak kullanılabilmesi kural olarak duruşmada okunmasına bağlıdır. Belgenin türüne göre komşu maddeler de uygulanır.
“Gelen evrak okundu” kaydı yeterli midir?
Hangi evrakın ve hangi içeriğin ele alındığı anlaşılmıyorsa kayıt tartışmayı göstermeyebilir. Belge kimliği ve taraf açıklamaları somut tutanak üzerinden incelenir.
Sonradan gelen belge hükme esas alınabilir mi?
Delil değerlendirilecekse hükümden önce duruşmaya getirilmeli, okunmalı veya kanuni usulle ortaya konulmalı ve tarafların tartışmasına açılmalıdır.
Savcının mütalaada belgeye dayanması tartışma yerine geçer mi?
Hayır. Savunmanın belgenin kendisini inceleme, açıklama ve karşı delil sunma olanağı bulunmalıdır; CMK m. 216 sırası tamamlanmalıdır.
Tartışılmayan belge dosyadan silinir mi?
Talep fiziksel silmeye değil, tartışılmadan hükme esas alınmamasına yönelir. Mahkeme kullanacaksa eksik duruşma işlemi tamamlanabilir.
CMK 215 ile CMK 217 farkı nedir?
CMK 215 belirli dinleme veya okumadan sonraki açıklama hakkını; CMK 217 kararın yalnız duruşmada tartışılmış delillere dayanmasını düzenler.
Tebliğ edilmeyen belge otomatik hukuka aykırı mıdır?
Otomatik sonuç kurulmaz. Tebliğ ve erişim durumu savunmanın belgeyi öğrenip tartışabilmesi bakımından somut kayıtlarla değerlendirilir.
Hüküm verildikten sonra bu dilekçe sunulur mu?
Bu örnek hüküm öncesi başvuru içindir. Hüküm sonrasında istinaf veya temyiz yolu, süre ve merci dosyaya göre ayrıca belirlenir.
Word örneği aynen kullanılabilir mi?
Hayır. Belge, duruşma, mütalaa, işlem ve karşı delil alanları gerçek dosyaya göre doldurulmalı; bulunmayan seçenekler silinmelidir.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından 5271 sayılı CMK m. 209–217, 219, 221 ve 230 temelinde hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dava ve hukuki süreçler Mersin merkezli yönetilir. Örnek olay, tutarlar ve belge tarihleri kullanım senaryosudur; gerçek dosya evrakı ve dava aşaması incelenmeden başvuru sunulmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
